commodore.gen.tr

Merhaba,

Yaklaşık 35 yıldır elektronikle uğraşıyorum, devre lehimliyorum, tamir ediyorum. Eskiden "pozitif 20" spreyle çift taraflı baskı devreler çok bastım, ürettim, hatta sattım :)

Bir süredir internette videolarına rastladığım, CNC kullanılarak kazıma yöntemiyle prototip PCB üretimi amaçlı, amatör işi bir CNC almak istiyorum.

CNC konusunda hiç bilgim ve tecrübem yok. Çizdiğim devreler Protheus ARES ortamında Gerbere çevrilebiliyor. Gerber datasını doğrudan printer gibi CNC'ye gönderebiliyor muyuz? CNC ile delik içi kaplama olmayacağının farkındayım ama prototip için çok önemli değil.

Her türlü fikir, tavsiye görüş, uyarı, tecrübe paylaşımı, yapan arkadaşlara şimdiden çok teşekkür ederim.

Sevgiler.

Not: Eğer bu iş umduğum gibi olursa CGTR projelerin prototipleri benden. ;)

CNC için kullanılan kaynak plotter'larda filan da kullanılan gcode oluyor. Gerber'i doğrudan işleyemezsiniz. Vektör çalışan Inkscape gibi bir programla baskı devre imajını önden işleyip vektöre çevirmek gerekiyor sanırım. Baskı devrede siyahla çizilen kısımlar bakır olurken CNC'de tam tersi buraların oyulmaması lazım o yüzden sanırım negatif imaj üstünde bunu yapmak lazım.

CNC'nin dezavantajı plaketin oyuldukça ortaya çıkacak olan partiküller, ev ortamı için çok ideal bir çözüm değil.

Kuru film yöntemini tavsiye ederim, process'i deneme yanılmalarla oturttuktan sonra güzel sonuçlar alınıyor. Internette bu konuda bir sürü tutorial var. Aliexpress'ten aldığım film, yine aliexpress'ten aldığım oje kurutucu (uv lambalı) ile makul sonuç elde etmiştim. Filmin pozlanması için ve film artıklarının temizlenmesi için de iki kimyasal kullanılıyor.

Tüm process biraz uzun ancak asetatı hazırladıktan sonraki kısmı tekrar tekrar deneme şansınız oluyor, hata yaparsanız başa dönebiliyorsunuz. Bu açıdan güzel bir yöntem.

http://www.youtube.com/watch?v=3OEejzC7As8 (http://www.youtube.com/watch?v=3OEejzC7As8)


Aklıma gelen ancak uygulayamadığım (LCD akıntısı sebebiyle) fantastik bir yöntem de var. İki adet aynı LCD ekranın panellerindeki florasan lamba UV led şeritleri ile değiştirilecek. İki yüzü ilmle kaplanmış olan pcb bu setup içinde LCD ekranlara pcb görüntüsü verilerek pozlanacak. Geri kalan işlemler aynı. Pratikte mümkün olur mu bilmiyorum ama bu en azından birden fazla kez asetat basma, birleştirme, iki katman için bunları hizalama gibi dertlerden kurtarıyor.

Bir ara bu konu benim de aklıma takılmıştı. Büyük boyutlu devreler düşünmüyorsanız, internette eski cd-dvd sürücülerin motorları, kızakları ve arduino kullanılarak yapılan çokça örnek var. Ben yapmaya cesaret edemedim o yüzden net bir bilgim yok.

Linkteki proje bir fikir verebilir:
https://www.instructables.com/id/Small-Arduino-CNC/ (https://www.instructables.com/id/Small-Arduino-CNC/)

@i_r_on: Plaketin oyuldukça ortaya çıkacak olan partiküller benim açımdan hiç sorun teşkil etmiyor. Kimyasal proses çok safhadan oluşan uğraştırıcı bir süreç, delikleri delmek bile ayrı sıkıntı. CNC PCB videolarını izlemişsinizdir, yarım saat içinde devreniz hazır, elinizde. Ne asit be perhidrol, ne sudkostik, ne pozlandırma, ne delik delme sıkıntısı... hiçbirisi yok. devre basılırken siz başında beklemek durumunda bile değilsiniz.

