commodore.gen.tr

Evet arkadaşlar, walkman serimizin ikinci yazısı da 2023'ün ilk gününde gelsin...

Sony aslında 60'lar ve 70'lerde toplum için pek de ilgi çekici olmayan, o zamanlar sadece gazete muhabirleri, sekreterler vs tarafından kullanılan "ses kayıt" cihazını alıp kayıt özelliğini kaldırıp onu günün her saati yanınızda gezdirebileceğiniz bir "taşınabilir müzik" sistemi haline getirip adına "walkman" dedikten sonra dünya bu fikri çok beğendi ve yaşam tarzı bir anda değişti...

Ama insanoğlu tatminsiz, evrim geçirmiş bu kaset kayıt cihazının elektronik ve mekanik sistemi insanların o zamanlar evlerinde bulunan ses sistemlerinin kalitesinde bir müzik deneyimini elbette sunamıyordu, insanlar daha fazlasını istedi...

Bu sebeple Sony, klasik kayış sistemi ile çalışan bu basit yapıya bir tasarım değişikliği sunarak DD serisini üretti. DD "Disc Drive" anlamına geliyor. Aslında "Direct Drive" olarak da bahsedilse de servis kitapçığında Disc Drive yazıyor. Disc veya Direct, esasen vurgulamak istenen şey şu;

Normal walkman'lerin ev kaset sistemlerinin aksine oldukça güçsüz olan motoru kaset bantını çeken "capstan" (Irgat) çubuğunu bir lastik ile döndürüyordu. Bu döndürme sırasında lastiğin esnemesi ve gevşemesi sebebiyle walkman'lerin o zamanlar "doğası gereği" olarak nitelendirilen Wow & Flutter (sesin dalgalanması diyelim kısaca) etkisine sebep oluyordu.

Bunun yerine sony motorun ince bir lastiği çevirmek yerine motorun prinçten yapılmış ağır capstan'ı "direkt" olarak capstan'ın üzerinde bulunan bir "disk" ile çevirmesini sağlayan DD mekanizmasını geliştirdi. (Disc ve Direct Drive terimlerinin neden birbirlerine karıştığını/ortak kullanıldığını sanırım açıklayabildim)

Ayrıca bu disc yapısı Sony'nin, dikey olarak yerleştirilen güçsüz yassı bir motor kullanmak yerine bu seride (WM-2 de de kullandığı) yatay olarak yerleştirilen uzun güçlü bir motor kullanabilmesini de sağlıyordu.

Bu sebeplerle (ve tasarım ve malzeme kalitesini de unutmamak lazım) gerek o zamanlar gerekse de hala günümüzde Sony DD serisi walkman meraklılarının gözdesi olmuştur.

Bu kısa tarihçe ve teknik bilgiden sonra gelelim yazımızın konusu olan walkman'imize...

Geçenlerde internette bakınırken letgo'da bir walkman ilanı gördüm ve tabiri caizse "atladım". Sahibiyle kısa bir yazışmadan sonra pazarlık bile yapmadan walkman'i almaya gittim. Sahibi walkman'in ilk sahibiydi. Yani bit pazarı tayfasının üçe bulup otuzüçe sattığı hurdalardan değil anlayacağınız :D


(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4275.JPG)

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4276.JPG)


Buna rağmen fiyatını da çoğu ölücüyü ve walkman'e meraklı olmayanları uzak tutacak bir seviyede belirlemişti ki buna rağmen ederinin çok altındaydı zira sattığı model Sony DD serisinin en üst seviye modeli olmasa da oldukça aranan "Quartz" serisindendi.


(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4277.JPG)


Quartz serisi 1989 yılında üretilmiş bir DD model ve esas özelliği Dolby gürültü giderme teknolojisine ve motor hızının bir Quartz kristal osilatör tarafından otomatik kontrol edilme teknolojisine sahip olmasıdır.

Bu yazıda bu değerli parçanın yeniden eski performansına döndürmek için yaptığım çalışmaları anlatmaya çalışacağım.
   

Güzel övgülerle bahsettiğimiz Sony DD serisi walkman'lerin bir büyük kusuru bulunmakta maalesef...

Mekanizmanın diğer işlevlerini yerine getirmek için başka bir lastik kullanmamak adına tasarımda kullanılan merkezi büyük dişli sorunu...

Bu merkezi dişli ısıyla esnemeye yapmayacak bir çelik alaşımdan oluşan bir disk üzerine geçirilmiş (aslından enjeksiyon kalıbın içine önce metal diski yerleştirip erimiş POM plastiği bunun üzerine kalıplamışlar) bir POM plastik malzemeden üretilmiş bir kompozit dişli takımı.

Düşünce güzel... Ancak kullandıkları POM malzeme zamanla kimyasal olarak çekiyor ve bir zaman geliyor ve çat diye çatlıyor. Elbette Sony bile bu cihazları 20-30 yıl çalışmasını düşünerek yapmadığından bunun bir üretim/tasarım hatası olduğunu söylemek güç...

Neyse sonuçta bugün itibariyle, eğer ilginiz varsa, satınalmak istiyorsanız, 30+ yıllık olan bu DD serisi walkman'Lerin %99 merkez dişlisinin kırık olduğunu varsayabilirsiniz.

