sonraki »

[Cengiz Demir]

Belki yazacaklarımın konuyla alakası yok ama .

Var var. Aslında epey alakası var. 

Sevgili Yavuz'un projelerini gördükçe aklıma Huawei X5 geldi.
Adamlar onca mühendisle bir şeyi beceremeyip telefonun yazılımını 2.3 beta da bıraktılar.

Halbuki onlara bilmem kaçtane mühendis değil br tane Yavuz lazımmış.

Sevgili Yavuz eğer sen Huawei' de olsaydın. X5' te bırak 2.3 betayı önde giden telefon firmalarından bile önce 4.3 kullanılıyor olurdu.. 

 

[yavuzg]

@cdemir, maalesef o işler parayla veya kafayla değil politika ve entrika ile döndüğü için söyleyecek bir şeyim yok o konuda. Microsoft da Nokia'yı aldı. Bakın şimdi nasıl yüzüne gözüne bulaştıracak seyredin. bunlar milyarlarca doları çöpe atarlar, sonra da pırt pardon diyip bir iki yöneticiyi sallandırırlar o kadar. Stewe Balmer da emekli oluyor 1 seneye, piç ettiği işlerin (Windows 8, Nokia v.s.) faturasını yerine gelecek zavallıya keserler...

Neyse, konumuza dönelim.

yorumlarınız için hepinize çok teşekkür ederim.

yazdıklarımın hepsi henüz tasarım halinde (dermişim)

yok yok, şaka. Gerçekten artık "I know kung-fu!"

Devam edeyim. Nerde kalmıştık? Ha, devre tasarımları...

Biraz "ev tipi" PCB yapalım artık o zaman.

[yavuzg]

Şimdi elimde artık kasamızın ölçülü 3D tasarımı ve tüm elektronik ekipmanın devre ve PCB tasarımları var. Elleri kirletmenin ve tasarımı fiiliyata geçirmenin zamanı geldi. Bu aşamada bazı işleri paralel yürüttüm ama yazıyı o şekilde yazarsam çorbaya döner diye şimdi proje aşamalarını sırayla yazıya dökmek daha doğru olur diye düşünüyorum...

Evet, devreler için gereken tüm parçaları online olarak sipariş ettim ve geldi. Siparişlerimi genellikle www.bluemavi.com veya www.direnc.net den veriyorum. Bazı unuttuğum eksiklerim varsa da fiziksel olarak Konya sokağa gidiyorum (sulu yemek yapan esnaf lokantalarına uğramak da işin başka bir bahanesi ya neyse).

Paket geldi...



Hani gavurların bir deyişi vardır ya "yeni yıl burada patlamış" diye. öyle oldu benim için...



Amanın diyor insan bir an 

Neyse, PCB tasarımlarımı parçaları sipariş ettikten sonra revize ederek son hallerini veriyorum çünkü bazı parçaların fiziksel olarak ölçülerini alıp PCB üzerindeki yerleşimlerini modifiye ediyorum. Parçanın tanımı Express PCB de yoksa kendiniz de tam ölçülerinde parça tanımlayabiliyorsunuz. Buna özellikle soketlerin yerleşiminde ihtiyacım vardı. Çünkü 3D tasarıma göre kasanın ön ve arka panellerinden çıkacak olan soketlerin bacaklarının PCB'ye takılacağı noktaları aradaki 3mm'lik akrilik paneli de düşünerek belirlemem gerekiyordu.

[yavuzg]

3D tasarımdaki "sanal" PCB'lerimi artık yapmaya başlayabilirim. Ölçüler belli. Önce bakırlı plaketi bu ölçülerde keseceğiz.



Bu iş için önce ölçülerimizi plaketin üzerine cetvelle ve kurşun kalemle düzgünce çiziyorum.



Sonra Dremel'in kesici diski ile dikkatli bir şekilde epoksi plaketi kesiyorum.



