  Ŀ
  Ŀ
                                                                          
                         dBASE Yaz Dizisi 2                              
                                                                          
  ٳ
                                                    Memik Yank             
  





  dBASE COMPILER LE DERLEME ve LINK

  dBASE derleyicisi iin yazlan programlarn kaynak kodlarn tutan dosyalara
  PRG uzants verilir. Bu nedenle editr program yardmyla yazdnz dBASE
  programlarnza "PRG" uzantsn verin. Eer program yazm dBASE'in
  yorumlayc ortamnda yaplyorsa yazlan programlara otomatik olarak dBASE
  tarafndan PRG uzants verilir.

  dBASE Compiler ile derleme yapmak iin, ya yazlan PRG uzantl programlar
  dBASE Compiler-derleyicisinin bulunduu dizine toplanp bu dizinde derleme
  yaplr, ya da dBASE derleyicisinin kurulduu src ve dizin arama yoluna
  dahil edilir. Kiisel neri olarak yanllkla dBASE derleyicisine ait
  olan dosyalardan birini silmemek veya baka nedenlerle, yazdnz
  programlar iin ayrca bir dizin oluturun ve yazdnz programlar bu
  dizinde tutun. Bu durumda DOS'un PATH komutu ile dBASE derleyicisinin
  kurulduu src ve dizin ad arama yoluna dahil edilmelidir.

  dBASE derleyicisi ile derleme ve Link ilemlerini bir seferde yapma imkan
  var ama bu almada derleme ve link ilemleri zerinde etki yapan baz
  derleme seeneklerini anlatabilmek iin derleme ve link ilemleri ayr
  balklar altnda anlatlacaktr. Varsaym olarak derleme ve link ilemleri
  birlikte ve tek admda yaplr.

  Yazlan bir dBASE programn dBASE Compiler ile derlemek iin sistem komut
  satrnda iken en basit ekliyle;


           BDC program ad


  deyip enter tuuna basmanz yeterlidir. Programda herhangi bir yazm ve
  kodlama hatas yoksa nce programn DBO uzantl obje kodu retilir.
  Ardndan dBASE derleyicisi ile birlikte verilen Link program devreye girer
  ve DBO uzantl obje dosyay link ederek EXE'ye evirir. Derleme ve link
  ilemlerini birbirinden ayrmak iin sistem komut satrnda(DOS ortamnda)
  programlarn derlenmesi ilemini balatan satra -c parametresi eklenerek
  derleme bitince otomatik olarak  Link ileminin yaplmas engellenir. -c
  parametresinin bir etkisi daha var: Dk bellee sahip bilgisayarda derleme
  ve link ilemi birlikte yapldnda daha fazla bellee gerek duyulduundan
  bellek yetersizlii mesaj alnabilir.

  Derlenen programda herhangi bir yazm hatas varsa, bunlar derleme srasnda
  derleyici tarafndan ekrana hatalarn yapld satr numaralar ile
  birlikte getirilir. Hatalarn yapld program satrlarn kurallara uygun
  olarak editr program yardm ile dzeltip tekrar diske kayt etmeniz
  gerekir. Bu ilem derleyici tarafndan ekrana herhangi bir hata mesajnn
  verilmedii ana kadar devam eder.

  dBASE'in yorumlayc ortamnda daha nce hazrlanan program altrmak
  zere DO komutu verilince nce altrlmak istenen program otomatik olarak
  nce derlenip DBO yani obje formuna evrilir. Ardndan program altrlr.
  Bu nedenle yorumlayc ortamda altrma ilemi srasnda oluturulan DBO
  uzantl dosya derlemeye gerek kalmadan link edilebilir.



 DERLEME PARAMETRELER
  
  dBASE derleyicisi ile derleme yaplrken derlemenin nasl yaplaca
  konusunda kullanc derleyiciye mdahele edebilir. dBASE derleyicisi ile PRG
  program dosyasn derlerken istee bal olarak derleme satrna
  parametreler ekleme imkan var. Bu parametreler derlemenin ekli zerinde
  etkili olurlar. Eer sistem komut satrnda derlenecek program ad
  verilmeden tek bana BDC yazlp enter tuuna baslrsa, ekrana
  kullanlabilecek derleme ve link parametreleri listelenir.

  dBASE derleyicisi ile derleme ve link ilemleri srasnda parametre
  kullanlrken dikkat edilmesi gereken bir nokta var: Derleyici derleme
  parametrelerinde kk-byk harf ayrm yapmaktadr. Buna gre -A ile -a
  birbirinden farkldr.