Bu sorun nasıl mı anlaşılıyor derseniz satın almadan önce walkman'in çalışma videosunu isteyin. Ama öyle müziği hoparlöre bağlayıp "bak işte çalışıyor" tarzı bir video değil, sesini kıstırp hatta ne kulaklık ne de joparlöre bağlanmadan, direk çalışma videosu. Orada "tık tık trak tık tık ..." şeklinde periyodik bir ses geliyorsa bilin ki merkez dişli kırıktır. ;)

https://youtu.be/pPyHT6SzHTI (https://youtu.be/pPyHT6SzHTI)

pPyHT6SzHTI

tamirat detayına başlamadan öncelikle uyarayım; Sony DD walkman oldukça sıkışık ve hassas bir mekanizmaya sahip bir seri. Diğer walkman'ler gibi "içini açayım bir lastik değiştirip kapatayım" tarzı basit bir tamirat değil maalesef. Bu yüzden, elinizin hassas, gözünüzün iyi ve sabırlı olmanız gereken bir tamirat. Benim ne elim hassas ne de gözlerim doğru dürüst görmüyor ;D ama bu yüzden bu açıklarımı uygun alet edevat ve ekstra ekstra sabırla kapatmaya çalışıyorum yıllardır ;)

Evet, başlayalım mı artık tamirata?

İşe önce kaset kapağını sökerek başlıyoruz. Bunun için kaset kapağını tutan menteşelerin vidalarını söküyoruz.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4279.JPG)

Aman bu vidaları kaybetmeyin! Dikkat ederseniz normal vidaların aksine kapağın menteşesi nin rahatça dönmesini sağlayan vidasız bir kısmı olan özel vidalar bunlar. ;)

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4280.JPG)

Kaset kapağını söktükten sonra...

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4281.JPG)

İlk iş olarak artık rahatça erişebildiğimiz "pinch roller" olarak tabir edilen bu kauçuk tekerleği temizlememiz lazım.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4282-1.JPG)

Önce bu tekerleğin temizlenmekle kurtulup kurtulamayacağını kontrol edin. Kauçuğu cımbızın ucuyla delmeden hafifçe bastırarak çizin, eğer çizik temizlikten sonra kalıcı olarak iz bırakmışsa kauçuk artık sertleşmiş demektir ve bu tekerleğin komple değişmesi gerekir.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4282-2.JPG)


IPA (Isopropil Alkol) ile ıslatılmış kulak pamuğu ile tekerleği tırnağınız ile tuta tuta  güzelce temizleyin. Üzerinde yılların kaset kimyasalı izi ve parlaklık kesinlikle kalmamalı. Gerekiyorsa kuruduktan sonra yeniden bakın iz var mı diye yeniden temizleyin gerekiyorsa. Ben bir kaç defa bu işlemi tekrarladım mesela...

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4283.JPG)

İşiniz bitince tekerleğin merkezine çok değil yarım damla yağ damlatın ve parmağınız ile tekerleği defalarca döndürerek yağın şafta iyice sızmasını sağlayın. Bir şekilde kauçuk kısma yağ geldiyse bir tur daha IPA ile yağı temizleyin.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4283-1.JPG)

Bu işlem basit gözükse de walkman bakım sürecinin belki de en önemli adımlarından birisidir. Aslında sanılanın aksine kaset bandını döndüren kasetin orta deliklerinin yerleştiği gördüğünüz 2 adet makara değildir. Gerçek anlamda bandı uygun gerginlikle "çeken" bu kauçuk tekerleğe sıkıca yapışan capstan (Kapstan, Irgat) çubuğudur. Geri kalan tüm mekanizma kapstan'a senkronize olarak çalışır ama unutmayın "Play" tuşuna bastığınızda bant kapstan tarafından "çekilir".

Bu sebepledir ki bu kısım kirli, rahat dönmeyen, kapstan çubuğunun bastırmasına rağmen bantı kaydıran bir yapıdaysa kasetiniz ya "sarar" ya da kopar. En iyi ihitimalle bandı kaydır kaydıra çektiğinden Wow & flutter dayanılmaz seviyelere gelir.

Sony DD walkman'in kasası açmak nispeten kolay. Önce pil kapağını açın, pilleri çıkartın sonra kasanın her iki tarafındaki 2 şer adet vidayı sökün. Sonra en son kulaklık girişlerinin olduğu taraf çıkacak şekilde elinizle sihay iç aksamı dışarı doğru çekin.


(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4284.JPG)

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4285.JPG)

Ancak bir püf noktası var, bir parmağınızla kaset kapağı kilidini mutlaka tutun. Aksi taktirde kilit kasa açıldığında düşecektir ve içinde kilidin yayı piyuww diye fırlayacaktır ;D ;D

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4286.JPG)


İşte walkman'in kasasından ayrılmış iç aksamı...

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4287.JPG)

Bu walkman'in ilk problemi hiç güç gelmemesiydi... Bunun sebebini içini açınca anladım. Pil kontaklarından birisinin kablosu kopmuş.


(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4287-1.JPG)


Bunu basitçe lehimleyip kontakları da WD-40 ile temizledikten sonra sorun halloldu.


(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4287-2.JPG)

Basit sorunları hallettikten sonra gelelim esas soruna... Muhtemel merkezi dişli sorununa.

Bunun için devre kartını söküp mekanik kısma erişmemiz lazım. Önce okuma kafasını devre kartına bağlayan 4 adet kabloyu lehim yerlerinden sökmemiz lazım.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4291.JPG)

Sonra ok işareti ola belirtilmiş 5 adet vidayı sökerek devre kartını kabloları kopartmadan kenara ayırıyoruz. Devre kartının diğer kablolarını sökmenize gerek yok, tamamen ayrımanızı gerektiren bir durum yok yani. Bu şekilde de işimizi görebiliriz.


