A500 Teknik Bilgileri


Amiga 500'ün Özellikleri

Ana İşlemci: Motorola MC68000
Bellek: 512 Kbayt RAM, 1 Mbayta kadar arttırılabilir.
Disketler: Formatlandığında her disket için kullanıcıya 880 Kbaytlık yer bırakan çift taraflı, çift yoğunluklu 3-1/2 inçlik disket.
Fare: Mekanik, .13 mm/defa (her inç 200 defadır).
Arabirim: RS-232 seri bağlantı arabirimi, Centronics uyumlu paralel bağlantı arabirimi, Fare/Oyun kontrolcüsü arabirimi, Klavye arabirimcisi, Stereo ses için iki ses çıkışı, Bellek genişletme kartuşu arabirimi, Genişleme arabirimi.
Kullanılabildiği Monitörler: Analog RGB, dijital RGB, tek renkli (kompozit) monitörler ve normal televizyonlar.
Güç Gereksinimi: 220 volt AC 50 Hz
Isı Gereksinimi: Çalışma için: 5-40 derece; Bilgi depolama için: -40 ile 60 derece arası.
Nem Gereksinimi: %20 ile %90 arası duruma bağlı bağıl nem.

Giriş/Çıkış Bağlantı Yuvaları

Bu bölümde, Amiga üzerindeki çeşitli giriş/çıkış yuvaları için uç (pin) tanımlarının bir listesi verilmektedir. Bu bölümdeki bilgiler oldukça tekniktir ve bilgisayarlara başka cihazlar bağlamak konusunda uzman olan kişilere yöneliktir. Eğer özellikle Amiga ya da bağlayacağınız ek-birim için yapılmış kabloları kullanıyorsanız, bu bilgilere ihtiyacınız olmayacaktır.

Bu bölümde anlatılmayan bağlantı yuvaları hakkında bilgi edinmek istiyorsanız, Amiga Hardware elkitabına başvurmalısınız.

Eğer ek-birimleri Amiga'ya bağlamak için kullanacağınız kablolar özellikle Amiga için yapılmamış ise: Amiga üzerindeki bağlantı yuvalanndaki bazı uçlar (pin) güç çıktısı ve standard dışı sinyaller sağlarlar. Bu uçların yanlış kullanımları Amiga ve bağlamak istediğiniz cihaz üzerinde hasara neden olacaktır. Bu yüzden çok dikkatli olmanız gerekir. Verilecek olan tanımlar her bağlantı yuvası için gerekli uyarıyı da içerecektir. Ek-birimleri bağlamak konusunda daha ayrıntılı bilgi için teknik servise müracaat edebilirsiniz.

Tanımlarda sinyal isimlerinin yanında yeralacak olan (*) işareti, bir sinyalin aktif düşük olduğunu belirtir.

Seri Bağlantı Yuvası

Aşağıdaki tabloda, soldan ikinci kolonda, Amiga'nın uç tanımları verilmektedir. Üçüncü ve dördüncü kolonlarda ise, klasik bağlantılar için kullanılan uç tanımları yeralır. Bu iki kolonda verilen bilgiler, kıyaslama yapabilmeniz içindir.

UYARI: Amiga'nın seri bağlantı yuvası üzerindeki 9 ve 10 numaralı uçlar, dıştan bir güç bağlantısı için kullanılırlar. Bu uçlan YALNIZCA dıştan takılacak bir cihaz için gerekli olduğunda kullanın. Bu uçların her birinin sağladığı güç, tabloda belirtilmiştir.