  -A Parametresi
  -
  Genel olarak programlar byklklerine bal olarak birden fazla PRG
  dosyasna blnr. Normal artlarda bu dosyalar tek tek derlenir. Bir
  programa ait birden fazla PRG dosyas bir seferde derlenmek isteniyorsa -A
  parametresinden yararlanlr. A parametresi dBASE Compiler 1.0 tarafndan
  desteklenmiyor. Ayrca -A parametresi Link yaplrken de kullanlabilir.


  -c Parametresi
  
  Yalnzca derleme yaplmak isteniyorsa -c parametresinden yararlanlr.
  -c parametresi kullanlmazsa derleme ileminden hemen sonra otomatik olarak
  link ilemi yaplr.


  -w Parametresi
  
  Normal artlarda derleyici programcya derleme ilemi srasnda iki tr
  mesaj gnderir. Birincisi hata mesajlar, ikincisi ise uyarlardr.
  Derleyici derlenen program hakknda uyar mesaj verse bile szkonusu
  program link edilip altrlabilir. Eer programc balangta uyarlardan
  ok hatalarla ilgilenmek istiyorsa -w parametresi ile derleme yapmaldr.


  -n Parametresi
  
  Derleme yaplrken derlenen PRG dosyas iin oluturulan DBO uzantl obje
  dosyas zerinde bulunan aktif srcnn aktif dizinine yazlr. Eer
  oluturulan DBO uzantl obje dosyas bulunulan dizine deilde baka bir
  dizin veya srcye yazlmak isteniyorsa -n parametresi kullanlmaldr.


         BDC MENUS -c -nC: \ORNEKLER


  Bu satrla derlenen MENUS.PRG dosyasnn DBO uzantl obje dosyas aktif
  src ve dizin yerine C: srcsnn \ORNEKLER dizinine yazlr.




 PROGRAMLARI LINK YAPMA
  
  Hataszca derlenen veya obje kodu retilen program altrabilmek veya EXE
  kodunu retebilmek iin DBO uzantl obje kodunun link ilemine tabi
  tutulmas veya kendisine RTL(Runtime Library) dosyalarnn balanmas
  gerekir. Bu ilem btn derleyici programlama dillerinde aa yukar
  ayndr.

  LINK ilemi sonucunda EXE kodlu alabilir program dosyas retilir. Ancak
  her hatasz derlenen programn hataszca LINK edilip alaca
  beklenmemelidir. Ayrca her hatasz LINK edilen programn hataszca
  alaca yine beklenmemeli. Programn almas srasnda karlalan
  hatalara RUNTIME hatalar denilmektedir.

  Bir dBASE programn LINK etmek iin dBASE Compiler ile birlikte verilen
  BDL.EXE adl Link programnn kullanlmas gerekir. Derlenen veya obje hale
  getirilen dBASE programlarn Link ederken kullanlabilecek birka tane
  parametre var. Bu parametrelerin nemli olanlar ksaca aklanacaktr.

  Link program olan BDL.EXE, link ilemi ncesi herhangi bir hazrlk
  yaplmasna gerek duymuyor. Link ilemi ncesi tek yaplmas gereken derleme
  ve Link programnn bulunduu src ve dizinin arama yoluna dahil
  edilmesidir. Bu ilem daha nceden derleme ilemi iin yapldndan Link
  ilemi iin ayrca bir hazrlk yapmaya gerek yoktur.



        Genel Yazl:

        BDL obje Dosya Ad


  Link ilemi sonununda DBO uzantl obje dosyann bir de EXE uzantl
  alabilir kopyas oluturulur. rnek olarak ad TEST.PRG olan program
  dosyasn nce derleyip sonra Link edip EXE forma evirmek iin sistem komut
  satrnda verilmesi gereken komut;

        BDL TEST


  -A Parametresi
  
  Daha nce belirtildii zere programlar byk bir olaslkla birden fazla
  PRG dosyasna blnr. Birden fazla PRG dosyas olarak hazrlanan
  programlarn ya ayr ayr derlenmesi ya da -A parametresi ile bir seferde
  derlenmesi gerekir. Birden fazla PRG dolaysyla DBO dosyasndan meydana
  gelen programn link ilemi srasnda oluturulan EXE dosyann DBO uzantl
  dosyalara gerek duymadan alabilmesi iin btn DBO dosyalarnn link
  edilen ana DBO dosyasna dahil edilmesi gerekir. Bu ilem -A parametresi ile
  salanr. -A parametresi kullanlmadan yaplan Link ilemleri sonucu
  oluturulan EXE dosyann bir hata ile karlalmadan alabilmesi iin
  btn DBO dosyalar EXE dosyann bulunduu dizinde olmaldr.