(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4293.JPG)


Devre kartını kenara ayırınca esas problemimizi görebilir olduk artık. Meşhur merkez dişili kırığı :(

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4294.JPG)

 

Görünen köy kılavuz istemez derler ama bu dişiliyi görmemize rağmen dişliye erişebilmek için gereken prosedür gerçekten bir kılavuz istiyor ;)

Önce play, fwd, rev, stop butonlarını söküyoruz. Bunları tutup yukarı doğru çekince geliyorlar. Sıkışıksa altlarından hafifçe tercihen plastik bir gereçle yukarı doğru hafifçe kanırtın.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4295.JPG)


Sonra meşhur piriçten yapılmış capstan diskini sökmemiz gerekiyor. Bunu yerinde 2 vida ile tutan metal aksamı sökeceğiz şimdi...


(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4296.JPG)

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4297.JPG)


Vidaları kaybetmeyin !!! (Bunu her seferinde hatırlatacağım :) )

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4298.JPG)


Kapstan diski artık serbest, elinizle kaldırıp kenara koyabilirsiniz

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4299.JPG)

Ama dikkat!!! kapstan şaftında incecik bir pul var. Aman diyim onu kaybetmeyin!!! Bu minik pul kapstanın uygun pozisyonda rahat dönebilmesi ve dolayısıyla wow & flutter için önemli.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4300.JPG)

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4301.JPG)

Şimdi sıra bu modele has Quartz özelliğini sağlayan cpastan servo bobinini sökmeye geldi. Servo bobinini tutan 3 adet vida var ve bunlara mekanizmanın kaset kompartımanından erişiyoruz.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4302.JPG)

Bu vidaları söküp güvenli bir yere koyduktan sonra servo'yu da kablosundan falan ayırmadan kenara çekiyoruz...

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4303.JPG)

Bir sonraki adımda motoru tutan 2 adet vidayı söküp motoru da kenara sarkıtıyoruz.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4305.JPG)


Oh hele şükür merkez dişliye eriştik? Maalesef hayır :D

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4306.JPG)

Şimdi sıra fwd vites dişlisini (yoksa rew miydi - neyse birinden birisi işte :) ) sökmeye geldi.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4307.JPG)

Bu dişlinin altında bir dişli ve onun da altında bir yay var. Onları da cımbızla alıp bir kenara ayırmayı unutmayın.

İşimiz bitt mi? Elbette hayır :D

Şimdi play işleminde görev alan ve kaset bittiğinde çat diye mekanizmayı durduran plastik aksamı sökmemiz lazım.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4308.JPG)

Bunun için önce mekanizmayı geri çeken minik yayı cımbızla bağlı olduğu yerden dikkatlice alıyoruz. Dikkat! bir parmağınızı yayın potansiyel olarak uçacağı yere koymayı unutmayın. Bu minik yayı kaybederseniz işiniz biter ona göre!!!

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4309.JPG)


Sonra bu plastik aksamın tepesindeki ince pulu bir bıçak/cımbız yardımıyla yukarı düreterek çıkartın. Bu pullar ordana yarısından yarık. Dolayısıyla dürtünce yerlerinden çıkıyorlar ama metal olmadıklarından deforme etmemeye yırtmamaya dikkat edin.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4310.JPG)


Son olarak ileri geri hareket eden bu plastik aksamı tırnaklarını kırmadan!!! içeri doğru sıkarak...

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4311.JPG)

... cımbızla bu tırnakları içeri doğru sıkıştırarak mekanizmayı alın...

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4312.JPG)

Bu mekanizmayı bu tırnakları kanırtarak çıkartmaya çalışarak zorlayarak çıkartmaya çalışayın sakın. Tırnakları kırarsanız işiniz bitti demektir. Bu mekanizmanın yedeği, reprodüksüyonu yok zira...

Hah şimdi bitti mi? Artık merkez dişliyi alabilir miyiz?

Acele etme çekirge! ;D

merkez dişli takımını yerinde tutan 2 adet pul daha var...

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4313.JPG)

Onları da bıçak ve/veya cımbızla yukarı doğru kanırtarak çıkartıyoruz... Tüm bu minicik parçaları güvenli bir yere koymanızı hatırlatmışmıydım? :P Bir daha hatırlatıyorum o zaman... ;)

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4314.JPG)

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4315.JPG)

Sonunda nihayet!!!

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4316.JPG)

Merkez dişli çıktıktan sonra arkasındaki mekanizmaları göstermek amacıyla bu foto da referans olsun. Buraları işimiz bittiğinde temizleyip yağlayacağız ;)


(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4317.JPG)


Şimdi gelelim kırık dişli takımını sökmeye (evet daha sökülecek parçalar var)

Öncelikle belirteyim çatlayan merkez dişli aslında bir vites kutusu. Tepesinde eş merkezli bir başka "manyetik" dişli var. İçinde mıknatıs olan bu dişli bazı parçaları yerinde tutmaya yarıyor. Bu dişli kaset zorlandığında bantın kopmamasını, ileri geri srarken kasete göre optimum hızda sarma işlemini gerçekleştirmek için diğer büyük dişliden bağımsız çalışıyor.