Uç	A500	RS-232	HAYES	Tanımı

1	GND	 GND	 GND	FRAME GROUND
2 	TXD	 TXD	 TXD	TRANSMIT DATA
3	RXD	 RXD	 RXD	RECEIVE DATA
4	RTS	 RTS	 	REQUEST TO SEND
5	CTS	 CTS	 CTS	CLEAR TO SEND
6	DSR	 DSR	 DSR	DATA SET READY
7	GND	 GND	 GND	SYSTEM GROUND
8	DCD	 DCD	 DCD	CARRIER DETECT
9	+12V			+12 VOLT CARRIER
10	-12V			-12 VOLT CARRIER
11	AUDO			AUDIO OUT OF AMIGA
12		 S.SD	 SI	SPEED INDICATE
13		 S.CTS		
14		 S.TXD
15		 TXC
16		 S.RXD
17		 RXC
18	AUDI			AUDIO INTO AMIGA
19		 S.RTS
20	DTR	 DTR	 DTR	DATA TERMINAL READY
22	RI	 RI	 RI	RING INDICATOR
23		 SS
24		 TXC1
25

A500 Paralel Bağlantı Yuvası

UYARI: 14 numaralı uç, +5 volt sağlar. Bu ucu YALNIZCA bağlanacak olan dış cihaz için güç gerekiyorsa kullanın. Bu ucu, bir dış cihazın çıkışına ya da bir toprak sinyaline ASLA bağlamayın. 17 ile 25'inci uçlar arasındaki uçlar, topraklama sinyalleri içindir. Bu uçları ASLA doğrudan kılıf toprağına bağlamayın.

Uç	İsim		Tanımı

1	STROBE*		STROBE
2	D0		DATA BIT 0 (Least sign. bit)
3	D1		DATA BIT 1
4	D2		DATA BIT 2
5	D3		DATA BIT 3
6	D4		DATA BIT 4
7	D5		DATA BIT 5
8	D6		DATA BIT 6
9	D7		DATA BIT 7
10	ACK*		ACKNOWLEDGE
11	BUSY		BUSY
12	POUT		PAPER OUT
13	SEL		SELECT
14	+5V PULLUP	+5 VOLTS POWER (100 mA)
15	NC		NO CONNECTION
16	RESET*		RESET
17	GND		SIGNAL GROUND
18	GND		SIGNAL GROUND
19	GND		SIGNAL GROUND
20	GND		SIGNAL GROUND
21	GND		SIGNAL GROUND
22	GND		SIGNAL GROUND
23	GND		SIGNAL GROUND
24	GND		SIGNAL GROUND
25	GND		SIGNAL GROUND

RGB Monitörü İçin Bağlantı Yuvası

UYARI: Bu yuva üzerindeki 21, 22 ve 23 numaralı uçlar, dış güç için kullanılırlar. Bu uçları YALNIZCA dıştan takılacak olan cihaz için güç gerektiğinde kullanın. Bu uçların her biri için sağlanan güç, aşağıdaki listede belirtilmektedir.

Uç	İsim		Tanımı

1	XCLK*		EXTERNAL CLOCK
2	XCLKEN*		EXTERNAL CLOCK ENABLE
3	RED		ANALOG RED
4	GREEN		ANALOG GREEN
5	BLUE		ANALOG BLUE
6	DI		DIGITAL INTENSITY
7	DB		DIGITAL BLUE
8	DG		DIGITAL GREEN
9	DR		DIGITAL RED
10	CSYNC*		COMPOSITE SYNC
11	HSYNC*		HORIZONTAL SYNC
12	VSYNC*		VERTICAL SYNC
13	GNDRTN		RETURN FOR XCLKEN
14	ZD*		ZERO DETECT
15	C1*		CLOCK OUT
16	GND		GROUND
17	GND		GROUND
18	GND		GROUND
19	GND		GROUND
20	GND		GROUND
21	-12V		-12 VOLTS POWER (50 mA)
22	+12V		+12 VOLTS POWER (100 mA)
23	+5V		+5 VOLTS POWER (100 mA)

Fare/Oyun Kontrolü Bağlantı Yuvası

Bu bağlantı yuvaları Amiga'nın arka tarafındadır ve üzerinde JOY1 ve JOY2 yazar. Eğer Workbench'i kontrol etmek için fare kullanıyorsanız, fareyi, üzerinde JOY1 yazan yuvaya takmalısınız. Joystick kullanmak istediğinizde de bu yuvaları kullanacaksınız. Işıklı kalem JOY2 yuvasına takılabilir. Bağlantılar aşağıdaki tabloda belirtilmektedir.

