Kişisel Bilgisayarlara Dönüş (Back to Personal Computing)

Amiga sayfalarımızda bu hafta bir çeviri yazı var. Carl Sassenrath'ın yazısını Can Öztürk çevirmiş. Giriş ise gedikli Amiga yazarımız Güvenç Kaplan'dan...


Merhaba sevgili PC! okuyucuları... Bu yazı sadece Amiga'cılar için değil, tüm bilgisayarların kullanıcıları için. Sizlere Amiga'nın mükemmel işletim sistemi AmigaOS'un yaratıcısı Cart Sassenrath'ı tanıtmak istiyorum. Carl Sassenrath, biz Amiga kullanıcılarının özünde yer alan isyankarlığı çok iyi yansıtmış. Amiga'cılar diğer bilgisayarlara, kaynakları çok müsrif bir şekilde kullandıkları için tepki gösterirler. Aradıkları, günlük rutin hayatlarında tepeden inerek kendilerine sorun üzerine sorun yaratan bir silikon yığını değil, istedklerini en kolay şekilde, tek başlarına gerçekleştirip, sorunlarını oraya buraya telefon etmelerine gerek kalmaksızın tek başlarına çözebilecekleri küçük, basit ve hızlı bir bilgisayardır. Amiga sayesinde bunların çoğuna sahiptirler. Ancak diğer bilgisayarlar, bireyin zaten çok değerli olan ve hergün bir değer kazanan zamanını anlamsız hata mesajlarıyla, alelacele ve tamamen ticari kaygılarla tasarlanmış, pamuk ipliğine bağlı, anlık işletim sistemleriyle çalmakta, bireyin hayatına bir sülük gibi yapışıp bilgisayarların insan hayatındaki yeri konusunda bizi düşüncelere itmektedirler. Amiga kullanıcılarının isyanlarının özünde de bu düşünce, davranış biçimi yatmaktadır. Sizi Carl Sassenrath'ın tüm bilgisayar kullanıcılarını derin düşüncelere iteceğine inandığım "Kişisel Bilgisayarlara Dönüş (Back to Personal Computing, Türkçe çevirisi Can Öztürk)" adlı destansı makalesi ile başbaşa bırakmadan önce son bir söz söylemek istiyorum: Kişisel bilgisayar kavramının özü bilgisayar değil, kişi olmalıdır.

Carl Sassenrath hakkında:
Carl Sassenrath, 16 yıldan uzun bir süre boyunca, Hewlett Packard, Apple, Amiga ve Commodore gibi şirketlerde işletim sistemi teknolojisi alanında birçok yeniliğe imza atmıştır. Bay Sassenrath'ı en iyi tanıtan özelliği, dinamik olarak yüklenebilen kitaplık ve aygıt kavramlarının öncüsü, hızlı ve etkili bir sistem olan Amiga'nın çokgörevli işletim sistemi çekirdeğinin mimarı olmasıdır.

KİŞİSEL BİLGİSAYARLARA DÖNÜŞ

Carl Sassenrath'ın çağrısı
20 Ocak 1997

Memnun musunuz?

Kişisel bilgisayarların olağanüstü güçlendiği bir çağda yaşıyoruz. Masaüstü sistemlerimiz, geçmişteki büyük ve pahalı anaçatı (mainframe) bilgisayarlara göre yüzlerce kat daha hızlı çalışıyor. Ancak bu inanılmaz gücün bize kazandırdığı ne oldu? Sisteminizin çalışmasından şimdi memnun musunuz? Beklediğiniz gibi işliyor ve yanıt veriyor mu?

Son on yılda donanım performansındaki artışın faydaları, sistem yazılımlarının boyutunun ve karmaşıklığının aşırı büyümesi ile dengelendi. Ya da belki tam tersi - donanım performansındaki yükselişin arkasındaki itici güç, yazılım teknolojisinde gittikçe artan yetersizlikleri kapatma ihtiyacı oldu. Ne de olsa Windows 95, 7 MHz'lik bir bilgisayarda ne kadar kullanışlı olabilirdi ki?