@Levent: CNC'yi hazır almak istiyorum, aliexpreste 99 dolara bile var direnc.net te 1580 liraya var, ama kullanıcı yorumu bulamadım.

https://www.direnc.net/lazerli-cnc-makinesi-tezgahi-500mw (https://www.direnc.net/lazerli-cnc-makinesi-tezgahi-500mw)


@i_r_on: Çok sayıda üretim yapılacaksa filmli pozlandırma en optimal çözüm. LCD ekranı film olarak kullanak yaratıcı bir düşünce, acaba ekranın cam kalınlığı ışık kırılmalarına sebep olur mu, keskin hatlar için pozlandırmayı daha güçlü ışıkla daha uzaktan yapmak gerekebilir.
Pozlandırma filmi için; Asetat yerine, aydinger kağıdına laser printerdan ters (ayna) baskı alıp (aydingerin kalınlığından kaynaklı problemi oartadan akldırmak için; tonerli taraf bakıra değecek şekilde) kullanıyordum eskiden. (ışık kaynağı olarak; 35-40 cm mesafeden "Osram Ultravitalux 300W E27" kullanıyordum)

Aliexpress'teki ucuz cnc'ler lazer ile kullanıma yönelik daha çok, pcb için nasıl sonuç verir fikrim yok.
Pcb'yi boyayıp boyayı lazer ile yakma da alternatif bir yöntem bu arada.

Cnc'nin bir diğer sıkıntısı hassasiyet. Bu da sağda solda bulunan pcb'lerin her zaman üretilemeyeceği anlamına geliyor. Kuru filmde hassasiyet daha iyi, cnc'ye göre daha ince clearence ve track'ler kullanılabiliyor.

Hassasiyet konusunda haklısın, kazıma yöntemi çok hassas değil gibi :(
Keşke bu işi yapan tecrübeli birileri yardımcı olsa, İnternetteki videolarda CNC ile çok kolaymış gibi gösteriliyor.

Kazımak yerine cncye pertinaks kalemi takıp, onunla çizdirip sonrasında asitle çözdürme de yapılabilir gibi geliyor bana ama tabi ki step motorların adımları ve şasenin sallanması sizin de dediğiniz gibi hassasiyeti düşürecektir.

Ben, asitle, elde delmekle... falan uğraşmak istemediğim için CNC istiyorum.
Aşağıdaki CNC'nin yanında 0.1mm matkap uçları veriliyor, benim için 0.1mm hassasiyet yeterli, hatta fazla bile. keşke CNC'de PCB üretmeyi denemiş birisi çıksa da bilgilendirse bizleri, "Şunu al bunu alma." dese.

https://www.direnc.net/cnc3018-2500mw-lazerli-cnc-makinesi-tezgahi (https://www.direnc.net/cnc3018-2500mw-lazerli-cnc-makinesi-tezgahi)

Mesela aşağıdaki CNC için "Proteus programı ile çıkartılan gerber kodların aktarılması ile işlenmektedir ." yazmışlar.

https://www.youtube.com/watch?v=ycYqH5JX21o (https://www.youtube.com/watch?v=ycYqH5JX21o)

İşte o aktarılmasının içinde ufak bir işlem var, onu yazmamış. Gözde büyütülecek bir işlem değil bu arada.

CNC'ye hazırlığı şurada bir video anlatmış

https://www.youtube.com/watch?v=IbsBCMlQB_c (https://www.youtube.com/watch?v=IbsBCMlQB_c)


Şu eleman da 3D printer'a DREMEL takarak yapmış bu işi,

https://www.youtube.com/watch?v=6ipcdhXetHY (https://www.youtube.com/watch?v=6ipcdhXetHY)

Delme de pis iş ancak prototip için yine de diğer process'lerin yanında daha az can sıkıcı gibi... Bir de şöyle bir durum var, pcb dizaynın üretim öncesi son halini test edeyim desen iki katman yapmakta zorlanacağın için bu da sıkıntılı... tek katman prototip yapıp sonra çift katman'a çıkarıp üretime göndermen gerekiyor.. ya tasarımı çift katman'a çıkarırken hata yaptıysan?

Tabii TR'de facebook gruplarında makul fiyatlara tek katman üretim yapan bir çocuk var, böyle bir çözüm de kullanılabilir adetler çok yüksek olmayacaksa.

Merhaba,

Tek tük prototip üretimlerde CNC kullanıyorum. İki yıl önce açıkçası kimyasal yönteme göre daha pratik olacağını düşünerek kurmuştum. Ancak delik delme kısmındaki pratiklik haricinde (ki artık mümkün oldukça en büyük kılıftan SMD kullanıyorum elimden geldiğince, bu da delik gereksinimini oldukça azaltıyor) sanıldığı kadar pratik bir yöntem değil. Özellikle çift yüzlü baskı devrelerde hizalama biraz uğraştırarak da olsa yapılıyor ama via'sı çok olan tasarımlarda viaları üst katmandan alt katmana tel kullanarak lehimleme işi kabus gibi. Ayrıca soldermask olmadığı için eğer sadece yolların kenarı izole edilecek şekilde kazıma yapılırsa lehim bu kısımlara da kolaylıkla köprü oluşturuyor. Gereksiz tüm kısımlar kazınsın isterseniz de (yada yolların etrafı üç-dört tur kazınsın) hem işlem çok uzuyor hem de uç çabuk aşınıyor. Uçlar da hiç ucuz değil :) Son olarak da üstten lehimlenmesi imkansız yada çok zor olan bazı komponentlerin (entegre soketi mesela) üst katmandaki yola bağlantısı için fazladan via kullanan bir tasarım yapmak gerekiyor.