Epoksi plaketin Dremel ile kesilirkenki kokusu bana dişçide dolgu yaptırırken çıkan kokuyu hatırlatıyor dişimi sızlatıyor. Neyse, plaketlerimizi PCB'lerimizin boyutunda kestik.



O küçücük plaketi keserken ne kadar toz çıktığını görseniz şaşırırsınız. Neyse, kesilen plaketleri mutfak süngerinin sert yüzeyiyle ve as bulaşık deterjanı ile lavaboda iyice sürttüre sürttüre yıkıyoruz. Bunun amacı üzerinde herhangi bir yağ tabakası kalmaması. Bu aşamadan sonra plaketlerin bakırlı kısımlarına çıplak elle dokunmak yok!

[yavuzg]

PCB Üretimi (İlk Deneme)

Evde PCB çıkarmanın bir çok yolu varmış. Tabi ticari olarak üretimin de bir çok farklı metodu varmış ama ben evde uygulanabilecek yöntemlere odaklanarak araştırmamı bu doğrultuda yaptım. Benim araştırıp bulduğum yöntemler;

1) Pozitif20 Yöntemi: PCB'yi asetat veya aydinger kağıdı benzeri bir malzemeye basıp, Pozitif 20 denilen ışığa duyarlı bir sprey ile kaplanmıl bakırlı plaketi ışığa maruz tutmak. Bu sayede bakırın ışığa maruz kalan kısmındaki Pozitif 20 yok oluyor, devrenin yollarının bulunacağı kısımlar kalıyor. Sonra plaketi erici malzemeye atınca pozitif20 ile kaplı kısımlar dışındaki bakır eriyor.

2)Toner Transfer Yöntemi: PCB resmini Carbon 20 denilen bir tür özel kağıda basıyormuşsunuz. Sonra bu kağıdı bakırlı plaketin üzerine koyup ütülüyormuşsunuz. Toner plastik türevi bir malzemeden yapıldığı için ısınınca Carbon 20 kağıdından kurtulup bakırlı plakete yapışıyormuş. Toner transfer yani! Haa unutmadan. Bunu ancak Laser printer ile yapabilirsiniz. InkJet ile olmuyor.

3) Elle Çizmek: Hadi len diyip geçiyorum. Tamam güç çevirici devresi için belki yapılabilir de, video encoder devresinin 0.5 mm'lik hatlarını bu şekilde yapmak mümkün değil. Merak eden olur diye hadi onu da anlatayım. Elektronikçilerde "baskılı devre kalemi" diye satılan halbuki herhangi bir kırtasiyeden de (daha ucuza) alabileceğiniz "edding" marka markör kalem. Bu kalemin mürekkebi normalde suya dayanıklı. Aynı zamanda bakırı eriten kimyasallara da dayanıklı olduğundan çizilen kısımlar erimiyor kısaca...

Neyse, ışık mışık karanlık oda vs gözüm pek yemiyor 1. seçeneği. Kalemle elle çizmek de imkansız. 2. seçenek uygulanabilir geliyor ve internetten biraz Carbon 20 kağıdı sipariş ediyorum.

Böyle bir şeymiş



Yazıcımızı en fazla toner harcayacak şekilde ayarlıyoruz (yani ekonomik ayarların hepsinin tersi, kontrast en sonda v.s.) bir de kağıdı "en kalın" kağıt olarak ayarlayın. Carbon 20 kağıdı aslında çok ince. Ama yazıcıyı kalın kağıda (karton tarzı) ayarlamaktaki amacımız kağıdı yavaş yavaş çeksin ve yavaş yavaş bassın diye. Yoksa incecik Carbon 20 kağıdını zart diye buruşturuyor (Denedik aldık elimize bir kaç tane)



Yazıcımızı ayarladıktan sonra Express PCB'yi açıyoruz. İlk denemeyi çok basit ve hatları kalın olan güç çevirici devresi ile yapmaya karar veriyorum. Express PCB'de sadece en alt yüzeyin resmini basacak şekilde ayarlıyorum.



ve devreyi basıyoruz



Devre resminin Carbon 20 kağıdının mumlu yüzeyine basılması gerekiyor. Isıtınca toneri koyverecek kısım bu yüzey çünkü.