Karmaşıklık Sorunu

Modern yazılım üreticileri, şişkin sistemlerinin kullanıcıları üzerindeki sonuçlarını görmüyorlar. Artık kişisel bilgisayar işletmek için hazırlama menülerine, kurma programlarına, yapılanma "sihirbazlarına" ve yardımcı veritabanlarına da en az, üretken uygulamalarla çalışırken harcadığımız kadar zaman ayırmamız gerekiyor. Microsoft gibi şirketler hatalı biçimde ya boşa harcayacak bol zamanımız olduğunu ya da gerçekten sistemleri içinde ahmakça dolaşmaktan zevk aldığımızı sanıyorlar. Bu düşüncesiz tavır, yazılım yaratmak için gereken geliştirme araçlarından arabirimler için gereken uygulama kitaplıklarına (API) ve bunları çalıştıracak işletim sistemlerine kadar, modern yazılımlarda her bakımdan kendini belli etmektedir. Bu salgın, bilgisayar yazılımlarını her yönden vurmuştur ve 10 MB'lık bir C++ shareware programı yüklerken, 80 MB'lık bir işletim sistemi güncellemesi kurarken ya da 10 CD-ROM'luk yazılım geliştirme paketi alırken açıkça karşımıza çıkmaktadır.

Çoğu üretici kendi yazılımını şu şekilde savunmaktadır: "10 MB'lık bir programın ne zararı var ki? Zaten bellek ucuz değil mi?" Aslında söyledikleri şey şudur: "Programı yüklemek biraz vakit alsa ne olacak? Diskte ne kadar yer tuttuğuna veya belleğin yarısını götürdüğüne kim dikkat ediyor? Belki programı yapılandırmak birazcık fazla zor. Tamam, bazı gereksiz özellikleri olduğu doğru. Ama neticede belirgin hataları bir düzineden fazla değil ve bozulmadan önce en az bir saat çalışıyor."

Bu üreticiler asıl sorunun yazılım karmaşıklığı olduğunu göremiyorlar. Son yıllarda yazılım teknolojisinin saçmalık derecesinde karmaşık hale geldiği herkesçe kabul edilir oldu. Sistemler hem kontrolsüz hem de faydalarıyıla birlikte orantısız biçimde büyüdüler hem de müsrif, kolay etkilenir, hantal ve yavaş bir hale geldiler. Devlet yapımız gibi bu karmaşık yazılım sistemleri de düşünce dışı işleyen bir bürokrasiyle ihya edilmekte ve halka alternatif görmeyen çaresiz ve tecrübesiz tüketiciler sayesinde büyümeye devam etmektedirler.

Geleceğe Dönüş

Konu "modem" yazılım uygulamaları olunca artık dayanma sınırıma geldim. Son birkaç yıldır, geleceğin değil geçmişin hayallerini kuruyorum. Belki o günleri hatırlarsınız... O zamanlar bir kelime işlem programı tek bir diskette dağıtılırdı ve bize dev bir işletim sistemi gibi görünen şey iki diskete sigardı. 10 MB'lık sabit sürücüsü olan 7 MHz'lik bir sistemde, fevkalade üretken çalıştığınızı hatırlıyor musunuz? Bir sorun çıkacak olsa, bunu, büyük olasılıkla kendinizin düzeltebileceğini hissederdiniz. Ben kişisel bilgisayar kullanımı deyince bunu anlıyorum, kişisel köleleştirmeyi değil. Kendi bilgisayarlarımızın efendisi olmak, yoksa bunun tersi değil. On yıl kadar önce bu gerçekti, fakat artık efendi değiliz. Bu konumu tekrar geri almak mümkün mü? Yoksa Tucker otomobiller gibi tarihe mi karıştı? Herkes bana kişisel bilgisayar dünyasının şimdi tek bir sistemin hakimiyetinde olduğunu söylüyor, fakat bence bu sistem ne tutarlı, verimli, güvenilir bir mimariye ne de geleceğe yönelik zeki bir vizyona sahip değil.

Belki de kişisel bilgisayarla ilgili çok önemli bir noktadayız, ve burada artık tavrımızı almamız gerekiyor. Benim gibi düşünen ve "imparatorluğa" baş eğmeyi reddeden (veya baskı ile teslim olmuş ve şimdi kaçış yolu arayan) yeterli sayıda dağınık: asi kaleleri olduğunu samimiyetle ümit ediyorum. Meydana getireceğimiz bir kritik kütle ile kendi geleceğimizi inşa edebilir ve gerçek anlamda kişisel bilgisayarlara geri dönebiliriz.