Tezgahın iyi bir işleme kalitesi için mekanik olarak aşağıdaki gereksinimleri olması şart.

1- Yüksek devirli (minimum 10-12 bin devir, tercihen 18-20 bin) ve salgısı çok çok düşük bir spindle. Dremel spindle olarak kullanıldığında salgı gereksinimini karşılamıyor ve hem işleme kötü oluyor (istenilenden çok daha geniş kesme) hem de uç çok çabuk gidiyor. Ben en son çareyi 0,75kW gerçek spindle ve motor sürücü almakta buldum. Spindle alınca ona uygun penset setlerini ve anahtarları da almak gerekiyor, pek ucuz değiller.

2-Eksenleri hareket ettiren vidalı millerde backlash olmaması için bilyalı somunlu vidalı mil kullanılmalı. İlerleme hızları 50-60 bin devirli bir spindle kullanamayacağımız için zaten yüksek olamayacak, vidalı bilyalı mil burada bize tork/kuvvet avantajı da sağlıyor.
 
3-Her ne kadar kesme kuvvetleri fazla olmasa da eksenler yeterince rijit olmalı. Özellikle X ekseni spindle'ı taşıdığı için (spindle 5 kg civarı geliyor) eksen ortaya doğru yaklaştıkça çökme yapmamalı.

Prosesle ilgili diğer olumsuz noktalar olarak da şunları söyleyebilirim.

1-Hazır gerber dosyalarının çoğunu doğrudan kullanamıyorsunuz. Yolların kalınlığı veya yol-pad arası boşluklar CNC ve kullanacağınız takıma göre belirli bir değerin altına düşemiyor. O yüzden tasarımı çoğu kez buna uygun düzenlemek gerekiyor. Çok iyi bir CNC ile bile çok çok pahalı bir uç kullanmadıkça 0.3 mm altına inmek imkansız.

2-Gerber oluşturduktan sonra onu g-code'a çevirme işlemi de kısmen uğraştırıcı. FlatCam adlı ücretsiz yazılım bu konuda gayet başarılı.

3-Plaket üzerinde bakır kalınlığı 0.035 mm ve takıma zarar vermemek için olabildiğince plaketin ana malzemesine (özellikle FR-4 ise) dalmamak gerekiyor. Ayrıca konik uç kullanıldığında derinlik arttıkça kazıma yüzeyi de genişliyor.

Bunun için ideal kazıma yüksekliği 0.04-0.05 mm arası olmalı. Ancak hiçbir plaketin yüzeyi tamamen düz olmadığı için tüm PCB'nin eşit kalınlıkta kazınabilmesi amacıyla PCB üzerinden probing ile örnekleme alınarak oluşturulan g-code'un düzenlenmesi gerekiyor. Yine bu işi çok çok iyi yapan AutolevelerAE adlı ücretsiz bir program var. Bu işlemi yapmadan düzgün kazıma yapmak tamamen hayal.

4-FR-4 plaketlerin kazınması sırasında çıkan toz pek de sağlıklı birşey değil. Ayrıca yataklar v.s. için de fazlasıyla aşındırıcı. Özellikle kenar kesimi sırasında epey toz çıkıyor. Ortama dağılmaması için ya vakumlu bir düzenek kurulmalı yada en azından ortamda hava akımı oluşturan kaynaklara (spindle motorunun fanı gibi) engel olunmalı.

5-İşlemler sırasında dikkatli olunmalı. Uç kırma v.s. hem tehlikeli olabiliyor, hem de maliyetli. Sistemde yeterli emniyet önlemleri olmalı (acil durum butonu, limit switchler, spindle bir sebeple durduğunda takımın kırılmaması için tezgahın da durmasını sağlayan sistem gibi)

6-Gürültüye olabildiğince engel olmak için tezgahın üzeri kapatılabilirse iyi olur.

7-Soldermask olmadığı için lehim işi bittikten sonra plaketi oksitlenmeye karşı korumaya almak gerekiyor. Ya tüm yollar lehimlenmeli/kalayla kaplanmalı, yada benim yaptığım gibi devrenin tamamen çalışır olduğuna emin olduktan sonra şeffaf vernikle kaplanmalı.



Kontrolcü olarak LinuxCNC ve paralel porttan bağlanan 3 eksen step motor+spindle on/off+spindle hızı kontrolü sağlayan bir kart kullanıyorum. Maliyet olarak uygun, ancak paralel portu uygun bir PC gerekiyor. Denediğim bilgisayarların biri hariç tamamında latency değerleri aşırı yüksek çıktığı için LinuxCNC ile paralel port soft stepping kullanıma uygun değildi. Sadece eski centrino asus laptop çok çok iyi sonuç verdi.

