commodore.gen.tr

Selamlar.
Eski IBM veya IBM türevleri retro bilgisayarlarda, IDE harddisk yerine, uygun bir adaptör ile CF kart kullananlar var mı aramızda?

Harddisk yerine CF kart kullanmak istediğim birkaç tane bilgisayarım var. Bu şekilde çalışmanın stabilitesini sormak istedim. CF kart da aslında bir IDE harddisk gibi, yani IDE harddiske en yakın hafıza kartı konumunda. Fakat yine de sorunlar yaşanabiliyor. Arada okuma/yazma sorunları gibi.

Şu videoda, linklediğim saniyede meydana gelen hata:
https://youtu.be/VWfTgga7rmA?t=700

benzeri hatalar ne kadar sıklıkla meydana geliyor, varsa bunu engellemenin bir yolu, çözümü var mıdır? Avantajları, dezavantajlarını bilen bir arkadaş yanıtlarsa sevinirim.

Teşekkürler.

P.S: Bu arada retro camiasında sık takip ettiğim bir Youtube kanalı. Tavsiye ederim.

Amiga'da her marka yada kapasite kullanılamadığı gibi PC'de de aynı durum olabilir, deneyerek en sorunsuz marka ve kapasiteyi bulmak lazım.

Amigada IDE üzerinden her marka compactflash kart kullanılabiliyor. Sadece birçoğunda harddisk ışığı sürekli yanıyor. PCMCIA üzerinde ise Sandisk dışında çalışan görmedim. Sadece ilk kurulumu 3.9 yüklü sistemde yapıyorum. Fasfilesystem'in son versiyonları ile formatlıyordum. Şimdi PFS ile formatlıyorum A600de bile bayağı hızlı çalışıyor.

Eski PClerde 40 pin çevirici ile Compact Flash kullandım ama FAT format atmadım. Amithlon harddiski olarak kullandım..

Ben Pentium III 800Mhz işlemcili toplama desktop pc'de 2GB'a kadar CF kartları IDE-CF çeviricilerle kullandım. Windows 98/XP ve MSDOS üzerinde C64 ve 1541 sürücü için kullanmak isteyebileceğin uygulamalar (OpenCBM tabanlı CBMXfer ve Gui4cbm4win, Star Commander, 64HDD) 1541XE/XM kablolarıyla birlikte rahat kullanılabiliyor. Kullandığım CF kartlar sıradan marka, hatta noname kartlardı. Hız olarak hard disklerle kıyaslama yapılırsa Windows kurarken CF kartların daha yavaş kaldığını görüyorsun, ama bariz bir fark yok. Amacım daha çok C64 için kullanmak olduğu için, normal Windows kullanırken pek yavaşlık hissetmedim ben.

Videodaki arkadaş belirttiğin yerde oyun oynarken okuma hatası alıyor, ama onun öncesinde 300x hızındaki bir CF kartı, anakarta 40 damarlı IDE kablosu ile bağlamış durumda. 40 damarlı IDE kablosu, UDMA33 hızına kadar kullanılır. Daha yüksek hızlarda (UDMA66/100) 80 damarlı IDE kablosu kullanması lazım, yoksa okuma ve yazmada veri kayıpları oluşur.

Ben de bir ekleme yapmak istiyorum.

Hemen hemen denediğim tüm CF leri Amiga IDE ile kullanabildim problemsizce. Amiga yalnızca PCMCIA portundan taklıan bazı CF lerde uyumsuzluk çıkarabiliyor.

PC için ise durum biraz farklı. Bazı marka CF ler maalesef IDE HDD Modu ya da True IDE modu desteklemiyor. Sadece depolama amaçlı kullanılabiliyorlar ve üzerlerinde boot record tutamıyorlar. Amiga da böyle bir şeye ihtiyaç olmadığından çalışıyor aynı markalar.

Kısacası PC de kullanacaksanız, alacağınız kartın IDE HDD modu destekleyip desteklemediğini araştırın. En güzeli bulabilirseniz Industrial Grade olanları tercih edin. Benim PC için aldığım bir düzine kingston 4 ve 8 gb CF bu yüzden boşa gitmişti.