Benim Rolüm

Amiga'nın çok görevli işletim sistemi mimarisini yarattıktan sonraki yıllarda, işletim sistemlerinin ilerlemeye devam edeceğini zannettim. Amiga kullanan ve tasarımına değer veren beş milyon kişiyle yeterli katkıyı yapmış olduğumu düşündüm. Bundan sonra başkalarının meşaleyi mümkün olan en iyi geleceğe taşıyacağını safça düşünerek yeni işletim sistemleri ile ilgili vizyonlarımı bir kenara koydum ve bundan pişmanlık duyuyorum.

Şimdi son on yıldır kafamda, olan sistemi geliştirmeye hazırım. Amacım mevcut herhangi bir sistemin (Amiga dahil) bir eşini yapmak deği. İstediğim, keyifle kullanacağım bir kişisel bilgisayar. Gerçekten kolay çalıştırılabilen, tutarlı, esnek, güçlü, ufak ve hızlı bir sistem...

Planım iki safhadan oluşuyor. Birinci safha yeni bir betik ve kontrol dilinin tamamlanmasıdır. Bu dilin tasarımı üzerinde değişik zamanlarda yıllarca çalıştım. Son birkaç aydır çalışmalarım tüm zamanımı almakla ve bu arada dil neredeyse prototip (alfa) sürüm için hazır duruma geldi. Önümüzdeki aylarda belli başlı platformlar için uyarlamalar mevcut olacak.

Neden bir dil? Çünkü bilgisayarların temelinde, işletim sistemi ve işlemci teknolojilerinin değil, dil yeteneğinin yattığına inanıyorum. Dil hem bir düşünce aleti hem de bir iletişim aracıdır. Zihinlerimiz, nasıl bir insan diliyle şekilleniyorsa, işletim sistemleri de aynı şekilde programlama dilleriyle şekillenirler. İfade edebileceklerimizi sisteme koyarız. Eğer bir şeyi ifade edemiyorsak, bu, sistemde yer almaz. Dil tamamlanıp dağıldıktan sonra ikinci safha, bu dille özel bir şekilde bütünleşen, küçük ve esnek bir işletim sisteminin geliştirilmesidir. Öznitelik ayarları, kontrol betikleri, yapılanma, kurma, işlemlerarası iletişim ve dağıtımlı işlem, dil aracılığıyla yerine getirilecektir. Uygulamalar yine C ile ve çeşiti başka dillerde yazılabilecek, fakat bu uygulamalarda sistem arabirimlerinin bazı yönleri işletim sistemi dili aracığıyla yapılacaktır. Bu sistenim prototip sürümünün yıl içinde olması planlanmaktadır ve birkaç değişik donanım platformu hedeflenmektedir.

Sizin Rolünüz

Yukarıda tarif edilen dil ve sistem dev projeler ve bir süre daha, elimden gelenin en iyisini bu projelere vereceğim. Bu benim tek misyonum ve bu arada hayatımı kazanacak ayrı bir işim veya sözleşmem yak. Ancak kesinlikle projeyi büyük bir şirkete satmayı ya da borsa hırsına kapılmayı düşünmüyorum. Böyle yapmak, gelecek yıllarda en iyi kararları vermek için gerekli anlayış ve kavrama özellikleri olmayanlara kontrolü (tekrar) kaptırmaya neden olabilir. Bunun yerine izleyeceğim yol, çevremde yeterli sayıda benim gibi hisseden, seçme hakkı isteyen, sizi efendisi yapacak bir sistem isteyen ve bunu mali katkılarla destekleyecek yardıma hazır olanlarınız olup olmadığım belirlemek olacak. Bunu aylardan beri düşünmekteyim, fakat şimdiye kadar kullanıcılar tarafından finanse edilen bir projem olmadı ve beklentilerim nasıl omalı bilmiyorum. Şu anda ümitli, fakal aynı zamanda bir miktar da endişeliyim. Bu büyük bir risk. Önerimden hoşlandıysaniz, lütfen, bunu ciddiye alın ve söylediklerimi düşünün, çünkü sizler olmadan başaramam. Artık farklı bir şey yapmanın zamanı geldi. Artık kendimiz için birşey yapmanın zamanı geldi. Umarım bana katılır, yazılım karmaşıklığına karşı çıkar ve kendi kişisel bilgisayarlarımızın efendiliğini bize tekrar geri verirsiniz.

Carl Sassenrath
Görüşleriniz için: future@rebol.com
Daha fazla bilgi için gözünüz bu Web sitesinde olsun: www.rebol.com