Differences
This shows you the differences between two versions of the page.
| Both sides previous revision Previous revision Next revision | Previous revision | ||
|
projeler:evde_pcb_yapımı [2017/06/04 16:02] amigaesref |
projeler:evde_pcb_yapımı [2017/06/04 16:39] (current) amigaesref |
||
|---|---|---|---|
| Line 752: | Line 752: | ||
| Bu iş burada bitmiştir! Ben kendi adıma toner transfer v.s. tekniğini tarihin tozlu sayfalarına gömüyorum arkadaşlar... | Bu iş burada bitmiştir! Ben kendi adıma toner transfer v.s. tekniğini tarihin tozlu sayfalarına gömüyorum arkadaşlar... | ||
| + | CRTSIM'in seri üretimine az kaldı, prototip PCB'ler üzerinde yaptığım denemeler sonucunda elde ettiğim deneyimlerin bir kısmı bu konuya daha uygun olduğundan buraya yazayım istedim. | ||
| + | |||
| + | Konumuz "via" | ||
| + | |||
| + | Via, çift taraflı PCB'lerde alt ve üst yüzey bakır hatları devre şeması doğrultusunda gerekli yerlerden birleştiren bir delik kısaca. Tabi delikten de iletken bir "şey" geçirmeniz lazım temel olarak. İnternette bu konuya dair de bir çok teknik okudum, bir kısmı yapılabilir geldi bir kısmı ise biraz "afaki"... | ||
| + | |||
| + | Bir yaygın "söylence" bakırlı plakayı asitte eritmeden önce delikleri açıp (daha sonra şemayı bu deliklere göre tutturmak lazım) sonra bu bakırlı playı bir şekilde elektroliz yöntemi ile göztaşı çözeltisinde tutmak ve deliklerin içinin bakırla kaplanmasını sağlamak... | ||
| + | |||
| + | Hmm, yapılabiliyordur belki ama pek kafama yatmadı... | ||
| + | |||
| + | Bir diğer daha basit yöntem ise via deliklerinden bir tel geçirmek ve hem alt hem de üst yüzeylerden bu teli deliğe lehimlemek. Bu daha kolay bir yöntem. Dezavantajı devre şemasını modifiye etmeniz ve bu tür geçişler için devre elemanların ayaklarının olduğu delikleri değil onlara yakın sadece bu iş için başka delikler açmak gerekiyor. Sebebi malum, teli geçirip lehimlediniz mi delik kapanıyor. | ||
| + | |||
| + | Ben önce bu yöntemi denedim. | ||
| + | |||
| + | Piyasada "zil" teli olarak satılan tek damarlı ince montaj kablosunu alıyorum ve via için tanımladığım deliklerden birinden geçirip bir yüzeye lehimliyorum. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160337.png}} | ||
| + | |||
| + | Sonra diğer yüzeyden çıkan kısmını da diğer yüzeyden lehimliyorum. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160349.png}} | ||
| + | |||
| + | Sonra da düz bir yüzey olması için lehim noktasındaki fazlalık lehim "topu" nu yan keski ile sıfır kesiyorum. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160358.png}} | ||
| + | |||
| + | Yaaani eh işte... Evet bu yöntem iş görüyor, tek bir proje PCB'si için de uygulanabilecek bir yöntem. Ancak benim bu minik projemde bile saydım tam 42 tane böyle via var. Bu işi 42 defa yapmak gerekiyor. Ha zaten devre elememanlarını da lehimleyecektik niye üşeniyorsun derseniz o teli tek tek bu şekilde alttan ve üstten lehimlemek ve kesmek neredeyse 42 tane ekstra devre elemanının montajı kadar zaman alıyor. Yani mesela 14 bacaklı bir entegreyi lehimlerken elemanı takıp PCB'yi ters çevirip pıt pıt pıt diye 14 bacağı lehimleyiveriyorsunuz, maksimum 1 dk. Ama bu tek tek via'lardan tel geçirip lehimlemek kesmek v.s. gerçekten çok daha uzun sürüyor. | ||
| + | |||
| + | İnternette bir kolayını okudum gerçi onu denemedim ama yine de referans olsun diye yazayım. İnternetteki eleman teli tüm via'lardan önce geçirmiş. Yani dantel işler gibi tek bir teli bir alttan bir üstten dikiş diker gibi geçirmiş. Sonra delik yerlerinden lehimlemiş alt-üst. En son da yan keski ile keserek fazlalık tellerden kurtulmuş. | ||
