commodore.gen.tr

Selamlar CGTR'ciler,

Çok geciktirdiğim bir yazı ile karşınızdayım. Geçen kışa ait bir tamir yazısı bu. Aslında tamirattan ziyade bir upgrade/fix yazısı da diyebiliriz.

Bugünkü tamir "yazımız" bana ait ama "tamiratların" hepsi YavuzG'ye aittir. Malum Çalışan sisteme bir şeyler yapmak cesaret ister :) Bozuk cihaza herkes müdahale eder. En kötü yine bozuk bırakma şansınız vardır neticede :) Ama sağlam bir cihaz söz konusuysa daha temkinlidir herkes :)

Biraz ince işçilik isteyen hususlar olduğu için kendime güvenemedim ve soluğu YavuzG Arcade Malikanesinde aldım.

Konumuz ATARI Falcon 030. Kendisini amibay'de bir italyan çocuktan (evet çocuk dedim çünkü henüz reşit değildi kendisi) aldım.

(https://i.ibb.co/GVywG6n/002-Konumuz-Falcon.jpg)

Şimdi bu arkadaşa neler yapacağız;

1-)PSU Kapasitör Değişimi

2-)Rom Değişimi

3-)Clock Patch İşlemi

4-)Dallas RTC Değişimi

5-)14 MB Ram Yükseltmesi

6-)Fan Değişimi

Tüm parçaları İngiltere'deki Exxos Store'dan temin ettim.

https://www.exxoshost.co.uk/atari/store2/ (https://www.exxoshost.co.uk/atari/store2/)

O halde başlamadan önce ne yapıyoruz?

Bakalım cihaz halihazırda çalışıyor mu :)

Cihazı kuruyoruz.

(https://i.ibb.co/Ns5hFCg/003-Kural-m.jpg)

Enerji veriyoruz.

(https://i.ibb.co/b1fjr8j/004-r-n-al-yor.jpg)

Sorun gözükmüyor.

O halde hastamız operasyona hazır. Cerrah Yavuz Bey eldivenlerini taktı.

Hadi Başlayalım...

Önce sökelim :)

Üst kapağı çıkaralım.

(https://i.ibb.co/c3W8Vjz/005-S-kmeye-ba-layal-m.jpg)

Klavye ve koruyucu metal'i sökelim.

(https://i.ibb.co/nMK3mXd/006-S-kmeye-Devam.jpg)

Diski sökelim.

(https://i.ibb.co/3SJ1QTw/007-Diski-s-kelim.jpg)

Şimdi işlemlere başlayabiliriz.

1-)PSU Kapasitör Değişimi

Bunun yapılması öneriliyor. Aynı işlemi ST/STE PSU'ları için de öneriliyor. Elime geçen bir STE'de PSU üzerindeki kapasitörlerin şiştiğine şahidim.

Anakart üzerindekiler için böyle bir gereklilik/öneri yok. En azından şimdilik :)

Satın aldığım yerdeki adamın önerisine uygun olarak aşağıdaki şekilde yeni kapasitörleri kullanıyoruz.

3x 1,000uf yerine 3x 1500uF
1x 33uF 400V yerine 47uF 400V
1x 330uf yerine 680uF
2x 47uF ve 1x 22uF yerine 47uF (ripple filter kapasitör)
1Amp rectifier (türkçesi nedir fikrim yok) yerine 2Amp rectifier.

PSU'yu yerinden söküyoruz.

(https://i.ibb.co/FHTfwx2/008-PSU-s-kt-k.jpg)

Altındaki metal koruyucuyu da sökelim.

(https://i.ibb.co/T0xT9sJ/009-Kapasit-r-de-i-imi-olacak.jpg)

Kapasitörler değişti.

(https://i.ibb.co/x7TpNMV/010-Kapasit-r-de-i-ti.jpg)

Rectifer'i takarken + ve - kutuplara dikkat edelim.
Ayrıca bacakların birbirine değmemesine de dikkat edelim.