UYARI: Bu bağlantı yuvalarının 7 numaralı ucu, +5 volt sağlar. Bu ucu, YALNIZCA dıştan takacağınız cihaz için güç gerekiyorsa kullanın.

Fare Bağlantı Yuvaları: 1 ve 2

Uç	İsim		Tanımı

1	MOUSE V		MOUSE VERTICAL
2	MOUSE H		MOUSE HORIZONTAL
3	MOUSE VQ	VERTICAL QUADRATURE
4	MOUSE HQ	HORIZONTAL QUADRATURE
5	MOUSE BUTTON 2	MOUSE BUTTON 2
6	MOUSE BUTTON 1	MOUSE BUTTON 1
7	+5V		+5 VOLTS POWER (100 mA)
8	GND		GROUND
9	MOUSE BUTTON 3	MOUSE BUTTON 3

Oyun Kontrolü İçin Bağlantı Yuvaları: 1 ve 2

Uç	isim		Tanımı

1	FORWARD*	CONTROLLER FORWARD
2	BACK*		CONTROLLER BACK
3	LEFT*		CONTROLLER LEFT
4	RIGHT*		CONTROLLER RIGHT
5	POT X		HORIZONTAL POTENTIOMETER
6	FIRE*		CONTROLLER FIRE
7	+5V		+5 VOLTS POWER (100 mA)
8	GND		GROUND
9	POT Y		VERTICAL POTENTIOMETER

Işıklı Kalem Bağlantısı: Bağlantı Yuvası 2

Uç	İsim		Tanımı

1
2
3
4
5	LIGHT PEN PRESS	LIGHT PEN TOUCHED TO SCREEN
6	LIGHT PEN*	CAPTURE BEAM POSITION
7	+5V		+5 VOLTS POWER (100 mA)
8	GND		GROUND
9

Ek Disket Sürücü Bağlantı Yuvası

Uç	İsim		Tanımı

1	/RDY		Disk Ready-Active Low
2	/DKRD		Disk Ready Data-Active Low
3-7	GND		Ground
8	/MTRXD		Disk Motor Control-Active Low
9	/SEL2B		Select Drive 2-Active Low
10	/DRESB		Disk RESET-Active Low
11	/CHNG		Disk Has Been Removed From Drive-Latched Low
12	+5		5 VDC Supply
13	/SIDEB		Select Disk Side-0=Upper 1=Lower
14	/WPRO		Disk is Write Protected-Active Low
15	/TKO		Drive Head Position over Track 0-Active Low
16	/DKWE		Disk Write Enable-Active Low
17	/DKWD		Disk Write Data-Active Low
18	/STEPB		Step the Head-Pulse, First Low then High
19	/DIRB		Select Head Direction-0=Inner 1=Outer
20	/SEL3B		Select Drive 3-Active Low
21	/SEL1B		Select Drive 1-Active Low
22	/INDEX		Disk Index Pulse-Active Low
23	+12		12 VDC Supply

86 Uçlu Bağlantı Yuvası

Uç	İsim		Uç	İsim

1	gnd		44	IPL2*
2	gnd		45	A16
3	gnd		46	BERR*
4	gnd		47	A17
5	+5		48	VPA*
6	+5		49	gnd
7	exp		50	E
8	-12		51	VMA*
9	exp		52	A18
10	+12		53	RES*
11	exp		54	A19
12	CONFIG*		55	HLT*
13	gnd		56	A20
14	C3		57	A22
15	CDAC		58	A21
16	C1*		59	A23
17	OVR*		60	BR*
18	XRDY		61	gnd
19	INT2*		62	BGACK*
20	PALOPE*		63	PD15
21	A5		64	BG*
22	INT6*		65	PD14
23	A6		66	DTACK*
24	A4		67	PD13
25	gnd		68	PRW*
26	A3		69	PD12
27	A2		70	LDS*
28	A7		71	PD11
29	A1		71	UDS*
30	A8		73	gnd
31	FC0		74	AS*
32	A9		75	PD0
33	FC1		76	PD10
34	A10		77	PD1
35	FC2		78	PD9
36	A11		79	PD2
37	gnd		80	PD8
38	A12		81	PD3
39	A13		82	PD7
40	IPL0*		83	PD4
41	A14		84	PD6
42	IPL1*		85	gnd
43	A15		86	PD5

