PC ve Amiga odaklı bir retrogaming web sitesi ve Youtube kanalı açma hazırlığındayım; sayfaya ve kanala koymayı planladığım içerik ile ilgili geri bildirim almak istiyorum. Aşağıda Dreamblaster S2 için yazdığım örnek bir inceleme metnini bulabilirsiniz. İnceleme hakkında ne düşündüğünüzü, neyi sevip neyi sevmediğinizi, ve hatalı bulduğunuz şeyleri lütfen benimle paylaşın..GirişDreamblaster S2 (bundan sonra S2 olarak kısaltacağım) Serdaco tarafından üretilmiş Waveblaster uyumlu bir General MIDI Daughterboard. Eğer retro bilgisayarlara ve retro oyunlara ilginiz varsa, bu kısa açıklama bile sizin bu ürünün nuhnebiden kalma, unutulmuş, uzun zamandır üretilmeyen, ender ve pahalı bir ikinci el parçası olduğunu düşünmenize yol açmış olabilir. Ama değil. S2 ne eski, ne pahalı, ne de ender bulunur bir ürün. Aksine, moden bir wavetable daughterboard, halen üretimde ve son derece uygun bir fiyata satışa sunuluyor.
S2'yi
Serdaco'nun kendi web sitesinden €40 civarında bir fiyattan temin edebilirsiniz (ancak ben bu incelemeyi yazarken 25% bir indirim ile fiyatı €30'a inmiş durumda). Halihazırda üretimi devam eden başka wavetable daughterboard'lar olmaması nedeni ile bu ürünün karşılaştırmalı bir testi oldukça zor. eBay fiyatlarına hızlıca bir göz attığımda Diamond Monster Sound wavetable modüllerinin hemen hemen aynı fiyatlarda ikinci el piyasası oluşturduğunu gördüm, ancak bunlara erişimim yok. Ayrıca bu ürünü bir kenara bırakacak olursak diğer MIDI daughterboard'ların fiyatları (özellikle Yamaha'nınkilerde) bir anda astronomik rakamlara fırlayıveriyor. bu nedenle ben de hem fiyat olarak yakın, hem de daha kolay bulunabilir bir ürün ile karşılaştırmaya karar verdim: Sound Blaster AWE64 Value.
AWE64 benim için enteresan bir kart çünkü kendi zamanında çıkan birçok karta göre birçok şeyi çok daha iyi yaparken bir yandan da birçok şeyi şaşırtıcı şekilde daha kötü yapıyor. Bu kart romunun içinde gayet güzel bir 1MB'lık wavetable sound set'i ile geliyor, ve MIDI işleme konusunda son derece başarılı; diğer yandan bu kartın bir wavetable header'ı yok ve dahili MIDI işlemcisi E3xx yerine E6xx'te çalışıyor, yani oyunlar özel olarak AWE32'yi desteklemediğinde General MIDI almak (DOS altında) mümkün değil. AWE64 aynı zamanda genişleyebilir hafıza aracılığı ile .SF2 soundfont'larını hem DOS hem Windows altında destekliyor, ancak bu hafıza genişlemesi sadece Creative'in ürettiği özel adaptörler aracılığı ile sağlanabiliyor ve bu adaptörlere erişmek bugün pek mümkün değil. Kartın bir MT-32 emülasyonu var ama çalışmadığı zamanlar çalıştığı zamanlardan daha fazla. AWE64'te ayrıca gerçek bir OPL3 çipi yok ve CQM emülasyonu kullanıyor, ki bu bence OPL3, ESFM (bence ufak distorsiyon sorunları haricinde OPL3 ile eşdeğerdir) ve Crystal FM (bence OPL3'ten bile iyidir) ile kıyaslandığında zayıf bir çözüm. Yine de hepsini beraber değerlendirirsek, AWE64 son derece sorunsuz bir ISA kartı ve 'olmazsa olmaz' kutucuklarının hepsini işaretliyor. En önemlisi de, S2 ile karşılaştırılabilir bir fiyata elde edilebiliyor, ki bu da ölçüt olarak niye onu seçtiğimizi en iyi açıklayan nokta.