(https://i.ibb.co/2y1nsHk/Frec1.jpg)
Alıntı fotodur.

Şimdi geldik en eğlenceli yere. Enerji vermek. Peki Falcona böyle körü körüne enerji verilir mi?

Verilmez.

Aynı dükkandan satın aldığım test dirençleriyle (dummy resistor) bir test yapsak?
Malum bu PSU'lar yük olmadan test edilemiyor.

(https://i.ibb.co/R0Wc4N3/011-Dummy-test.jpg)

Her şey yolunda gözüküyor.

Direnç yok derseniz alternatif olarak 5 Volt hattına 12 Volt 24 Watt'lık bir lamba takıp test edebilirsiniz. Işığı gördüyseniz (lambayı kastediyorum, diğer ışığı gördüyseniz muhtemelen rectifier'ın bacakları birbirine değmiştir)  :) yaklaşık 1 amper çekiyor olmalı.

2-)Rom Değişimi

Cihaz üzerinde 4.01 rom bulunuyor. Bunu en güncel/kararlı versiyon olan 4.04 ile değiştiriyoruz.

(https://i.ibb.co/zbRb3rH/015-Rom-de-i-ti.jpg)

Diğer işlemlere geçmeden önce anakartı komple sökelim.

Bizi en çok RF shield'ın anakarta lehimlenmiş olması zorladı.

(https://i.ibb.co/vHDT7GS/013-burada-lehim-u-ra-t-rd.jpg)
(https://i.ibb.co/YZPJ84B/014-sonunda-s-k-ld.jpg)

Ama sonunda söküldü :)

(https://i.ibb.co/5G9BrNR/012-Board-u-tamamen-s-kelim.jpg)

3-)Clock Patch

Bu iş için rahat çalışabilmek adına öncelikle Dallas RTC (Real Time Clock (saat işte)) sökelim.

(https://i.ibb.co/17LrfTB/016-Dallas-RTC.jpg)

Söktük

(https://i.ibb.co/Qmw9Jb0/017-Dallas-S-k-ld.jpg)

Şimdi gelelim patch'e ve bunun niye yaptığımıza :)

Falcon'daki sorun, 16MHz saatin kaynağının, kendisine bağlı olan her şeyi çalıştıracak kadar güçlü olmayan tek bir kaynaktan gelmesidir. Atari, bu saat hattını 3 yola bölüyor bazı küçük dirençler ile (R221,R222,R216).
Ne yazık ki, bu, bir hattaki gürültünün diğerinden gelen gürültüyle birleştiği sinyallerde back ringing denen "geri çalmaya" neden oluyor. Bu kadar düşük direnç değerleri ve her yerde çalışan çeşitli uzunluklardaki hatlarda, temelde bir karmaşaya dönüşüyor. Exxos'dan aldığım bu ara bellek kartı bu 3 sinyali arabelleğe almayı amaçlıyor.

Bu kart 3 saat hattının tümü ayrı ayrı çalıştırılır ve "çift saat darbelerine" neden olabilecek ve Falcon'un DMA devresinin bazı bölümlerinde arızalara neden olabilecek zil sesini azaltmak için tampon dirençlerine sahiptir.

Bu kartlar, saat hatlarındaki gürültüyü çözmek için düşük maliyetli, kompakt bir çözüm sunar ve insanların yaşadığı birçok sorunu çözmüştür.

Bu arada unutmayın her yerde satılan clock patch aynı şekilde takılmıyor. Yani sadece bu siteden aldıysanız bu şekilde uygulayın. Satıcının iddiası diğer satılan patch'lerin halen kusurlu olduğu yönünde olduğunun da altını çizeyim.

Şimdi eğer bu işlemi daha önce hiç bu işlemin yapılmadığı bir falcon'a yapıyorsanız. Öncelikle 3 direnç'i sökmemiz gerekli.

R221,R222,R216

(https://i.ibb.co/r3f3yj9/018-RTC-takmadan-nce-clock-patch-i-halledelim.jpg)

Bunlar SMT dirençler. Sökmek için de en kolay yöntem üzerine top şeklinde bir lehim koyup öyle çıkarmak. Aksi halde yollara zarar verebilirsiniz.