A500 Blok Şeması

Çalışma Teorisi

AMIGA, gelişmiş görüntü ve ses yeteneklerine sahip yüksek performanslı bir bilgisayardır. Donanım yapısı; 7.14 MHz hızında çalışabilen 68000 mikro-işlemcisi, 1 MBayta çıkabilen ve 8 MBayta kadar desteklenebilen 512 KBaytlık RAM belleği, 2 tane paralel Giriş/Çıkış çipi, bir kontrol çipi (GARY) ve her birinin canlandırma, ses ve grafik gibi özellikleri olan 3 yardımcı VLSI çipinden oluşmuştur.

68000 Mikro-işlemcisi

68000, sistemin merkezi işlem birimidir. Diğer tüm kaynaklar, onun sağladığı kontrol verilerini kullanan yazılım kontrolü altındadır. 3 yardımcı işlemcinin her birinin de 68000 tarafından yazılmış kontrol registerleri vardır.

68000, bilgisayardaki diğer çipler ile adres hatları, veri hatları ve kontrol hatları üzerinden haberleşir. Blok şemasından da kolaylıkla görebileceğiniz gibi 3 yardımcı çip, 68000'in hatları üzerinde yer almazlar. 68000, görüntü belleği ya da yardımcı işlemcilere yönelik bir hat döngüsüne başladığında, veri kontrol çipi, görüntü hatlarının dolu olup olmadığını kontrol eder. Kontrol çipi, görüntü belleği hatları serbest kalıncaya kadar, bilgi sinyalini (/DTACK) 68000'e geri yollamayacaktır. 68000, /DTACK sinyalini geri aldığı anda hat çevrimini tamamlar. Görüntü belleği hatlarının 68000 hatlarına bağlanması, bu bölümde yer alan hat kontrolü kısmında, daha ayrıntılı olarak anlatılacak. Görüntü beliği 68000'in yaklaşık iki misli bant genişliğine sahip olduğundan 68000 genellikle, görüntü hatlarının boşalmasını bekleyerek vakit kaybetmeyecektir.

68000'in komut alabileceği bölgeler:
- Görüntü belleği (RAM)
- ROM (Sadece okunabilen Bellek)

68000'in doğrudan veri okuyup yazabileceği bölgeler:
- Görüntü Belleği (RAM)
- Paralele Giriş/Çıkış çipleri
- 3 Yardımcı işlemci
- ROM (Yalnızca Okunabilir)

68000, paralel Giriş/Çıkış ve 3 yardımcı işlemciyi kullanarak, diğer ek birimleri kontrol edebilir ve veri gönderir ve de aynı şekilde onlardan gelecek veri ve kontrolleri kabul eder.

/M, 68000'in işlemci saatidir. C1, C3 ve CDAC, yardımcı işlemcileri zamanlamak ve bellek dizileri için, sinyallerin zamanlamasını belirlemek için kullanılır.

ROM

ROM yani sadece okunabilen bellek, kernel ve DOS rutinlerini içerir ve 128K x 16 bayttır.

Paralel Giriş/Çıkış

Çok amaçlı 2 tane 8520 Giriş/Çıkış çipi;
- Paralel bağlantı birimi ile ilgili Giriş/Çıkış
- Joystick/mouse (fare) bağlantı yuvalarının kontrol hatları
- Ön kısımdaki ledler için kontrol hattı
- İç kontrol hatları
- Klavye kontrol hatları, saat ve verisi
- Disket ara-birim kontrol hatları
- İç zamanlayıcılar

ile ilgilenir.

Bu iki çip, 68000'in hatları üzerinde yer alırlar ve 68000 tarafından okunabilir ve yazılabilirler.