Voltron   Markalı CF kartlarda True IDE modunun olmaması pek mümkün değil. Bu kartlardaki standartları belirleyen CFA kuruluşu var. CompactFlash, bu kuruluşun tescilli markası. Belirledikleri spec'lere uygun ürünler için firmalara CompactFlash markasını kullanabilmeleri için lisans veriyorlar. İncelemek için spec rev3.0 şuradan (https://www.dropbox.com/s/65w17rzqyyrvvee/cfspc3_0.pdf?dl=1) indirilebilir. Tanımlamalara bakıldığında, CF kartların üç modu (Memory, IO ve True IDE) desteklemesi gerektiği yazılıyor. Sadece CF+ kartlarda True IDE modunun opsiyonel olduğu söyleniyor. Pc'de kullanamadığını söylediğin Kingston marka CF kartlar için şöyle bir durum var; Kingston gibi bir firmanın üzerine CompactFlash yazarak ürettiği kartlarda True IDE modunu bulundurmaması firmanın zararına olur. Zaten aynı CF kartı A600/1200'e IDE-CF çevirici ile takıp çalıştırabiliyorsan, True IDE modunda çalışıyor demektir.

CF karta pc'de MBR oluşturamamanın sebebi tahminen Windows tabanlı partition manager kullanman ve CF kartı pc'ye bir kart okuyucu üzerinden bağlaman olabilir. CF kartı pc'ye IDE-CF çevirici ile takıp, DOS tabanlı bir partition manager kullanarak (örneğin Ranish Partition Manager) bir MBR yaratmayı dene. Programdan çıkıp tekrar çalıştırdığında MBR hala mevcutsa sorun yok demektir.

Metallic,

Ekte resimdeki sol taraftaki Sandisk ultra ve hemen altindaki SwissBit Industrial kartlar Pc de sorunsuzca calisiyorlar. Sagdaki Kingstonlar ise hem dos, hem windows, hem de linux kurulumundan sonraki ilk rebootta boot sector not found a dusuyorlar. Sistem dosyalari icerisinde olmasina ragmen bu kartlardan boot ettiremedim ya da kurulumu tamamlayamadim.

Sistem dosyaları içerisinde derken, daha sonra düzeltmek maksatlı SYS C: komutu ile sistemi aktarmama rağmen, Fdisk /MBR ile MBR onarmama rağmen boot etmiyorlar.

Ama Amiga ile calisiyorlar. Bildigim kadari ile CF nin boot etmesi icin bootable bir workbench disketini icine kopyalamak yeterli.

Bu sorun bana biraz tanıdık geldi. İlk Pentium ve Celeron işlemcilerin çıktığı zamanlardaki anakartların biosları, takılan bazı hard diskleri CHS modda tespit ediyordu ve Windows kurulumundaki ilk restart sırasında boot hatası veriyordu. Bilgisayar ilk açıldığındaki siyah ekranda bios bilgilerine bakınca hard disk modu CHS olarak görünüyordu. Bios'taki hard disk detection modu "auto" olduğu halde durum böyleydi, ama auto'dan LBA'ye çevirince sorun düzeliyordu. İlk açılıştaki bios bilgilerinde de hard disk modu LBA olarak düzeliyordu. Sendeki sorun çıkartan CF kartlarda aynı durum olabilir. Bios'u ve ilk açılıştaki bios bilgilerini incelemen yararlı olabilir.

Windows kullanacaksanız, IDE'den CF'ye çevirici yavaş kalır. Ayrıca, sanal bellek gibi CF kartın ömrünü çok kısaltıcı özellikler kullanmamalısınız.

MS-DOS veya türevi sistemler için güzel bir çözümdür.

@ercan, Evet Win9x ve yukarısı için pek uygun değiller ama sanal belleği 2. bir gerçek HDD üzerine alınca veya ram yeterli ise Page File devre dışı bırakılarak o sorun aşılabiliyor.
 Bir de CF lerin ömrünü uzatmak için Write Behind Caching (Arkada yazma önbelleklemesi) devre dışı bırakılmalı. Bu Windows'un CF ye sürekli yazıp silmesini engelleyecek.

ercanersoy   IDE'den CF'e çevirici mi yavaş kalır, CF kart mı yavaş kalır? Çevirici yavaş kalır diyorsan daha hızlı bir çevirici bakalım. CF kart yavaş kalıyor diyorsan piyasada yeni nesil UDMA7 160MB/s CF kartlar var, bahsettiğin MS-DOS veya türevi sistemlerden fazlası kullanılabilir bu hızla.
 