(https://i.ibb.co/6JQqq66/019-jumperlar.jpg)

Jumperları söktük

Gördüğünüz üzere son olarak entegrenin sağ alt bacağına kartın aynı köşesindeki bacağı lehimlemek gerekiyor. Bunu kendim yapamazdım açıkçası :) Bunu yapmak için entegreyi sökebilirsiniz. daha rahat oluyor.

(https://i.ibb.co/yW8cQdL/021-clock-patch-bacak.jpg)

Şimdi geldik bağlantılara.
Ben satıcının linkini de buraya bırakmak istiyorum. Biz bu guide ile yaptık. Ben o detayda foto çekmemiş olduğum için siteden aldığım fotoları paylaşıyorum.
https://www.exxoshost.co.uk/atari/last/falcpatch/index.htm (https://www.exxoshost.co.uk/atari/last/falcpatch/index.htm)

(https://i.ibb.co/sRrJ641/1.jpg)
(https://i.ibb.co/cbcLXh6/2.jpg)
(https://i.ibb.co/qjNdmwP/3.jpg)
(https://i.ibb.co/SX3pbnL/4.jpg)

İşlem tamam

(https://i.ibb.co/qkmdq67/022-clock-patch-tamam.jpg)

Osiloskopunuz var ise şu şekilde kontrol edilebiliyor clock. (neye bakıyoruz hiç bir fikrim yok Yavuz Baba tamam dedi) :)

(https://i.ibb.co/6NqqYQs/023-clock-patch-osiloskop.jpg)

4-)Dallas RTC (saat) değişimi.

Zaten diğer işlemler için saati sökmüştük. Bu Dallas saatlerin pili bir süre sonra bitiyor ve değişemiyor (yani dışarıdan kablo çekip bişiler ile uğraşmak isterseniz ayrı konu).

Bunun yerine yine aynı yerden aldığımız RTC modülü takıyoruz/lehimliyoruz.

(https://i.ibb.co/HzfwBQy/024-rtc-yerine-tak-ld.jpg)

Şimdi bir test yapalım. Saat çalışıyor mu diye :)

Bir de diagnostic kartuşu almıştım aynı yerden. Bu vesile ile onu da denemiş olalım. Bu arada bu saatin üzerine mutlaka yalıtkan bir şey koyun. Çünkü sistem kapandığında mutlaka RF Shield'a değiyor ve 5V şase yapıyor.

(https://i.ibb.co/3mYjfsc/037-Diagnose.jpg)
(https://i.ibb.co/drjKbYX/038-RCT-TEst-1.jpg)
(https://i.ibb.co/5rhM2h1/039-RTC-Test-2.jpg)

Test başarılı

5-)Ram Yükseltmesi

Aldığım modül üzerinde SDRAM yuvası var. Buraya 16MB ram takarsak sistem maksimum değeri olan 14MB'ı kullanabiliyor.

(https://i.ibb.co/b51HP15/025-ram-tak-ld.jpg)

Taktığımız ram'i test edelim. Açılışta yeni rom'umuz bu testi yapabiliyor.

(https://i.ibb.co/5R0cS4V/026-ram-test.jpg)

Sorunsuz

6-)Fan Değişimi.

Fanı da elimiz değmişken değiştirelim dedik. Daha sessiz bir fan ile değişimi yapıyoruz.

(https://i.ibb.co/3WvSt7M/027-fan-de-i-im.jpg)

Eskisi board'a lehimliydi.

(https://i.ibb.co/68kCFpN/028-fan-giri-i.jpg)

Yenisi soketli olmuş oldu :)

(https://i.ibb.co/ZMVgB8G/029-fan-de-i-ti.jpg)

Sonuç iyi

ŞİMDİ SİSTEMİ GERİ TOPLAYALIM

PSU'yu takıyoruz.