Önce tüm dişli takımını bir arada tutan tepedeki metal pulu çıkartıyoruz. Bu işlemi yaparken pulu eğip bükmemek önemli. Mıknatıs ile dişli takımına tutunduğu için araya kalın tornavida falan değil ince bir bıçak veya plastik pena gibi bir şey sökün.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4318.JPG)

Sonra mıknatıslı dişliyi ayırın. Artık kırılmış olan plastik dişliyi ana metal diskten de ayırabilirsiniz.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4320.JPG)

Yanlız dikkat!!! Mıknatıslı dişlinin altında çoook ince bir plastik pul daha var, mıknatısın metal diske yapışıp sabit kalmasını engelleyen. Bir kez daha hatırlatmama gerek var mı? Ben yine de hatırlatayım... :P Onu kaybetmeyin. Önemli...

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4320-1.JPG)

Şimdi gelelim merkez dişlinin tamiratına. Şimdi yakın zamana kadar bu dişliyi "tamir" etmenin bir çok yöntemi varmış internetteki tamirat konularını okurken gördüğüm. Öncelikle belirteyim bu çatlağı uçları biraraya getirerek yapıştırmak falan söz konusu değil zira çatlağın esas sebebi plastik malzemenin zamanla "çekmesi". Yani bir araya gelecek boyutta değil artık dişli. Bu yüzden genelde başka bir DD dişlisinden parça kesip bu araya yapıştırmak şeklinde bir çözüm var, eğer başka bir yedek parça DD niz varsa.

Şunları da belirteyim diğer bazı çözümler de mevcut, mesela 3d print veya cnc ile üretilmiş metal dişliler. Her ikisi de sorunlu; 3d print malzeme bu görevi orta, uzun vadede görebilecek bir malzeme değil. Metal dişliler ise temas ettiği diğer plastik dişlileri aşındıracağından tavsiye edilmiyor.

Slovakya'da bir arkadaş (fixyouraudio.com) bu dişliden üretiyor. Çinde üretim yapan birisi daha var. Ben slovakya'daki arkadaştan aldım.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4321.JPG)

Bu bir set halinde geliyor. Sadece plastik dişli satan da var (Çinde üretilen) ancak onun ilk serisinin biraz dar geldiği, diske zor girdiği ve girince de hafif yamulduğu gibi bazı eleştiriler de okudum. Güya onun üreticisi bu Slovakyalı arkadaş ile görüştükten sonra dişli boyutunu ayarlamış ama biz bahtsız deve olduğumuzdan kesin eski hatalı seriden bir dişli kakalarlar diye o topa hiç girmedim... Üstelik Slovakya'lı arkadaşın dişlisinden de daha ucuz değildi o dişli...

Bu yüzden riske girmeden, forumlarda da gayet güzel övgülerle bahsedilen bu seti tercih ettimm. Yanlız bunun montajı az biraz zahmetli. Dişlinin metal diske monte edilmesi için metal bir parça ve vidalarla sabitlenmesi gerekiyor.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4323.JPG)


Önce eski diski elimize alım IPA ile iyice temizliyoruz...

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4325.JPG)

Sonra plastik dişliyi kırmızı ile işaretli kısım en altta kalacak şekilde elimizle hizalı tutarken...

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4326.JPG)

Metal sabitleyici diğer tarafa hizalıyoruz...

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4327.JPG)

Sonra bir araba lastiğini değiştiri gibi vidaları karşılıklı vidalıyoruz.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4328.JPG)

Daha sonra önce gevşek vidaladığımız vidaları karşılıklı olarak sıkıyoruz.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4332.JPG)

Son olarak vidalar zamanla gevşemesin diye arkalarına çok az japon damlatıyoruz. Bu iş için olan özel vida kilitleyici sıvılar da var, onlardan da kullanabilirsiniz bende yoktu o sıvılardan.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4334.JPG)

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4335.JPG)


Yanlız bir konuya dikkatinizi çekeyim. Bu vida çıkıntıları zaten bir çok forumda mekanizmaya sürtebildiği bildiriliyordu. Ben de montajı bitirdikten sonra bu sorunla karşılaştım. Bir de bu çıkıntı üzerine bir tutkal çıkıntısı oluşturursanız bu sorunla (benim gibi) karşılaşırsınız. Ben mekanizmayı yeniden sökerek bu tutkal tepelerini "eğeleyerek" çözüm ürettim. Siz daha montaja başlamadan metal diskin üzerindeki vida deliklerinin kenarındaki çıkıntıları eğeleyebilirseniz (ya da zımparalayabilirseniz) iyi olur ;)

Şimdi gelelim merkez dişli takımını geri monte etmeden önce altında ve yakın çevresindeki erişilemez yerlerin temizliğine.

Öncelikle dişli takımın direkt altında bulunan plastik aksam ve dişlileri IPA ve kulak pamuğuyla yemizleyin. Eski yağ/gres atıklarından arındırın.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4337.JPG)


Sonra buralara çok az makine yağı (aslında tavsiye edilen daha koyu ve uzun ömürlü saat yağı kullanmak) ile nemlendirilmiş kulak pamuğu ile silin. Dişlilere az gres sürün. Buralarda (ve genel olarak walkman mekanizmalarında) WD40 gibi uçucu bir yağ kullanmayın.

Auto stop switch'inin içini önce kontak spreyi ile ıslatılmış kulak pamuğu ile (kulak pamuğundan koparttığınız ve ince cımbızın ucuna sardığınız pamula diyelim zira kulak pamuğu bu ince parçalar için çok büyük geliyor) temizleyin. İşlemi IPA'lı pamukla bir kez daha yapın.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4336.JPG)


merkez dişliyi sökme adımlarınızı geri takip ederek yerine yerleştirin. Ancak şu plastik parçayı yerine takarken dikkat edin, siyah plastik dilin gireceği bir çentiği var. Fotya bakın...