Çok faydalı bilgiler içeren yorumlar olmuş gerçekten. Ben muhtemelen harddisksiz sadece 1 adet 3.5" floppy sürücü ile gelen IBM PS2/Model 25/30 bilgisayarım için düşünebilirim böyle bir sistemi, DOS olacağı için pek okuma/yazma/virtual memory gibi sorunlar olmayacak sanki?

Voltron'un "True IDE/HDD destekleyen bir kart olmalı" yorumu korkutmuştu beni açıkcası, endüstriyel CF kartlar kıyamet pahalı ve bulunmuyorlar. Çok yorulmak istemiyorum açıkcası. Sonraki yorumlar biraz rahatlattı :) Metallic ümitlendirdi :) Bir adet Sandisk Ultra II 15mb/s 2 GB kartım var, eski bir kart ama çok kullanmadım. Bunda True IDE modu olur mu, 15 MB per second hız yeterli olur mu, deneyerek göreceğim..

Bir de şuradaki yorumun birine bakılırsa, CF kartı Fixed diske çeviren bir araç yapmış Sandisk, zamanında..


http://www.thinkwiki.org/wiki/CompactFlash_boot_drive (http://www.thinkwiki.org/wiki/CompactFlash_boot_drive)

deksar   Bu linki vermen iyi oldu gerçekten. Linkteki makalede önemli bir konudan bahsediliyor:


Yazılanlara göre pc'lerde CF kartların üzerine yapılan Windows kurulumlarında sorun çıkmasının nedeni, çoğu CF kartın kendisini "fixed disk" yerine "removable media" olarak tanıtmasıymış. Çeşitli markalardaki fixed/removable durumuyla ilgili şu bilgiler var:

* Transcend marka CF kartlar, IDE-CF çeviriciler üzerinden kendilerini fixed olarak tanıtıyorlar.
* SanDisk Extreme, removable olarak görünüyor. Fixed hale çevirmek için DOS tabanlı bir utility var.
* SanDisk Ultra II'de durum tam belli değil. Yalnız SATA denetleyicili X41 tablette bir Linux kurulumunda çok yavaş olduğu ve çalışmadığı söyleniyor.
* Kingston Ultimate, removable görünüyor. Kingston firması, kart tipinin fixed yapılabileceğini iddia ediyormuş, ama bunu yapmak için gerekli tool'u vermiyormuş. Ve sözüm ona Kingston CF kartlar, kullanılan çeviriciye göre tipini otomatik değiştiriyormuş. IDE-CF veya SATA-CF çevirici kullanılınca fixed disk, PCMCIA-CF çevirici kullanılınca CF-Removable olarak görünüyormuş.

Aklıma takılan bazı şeyler var:
* Fixed/removable durumunun Windows'da sorun çıkardığı, ama Linux için sorun olmadığı yazılmış. Bu Voltron'un söylediğine uymuyor. Kingston kullanınca onda Windows'un haricinde Linux ve DOS kurulumlarında da sorun çıkıyor.
* Kendisini removable olarak gösteren CF kartlara Windows XP kurabilmek için kullanılabilecek workaround tam işe yarar mı emin değilim. Kurulum bittikten sonra bir sürücü yüklenmeli deniyor.

Sonuç olarak makalede yazılanlara göre bir değerlendirme yapacak olursak, pc'lerde hard disk yerine kullanmak üzere yeni bir CF kart alırken Transcend marka tercih etmek lazım. Elde mevcut olan ve kurulumlarda sorun çıkartan CF kartlarda ise SanDisk'te olduğu gibi bir utility ile kartın tipini değiştirmek işe yarayabilir.

Ayrıca makalede, CF kart üzerinden çalışan Windows ve Linux'lerin daha hızlı çalışması için yapılabilecek güzel ayarlardan bahsediliyor, bir göz atmakta fayda var.

Compact Flash denilen medya birebir IDE arabirimini kullanır, birçok PC'mde sorunsuz HDD yerine kullanıyorum.

Eğer endüstriyel tip olmayan bir CF kullanıyorsanız sık yazma yapan ve SSD kullanmayı bilmeyen işletim sistemleri (Windows 95/98/NT/2K/XP) bu kartları kısa sürede haşat edecektir ama pagefile kullanmayan veya pagefile kullanımı daha makul olan işletim sistemleri (DOS, Linux, OS/2, vb.) için hiçbir sorun yaşamazsınız.

appiah4, Eski 286,386,486 sistemler ne tür harddisk kullanıyor, ide'mi, 1992-93 senelerinde kullandığım 100mb Harddiskli 386Dx var idi ama o zamanlar bilmiyoruz neyin nesi olduğunu, eğer ide ise günümüz GB mertebelerinden örneğin 80GB ide bir harddiski 386 işlemcili bir anakartta kullanmak mümkün mü.

