  ͻ
  ٳ                                                                    Ķ
                                                                      Ķ
                      SENET KIRMA                                           
  Ŀ                                                                    Ķ
  Ŀ                                              Ŀ     Ķ
  ͵  Fulya Erge  ͼ
                                                    




 Bu yazmda QPRO 4 hesap tablosu yazlmnda kullanclar tarafndan az
  kullanldna inandm baz fonksiyon ve komutlarn kullanm etkinliini
  artrmak zere bir rnek olay anlatacam.


 Ayn yazy bu ayki (Ekim'93) PC WORLD/Trkiye dergisinin LETME Blmnde
  bulabilirsiniz. Dergide ayrca iki zm yolu iin iki grnt de
  bulacaksnz. Bu yazy okumadan nce SENET.WK1, SENET1.WK1 ve SENET2.WK1'e
  gz atmanz faydal olacaktr.


 rnek olaymz senetlerin iskonto ettirilmesi dier bir deyile senetlerin
  krlmas ilemidir. zellikle satlar belirli mevsimlerde younlaan i
  hacmi hzla byyen, iletme sermayesi sknts eken firmalar
  alacaklarnn finansmann temin etmek iin alacak senetlerinin iskonto
  ettirilmesini tercih edebilirler. Senede balanm bir alacan iskonto
  ettirilmesi, vadesi gelmemi bir senedi (genellikle polie ve emre yazl
  senetlerin) iskonto ederek cari deeri zerinden paraya evrilmesidir. Bu
  ilemde iki taraf mevcuttur.

  Birinci taraf (A firmas) senedin sahibi, yani senedi krdrmak isteyen
  taraftr. Bu krma ileminde, A firmas (ahs) senet zerinde yazl tutar
  kadar olan alacan ikinci tarafa belli bir iskonto oran ile satar. Bu
  durumda A firmas senet tutarndan daha az bir miktardaki nakite karlk
  senedini satm olur ve o an iin nakit skntsn hafifletme imkann elde
  eder.

  kinci taraf banka veya baka bir firma (B firmas) olabilir. Senet
  iskontosunda ikinci taraf senet zerindeki alaca satn almaktadr. Senet
  krma (iskontosunda) ileminde, ikinci taraf elindeki nakdi gelecekteki para
  ile deitirmitir. Bu ilem srasnda ikinci taraf banka ise, senedi
  krdran birinci taraftan faiz elde ettii gibi,komisyon ve para tama
  creti de alabilir.

  Aadaki senet krma olayn QPRO 4 ile zmlerken, ikinci tarafn banka
  deil, B firmas olduunu varsayacaz.



 RNEK OLAY

  A firmasnn elinde 28/7/93 - 30/8/93 - 30/9/93 - 3/10/93 tarihlerinde
  tahsil edilmek zere srayla 200, 50, 100, 196 milyon tutarndaki senetler
  var.
  30/6/93 tarihine gre bu senetlerin vadeleri srayla 1, 2, 3, 3,
  deerindedir. 30/6/93 tarihinde B firmas farkl vadelerde olan senetlerin
  hepsi iin 455 milyon fiyat vermitir.
  Acaba verilen bu fiyata karlk senet iskonto oran nedir? Aylk faiz
  oranndan ne kadar farkldr?



  1.ZM YNTEM
  
  Bu tip problemlerin zmnde senetlerin vadeleri dikkate alnarak,
  senetlerin sat ileminin sz konusu olduu gne gre veya fiyat teklifinin
  yapld gne gre aylk faiz oran zerinden bugnk deerleri hesaplanp
  verilen senetler iin verilen fiyatla karlatrlr. Senetleri satn almak
  iin teklif edilen fiyat, aylk banka faiz oranna gre bulunmu senetlerin
  bugnk deerine eit veya ok yakn olmaldr.

    Standart Bugnk Deer forml :  P = V / (1 + i)^t      (1)

    P: Senedin Bugnk Deeri
    V: t Dnem (Vade) Sonraki Senedin Deeri (Tutar)
    i: iskonto Oran
    t: Dnem (Vade)

  V1, V2, V3, V4 deikenleri senetlerin vadelerindeki deerleri olmak zere
  30/6/93 tarihi itibariyle senetlerin bugnk deerleri forml 2 ile
  hesaplanr.

    P = V1/(1+i)^1 + V2/(1+i)^2 + V3/(1+i)^3 + V4/(1+i)^3    (2)

  C13 hcresine i deikeninin deerine, F6, F7, F8, ve F9 hcrelerine V1, V2,
  V3, V4 deikenlerinin deerlerine karlk gelir(Worksheet'leri inceleyin).

                             

  Senetlerin bugnk deerini hesaplamak zere C18 hcresine forml 2 u
  ekilde yazlmaldr:

    C18:(F6/(1+C13)^D6)+(F7/(1+C13)^D7)+(F8/(1+C13)^D8)+ (F9/(1+C1 3)^D9

  C18 hcresine forml 2'nin elenii olarak @PV bugnk deer fonksiyonu
  kullanan baka bir forml yazabiliriz. Eer hesap tablosu kullanarak senet
  krma olayna zm aryorsak QPRO 4'n imkanlarndan mmkn olduunca ok
  yararlanmak ilemlerinizi daha kolaylatr. Bu nedenle forml 2'yi @PV
  fonksiyonunu kullanarak yeniden dzenleyelim.