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4338.JPG)

Şimdi mekanik olarak yapmamız gereken son işleme geldi sıra. Kırık merkez dişliyi değiştirdik ama değiştirmemiz gereken bir diğer şey ise bu seriye adını veren kapstan "disk".

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4339.JPG)


Bu kalın kauçuk diske "rubber capstan tire" deniliyor ve zamanla sertleşmiş oluyor. Bunun da mutlaka değişmesi lazım.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4340.JPG)

Değişimi kolay, pirinç kapstandan bir maket bıçağı ile kanortarak çıkartabiliyorsunuz. Eski yerini IPA ile temizlediktan sonra yenisi de elle yerine yerleştiriyorsunuz.

Kapstan lastiğini değiştirdikten sonra kapstanın iç kısmına (plastik dişlinin olduğu yer) bir damla yağ damlatmayı unutmayın.

Ayrıca dişliye de gres sürün. Son olarak yerine yerleştirdiğinizde merkezine biraz gres sürüp metal tutucuyu öyle yerleştirin.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4341.JPG)


Tüm bu işlemlerden sonra mekanizmanın doğru, sorunsuz, sessi çalıştığını test edin...

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4342.JPG)

Hosting'de bir sorun var... :(

Yazıya şimdilik ara veriyorum arkadaşlar. Devam edecek...

 :D Gençlik yıllarımı hatırlattın, severek uğraştığım işlerden biriydi, diğeride oto teyp uğraşıları. Mekanik ve elektroniğin bir arada olduğu en sevdiğim tamirat işlemleri el becerisi isteyen işler.
Eline emeğine sağlık Dostum. Çok güzel bir çalışma olmuş bu işi severek yaptığın belli, sabır ve beceri gerektirir bu işler. Zevkle okudum ve parçalara dalarak baktım, özlemişim; canım da çekmedi değil yani benimde biraz tamirat yapasım geliyor ama evde fırsat vermiyolar :) Çok güzel değerli walkman lerden, ayrıca çokta temizmiş hayırlı olsun. Bende de buna benzer bir Walkman olacak bulursam paylaşırım.
Tekrardan hayırlı olsun iyi çalışmalar, Emeğine sağlık. ;)

murtek çok teşekkürler yorumların için. bir nostalji yarattıysak, içinde tamirat kıvılcımlarını canlandırdıysak ne mutlu... ;)

ben de hosting problemini hallettim yazıya devam edeceğim ama kıza kimya çalıştırmam gerekiyor, pazartesiye sınav koymuş insafsızlar ;D

devamı gelecek - ilerleyen saatlerde

Okurken daraldım. Gerçekten sabır işiymiş.

Sorma... bir de ayar yapmak için bir kaç defa daha açıp kapadım mereti. :D Neyse tecrübelerimi yazıyorum ki siz bir kaç defa açıp kapama derdine düşmeyin diye ;)

Şimdi mekanik sorunları hallettik gelelim elektronik sorunlara...

İşin açıkçası bu walkman'de bir başka DD de karşılaştığım seviyede ses bozulması yoktu ama yine de prensip icabı elim deymişken bunun da tüm elektrolitik kondansatörlerini değiştireyim dedim.

genelde bir walkman'in kondansatör değişimi gerekip gerekmediğini sesini birazç açınca anlayabiliyorsunuz. Ya çok kısık geliyor ses ya da normal ama volume açınca boğuk garip bir tona bürünüyor, inleme gibi. Diğer DD'Nin tamir yazısında paylaşırım onun ses bozulğunu bir video olarak...

Neyse, yine merkez dişliyi aldığım yerden bu model için adamın hazırladığı kondastör kitini de aldım.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4343.JPG)

Normalde kondansatör kitlerine inanan birisi değilimdir. Yani oyun konsollarında kondansatör değişimini gider araştırır kondansatörleri yerli piyasadan kendim toparlardım. Ancak burada durum farklı. Birincisi Marian (fixyouraudio'nun sahibi) bu işe gönül vermiş birisi ve özellikle kondansatör kitlerini hep markalı kondansatörlerden oluşturuyor. İkincisi siz zaten yerli piyasadan arasanız da bulamıyorsunuz belli voltajdaki kondansatörleri. Ha diyebilirsiniz ki "canım sen dememişmiydin kondansatörün voltajı büyük olsa da olur, hatta daha iyi olur diye". Aynen öyle ama bu cihazda kondansatörün boyu da çok önemli. Cihazın içi o kadar tıkış tıkış ki bazı kondansatörün boyu da önem kazanıyor. Dolayısıyla 4V'luk bir elektrolitik kondansatör minicik, sizin piyasadan bulup bulacağınız 16V onun yanında devasa kalıyor.

Neyse, kit bir çok farklı kondansatör tipiyle gruplandırılmış ve numaralandırılmış olarak geliyor. Size düşen tek tek bu kondansatörlerin devrekartında yerini bulup değiştirmek.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4344.JPG)

Devre kartını rahat bir pozisyona alıp işe başlıyoruz...

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4345.JPG)
 

Bu modelde kondansatör değişimi beni zorladı diyebilirim. Sebebi hem tıkışık devre kartı tasarımı, ki malum o kadar özelliği 80'lerde içine tıkıştırdıkları alet o zamanın iphone'u gibi bir montaj teknolojisi gerektiriyor...