[yavuzg]

Carbon20 kağıdına bastığımız PCB şeklini cetvel ve maket bıçağı ile plaketin ölçülerinde kesip çıkartıyoruz.



Şimdi buradan sonrasını benim gibi aynı hataya düşmeyin diye anlatıyorum. Yani bunlar yapılmaması gerekenler...

Kesilen çizimi plakete bantlıyorum (hata 1)



Plaketi bir kağıt havlunun üzerine koyuyorum (hata 2)



Ütü olayını hiç denemediğimden, herhalde kravat falan ütüler gibi olacaktır diye düşünü plaketin üzerine "nemli" bir kumaş koyuyorum (hata 3)



Ütülüyorum, tosur tosur da buhar veriyorum (hata 4)



Havlumu kaldırıyorum ve bantları sökmeye çalışıyorum. Bantlar ısıdan yapış yapış erimiş ve zor sökülüyorlar (hata 1'in sonucu). Ayrıca plaketin altına incecik bir kağıt havlu koyduğumdan masamın plaket şeklinde yandığını görüyorum (hata 2'nin sonucu).



Neyse, daha bitmedi. Devrenin şeklinin pek de doğru dürüst transfer olmadığını görüyorum. Bu da arada kumaş kullandığım, tosur tosur buharla ütülediğimden ve bantları sökerken kağıdı oynattığım için (hata 3, 4)

Ve sonuç. Tam bir fiyasko!

[yavuzg]

Başarısızlığımın sebeplerini internette arıyorum ve buluyorum. Bir defa, Carbon 20 kağıdı öyle plakete yapıştırılmazmış. Önce plaket ütüyle hafif ısıtılıp kağıt düzgün bir şekilde hafifçe sıcak plaketin üzerine "bırakılırmış". Sonra ütü ile önce hafifçe ütülenerek tüm izlerin plakete yapışması sağlanıp sonra ütü araya bir şey koymadan plaketin üzerine bastırılırmış. 30 saniye sonra ütü kaldırılıp plaket soğumaya bırakılırmış. Plaket soğurken kağıt kendi kendine plaketten ayrılırmış...

Bana biraz fazla hassas bir süreç gibi geldi. Özellikle kağıdı ısınmış plaketin üzerine "düzgünce" bırakmayı ne yalan söyliyeyim gözüm pek yemedi. Çünkü videolarda örnek olarak gösterdikleri plaketler kürek kadar. Benim plaketim 3 x 3.5 cm civarında. Kesin elim titrer doğru dürüst bırakamam dedim.

Bu arada araştırma yaparken bir başka yöntem de gördüm. Aslında Carbon 20 kağıdı kullanmadan da toner transferi yapmak mümkünmüş. Hem de sıradan hatta ucuzundan parlak fotoğraf kağıdı kullanmak! Hem Carbon 20 kağıdı pahalı, fotoğraf kağıdı ise çok ucuz, üstelik kalın ve elle tutması, hizalaması daha kolay olacak gibi... Tamam dedim, bir de bu yöntemi deneyelim...

İkinci Deneme:

Kullandığım fotoğraf kağıdı bu:



Fotoğraf kağıdına basarken de aynı ayarları yapıyoruz yazıcımızda. Çizimin fotoğraf kağıdının parlak yüzeyine basılmasını sağlıyoruz (doğal olarak) ve aynı şekilde kesip çıkartıyoruz. Daha ele gelir bir malzeme oldu bu...



Sonra ütü ile hafiçe ısıtılmış plaketin üzerine kolayca hizalayıp bırakıyoruz.



Sonra kısaca (30 saniye - 1 dk) ütülüyoruz (hata 5 ve 6!)



Carbon 20 kağıdından farklı olarak, eğer fotoğraf kağıdı kullandıysanız ekstra adımlar var. Kağıdın plaketten kurtulması için ılık su dolu bir kaba atmamız gerekiyor.