Zaman Üreteci

Tüm bilgisayar kartı, 3.579545 MHz renk saatine eşzamanlı olarak çalışır. Bu, ana 28.63636 MHz NTSC (ya da PAL için 28.37516 MHz) kristal osilatörden bir sürü çoklu frekans üretilerek tamamlanır. Tüm saatler Fat Agnus yardımcı işlemci tarafından üretilirler. Ana saatler aşağıda verilmiştir:

Cl     3.579545 MHz renk saati
C3     C2, 45 derece sonrasına kaydırılır
7M     Cl, C3=7.15909 MHz ile XOR'lanır
CDAC   7M, 90 derece sonrasına kaydırılır

3 Yardımcı İşlemci

3 yardımcı işlemci, görüntü belleği içindeki ses ve grafik verilerinin çok hızlı olarak işlenmesini sağlarlar. Çipler içindeki bütün ana işlevler, DMA tarafından yönlendirilirler. Yani; yardımcı işlemciler ile görüntü belleği arasındaki veri akışı DMA tarafından kontrol edilir, 1 numaralı yardımcı işlemci olan Fat Agnus, özel amaçlı 25 DMA sayacı içerir.

3 yardımcı işlemcide, 68000 tarafından yüklenmiş kontrol registerleri vardır. Bunun yanısıra Fat Agnus, diğer iki yardımcı işlemci içindeki kontrol registerlerini de yükleyebilecek kapasitededir. Fat Agnus bir hat çevrimi yaparken, diğer iki yardımcı işlemciye, hat çevriminin niteliği hakkında bilgi vermek üzere Register Adres hattına bir kod yollar. Bu, hat çevrimlerinin diğer iki işlemciye veri sağlamaları ve onlardan veri almaları için gerekli bir şeydir ve böylelikle uyumlu bir şekilde çalışabilirler.

Görüntü belleğindeki verilerin işlenmesine ek olarak yardımcı işlemciler, video çıkış devrelerine ve ses çıkış devrelerine veri gönderir, disketler ve seri bağlantı yuvaları ile veri alışverişinde bulunurlar.

Görüntü belleği hatlarının, Fat Agnus ve Veri Hattı sürücüleri ile 68000 hatlarından tamamıyla izole edilebildiğini farketmiş olmalısınız. Böylelikle Fat Agnus görüntü hatlarında bir hat çevrimi oluştururken, aynı anda 68000 de kendi hatlarında bir çevrim oluşturabilecektir. Bu paralellik yoğunlaşarak sürebilir.

Hat Kontrolü, Adres/Veri MUX, Adres Sürücüsü

Hat kontrol devresi, Fat Agnus ve kontrol çipinin (GARY) üzerinde yer alır. Bunların 3 ana işlevi vardır:
- 68000'i, C1'in o anki durumuna göre senkronize etmek
- Görüntü hatları için 68000 ve Fat Agnus arasında hakemlik yapmak
- O anki çevrime uygun olarak video bellek (RAM) hattı için DRAM zamanlaması üretmek

68000'in, C1'in iki katı frekans ve eş-zamanlı olan 7M tarafından zamanlanması nedeniyle 68000'i C1 ile eş-zamanlı hale getirmek oldukça basit bir iştir. 68000, C1'in yanlış fazında bir hat çevrimine başlarsa, hat kontrol çipi, pek fazla önemi olmaksızın /DTACK'i yeterli uzunlukta geciktirir ve böylece de 68000, C1 ile ilişkili olarak istenilen fazda hat çevrimini tamamlar. Yardımcı işlemciler ve görüntü belleği C1 tarafından zamanlandığı için bu faz ilişkisi çok gereklidir.

Hakemlik çok basittir. Fat Agnus, hat kontrol çipine, /DBR denilen bir veri yerleştirerek; görüntü belleği hatlarının öncelikle hat kontrolüne alınacağını bildirir. Fat Agnus görüntü hatlarına sahip olduğunda ve 68000 onları istediğinde, ona /DTACK vermeyerek etkisiz kalır. Bu durumda hat kontrolörü hat sürücülerini harekete geçirinceye kadar 68000'in görüntü hatlarına bir etkisi olmayacaktır.

Fat Agnus DRAM zamanlamalarını üretir ve tüm adres çoğaltma işlerini yapar. Eğer 68000 bir video bellek çevrimi çalıştırıyorsa, adresler, Fat Agnus'un üzerinden geçerek çoğaltılmış adres hatlarına yöneltilir. Eğer yardımcı işlemciler bir bellek çevrimi çalıştırıyorlarsa adresler, iç adres registerinden çoğaltılmış adres hatlarına yöneltilirler.