Örneğin SMD elektrolitik kondansatörler (bereket sadece 2 tane) değiştirirken sıcak hava kullanamıyorsunuz, tek tek bacaklarını ısıtıp bir elinizle de parçayı kaldırmanız gerekiyor.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4347.JPG)

Yerine yenilerini lehimlemek bir başka dert zira burada da etraftaki diğer daha minik parçanın lehimlerine dokunmadan çalışmak zor. Örneğin bakın yerine yerleştirdiğim kondansatörler biraz yamuk yumuk oldu, hatta bir diğer minik seramik kondansatöre havya çarptı ve uçtu :P bulup yerine geri lehimlemek zorunda kaldım...

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4348.JPG)


Delik içi tipte elektrolitik kondansatörlerden bazılarını değiştirmek bile dert oldu zira onların da çevrelerinde bir sürü SMD parça var havyanızın ucunu ekstra dikkatli kullanmanız gereken.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4349.JPG)

Neyse, 2 saat falan sonra, işlem tamamladı :)

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4350.JPG)

Üstad sürekli onu kaybetmeyin bunu kaybetmeyin yazmışsın.
İnşallah bir şeyler kaybolmamıştır da o yüzden dikkat edin demiyorsundur. :D

Ekstra dikkat etmeniz için diyorum...

Kaset kapağı kilidinin yayını bir kez düşürdüm, bulmak için canım çıktı... ;D

Play mekanizması parçasının yayı fırt diye fırladı, bir kaç kez hem de, bereket masanın üzerinde kaldı, buldum. :D

Vidaların ise bazıları kayıptı (bu ve başka DD tamiratlarında) ben tamamladım (fixyouraudio.com da vida seti satılıyor bu durumlar için).

Kısaca bazı özel parçalar dışında kısmen de olsa alternatifiniz var ama genel olarak düzenli, sabırlı ve her zaman tetikte olmanız lazım bu tür tamiratlarda, bunu vurgulamak  için uyarıyorum hep ;)

Bir de bu cihazlarda klasik olarak potansiyometreler, özellikle volume potu kasa dışından da kontrol edildiğinden (doğal olarak) yıllar içinde dış dünyanın toz ve kirine maruz kalan parçalar. Bu sebeple genellikle sesi açıp kaparken hışırtı duyuyorsanız bilin ki pot da kirlenmiştir. Potu temizlemek için kesinlikle yağlı kontak spreyi kullanmayın. Bu iş için özel spreyler olduğu rivayet ediliyor ama ben yerli piyasada bulamadım. Ama genel olarak bu spreyler de "yağsız" kontak temizleyicileri...

Ben bu tür volume potlarını temizlemek için kaliteli bir yağsız sprey kullanmayı tercih ediyorum.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4353.JPG)


Spreyi potun içine doğru sıkıp onlarca defa aç kapa aç kapa yaparak potun kontağını temizliyoruz.

Okuma kafasının kablolarını lehimleyip gerek kondansatör değişimimiz gerekse de pot temizliğimiz sonuç vermişmi diye kontrol ediyorum.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4354.JPG)

Sorun yok ses gayet güzel çıkıyor ;)

Artık son bir kaç detay kalıyor kapatmadan önce...

mesela bu metal parçalar. Kaseti kaset yuvasında sıkıca durmasını sağlayan parçalar bunlar. Genellikle senelerin kullanımından ötürü gevşemiş oluyorlar.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4356.JPG)

Çaresi bunları yerinde tutan ve esasında dış kasa vidası için de bir delik oluşturan bir parçası var. Onu bir maket bıçağı yardımıyla yerinden sağlı sollu kanırtarak çıkartıyoruz.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4357.JPG)

O parça çıktıktan sonra metal parçayı deforme olmuş olan yerinden geri bükerek tekrardan  eski haline getiriyoruz ve geriye takıyoruz.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4358.JPG)

Artık yavaş yavaş kasayı kapatmaya başlıyoruz...

Önce Dolby ve kaset türü (normal/chrome/metal) seçimi yaptığımız switchlerin kafalarını yerleştirip her ikisini de aşağı pozisyona alıyoruz. Devre kartındaki esas switchleri de aynı şekilde aşağı pozisyona alıyoruz plastik kafalardaki yuvalarına tam hizalansın.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4359.JPG)

kaset kapağı kilidinin içine yayını yerleştiriyoruz.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4360.JPG)

... ve tam bunun arkasına denk gelen yerdeki delikten yayı cımbızın ucuyla gererek çentiği atlamasını sağlıyoruz (diğer bir DD tamirat yazımda daha detaylı fotosu var orada nasıl yapıldığını gösteririm). Bu sayede yay gerilmiş oluyor. Tabi tüm bu işlem sırasında parmağımız her zaman kilit mekanizmasının üzerinde oluyor.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4361.JPG)

... ve önce kulaklık girişleri ve volume potunun kasanın ilgili deliklerine yerleştiğine emin olarak (kesinlikle zorlamayın!!!) ana mekanizmayı kasaya yerleştiriyoruz. Zorlanırsanız bilin ki arkadaki fwd ve rew butonları takılmıştır, onlara dikkat edin ;)

Son olarak söktüğümüz 4 adet kasa vidasını da geriye vidalayıp kaset kapağı vidalarını da geri taktıktan sonra walkman tamiratımız tamamlanmış oluyor :)

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4363.JPG)

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4366.JPG)

Ama son bir kontrolümüz daha var...