Şimdi biraz işin tekniğine girelim. S2'nin kalbinde Dream SAM2695 çipi var ve bu çip ekseriyetle düşük enerji tüketimini hedefleyen, pil ile çalışan MIDI aygıtları için üretilmiş. Bu da çipi wavetable daughterboard'lar için biçilmiş kaftan yapıyor zira ses kartından alabileceği 12V ile çalışmak zorunda. SAM2695 son derece küçük ve düşük maliyetli bir çip - bunun sonucu olarak de üstünde yüklü gelen sound set Yamaha XG daughterboard'larda bulacağınız (sanırsam 4MB civarında olması gerek) kadar büyük değil. SAM2695'in masaya getirdiği CleanWave'in 4MBit sample seti, yani toplamda 512KB'lık bir sample'dan bahsediyoruz. Ancak SAM2695'in elinde bir joker var: Bu çip aynı zamanda FM synthesis yapabiliyor, yani sample set'teki sesler ile klasik MIDI daughterboard'ların yapabildiğinden çok daha fazla ses üretebiliyor. Şimdi bunun nasıl sonuçlar yarattığına bakalım.
Bu inceleme için retro oyun soundtrack'lerinden 12 adet MIDI parçası seçtim ve bu parçaları hem Dreamblaster S2 hem de SB AWE64 kullanarak Falcosoft MIDI Player aracılığı ile kaydettim. Parçaları seçerken kartların performanslarını farklı oyun müziği türlerinde en iyi ortaya koyacak şekilde hareket etmeye çalıştım. Kayıtlar Line Out'tan Line In'e giriş yapılarak yapılmamıştır, yani kullanılan kartların, kabloların vb. gürültü ve distorsiyonu incelenmemiş olup bu konular incelemenin kapsamı dışındadır. Yine de S2 için ses kalitesi açısından hızlı bir şekilde fikrimi vermek isterim: Bu MIDI daughterboard üzerine taktığım Diamond MX300'e herhangi bir ek gürültü yaratmayacak kadar sessiz ve çıktısında hissedebildiğim bir distorsiyon hissetmedim.
İncelemeŞimdi kaydettiğim parçalardan bazılarını öne çıkararak her iki cihazın da parçayı nasıl işlediğine dair kendi fikirlerimi paylaşacağım ve parçaları dinleyebileceğiniz linkler vereceğim. Bu değerlendirmelerin sonunda da nihai fikrimi vererek her iki kart için de dinleyebileceğiniz 12 parçalık albümleri değerlendirmenize sunacağım.
A-Train - Title S2: https://soundcloud.com/user-470084971/a-train-title-1?in=user-470084971/sets/dreamblaster-s2-midiAWE64: https://soundcloud.com/user-470084971/a-train-title?in=user-470084971/sets/awe64-midiPiyano MIDI sound set'leri için bir google araması yaparsanız sadece piyano için General MIDI için bulabileceğinizden de fazla sound set olduğunu göreceksiniz. Bunun sebebi piyanonun (diğer klasik enstrümanlar gibi) organik bir şekilde synthesize edilmesinin çok zor olması, özellikle de kullandığınız sample'ın bitrate'i ve boyutu düşük ise. Açık olmak gerekirse AWE64 piyanosu asla çok inandırıcı değildi - iyi ve vasat bir sound patch olma sınırında geziniyordu diyebiliriz. Ancak S2'nin piyanosu ile karşılaştırıldığında AWE64 bir anda kulağa harika gelmeye başlıyor. S2'nin CleanWave 4MBit setinin küçük boyutu açıkça bir sorun olarak göze batıyor diyebiliriz, piyano parçanın en başında düşük oktavlarda gayet iyi bir giriş yapıyor ancak yüksek oktavlara geçince bir anda son derece sentetik bir hal alıyor. Bu da tahminen Dream çipinin yüksek oktav seslerini üretmek ve sustain eklemek için FM synthesis kullanmasından kaynaklanıyor, ve bu yöntem ne yazık ki bu müzik türü için hiç de uygun değil. Yine de yiğidin hakkını vermek gerekirse, S2 çok daha güçlü bir bas ve daha kaliteli bir perküsyon seti ile AWE64'e bir alternatif yaratabiliyor, ki bu da önümüzdeki testlerde sıkça karşımıza çıkacak bir artı.