Uzun lafın kısası, açıkçası şu son gümrük olayları olmasaydı da eskisi gibi plaketlerin iki üç haftada elime ulaşacağını bilseydim tezgahı hiç kullanmazdım, pcbway, allpcb falan bastırır geçerdim temiz temiz. Zaten tezgahı yaptığımdan beri şu yasa çıktıktan sonra tekrar kullanmaya başladım, yatıyordu epeydir :) Bu durumda bile sadece tek yüzlü plaketler için kullanıyorum, çift yüzlüleri yine çinde ürettirir geçerim :) Ancak tek yüzlü ve kısmi seri üretim için (probing yapan son g-code falan hazırlandıktan sonra) ve çok sayıda delik barındıran kartlar için kimyasal yönteme göre biraz daha avantajı var diyebilirim. Tek bir kart ve pin aralığı 2.54mm dışında komponent taşımayan kartlar için çoğu zaman pertinaksa prototip yapmak bile CNC ye göre çok daha hızlı.

her ne kadar cnc almak gibi yada pcb yapmak gibi yakın zamanda bir niyetim olmasada güzel sıkmadan bilgilendirici anlatmışşınız teşekkürler bilgiler için.

Rica ederim. Birileri de bana anlatsaydı önceden hiç girmezdim muhtemelen :D Ama herşeye rağmen girmek isteyen olursa da daha detaylı yardımcı olmaya çalışırım elimden geldiğince.

Konuyla ilgilenen tüm arkadaşlara çok teşekkür ederim.

Anladığım kadarıyla genel amaçla üretilmiş bir CNC PCB üretimi için çok kullanışlı değil. Acaba Sadece PCB yapmak amacıyla üretilmiş, printer kadar rahat kullanılabilecek bir CNC var mıdır ? Varsa öyle bir CNC satın alıyım?

Cnc değil ama şöyle bir şey var : https://www.kickstarter.com/projects/voltera/voltera-your-circuit-board-prototyping-machine (https://www.kickstarter.com/projects/voltera/voltera-your-circuit-board-prototyping-machine)

Deli para birimi  ;D

Olay tezgahtan çok işin doğasında aslında. Bu yüzden printer kadar kolay kullanım pek olası değil. Birincisi, printerda olduğu gibi modeli doğrudan stl'e çevirip hızlıca dilimleyip basma olayı yok. Gerber sonrası g-code çevrimi için mutlaka bir CAM işlemi yapmak gerekiyor ve plaketin boyutlarına ve kompleksliğine göre bu iş bazen çok uğraştırıyor.

İkincisi; plaketin tablaya montajı, başlangıç noktalarının sıfırlanması çok karışık olmasa da takımın hareketi sırasında pcb'yi bağlamak için kullanılan sabitleyicilere çarpıp kırılmaması için dikkatli ayarlanması gerekiyor. Ayrıca kazıma, delik delme ve kenar kesimi üç farklı CAM işlemi ve en az üç defa uç değişimi gerektiriyor.  

Son olarak da her pcb kazıma öncesi yüzeyden probing ile profil çıkarma işlemi de şart, bu da ekstra işçilik.

O yüzden printerda olduğu gibi startı ver ve bitene kadar bekle pek bu işe uygulanabilir değil. Her aşamada insan müdahalesi gerekiyor illa.

Kaliteli kesici takımları iç piyasadan bulmak da kolay değil. İçeriden bulabildiğim en iyi takım 4mm sapa sahip 0.5mm silindirik freze ucu oldu. Yurtdışı teminli almış olduğum güzel uçlar var ama en aşağı 10-20 dolar arası bayılmak gerekiyor tanesine. 0.2mm gibi hassas kesim gerekiyorsa ve uzun ömür isteniyorsa da bu uçlardan kullanmak şart. Dezavantaj olarak da bu kadar ince uç kullanılınca işlem iyice uzun sürüyor.

En son mesela amiga external disket sürücüsü için ufak bir plaket yapmıştım tek yüzlü, 4x6 cm boyutlarında. Kazıma işi belki on dakikada bitti ama gerber sonrası CAM'di probingdi derken iki saat zaman harcamışımdır öncesinde rahat. Ama doğru CAM işlemini bir defa yaptıktan sonra geri kalan işler o kadar zaman yemiyor (ya da başında bekleme gerektirmiyor en azından takım değiştirme gereksinimi gelene kadar). Aynı plaketten seri on tane işlesem mesela o zaman avantajı olurdu işte. Hatta panelize ederek tek bağlamada 20x20 bir plaketten epey mal çıkar :)

Bir kere 4200 dolar verilince iş bitmiyor, süekli disposable-nozzles, conductive-ink, argon-templates almak gerekiyor, bunları almak Çin'de PCB yaptırmaktan daha kolay değil. Bekle postan gümrükten geçsin diye, ölme eşşeğim ölme.