  -L Parametresi
  
  dBASE Compiler ile derlenip tek bana almak zere dBASE Linker ile Link
  edilip EXE'ye evrilen alabilir program dosyas Compiler'n 1.0 veya 2.0
  versiyonuna gre deimekle birlikte ortalama 1.5 MB. byklnde
  olmaktadr. Ancak dBASE Compiler ile derlenen programlarn altrld
  bilgisayarda dBASE Compiler ykl ise DBASE.RTL(Runtime Library) dosyasn
  EXE programa dahil etmeye gerek yok. Bu durumda yani RTL dosyas EXE'ye
  dahil edilmemise EXE dosya 100 Kb. kadar olmaktadr. Ancak bu durumda yani
  RTL dosyasnn dahil edilmedii EXE dosyalarn her altrlmas ilemi
  srasnda RTL uzantl dosya diskte aranr. Eer birden fazla EXE dosyanz
  varsa zellikle program son halini alana kadar STAND ALONE yani tek bana
  alacak ekilde derlemenize gerek yok.

  dBASE Linker varsaym olarak programlar tek bana alacak ekilde
  derlemez. Programn tek bana yani RTL dosyasna ihtiya duymadan almas
  isteniyorsa Link ilemi srasnda -L parametresinden yararlanlr.


  -E Parametresi
  
  Normal artlarda Link edilen DBO uzantl obje programn EXE'sine yine ayn
  ad verilir. Eer programn EXE'sine farkl bir ad verilmek isteniyorsa -E
  parametresinden yararlanlr.

  rnek olarak ad TEST.PRG olan bir programn derlenip TEST.DBO adl obje
  dosyasnn oluturulduunu varsayalm. Normal artlarda -E parametresi
  kullanlmadan TEST.DBO dosyas Link edilirse TEST.EXE oluturulur. Programn
  EXE dosyasnn TEST.EXE deilde ORNEK.EXE olmas isteniyorsa Link etme
  satr aada verilen ekilde yazlmaldr.

        BDL TEST -Eornek



  -C Parametresi
  
  DOS iin CONFIG.SYS ne ise dBASE ve dBASE Compiler ile gelitirilen
  programlar iin CONFIG.DB odur. CONFIG.SYS dosyas ile bilgisayar henz
  alrken DOS'un almas zerinde etkide bulunan genel ayarlamalar
  yaplr. Benzer durum dBASE ve dBASE Compiler iin de geerlidir.

  leri konularda detayl bir ekilde anlatlaca zere dBASE ve dBASE
  programlarnn almas zerinde etkide bulunan bir ok ilem veya ayarlama
  SET deyimleri araclyla yaplmaktadr. Herhangi bir SET deyimi ile
  yaplan ayarlama ayn ekilde deitirilmedii ve programda kalnd srece
  etkisini srdrr. rnek olarak dBASE veya herhangi bir dBASE program
  alt srece ekranda sistem saatinin grntlenmesi isteniyorsa SET
  CLOCK deyimi ON yani ak duruma getirilir. nk SET CLOCK deyimi varsaym
  olarak kapal yani OFF durumundadr. SET CLOCK gibi ok sayda SET deyimi
  var. Bu deyimlerin varsaylan deerlerini her seferinde deitirmemek iin
  CONFIG.DB dosyasndan yararlanlr. dBASE'in her balatlmasnda CONFIG.DB
  dosyasnn ierii kontrol edilir ve dosyada yazl olanlara gre genel
  ayarlamalar yaplr.

  Benzer durum dBASE Compiler ile program gelitirirken de szkonusudur. dBASE
  Compiler ve dBASE Compiler ile derlenen programlar dBASE IV gibi her
  seferinde kendi bana diskte CONFIG.DB dosyasn aramazlar. Eer programn
  almas zerine etkili olan genel ayarlamalar CONFIG.DB araclyla
  yaplmak isteniyorsa nce CONFIG.DB dosyas hazrlanmaldr. steniyorsa
  dBASE IV ile birlikte gelen CONFIG.DB dosyasnda deiiklikler yaplr. En
  son olarak CONFIG.DB dosyasnn Link etme ilemi srasnda gelitirilen
  programa dahil edilmesi gerekir. CONFIG.DB dosyasn link ilemi srasnda
  dBASE programlarna dahil etmek iin -C parametresinden yararlanlr.


        BDL TEST -CC:\DBASE\CONFIG.DB


  Bu ekilde derlenen TEST adl programn ndeerleri C: srcsnn \DBASE
  dizininde bulunan CONFIG.DB dosyasnn ieriine gre belirlenir.