Daggerfall - ThemeS2: https://soundcloud.com/user-470084971/daggerfall-theme-1?in=user-470084971/sets/dreamblaster-s2-midiAWE64: https://soundcloud.com/user-470084971/daggerfall-theme?in=user-470084971/sets/awe64-midiBu parça testin en enteresan karşılaştırmalarından biri oldu, hatta geri dönüp kayıtları birbiri ile karıştırmadığımdan emin olmak zorunda kaldım. Daggerfall'un tema müziği üflemeli ve yaylı enstrümanlarla örülü, biraz da perküsyon içeren senfonik bir parça. Parça AWE64'de net bir şekilde daha organik ve gerçekçi yaylı çalgılar ile başlıyor, ancak kısa bir süre sonra trompetler giriyor ve bir anda AWE64 gerçekçi olmaya çalışan bir müziğin içinde inanılmaz kulağa batan, hayatımda duyduğum en sentetik enstrümanlardan biri ile parçayı taşımaya çalışıyor. 1MB boyutunda bir sound seti ile gerçekçi bir ses elde etmeye çalışırsanız bazı şeylerden çalmak zorundasınız, ve AWE64'te bu çalma işi trompet yerine Brass Section kullanılarak yapılmış. Sonuç olarak AWE64 insanı 'Uncanny Valley'nin müzikal versiyonu gibi bir etkiye maruz bırakıyor. S2'ye dönecek olursak, parça genelinde tüm enstrümanlarda net bir synthisizer hissi olsa da (hem yaylılar, hem üflemeliler) genelinde çok daha homojen ve dengeli bir akışı ve, ve son derece sıcak bir retro hissi de veriyor.
Descent Menu MusicS2: https://soundcloud.com/user-470084971/descent-menu-music-1?in=user-470084971/sets/dreamblaster-s2-midiAWE64: https://soundcloud.com/user-470084971/descent-menu-music?in=user-470084971/sets/awe64-midiÖncelikle benden kaynaklanan bir hatayı belirterek başlamakta fayda olacaktır: Kullandığım MIDI'de bir hata olması nedeni ile S2 ile bu parçayı çaldığımda enstrümanlar doğru çıkmadı. Parçanın introsunun tamamı bass synth ve polysynth pad ile bestelenmiş. Ancak S2 ile bu MIDI'yi çaldığımda polysynth yerine direk olarak acoustic grand piano kullanıyor.
Bu tamamen benim hatalı ve General MIDI standardına uymayan bir MIDI dosyası kullanmamdan kaynaklandı ve bu ses kaydını en kısa zamanda güncelleyeceğim. Benim bu hatamı göz ardı edecek olursak her iki kart da parçanın introsunu gayet güzel bir şekilde canlandırsa da, 01:30 noktasını geçtikten sonra S2'nin AWE64'ü hem daha parlak Synth FX enstrümanları, hem daha derin bir synth bateri seti hem de parçaya inanılmaz enerji veren harika bir overdriven gitar ile kelimenin tam anlamı ile gömdüğünü kabul etmek gerekiyor. AWE64 ayrıca bu parçada ciddi dynamic range sorunları yaşıyor ve bu nedenle de birçok noktada clipping'e neden oluyor - nihayetinde her iki canlandırmayı da -3 dB'e normalize ettiğimizde bu yapay 'loudness' yerini daha boğuk ve sığ bir sese bırakıyor. Bu dynamic range sorunları sadece Descent'e özgü değil ve Betrayal at Krondor, Duke Nukem 3D gibi parçalarda da ortaya çıkıyor, ama en kulağa battığı örnek System Shock.
DOOM - E1M1 At Doom's GateS2: https://soundcloud.com/user-470084971/doom-e1m1-at-dooms-gate-1?in=user-470084971/sets/dreamblaster-s2-midiAWE64: https://soundcloud.com/user-470084971/doom-e1m1-at-dooms-gate?in=user-470084971/sets/awe64-midiŞunu açıkça söyleyebiliriz: AWE64'ün berbat distortion ve overdrive gitar patch'leri var; o kadar kötü ki bu oyunda OPL3 soundtrack'i sadece nostalji faktöründen dolayı AWE64'e tercih edebileceğimi söyleyebilirim. Creative'in AWE64'e bu sample'ları koymasına rağmen 2MB'lık SF2 fontunda mertebe farkıyla daha iyi enstrümanlar olması akıl sır alır gibi değil. Bu karşılaştırmada S2 harika parlak distortion guitar sample'ları ve tatminkar tok bir bateri seti ile tartışmasız kazanan olarak öne çıkıyor. Doom ve Duke Nukem 3D gibi rock ve metal soundtrack'lerini S2 ile dinlemek tek kelime ile bir zevk.