Aslında insan tarafından yapılan birçok iş yazılım ve donanımla yapılabilir. Mesela sıfırlama işi sensörlerle çok rahat yapılabilir. Gerber çevirimi bu iş için yazılmış özel programlarla mümkün. Uç değişimi plotterlardaki uç değişimi gibi hardware yapılabilir, toz alma, çapak temizleme vs. işlemler otomatik araba yıkama sistemleri benzeri yapılabilir. ama sadece PCB üretmek için bir CNC tasarımı yapılması gerekiyor. mesela partiküllerden temizlenmesi için PCB yatay değil 90 derece dikey veya 180 derece ters konumlandırılabilir.

CNC'den çıkarsak, seneler önce mürekkepli yazıcılarda kullanılmak üzere yanılmıyorsam gümüş içeren mürekkep üretilmişti. O mürekkeple kalın bir kağıda çıktı alıp, kağıt üzerinde prototipi test edebiliyordunuz. Seri üretime geçti mi bilmiyorum ama o zamanlar mucize gibi gelmişti.

Benim gördüğüm bu değildi ama sanırım aynı mürekkep yine:
https://www.youtube.com/watch?v=ai4B50RRCbI (https://www.youtube.com/watch?v=ai4B50RRCbI)

3D printer kullanarak Böyle bir çözüm de mevcut, ilginç geldi paylaşayım dedim, belki denemek isteyen çıkar.

https://www.youtube.com/watch?v=sNh0ubRcTYU (https://www.youtube.com/watch?v=sNh0ubRcTYU)

http://www.lamja.com/?p=635 (http://www.lamja.com/?p=635)

@pcdata75 meseleyi çok iyi açıklamış. Yaralarım depreşti, ben de birşeyler ekleyeyim

2010 yılı olması lazım, 1 - 1.5 ay belki daha fazla süre araştırma yaptıktan sonra bu işi yapan saplamca bir makineyi yurtdışından demonte halde şöyle giriş seviyesi 2.el bir araba parasına aldık. Sıfırdan kurulumunu ben yaptım. Makinenin a'dan z'ye herşeyini biliyorum. 3d model çıkarma vb gibi bir iki yan iş dışında esas işi prototip baskı devre yapmak olacaktı.

Sorun 1: bakırlı plaket tablaya yapışık gibi dümdüz olması lazım. Ne yaptımsa beceremedim. İlla ortada 0.1mm bombe oluyor. Bakırı kazıyan bit'in ucu üçgen şeklinde, yani benim gibi kartta 0.1mm bakır yolllarınız olsun istiyorsanız kazıma derinliğindeki 0.1mm değişme bütün planlarınızı berbat eder demektir. Sanırım tabla kartı alttan vakumlamalı. Başka türlü nasıl dümdüz kart sabitlenir denedim gerçekten mümkün değil gibi birşey. Diğer bir deyişle tabla ve sabitleyicilerin en iyisinden olması lazım.

Bu arada farketmişsinizdir, kesici bit'in ucunun üçgen şekilli olması sebebiyle, yollar kart'ın mikası yakınında daha geniş, mika'dan uzaklaştıkça daha dar çıkıyor. Bu sebepten bakır kalınlığı ince olanından kart kullanırsanız daha hassas sonuç alırsınız sanırım

Sorun2: bizim bit'lerden 4 yada 5 tanesi 0.2 - 0.3mm uç olarak geçiyor, delme kesme vb başka bit'ler de var (uç diyeceğim karışacak, bit diyorum, matkaba takılan kesici delici uç). Takımda toplamda 30 35 civarı bit var, takım fiyatı o zaman 400 euro idi. Karbid denen cinsten en sağlamından. Toplamda 3-4 tane 10x20cm deneme kartı çıkarmışımdır. Bu kadar kullanımdan sonra kullandığım bit'in kesme yüzeyi bozulmaya başladı, son çıkardıklarımda yol kenarları çapaklı çıkmaya başladı. Kabul edilebilir birşey değil

Bizim spindle dremel tarzı birşeydi. Gerçek kart yapma spindle'leri en azından 10'000 devir/dk'lık motorlu oluyor. Çok pahalı olduğu için onu almamıştık. Bizim spindle ile bile çok gürültülü idi. 10'000 devirlerde ne olur bilmiyorum. Bir de işlemin sorunsuz olması için sürekli süpürge ile çıkan tozları çekiyorduk, yoksa tozlar kesici uca fazladan iş çıkartacak gibiydi ve tozlar çalışma yüzeyini kapladığı için yaptığı işi göremiyorduk. O da ayrı bir gürültü ve o tozun ortamdan kesinlikle alınması lazım

Her kartı çıkarttıktan sonra gürültüden hoşafa dönmüş şekilde bir koltuğa vb yığılıyordum, sonrasında birşeyler düşünmek tasarlamak falan imkansız, dinlenmek gerekiyor. Asidin gözünü seveyim

Bizim cihazın yanında gelen kontrol programı bir şekilde postscript ve hpgl'li birşeyler kullanıyordu. Kicad ile oluşturduğum kartı arkası önü ayrı basılacak şekilde cihaza yaptırabiliyordum. O konuda bir sıkıntı yaşamadım. Delik delme ve kartın iki yüzünü hizalama konusunda da sıkıntı yaşamadım. Bakır yolların kenarlarındaki çapaklar sebebiyle belli bir hassasiyetin altına inmek mümkün değil zaten.