Öncelikle bu walkman quartz hız kontrollü olduğundan motor hız ayarı yapmamıza gerek yok. Ama okuduğum kadarıyla bazen bunu yapmak gereği olabiliyormuş. Bu cihazda ben dinlediğim kasetlerde herhangi bir hız sorunu algılamadım ama yine de işi sağlam yapayım diye walkman'in motor hızını ölçüyorum. Bunun için ihtiyacımız olan şey hızına güvendiğiniz bir deck sisteminde kaydedilmiş 3000 Hz lik (3 kilohertz) bir ses kaydı.


(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4373.JPG)

Buna kalibrasyon kasedi deniyor. orijinal, yani gerçekten test/sertifikalandırma için yapılmış olanları oldukça pahalı (walkman den daha pahalı :) ) Ben bunu yine fixyouraudio.com'dan aldım. O da quartz hız kontrollü bir Sony teyp deck'de doldurmuş bunu...

Bu kasedi walkman'e koyup bir cep telefonu uygulaması ile hızına baktığımızda tam olarak 3000 hz ölçüyorum. Yani motor hızı spesifikasyona uygun ;)

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4374.jpg)


Ayrıca DD serisinin en önemli özelliği olan düşük Wow & flutter değerini tekrardan yakalayabildik mi onu da test ediyorum. Aslında W&F ölçen harici cihazlar mevcut ama bunu PC de çalışan bedava bir program ile de ölçmek mümkün.

Bunun için ihtiyacınız olan WFGUI isimli program ve bir ara kablo. Bu kablonun bir ucu stereo 3.5mm jak (walkman tarafına girecek) diğer ucu da stereo kabloları birleştirdiğiniz mono 3.5 mm jak (PC'nin line-in veya mic girişine takılacak kısım).

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4391.JPG)

Walkman'e kasedi koyup PLAY'e basıyorsunuz ve WFGUI programını çalıştırıyorsunuz. Burada 3000 Hz seçin ve W&F RMS değerine bakın.

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4394.JPG)

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4397.JPG)

Bu değerler değişiyor tabi ama oynama aralığı DD serisinin resmi spesifikasyonu ile uyumlu ;) Walkman beklendiği performansta çalışıyor...

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4393.JPG)

Üstad ellerine sağlık. Artık Metallica zamanı. Ver coşkuyu. :D

Peki diyebilirsiniz ki bu Wof & Flutter'a amma takıldın, normal bir walkman'de bu değer ne ki?

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4405.JPG)

Hayhay... Buyrun lastiği yeni değişmiş yağlaması vs temel bakımı yeni yapılmış bu sıradan plastik kasalı (ama oldukça temiz) walkman'de değerler nedir?

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4406.JPG)

Ha bu cihazla da müzik dinleniyor mu? Elbette... Ama sabit notalarda dalgalanmayı hafif hissedebilmek için audiofili olmanıza gerek yok. Bu sizin için bir sorun mu? Kişiye göre değişir... 2023 senesinde hala kasetten müzik dinliyorsanız bir audiofili olmasınız da bir kaç tahtanız eksik demektir :D :D :D

Bir başka walkman yazısına kadar kalın sağlıcakla :)

Başka türlü evde metallica'yı nasıl dinleyecez dimi bangır bangır? :D :D :D

(https://www.yavuzg.com/images/audio/dd3/IMG_4411.JPG)

 

Eline sağlık abi! Bazı philips mekanizmalar da böyle direct drive yapılarından dolayı çok sevilir ama onlarda da "Cheese gears" denene bi kronik rahatsızlık varmış; dişlilerin sararıp dağılması manasında. Valla ben de bi pioneer müzik seti bekliyorum ama köyde kardeşimin yaptığı testlere göre biraz sorunluymuş ama onda da pikapın direct drive olduğunu görünce çok sevindim. Bakalım nasıl bişey çıkacak.

Vayy pikap olayına giriyorsun ha cengiz, hadi bakalım hayırlı olsun ;)

Umarım beklediğin gibi çıkar

Walkman konusunda oldukça tutucuyum... Walkman dedin mi Sony benim için :D Diğerleri (Philips, panasonic, vs) onlar hep Sony'nin pazarını kapmaya çalışan ucuz kopyaları gibi geliyor bana (ki öyle olmayan modlleri de olduğu söyleniyor).

Ama tabi Geleceğe dönüş filminin hatırına kaşıma bir Aiwa HS-P7 çıksa hayır da demem doğrusu  ;D

(Gerçi geçenlerde sahibinden'de birisi satıyordu 40.000 TL'ye kutulu sıfırını. Acaba hangi eksantrik kolleksiyoner aldı onu o paraya merk ettim doğrusu zira ilan kalkmış)

Ciddi bi giriş sayılmaz abi, sadece ufak tadımlık bi deneyim sonrası akıbetine bakarız artık. Ama iyi bişeye benziyor uzaktan anladığım.
Walkman konusunda aynı fikirdeyim ama sanırım panasonic ve aiwalara da uzaktan ilgi duyardım. Hiç birinin pilinin sony kadar gitmediğini bildiğim için de cidden radarıma girmediler.
İlk walkmanimi aldığımda sanırım şimdiki gibi bi devaluasyon dönemiydi. Bi türlü walkmanin artan fiyatına birikimim yetişmiyordu. Şehir merkezinde (zonguldak) dersaneye giden arkadaşıma her hafta parayı verip her hafta geri alıyordum zam geldiği için. Son denememizde arkadaşıma fx 421 parası verdiğimi düşünürken arkadaşım son zamlardan dolayı fx173le çıktı geldi. Beğenmezsen geri götürürüm falan dedi ama insanın eli bi kere değdimi vaz geçemiyor :D  