(https://i.ibb.co/0DYphRQ/030-PSU-tak-ld.jpg)

HDD ve Floppy'yi geri takıyoruz.

(https://i.ibb.co/pxCHK73/031-HDD-ve-FDD-tak-ld.jpg)

RF Shield'ı takıyoruz.

(https://i.ibb.co/88gLtNt/032-Kapak-tak-ld.jpg)

Son bir test yapıyoruz. Sistem çalışıyor.

(https://i.ibb.co/8KCyB4j/033-kapatmadan-test-ve-ke-e.jpg)

RF Shield'ın son parçasını da takıyoruz.
(https://i.ibb.co/PQDX8nz/034-kapak-tak-ld.jpg)
ve sistem çalışmıyor :)

Kesin bir şase durumu var diye düşünüp kontrol sağlıyoruz ve RAM modülünün RF Shield'a şase yaptığını fark ediyoruz. Araya Koçtaş'tan alınmış bir kaç parça keçeyi yapıştırıyoruz ve yalıtkanlığı sağlıyoruz.

Sonra klavyemizi takıp kapağımızı da kapatıyoruz.
(https://i.ibb.co/WDGYxkF/035-sistem-kapat-ld.jpg)

MUTLU SON
(https://i.ibb.co/8svkgkh/036-SYSINFO.jpg)

Oğuzhan çok güzel olmuş tebrik ederim.
Bir uyarıda bulunmak istiyorum.
Psu kapasitör değişimleri hatalı olmuş
Kapasitör değişimlerinde kapasite değerlerine bağlı kalmak şartıyla voltajı aynı ve/veya üstü olabilir.  Kapasite değerleri değiştirilmemelidir

Selamlar

Bir ömürlük olmuş Falcon, güle güle kullan. Atari, Amiga'dan iyi makine yapabiliyormuş dedirten nadide bir cihaz Falcon.

@Oğuzhan,

Eline koluna sağlık, faydalı bir doküman olmuş.Falcon u olan ve olacak olanlar için ihtiyaç olacak bilgiler. Mutlaka yapılması gereken revizyonlara değinmişsin. Sağolasin.

Ne kadar çok şey yapmışız. Çoğunu unutmuşum. Aletin açılmadığı anı unutmadım ama :D soğuk terler dökmüştük :)

@Aykiri1, bu arada, dediğin genel olarak çok doğru, kondansatör değişimlerinde tasarımdaki aynı değeri kullanmak gerek. Ancak o spesifik büyük değerli (örn 1000uF üstü) kondansatörlerin rolü, bu tarz eski güç kaynaklarında, sadece regüle edilmiş çıkış voltajındaki riple dediğimiz "testere dişi kılıklı" sinyali daha yumuşatmak ve yük katında bir buffer oluşturmak. Yani ne kadar büyük o kadar iyi. Tek engel zamanındaki ticari ve fiziksel etkenler... ;)

@Oguzhan, @yavuzg elinize saglik, taş gibi, tertemiz bir bakım olmuş. Falcon onore olmuş resmen.

Ellerinize sağlık.
Bu makinayı görünce, Atari dergisinde, STE için yapılan Silent Service tanıtımı aklıma geldi.
Grafiklere bakıp az mı iç çekmemiştim. :D

elektronik devre tamirinden anlamadığım için böyle şeyler görünce özeniyorum. en son anakart da pili değiştirelim dedik cihaz elimde kaldı :) Elinize sağlık sağlam upgrade olmuş.

Teşekkürler Dostum. İngilterede bu tamirleri yapan kişi aynen bu şekilde değişimi önermiş. Sebebini ben de bilmiyordum ama Yavuz Üstad zaten özetlemiş.


ÇOk teşekkürler


Senin ellerine sağlık :)


Sağ ol volkan.


Silent Service de güzel oyundu beee.


Bir kere kalır iki kere kalır sonra elin alışır :) Bence hemen vaz geçme :)

Teşekkürler

Oğuzhan, FALCON a gözün gibi bakmaya devam et. İstenen rakam çok ciddi.