Şunu açıkça söylemiş olayım: her ne kadar makine ile istediğim kartı yapamamış olsam da sorun makinede diyemem. Makine canavar gibi, sağlam, güçlü, x/y/z eksenleri doğru ve hassas sonuç veriyor. Sorun yöntemde. Mekanik kazıma yöntemi hassas pcb yapmak için hem doğru bir yöntem değil hem de her türlü çok pahalı

Sonuçta cihaz demonte halde geldikten 2-3 hafta kadar sonra istediğim kartı bu cihazla yapamayacağımız iyice ortaya çıktı. Daha da kötüsü cihazı almadan önce beğenmediğim UV pozlama yönteminin mekanik yönteme göre çok büyük avantajlarının olduğunu farkettim:
1. Işığın hassasiyeti bütün mekanik cihazlardan çok daha fazla
2. UV yöntemi hareketsiz, mekanik yöntemde işi bozan çok fazla hareket var
3. UV yöntemi sessiz, çalışmaya devam edebiliyorsunuz
4. UV yönteminde ilk masraf da kart başına masraf da çok çok daha az ve ulaşması daha kolay

Almayın. Hatta düşünmeye bile vakit harcamayın. O derece yani. O kadar parayı ve vakti harcadıktan sonra buna kesinlikle ikna olmuş durumdayım. Onun yerine UV yöntemi ile nasıl daha iyi, daha hızlı çıktı alırım ona kafa yorun bence

Görüyorum ki tecrübeli arkadaşlar "CGTR sitesinin ruhuna uygun bir şekilde" 35-40 yıl önce uyguladığım UV ışıkta film pozlandırma ile PCB basma yöntemini tavsiye ediyor.  ???

Ben helikopter almaya niyet etmiştim ama yolumuza faytonla devam edeceğiz sanırım.   :(

Gayet aydınlatıcı bir konu olmuş bu. Vakit ayırıp yazan herkese teşekkürler.

Bu arada, fotoğrafçılara sormuşlar: Canon mu Nikon mu?

Ortak yanıt: Photoshop :)

Ben de sormuştum bu soruyu, "BMW mi Mercedes mi gibi bir soru oldu bu" diye cevap almıştım :)

Şöyle bir cihaz gördüm ama fiyat olarak epeyce pahalı duruyor?

https://wegstr.com/CNC-Wegstr-(English)

Bu 6 dakikalık video baya güzel ama üçkağıtçı satıcı işi çok kolaymış gibi gösteriyor.

https://www.youtube.com/watch?v=7EctuSTL7-w (https://www.youtube.com/watch?v=7EctuSTL7-w)




https://www.youtube.com/watch?v=7EctuSTL7-w (https://www.youtube.com/watch?v=7EctuSTL7-w)

En kolayı gönder JLCPCB'ye bassın göndersin abi ne uğraşıcan toz toprak bakır pisliği. :D

hali hazırda yapıp Hypercube 3D yazıcının hotend kısmını söküp yerine aparat ile dremeli flex şaft ile takıp cnc olarak kullanıyor eleman. ancak hiç denemedim. bundan birtane yapıp hem 3d yazıcı hemde cnc sahibi olabilirsiniz. Teorik olarak 20cm*20cm boyutlarında devre yapılabiliyor.

ILnc-7I0zQA

Elektronik devrelerin 3B yazıcıdan çıkabilmesi mümkün olduğunda dünya çağ atlayacak gibime geliyor.

Konuyu açtıktan sonra, olumsuz yönde yazılanlardan dolayı başka yöntem arayışına girdim, ve ütüleme metodu ile çok başarılı sonuçlar aldım, zaman zaman forumda paylaştım.
CNC veya 3D printera gerçekten gerek yok. Ütüleme metoduyla; biraz tecrübe ve el alışkanlığı ile aşağıdaki gibi çift taraflı devreleri 2-3 saatte lehimlemeye hazır halde elde edebilirsiniz. (50 yaşımdayım yakın gözlüğü kullanıyorum, bazen hurda printerdan sökme motorla PCB delikleri deldiğim oldu) Zor değil.