@metallic,

Tekrar denedim, hatta manuel olarak LBA tanittim diskleri,  yine boot edemiyorlar. Saglama yapmak adina ayni CF leri raw olarak VM altinda da kurmayi denedim, yine boot etmiyorlar. Bir de yukarida linux dedim ya aslinda linux u ben kuramamis olabilirim. Kurmaya calistigim eski version, p200 makinenin beraberinde gelen TurboLinux Server 6.0 di. Bir de cook eski, Linux Turkuaz 1.03 denedim. Fazla da ugrasmadim zaten.

Ama benim tahminim, bu kingston kartlarla ilgili bir anormallik oldugu. appiah4 un dedigi gibi normalde hepsinin ide uyumlu calismasi lazim. Bir kac yabanci forumda da Kingstonlardan uzak durun denmis.

Benim sorum IDE to CF ile ilgili değil ama, geçenlerde Aliexpress'den 7$'a markasız bir SD to IDE dönüştürücü almıştım. Bunu Pentium döneminden bir makine ile ana disk olarak kullanabilir miyim?

@Tengrist Normal koşullarda kullanabilmeniz gerekiyor.

@sad_face05 Ben de öyle düşünüyorum ancak bir çok kişinin CF kartı görmede ya da boot etmede sorun yaşadığını okuyunca emin olamadım. Vogons.com'da da benzer bir kartın çalıştığı yazılmış.

CF kartlar ile SD kartlarin olayi farklı hocam. CF dönüştürücülerde yonga yoktur, çünkü (çoğu) CF kart IDE standardına uyumludur (özellikle eski kartlar) ve dönüştürücüler sadece fiziksel bağlantıyı dönüştürür. Öbür yandan SD dönüştürücülerde ek yonga vardir ve SD kartları IDE arabirimine çevirir. Ama yine de SD dönüştürücülerde uyumluluk %100 diyemeyiz ancak normal koşullarda çalışmalı :)

Voltron   İlk önce bios ayarlarına bakmak işe yarayabilir demiştim, ama deksar'ın verdiği linkteki makale ile sorunun kaynağı ortaya çıktı. Bir önceki mesajımda bundan bahsettim. Başka bir çok yerde de bahsediliyor, özellikle şuraya (http://www.os2museum.com/wp/removable-cf-card-or-not/) bakılabilir. Sorunun kaynağında CF kartın fixed/removable olması durumu var. Bazı CF kartlar, işletim sisteminin kurulum sırasında yaptığı sorgulamada (ATA komutlarından IDENTIFY DEVICE komutu, word 0'da bit7: removable bit) kendisini removable olarak tanıtınca işletim sistemi sorun çıkarabiliyor.
 
Bu sorunu aşmak için yapılabilecek şeyler şunlar:
1- Yeni bir CF kart alırken removable olmamasına, yani fixed olmasına dikkat etmek.
2- Elde mevcut olan CF kart eğer removable ise fixed hale çevirmeye çalışmak.

1. maddeyi uygulamak kolay değil. En uyumlu görünen Transcend'in support sayfasında bile şu (https://www.transcend-info.com/Support/FAQ-399) açıklama var. Yazılana göre Transcend'in endüstriyel CF kartları fixed, ticari CF kartları removable. Yalnız bu açıklamaya göre diğer markaların endüstriyel CF kartlarında sorun çıkmaz diyemiyoruz, çünkü SanDisk'in şuradaki (https://kb-de.sandisk.com/app/answers/detail/a_id/51/~/enabling-fixed-disk-mode-on-sandisk-compactflash-cards) açıklamasına göre tüm tüketici ve profesyonel/endüstriyel CF kartlarını artık removable modda üretiyor. Endüstriyel CF kartlarının fiyatları yüksek olduğu için normal tüketici CF kartlarına yönelirken de fixed olduğu kesin belli olan bir marka model bilgisini iyice araştırarak bulmak lazım.