Suda 5-10 dk beklettikten sonra kağıdın kabarmaya başladığını görüyoruz ama tamamen ayrılması için biraz yardım etmemiz lazım. Elimizle hafif hafif dürtüyoruz.





Bu dürtmeler hafif olmalı. Zorlarsanız yolların izlerini de bozabilirsiniz. Kağıdın üst yüzeyini kazıdıkça ara sıra suya geri bırakın.



Tüm kalın kaba kağıt kısmı bu şekilde çıktıktan sonra detay temizliği bir diş fırçası ile yumuşak yumuşak yapıyoruz. Plakete Camsil sıkıp diş fırçasını kullanırsanız daha iyi sonuç veriyor. Yanlız unutmayın, sabırlı bir şekilde yavaaaş yavaaaş!



Ve sonuç. Eskisinden daha iyi!



Yine de yer yer izlerin çıkmadığı kısımlar olduğunu farkediyorum. Bunu sebebi de ütüleme işini çok çabuk bitirmem (hata 5). Ayrıca plaketin altına bir parça tahta koymam gerekirmiş yine unuttum, masanın azına ettik (hata 6).

[yavuzg]

Neyse iyi kötü devre çizimini plakete aktardık. Eksik kısımları baskılı devre kalemimizle elle tamamlıyoruz.



Şimdi sıra plaketin çizim olmayan kısımlarını eritmeye geldi. Bunun için çeşitli kimyasallar kullanılabiliyor. FeCl3 yani piyasada bilinen adı "Demir üç klorür" bunlardan biri. Bu toz halde satılıyor ve suyla karıştırılıyor. Veya klasik Hidro klorik asit (HCl - Tuzruhu yani) ve perhidrol (H2O2) karışımı kullanılabilir. Piyasada lavaboaçıcı veya kireç çözücü v.s. kullanıldığını da duymuştum ama bunlar bana pek iğrenç geldi.

HCL & Perhidrol karışımı yaygın olarak bilindiğinden ve FeCl3 de stokta kalmadığından Konya sokaktaki amatör işi mal satan dükkandan hazırlanmış ve şişelenmiş HCL ve perhidrol aldım.



Bu işe girişmeden önce koruyucu gözlüğümü ve latex eldivenlerimi takmayı unutmuyorum. Bu yaştan sonra elimi gözümü yakmaya niyetim yok.

1 ölçü perhidrol ve 2 ölçü HCL'yi cam kabıma boşaltıyorum. Sadece plaketin üst yüzeyini kaplayacak kadar kullanmam yeterli. Sonra karışıma plaketi atıyorum ve bundan sonraki olaylar 1-2 saniye içinde gelişiyor!



Kaptan bir köpürme, bir gaz, bir ısı çıkıyor ki nasıl fotoğrafını çekebildim ben de şimdi şaşırdım. Kabı bir telaş lavaboya götürüp suyun altına atıyorum. Eldiven giymiş olmanın faydaları...

Ve sonuç. Fiyasko 2 !!!!



Plaketin HEPSİ erimiş. Neden sonra anlıyorum ki Konya sokaktaki amca HCL ve perhidrol'ü SAF olarak satıyormuş. Yani 100%. Halbuki bu iş için bu kimyasalların %3-%5 civarında seyreltilmiş hallerini kullanmak gerekiyor. Yani %5 Perhidrol %95 su ile karışmış olmalı. Aynı şekilde %5 HCL de % 95 su ile karışmalı.

O kadar uğraşıp kesip ütülediğim plaketin yok olmasına mı üzüleyim yoksa bir yerlerimi asitle delmediğime mi şükredeyim...

[yavuzg]

Üçüncü Deneme:

Tekrar bir plaket kesiyorum, yeni bir çizim basıyorum, kesiyorum, ütülüyorum.

Vazgeçmek yok!