(https://www.commodore.gen.tr/forum/index.php?action=dlattach;topic=17603.0;attach=33323;image)

Bu metodu biraz anlatabilir misiniz?  Veya bir kaynağa yönlendirebilir misiniz?  Merak ettim.

Ütü veya laminasyon makinası ile yaptığınız pcbleri kalay ile kaplayabilirsiniz. Biraz pahalı ve kaç tane pcb kaplar bilmiyorum ama şöyle birşey buldum.

https://www.robotistan.com/pcb-kalay-kaplama-seti (https://www.robotistan.com/pcb-kalay-kaplama-seti)

Elbette anlatırım.

Önce devrenin çizimini bilgisayarda yapıyoruz, ben bu iş için protheus/ares programını kullanıyorum, devre çizimi için birçok değişik yazılım var.

Sonra devreyi üzerindeki yazılar ters(ayna görüntüsü) şeklinde, Laser printer kullanarak baskı devre kağıdı (transfer kağıdı) parlak yüzeyine basıyoruz.

(https://robotizmo.net/Uploads/UrunResimleri/buyuk/2b911273-cfea-478a-8b24-fd19cba7f3ed.jpg)

Kullanacağınız PCB plaketi, çizdiğimiz devdeden biraz daha büyük boyutta kesip, plaketin bakır yüzeyini iyice temizliyoruz, ben bu iş için alüminyum bulaşık teli kullanıyorum, eskiden vim ile ovardık.

Laser printerdan bastığımız çizimi kesip, plaketin bakır yüzeyine kapatıyoruz. (Tranfer işleminin kusursuz olması için; kağıdın baskılı tarafını ve plaketin bakırlı tarafını kirden tozdan ve parmak izi yağlarından korumanızı öneririm.)

Bildiğimiz ütüyü en üst seviyede ısıttıktan sonra, düz bir zeminde (ben ütü masası kullanıyorum) plaket ve kağıdı birbirine yapışık şekilde ütülüyoruz. ütüleme işlemi ütünüzün ısısına göre yaklaşık 3-7 dakiya sürebilir. (plaket boyutları büyüdükçe süre uzayacaktır.)

Sonra, plaketi 10 dakika soğumaya bırakıyorum, ütünün fişini çekmeyi unutmayın.

Soğuyan plaketin üzerindeki transfer kağıdını yavaşça plaketten ayırıyorum, eğer tranferde sorun varsa sorunu tranfer kağıdında bakarsanız görebilirsiniz. Transferde sorun olan yer varsa; Edding marka, 0.5 uçlu, siyah asetat kalemiyle rötuş yapılabilir, veya aynı işlemi plaketi temizleyip baştan yapabiliriz.

Transfer tamamlandıktan sonra, plaketi asit içine atarak boyasız kısımların erimesini sağlıyoruz. ben yaklaşık bir bardak tuz ruhu içine bir pet şişe kapağı kadar hidrojen per oksit (perhidrol) karıştırıp kullanıyorum (göz kararı). erime işlemi asidin gücüne göre ve perhidrol miktarına bağlı olarak 10 dakika ile 30 dakika arasında değişebiliyor, (içinde plaket bulunan asit kabını yavaş şekilde sallayarak dalgalandırırsanız daha iyi sonuçlar alırsınız.) aynı asidi her seferinde perhidrol ekleyerek defalarca kullanabilirsiniz, bir kere kullanıp atmayın. (perhidrol ve tuzruhunu doğrudan cildinize temas ettirmeyin, ederse derhal bol su ile yukayın)

Sonra plaketi yıkayıp ışığa tutarak kontrol ediyorum, üzerindeki lazer toner boyaları temizleyip istediğim boyutta kesiyorum, (kesme işlemini sarı ince plaketlerde makasla, epoksi plaketlerde demir testeresiyle yapıyorum) çoğunlukla 0.8mm matkap ucuyla delikleri deliyorum (eski bir teyp veya prinder motoruna bir mini mandren ve bir on/of buton takarak matkap işini halledebilirsiniz.)

İşlem tamam

Bu yazdıklarım, ütü ile tek taraflı plaket basımı içindir, çift taraflı plaket basımını farklarını daha sonra yazarım.

Youtubeda birçok çeşit videolu anlatım bulabilirsiniz.

Kolay gelsin.




Ben bu iş için çubuk kalay aldım ama deneyemedim henüz, aslında pasta sürüp lehimle kaplamak da yapmadığım iş değil. ;)

Çubuk kalay ile nasıl kaplama yapılıyor ilk defa duydum. Pasta sürüp kaplamak iyi fikir ama uğraştırıcı ve ince yollarda sorun oluyor

Çubuk kalayı bilmem de Ankara'da bir kimya dükkanı var onlara "soğuk kalay" sıvısı hazırlatıyordum ben.