2. maddeyi uygulamak için SanDisk'in DOS tabanlı ATCFWCHG.COM (http://www.floutsch.com/pub/download/ATCFWCHG.COM) ve Lexar'ın Windows tabanlı BootIt (https://s3.amazonaws.com/sbiamaz/lexar_usb_format.zip) tool'ları var. Farklı marka CF kartlar için de işe yaradıkları söyleniyor, ama garantisi yok. BootIt, aslında USB bellekleri bootable yapmak için, ama CF kartlar için de kullanılabiliyormuş. CF kartı, USB tabanlı bir kart okuyucu üzerinden takmak gerekli.

Peki elimizdeki mevcut CF kart fixed mı, removable mı nasıl anlarız? CF kartı Windows yüklü bir pc'ye CF-IDE çevirici ve IDE kablosu ile bağlayın. Windows'da Disk Yönetiminden bakınca hard disk "Disk 0" olarak, CF kart "Disk 1" olarak görünür. Disk 1'in altında Çıkarılabilir yazıyorsa CF kart removable'dır, Temel yazıyorsa fixed'dır.

Voltron   Sorunun kaynağını tam olarak görebilmek için yukarıda bahsettiğim şekilde elindeki CF kartların fixed/removable durumlarını kontrol et bence. Önce Kingston'lara bak, removable mı? Sonra sorun çıkarmadığını söylediğin CF kartlara bak, fixed mı?

İlk fırsatta bakacağım. Şu an kingstonlar Amigalarda sorunsuz çalışıyorlar. Bir tanesinin imaj yedeğini alıp boşaltıp kontrol ederim.

SwissBIT lerden ise eminim çünkü JAMMA slot machine hdd olarak işlev görüyorlardı zaten. 7/24 çalışıyordu o makineler.

İmaj almana pek gerek yok, takıp Disk Yönetiminden kart tipine bakacaksın sadece. BootIt ya da ATCFWCHG.COM ile kart tipini değiştirmeyi deneyecek olursan imaj almak iyi olabilir.

Tengrist   Evet, şurada (http://www.os2museum.com/wp/removable-cf-card-or-not/) belirtildiği gibi SD-IDE çeviricilerin sorun çıkarmadığı söyleniyor. Yalnız hız açısından CF-IDE kullanımına göre daha yavaş kalma durumu olabilir, onu araştırmak lazım.

@Metallic @sad_face05

Teşekkür ederim bilgi için. Yavaş olması pek sorun değil, iş görsün yeter. SD kartlar daha ucuz olduğu için tercih ediyorum.

Cevabı çok basit değil.

286 ve 386 anakartların 99%'unda onboard hdd/floppy controller yoktur.  Birçoğunun BIOS'u ise IDE nedir hiç bilmez - bu bilgisayarlar için BIOS'u olan XT/IDE gibi bir çözüm gerekir.  Eğer BIOS'un kısmen de olsa IDE desteği varsa kendi BIOS'u olması gerekmeyen ucuz bir ISA kontrol kartı ile (ihtiyacınız varsa KM atın) HDD bağlayabilirsiniz.  Burada kapasite konusunda belirleyici anakartın BIOS'u olacaktır. LBA desteği olmayan (286/386 anakartların 99%'u) hard disklerin tamamı için görebilecekleri maks. kapasite 540MB'tır.  80GB gibi bir harddiski tanıtma şansınız yok, geometrisini BIOS'a girmeniz bile mümkün olmayabilir.  Daha makul boyutlu (Max 8GB) diskleri ise DDO yazılımları aracılığı ile BIOS'a rağmen DOS'ta kullanabilirsiniz.  BIOS'ta LBA desteği varsa da max boyut yine BIOS'a bağlı 2GB veya 8GB olabilir.

Velhasılkelam sizin için en sorunsuz yöntem ISA Multi-IO controller ekleyip ona bir IDE/CF adaptörü bağlamak ve 512MB bir Compact Flash kullanmak olacaktır.

Cevap için teşekkürler, Kullanmak için değilde merak ettiğimden sormuştum, 44pin IDE olduğunu öğrenmiş olduk, Anakartta IDE bağlantı yok, ISA kontroller ile IDE harddisk bağlanıyor, Bilgisayarların gelişimi amma çetrefilli olmuş, anakart var üstünde flopy yada harddisk girişi yok. Bu bilgisayar ne ile çalışacak  :D

(https://i.ebayimg.com/images/g/eKoAAOSwLgNaW2sH/s-l640.jpg)

IDE yerine bir SCSI controller ile SCSI HDD de bağlayabilirsiniz ama 286/386 için anlamlı değil..