Şimdi akıllandım. Kaba önce su koyuyorum. Kabaca şişelerin kapakları ölçüsünde 20 kapak kadar falan. Uzaya roket göndermiyoruz, bu kabaca kimyasalları %5 seviyesine indirecektir.



1 kapak perhidrol ve 2 kapak HCl de ekleyip plaketi karışıma bırakıyorum.



Kabı hafif hafif sallayarak (sıvıyı dışarı sıçratmadan - bir öne bir arkaya hafif hafif) kimyasal reaksiyona katkıda bulunuyorum. Bir süre sonra beklenen etkiyi görmeye başlıyorum. Erime plaketin çevresinden başlıyor.



Aynı şekilde devam ediyorum. Erime en son plaketin ortasında son bulana dek. Sıvı hafif tatlı bir maviye dönüşüyor. Bu sıvıyı daha sonraki PCB'lerde de kullanmak için saklayabilirsiniz. Güçsüzleşmeye başlamışsa birer ölçek perhidrol ve HCl ekleyerek devam edilebilir.



Erime tamamlanınca sıvıyı başka bir kaba boşaltıyorum ve plaketi muslukta bol suyla yıkıyorum. Bu sefer oldu mu ne?



Plakette bir gariplik var. Işığa tutunca garipliğin sebebini anlıyorum. İzlerdeki toner yetersiz. Aradan sızmalar olmuş.



Toner'i aseton ile kolayca temizleyip izleri yeniden inceliyorum. Evet, toner'in iyi transfer olmamasından dolayı asit çizili yerlere de bulaşmış.



Fiyasko sayılmasa da başarısızlık!

[yavuzg]

Deneme Dört 

Yeni bir plaket kesiyorum, çizimi basıyorum, kesiyorum. Bu sefer internette izlediğim gibi ütünün ucuyla BASTIRA BASTIRA ütülüyorum. Arada yorulunca ütüyü sabit olarak kuvvetlice bastırıyorum. Sonra yine ucuyla plaketin her köşesini tarayacak şekilde ütülüyorum. Ütüle bastır ütüle bastır ....

Bu işlemi 5 dakika yapıyorum. Sonra ılık su ve temizlik aşamaları. Sonuç daha koyu bir transfer.



Eritme kısmı aynı. Bir önceki sıvıyı kullanıyorum.



Asetonla toneri çıkartıyorum.



Sonuç. Oldu bu sefer!!! Offf amma yorucu oldu. Ama artık "I know kung-fu" diyorum!!!

[Levent]

Ellerinize sağlık, severek takip ediyorum vallahi.
Yalnız bir sorum olacak; plastik aksamı nasıl yapmayı planlıyorsunuz ? Eğer kolay bir yöntemi veya yaptırılabilitesi varsa çok güzel olur.

[yavuzg]

selamlar @Levent, şu elektronik kısmını yazmayı bitirip sonra anlatsam? plastikten kasa yapmak başlı başına bir konu oldu çünkü. bu arada planlama fazını geçtim, imalat %90 bitti. şu an biriken konuları yazmaya çalışıyorum. yazması bile zaman alıyor

[Levent]

Zevkle bekliyorum

[cengizermis]

@yavuzg başarılı transfer için benim incelediğim kaynakların hepsi sıradan parlak dergi sayfalarını tavsiye ediyo. İzlediğim videolarda da sürecin çok başarılı olduğunu gördüm. bu belki işine yarayabilir. belki doku ile alakalı falandır.

[byeni]

Sevgili Cengiz senelerdir amatör olarak yaptığım baskılı devrelerde çok çeşitli yöntemler denedim.Özellikle takvim yapraklarıyla gayet güzel sonuçlar alınıyor.Fakat Yavuz'un kullandığı fotoğraf kağıtlarıyla çok daha başarılı sonuçlar alırsın.Ben kronometre ile 5 ila 6 dakka arası üstünden ısıttığım zaman toner tamamen PCB'ye geçiyor ve kusursuz olarak devreyi basmış oluyorsun.