     C18:@PV(F6,C13,1)+@PV(@PV(F7,C13,1),C13,1)+@PV(@PV(@PV(F8,C13
     ,C13,1),C13,1),C13,1)+@PV(@PV(@PV(F9,C13,1),C13,1),C13,1)

  Bu ekilde senetlerin bugnk deeri hesaplatlr (C18) ve senetler iin
  verilen fiyatla karlatrlr. Burada dikkat ederseniz bugnk deer
  hesaplarken i iskonto oran (C13) aylk banka faizi oranna eit alnmtr.


 @PV FONKSYONU

  @PV bugnk deer fonksiyonu ile ilgili bir kk hatrlatma yapmak
  istiyorum. @PV(Senet Tutar,iskonto Oran,Vade) olmak zere @PV
  fonksiyonunun iki ekilde kullanm mevcuttur.
  (Baknz: Nisan, Mays'93 PC WORLD/Trkiye.)

  1) @PV(10,5%,2) fonksiyonu 5% iskonto oran zerinden 2 yl veya ay (dnem)
  sreyle her yl elde edilecek 10 lirann bugnk deerini hesaplar.

  2) 5% iskonto oran zerinden sadece 2 dnem sonunda bir kerede 10 lira
  alacaksak, bu parann bugnk deeri @PV(@PV(10,5%,1),5%,1) fonksiyonu ile
  hesaplanr.



  2.ZM YNTEM
  
  Bu zm ynteminde B firmas tarafndan senetler iin verilen fiyata
  karlk gelen iskonto oran bulunarak aylk faiz oranna eit olup
  olmadna baklmaktadr. Faiz oran ile iskonto oran eitse, senetlerin
  satlmas uygun olmaktadr.

  Bu ekildeki zm ynteminde QPRO 4'n /DATA SOLVE FOR komutu
  kullanlacaktr.


 DATA SOLVE FOR

  QPRO 4'te Worksheet'te herhangi bir hcreye yazlm formln bir deerine
  karlk forml iindeki sadece bir deikenin deerini bulmamz
  salar. Buradaki rnekte sz konusu forml senetlerin bugnk deerlerini
  hesaplayan formldr (C18). Formln alaca varsaylan deer B firmasnn
  senetlere verdii fiyattr.Sz konusu forml iindeki alaca deer
  aratrlan deiken iskonto orandr.

  Bylece /DATA SOLVE FOR kullanlarak E41 hcresinde bugnk deer hesaplayan
  forml, B firmasnn verdii fiyatta ulatnda (F43), senet iskonto
  orannn (i) (C39) alaca deer bulunur.
  /DATA SOLVE FOR un kullanlmas ksaca u ekilde olmaktadr:

    /DATA SOLVE FOR
    FORMULA CELL:E41
    TARGET VALUE:F43  veya  istediiniz saysal bir deer VARABLE CELL:C39
    GO


  E41 hcresine, C18 hcresindeki senetlerin bugnk deerini hesaplayan
  forml tekrar yazlr. Bu sefer formln (E41), alaca deerlere (Hedef
  Deerlere (F43)) bal olarak bulunacak iskonto deerinin bulunduu C39
  hcresiyle yeniden dzenlenerek yazlr.

    E41:@PV(F6,C39,1)+@PV(@PV(F7,C39,1),C39,1)+@PV(@PV(@PV(F8,C39
    ,C39,1),C39,1),C39,1)+@PV(@PV(@PV(F9,C39,1),C39,1),C39,1)

  lgili worksheet incelendiinde; B firmas, A firmasna senetler iin
  490 milyon (F43) teklif etmitir. /DATA SOLVE FOR komutundaki gerekli
  tanmlamalar yapldktan sonra E41'e yazlan forml 490 milyon deerine
  ulatnda C39'daki iskonto oran 0.052 olarak bulunur.

  C39 hcresinde bulunan iskonto oran, C13 hcresindeki aylk banka faizi ile
  karlatrlr. Bulunan iskonto oran aylk faiz yaklatka senetlerin
  iskonto ettirilerek satlmas ilemi cazipleir.

  Senet saynz artnda, senetlerinizin vadesi deitiinde, senetlerin
  bugnk deerini hesaplayan forml yeniden dzenlenmelidir. Senetleriniz
  iin yeni fiyat teklifleri geldiinde /DATA SOLVE FOR mensnde Target Value
  deitirilerek Go ile yeniden altrlmaldr.



 HATIRLATMA

  Hesap Tablosu programlar ile alrken iinde MAKRO yazlm bir
  worksheet'te alacaksanz, ncelikle MAKRO'nun worksheet'te nerede yazl
  olduunu bulmak isterseniz <END><ok> tularn kullanarak MAKRO'nun yerini
  bulabilirsiniz ya da /Range Name Table komutlarn worksheet'in bo bir
  alannda kullanarak MAKRO'nun worksheet'te bulunduu adresleri
  renebilirsiniz.




 KAYNAKLAR:

  1) Dr.ztin Akg, Finansal Ynetim, ..letme Fakltesi Yayn
     No:123,stanbul
  2) Borland International.Inc., Quattro Pro 4, User's Guide