Lands of Lore - 54S2: https://soundcloud.com/user-470084971/sets/dreamblaster-s2-midiAWE64: https://soundcloud.com/user-470084971/sets/awe64-midiBu şarkı neredeyse tamamen bir Celesta solosu, ve sağduğu AWE64'ün S2'yi rahatlıkla altetmesini bekler. Ama böyle olmuyor. Bu biraz AWE64'ün canlandırdığı
mezzopiano Celesta'yı neredeyse hatasız canlandırmasına rağmen S2'nin canlandırdığı Celesta'nın bu parçanın (
Dance of the Sugar Plum Fairy'dan utanmazca kopyalandığını söyleyebileceğim) allegro temposuna çok daha uygun olması. Dahası, AWE64'ün Daggerfall'dan aşina olduğumuz berbat synth yaylıları bu parçada da kendilerine gösterince bir karşılaştırma daha da anlamsızlaşıyor. S2'nin bu parçayı canlandırmasında tek kelime ile büyülü birşeyler var ve tekrar tekrar dinlemekten kendimi alamadığımı itiraf etmeliyim.
Monkey Island Ultimate Talkie - Main ThemeS2: https://soundcloud.com/user-470084971/monkey-island-ultimate?in=user-470084971/sets/dreamblaster-s2-midiAWE64: https://soundcloud.com/user-470084971/monkey-island-ultimate-talkie?in=user-470084971/sets/awe64-midiOrjinal Monkey Island bir General MIDI oyunu olmasa da (eski LucasArts oyunlarının çoğu gibi sadece MT-32 standartını destekliyordu) bu oyun 2012 yılından bu yana
"Ultimate Talkie Edition" project sayesinde General MIDI destekli hale geldi. Bu patch ile oyunu "monkey r" ile çalıştırdığınızda MT-32 yerine General MIDI müziği gelecek (MT-32 için ise r1 switch'ini kullanmanız gerekecek). Bu parçayı tam olarak nasıl sınıflandırabiliriz emin değilim, Egzotik Swing sanırım? Her neyse, konuyu dağıtmayayım. Gerçekçilik perspektifinden bakınca, AWE64 açık ara kazanan diyebiliriz. Parçada kullanılan enstrümanların hepsi AWE64'te daha kaliteli; kilise orgu gerçekçi, ocarina/flütün (hangisi olduğundan emin değilim) kulağa hoş gelen bir nefesi ve organik bir sesi var, ksilofon keskin ve parlak, bass dengeli ve perküsyon sıcak. Toplamda AWE64 bu klasik parçayı canlandırmakta harika bir iş çıkarıyor, açıkçası MT-32'den daha bile iyi diyebilirim, kısacası S2'nin rekabet etmesi mümkün değil. Diğer yandan, S2'nin çıktısı MT-32'nin synth tonuna daha yakın: daha güçlü bir bas, daha az nefesli bir ocarina, daha sentetik enstrümanlar, daha az chorus ve reverb. AWE64'ün nesnel olarak bu parçada daha iyi olduğunu kabul etmek gerekir, ama S2'nin çıktısının da son derece nostaljik bir keyfi olduğunu söyleyebilirim.
X-Wing - IntroS2: https://soundcloud.com/user-470084971/x-wing-intro-1?in=user-470084971/sets/dreamblaster-s2-midiAWE64: https://soundcloud.com/user-470084971/x-wing-intro?in=user-470084971/sets/awe64-midiBu parça daha önce de üstünden geçtiğimiz üç hususu çok güzel ortaya koyuyor. 1) AWE64'ün orkestral enstrümenalra nesnel olarak S2'ninkilerden kat ve kat daha iyi. 2) AWE64'ün bateri setleri oldukça zayıf. 3) Genel ve yapay bir volume yüksekliği nedeni ile AWE64'ün çıktısında sıkıştırma artifactleri ve clipping sıkça görülen birşey. AWE64'ün bu parçayı canlandırmasının takdir edilesi olduğunu söylemek gerek, harika üflemeli ve yaylı enstrümanlar bu ufacık kartın filmlerin açılış sahnelerini gözünüzün önüne getirecek kadar gerçekçi bir müzik yaratabilmesini mümkün kılıyor. Diğer yandan S2'nin tonu gözünüz kapalı dilediğinizde daha çok 90'lı yıllardan bir oyunun müziğini hatırlatıyor. Yanlış anlamayın, güzel bir oyun müziği, dengeli, güçlü perküsyonları olan, ne olduğu açıkça anlaşılır, ama yine de şüphe götürmeyecek şekilde sentetik ve dijital. Üflemelilerde nefes yok, yaylılarda vibrato eksik ve parça genelinde chorus ve reverb düşük. Bu S2'nin en zayıf görüntüsü: Gerçek bir müziği imite etmeye çalıştığında bunu başaramamak.