Görüntü Belleği

RAM adres ve RAM veri hatlarının üzerinde yer alan görüntü belleği, 512K baytlık okunabilir/yazılabilir bir bellektir. Ek RAM modülü kullanılarak bu bellek kapasitesi 1M bayta çıkabilir. Bu, Fat Agnus tarafından tazelenen Standard 256K x 1 dinamik RAM kullanılarak sağlanır.

Görüntü belleğinin, grafik verileri tutmaktan başka birçok işlevi vardır. 68000 için veri ve kodları da tutar.

Yardımcı Kontrol Çipleri

Amiga'nın canlandırma, ses ve grafikleri, üç yardımcı işlemci tarafından üretilir. Fat Agnus (8371), Denise (8362) ve Paula (8364). Dördüncü yardımcı işlemci Gary ise, kontrol çipi olarak hizmet verir. Sonraki sayfalarda, bu işlemcilerin uç şemaları, özellikleri ve blok şemaları verilmektedir.

Canlandırma Çipi Fat Agnus

Özellikleri:

Fat Agnus Blok Şeması:

Yardımcı Grafik Çipi Denise

Özellikleri:

Uç	İsim	Tanım			Tip

1-7	D0-D6	Veri Hatları 0-6	G/Ç
8	M1H	Fare 1 Yatay		G
9	M0H	Fare 0 Yatay		G
10-17	RGA1-8	Register Adresleri 1-8	G
18	/BURST	Renk Burst		Ç
19	Vcc	+5 VDC			G
20-23	R0-3	Video Kırmızı, Bit 0-3	Ç
24-27	B0-3	Video Mavi, Bit 0-3	Ç
28-31	G0-3	Video Yeşil, Bit 0-3	Ç
32	N/C	Bağlantı Yok		B/Y
33	/ZD	Zemin Göstergeci	Ç
34	N/C	Bağlantı Yok		B/Y
35	7M	7.15909 MHz Saat	G
36	CCK	Renk Saati		G
37	Vss	Toprak			G
38	M0V	Fare 0 Dikey		G
39	M1V	Fare 1 Dikey		G
40-48	D7-D15	Veri Hatları 7-15	G/Ç

Denise Blok Şeması:

Yardımcı Ses/Ek Birimler Çipi Paula

Özellikleri:

Uç	İsim		Tanımı			Tip

1-7	D2-D8		Veri Hatları 2-8	G/Ç
8	Vss		Toprak			G
9-10	D0,D1		Veri Hatları 0,1	G/Ç
11	/RES		Sistem Silbaştan	G
12	DMAL		DMA İstem Hattı		Ç
13-15	/IPL0-2		Kesinti Hattı 0-2	Ç
16-18	/INT2,3,6	Kesinti Düzeyi 2,3,6	G
19-26	RGA1-8		Register Adresleri 1-8	G
27	Vcc		+5 VDC			G
28	CCK		Renk Saati		G
29	CCKQ		Renk Saati Gecikmesi	G
30	AUDB		Sağ Ses			Ç
31	AUDA		Sol Ses			Ç
32	POT0X		Pot0X			G/Ç
33	POT0Y		Pot0Y			G/Ç
34	VSSANA		Analog Toprak		G
35	POT 1X		Pot 1X			G/Ç
36	POT 1Y		Pot 1Y			G/Ç
37	/DKRD		Disket Okuma Verisi	G
38	/DKWD		Disket Yazma Verisi	Ç
39	DKWE		Disket Yazma Kabulu	Ç
40	TXD		Seri Veri Gönderimi	Ç
41	RXD		Seri Veri Alımı		G
42-48	D9-15		Veri Hatları 9-15	G/Ç

Paula Blok Şeması:

Yardımcı Kontrol Çipi Gary

Özellikleri:

Gary Blok Şeması:

Amiga 500 Bellek Haritası


Amiga 500 Kullanma Kılavuzu'ndan araklanmıştır. 240503/DCÇ