Bakırın paslanmasından endişe duyuyorsanız en pratik olarak montajı bitirdikten sonra yolların üzerini ojeyle boyayın. Hatta "solder mask" havasında görünsün diye yeşil oje kullanabilirsiniz ;D

Ya da bir tık daha pro fantazisi olsun derseniz aliex'den sıvı soldermask getirtebilirsiniz.

Ama emin olun hobi/heves ile yapacağınız 1-2 PCB'nin 30 sene sonra da çalışabilmesi sizi pek ilgilendirmeyecektir ;) Kim öle kim kala :P

Anne tarafım Trakyalı, Çocukken, oralarda, tencere kalaylarken roman vatandaşları çok izlemişliğim var. Çubuk kalayı o yüzden almıştım.:D

@yavuzg:  bazen aklıma gelirse montajdan sonra tırnak cilası sürdüğüm oluyor. Ama 30 sene önceki, bakır yolları siyahlaşmış devreler bile sorunsuz çalışıyor. dediğin gibi kim öle kim kala.

Çubuk kalay İnce yollar için sıcak hava üfleyici ile olur sanki, denemek lazım. Normal lehim pasta artığı bırakıyor. Soğuk kalay iyi birşey galiba ama kim gidip yaptıracak şimdi? Ben ekmek almaya üşenen biriyim

Benim devre 30 sene sonra çalışmazsa kesin gıcık olurum 30 sene boşuna mı sakladım ben bunu şimdi neydi bu nasıl çalışıyordu vb :P çalışmalı.

Aşağıdaki videoyu izledim biraz bu şekilde kalay kaplama baya zor iş. Plaketi o kadar ısıtsak yollar hep kalkar.
https://www.youtube.com/watch?v=WaikvnQGPcM (https://www.youtube.com/watch?v=WaikvnQGPcM)

Aşağıdaki videoyu izledim biraz bu şekilde kalay kaplama baya zor iş. Plaketi o kadar ısıtsak yollar hep kalkar.
https://www.youtube.com/watch?v=WaikvnQGPcM (https://www.youtube.com/watch?v=WaikvnQGPcM)

Kalayı eski bir tavada eritip plaketi içine daldırıp çıkartmayı deneyeceğim, çıkarttıktan hemen sonra soğumadan fazla kalayı, keçe gibi bir bezle silebilirsem sanırım iş hallolur. Biraz deneme yanılma olacak.

Yaw pahalı olur diye yazmamıştım, tavada yapmayı da akıl edemedim. @fort_apocalypse çözdü yine, teşekkürler :)

Pahalı olur diye yazmadığım şey lehim havuzu yöntemi. Lehimin erimiş şekilde beklediği ısıtıcılı küçük bir kap oluyor. Kartı buna daldırıp çıkarıyorlar, komple heryeri lehimlenmiş oluyor. Küçük çaplı seri üretimler için çok iyi birşey.

2000 yılı gibi, çizgi elektronik RMA dökümanları diye bir takım videoları paylaşıma açmıştı, ilk orada görmüştüm. Sonradan weller'in bu şekil ürünlerini görmeye başladım. Çinlilerde ucuzundan çıkar belki.

Weller lehim potası (solder bath)
http://www.yildirimelektronik.com/urun/2705/WSB-150-Lehim-Potasi (http://www.yildirimelektronik.com/urun/2705/WSB-150-Lehim-Potasi)

Bir dönem çalıştığım yerde patron yerli üretim lehim potası almıştı ama kullanamadık, beceremedik. Lehim havuzunda plaketlerin olmadık yerlerinde lehim kalıyordu, entegrelerin altından lehim temizlemeye çalışıyorduk, ama kalay kaplama amaçlı boş plaket ile denememiştik.

Büyük üreticiler bir şekilde otomasyon ile büyük lehim potaları kullanıyordur, zaten elde yetişmez seri üretim.
 

wegstr.com sitesini inceleyebilirsiniz.youtube de 0.1 mm ile yapılan devre kazıması örneği var. Güzel cihazlar üretmişler

Sıvı kalay tarifi için bir formül paylaşılmış, deneyen oldu mu acaba?

https://www.commodore.gen.tr/forum/index.php?topic=7631.msg133130#msg133130 (https://www.commodore.gen.tr/forum/index.php?topic=7631.msg133130#msg133130)

https://www.commodore.gen.tr/forum/index.php?topic=7631.msg83612#msg83612 (https://www.commodore.gen.tr/forum/index.php?topic=7631.msg83612#msg83612)
Usta yorulmasın :)

Erimiş kalay ile olmadı herhalde

Eski tava beklemesindeyim, :) Henüz deneyemedim.

Soğuk kalay'da kaplanmış malzeme birebir kalay mı yoksa daha az iletken bir alaşım mı, kaplayıp bıraksak zamanla bozulur mu, soğuk kalay daha pahalıya mı geliyor da lehim havuzu yapıp satacak kadar müşterisi var bunlar kafamı kurcalıyor.