;D hepimizde bu travlardan yok mu zaten...

bence bu çocukluk travman üzerine senin elin bi wm-fx421 (hatta bir üst modeli) alır şimdi ;)

Var ama sağlam restorasyon istiyor :D

Abi bendeki sabır da taştan beter, onu takiben elim de aşırı hassas ve titiz, gözler de çok iyi (lazer sağolsun) ama... ama teknik bilgi yönüm zayıf  :D Keşke diğer özellikler gibi teknik kısma da tik atabilsem ne güzel olurdu. Bir hobi tamirat masası hazırlasam, tüm önemli gereçleri edinsem gerisi gelir mi acaba diye hep merak ederim  :)

Şu zamana kadar kendimce önemli saydığım 2 canlandırma işlemim oldu. Youtube da destek oldu bu konuda tabi. İlk işlem şarj almayan DS Lite'ı eski günlerine döndürme. Diğeri de, renk anlamında ekranı sapıtan bir Samsung monitörün patlak kondansatörlerini değiştirmek. 2 işlemin sonucu da mutlu etmeye yetti de arttı bile. Devamını getirmek güzel moral olur şahsen.

Elin sağlık abi çok güzel çalışma yapmışsın. Yeni walkman'in hayırlı olsun.  :)

Ben ne zaman bir tamir işine girsem bu sefer ortalığı dağıtmayacağım diye başlasam da dakikalar içinde ortalık darmadğın oluyor, o lazım bu lazım şu lazım derken bir bakmışım her tarafta bir parça, koliler araç gereç takımları falan canımdan bezdiriyor.  :D

Birde  tamir yaparken o an bir şey lazım olduğunda bir acelecilik bir stres oluyor, herkeste bu oluyor mu bilmem ama bulana kadar sanki evi hırsız dağıtmış gibi arama yapıyorum. ;D
Önceden hep başarız tamiratlar yapıyordum ama şimdi biraz tecribe kazandım, daha dikkatli ve başarılı tamiratlar yapabiliyorum. Bir sürü el konsolu tamir ettim, famicom cihazıma av mod falan yapmıştım  ama önecen de çoğu önemli cihazı mı da pert etmişliğim var. :S

4 yıl önce falan bir sony vhs cihaz aldım, onun da içindeki power soketi yanmıştı her yerde aradım o soketi ama bir türlü bulamadım, değişik bir soket merdiven gibi cihaz o gün bugündür öyle bekliyor.

Aynısı bende de var. lastiği kopuk lastik değiştirmek için bekletiyorum.ilk sahibiyim gençlik yıllarımda az dinlemedim bunu. lastik çapı hakkında bilgi verebilirmisiniz. 3D yazıcıda esnek TPU filament ile lastik üretebilecekmiyim diye merak ediyorum.

Lastik çapını hatırlamıyorum maalesef. Lastik poşetinden uygun bir tane takmıştım.

Görebildiğim kadarıyla herhangi bir oyun konsolu ya da bilgisayar tamirinden daha gıcık, zor bir tamir. Alan küçük, parçalar küçük, kesinlikle bana göre değil :D Odyofil (Audiophile)'de değilim sanırım(yaşılık zor duyuyoruz zaten). Eline sağlık. Her zamanki gibi temiz, güzel iş, harika paylaşım. sağol/varol.

Bir zamanlar, bit pazarlarını bunları toplamak için çok arşınlamıştım. Bir çoğu yatmaktan artık kulanılamaz halde. Ama maharetli eller tabi ki yapabilir (koleksiyonumun sadece bir bölümü !)

Yine DD başlığı açılınca tüm konuyu baştan tekrar okudum, "enthusiast" restorasyonu ve "tamir ettirmek" arasındaki fark işte bu tam olarak. bu incelikte bi işe kalkışmak için evde 72 saat yalnız kalabileceğimi bilmem gerek. Beceririm de demiyorum ha, "kalkışmak".

ne uğraşmışım yav... çılgınlık :D

güzel rehber teşekkürler. ben bir şeyi tamir edince böyle derli toplu dokümante etmeye çok üşeniyorum, siz onu da harika yapmışsınız.

Sony Megabass lı versiyonu sıfır almıştım. Halen duruyor. Megabass ı çalışmıyor ama.

Eline sağlık üstat. Bende de dd2 var, tamirci açmış yapamamış öyle duruyor. Lastik sorunu olmaz bunun bir ara bakarım diye yıllardır kenarda tutuyordum :)

Yeri geldi yazmasam olmaz...

Plastik dişlilerde özellikle, dikiş makinesi yağı yerine vazelin çok daha iyi sonuç veriyor. Dikiş makinesi yağı önce iyi çalışıyordu da sonradan plastiğe yapışıyor muydu sıkışma mı yapıyordu bir sorunu vardı.

Benim teyp tamircisi usta potansiyometre için gazyağı ile tineri karıştırıp şırınga ile potansiyometreye sıkıyordu. 90'lı yıllar için mükemmel çözümdü diye hatırlıyorum. Yıllar sonra sony fh-313'ün equalizer potansiyometrelerine temizleyici sprey sıkma hatasına düştüm iyice sertleşti kaldı. Ne yapayım diye babama sordum gazyağı tiner dedi :) (gazyağından eminim de tineri başka birşeyle karıştırmıyorumdur umarım)

faydalı olur umarım