SonuçDOS retrogaming ile ilgileniyorsanız, AWE64'ün (AWEUTIL ile GM ve MT-32 emülasyonunun doğru dürüst çalışmaması da göz önüne alındığında) sadece AWE32 destekli oyunlarda çalışmasına rağmen S2'nin General MIDI destekli tüm oyunlarda işinize yarayacak olması nedeni ile bu fiyat seviyesinde direk satın almanız gereken bir ürün olduğunu söyleyebilirim. Win9x için ise tercih biraz daha az basit, çünkü Win9x altında AWE64 son derece iyi bir General MIDI aygıtı ve kararınız hangisinin sesini daha çok beğendiğinize bağlı olmalı. Benim için bu oldukça zor bir seçim..
S2 bazı karşılaştırmaları kazanıp bazılarını kaybediyor ama günün sonunda başarmak istediğini başardığını düşünüyorum: S2 uygun fiyatlı, kaliteli, dengeli ve kesinlikle paranızı hakkeden bir wavetable daughterboard. Wavetable ve synthesis melezi tonu son derece karakteristik ve bazi janrlara diğerlerinden daha uygun olduğunu söyleyebilirim. Techno/electronik parçalarda S2 gerçekten parlıyor ve harika bir performans sunuyor. Rock parçalarında parlak elektrik ve bas gitarlar ve güçlü bir bateri seti ile üstüne düşeni başarı ile yapıyor. Senfonik parçalarda dengeli olmasının desteği ile iyi iş çıkarttığını söyleyebilirim. Ancak egzotik melodiler ve enstrümanlar için aynı methiyeleri düzmek mümkün değil. Klasik müzik konusunda ise direk çuvallıyor.
Kısacası sonuç, S2'nin bir AWE64 olmadığı, ve bu hem iyi hem de kötü bir şey. AWE64 bir şarkıyı inandırıcı bir şekilde canlandırmayı başardığında S2 yanında nispeten bariz bir synthesizer gibi kalıyor - bana güvenebilirsiniz, S2'yi gerçek şarkıların MIDI'lerini çalıp karaoke yapmak için kullanmak istemeyeceksiniz. Ancak 20 MB'lık harddisklerimizde waveform dosyaları için yer bulmanın bir hayal olduğu MP3 öncesi MIDI'den müzik dinleme çağının çoktan geçtiğini de göz önüne almak gerekir. Böyle olunca, AWE64'ün toplamda ortaya koyduğu dengesiz görünüme kıyaslandığında S2 oyunlar için gayet uygun, dengeli bir tonu olan son derece uygun bir retrogaming wavetable'ı olarak öne çıkıyor. Halihazırda kullanmakta olduğum gündelik retrogaming PC'mde hem bir AWE64 hem de bir YMF719+S2 kullanıyorum, ama ikisinden birinden feragat etmek zorunda olsaydım, açıkça söyleyebilirim ki bu dengeli tonu ve DOS uyumluluğu nedeni ile S2'yi tercih ederdim. €40 fiyatı ile AWE64'e iyi bir alternatif. €30 fiyatı ile düşünmeden alınabilir.
Kayıtların tamamına aşağıdaki linklerden ulaşabilirsiniz:
Retrogaming MIDI Test Suite RecordingsS2: https://soundcloud.com/user-470084971/sets/dreamblaster-s2-midiAWE64: https://soundcloud.com/user-470084971/sets/awe64-midi
Diğer Nostaljik Bilgisayarlar