| + | |||
| + | Yani evet yapılabilir ama denedim benim pcb boyutunda teli öyle bir aşağı bir yukarı geçirmek zor. Benim pcb'nin boyutu çok küçük olduğundan birbirne yakın via'lardan geçirmek zordu... | ||
| + | |||
| + | Bir başka yöntem denemeye karar verdim... | ||
| + | |||
| + | Bu konuda bulduğum diğer yöntem ise "PCB punto'su" olarak çevirebileceğim internette "PCB rivet" diye arattığınızda bulacağınız içi delik mini minnacık bakır tüpler. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160429.png}} | ||
| + | |||
| + | Bunları kuru film soldermask satan Hollanda'daki bir yerden (http://www.rembrandtlights.com/) almıştım ancak fiyatından dolayı delik maliyeti (Tanesi €0.11 = 35 kuruş falan) çok yüksek bir yöntem deyip rafa kaldırmıştım. Ancak sorunuma bir çare ararken bunları gerçekten toplu olarak satan bir başka yer daha buldum. | ||
| + | |||
| + | Bu da almanya'da: [[http://www.watterott.com/]] | ||
| + | |||
| + | Burada 1000'lik paketini buldum bunların... | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160500.png}} | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160516.png}} | ||
| + | |||
| + | Burada 1000 adedi €16. Delik maliyeti €0.016 = 5 kuruş. Bir PCB'nin tüm deliklerini bunlarla tıkasam bile PCB maliyetini 1-2 TL artırıyor sadece. Bana makul geldi. Siparişi çaktım, paket inanılmaz bir hızla 2 günde ofisteki masamın üzerindeydi Kahkaha | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160526.png}} | ||
| + | |||
| + | Esprili adamlar , bir de sticker koymuşlar içine... | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160545.png}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | Şöyle küçük bir de aparatını almanız lazım... | ||
| + | |||
| + | Aparatın ucuna takıyorsunuz | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160625.png}} | ||
| + | |||
| + | Sonra deliğe geçiriyorsunuz aparatla | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160638.png}} | ||
| + | |||
| + | PCB'yi ters çevirip | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160645.png}} | ||
| + | |||
| + | aparatı tekrardan çıkan uclara geçirip tepesine tak diye vuruyorsunuz | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160654.png}} | ||
| + | |||
| + | Bunların delik içi çapı 0.8mm delik dışı çapı 1mm. PCB'deki delikleri 1mm açınca içine cuk oturuyorlar... | ||
| + | |||
| + | Farklı çaplı çeşitleri de mevcut ancak hepsi için de farklı çaplı aparat almak lazım. Bana sadece 0.8mm olanları kullanmak yeterli geldi. hemen her tür devre elemanı için 0.8mm delik çapı ideal. Çok kalın bacaklı da bir şey olursa ona da harici via yaparım dedim... | ||
| + | |||
| + | Son olarak PCB yapımında en tutarlı sonuçları elde ettiğim "ışığa duyarlı kuru film " (fotosensitive dry film) tekniğinin detaylarını da paylaşayım artık... | ||
| + | |||
| + | Bu teknik temelde Positiv 20 tekniğine benziyor ancak önemli 2 farklılık var; | ||
| + | |||
| + | 1) PCB yüzeyini ışığa duyarlı malzeme ile kaplamak için sprey yerine ince bir film kullanıyoruz. Bunu hem hazırlamak daha kolay (homojen olarak spreylemekle uğraşmak, fırınlamak v.s. gerekli değil) hem de yüzey heryerde aynı kalınlıkta malzeme ile kaplanıyor. | ||
| + | 2) Positiv20 adı üzerinde "pozitif PCB resmi" ile pozlanırken kuru filmle hazırlanan yüzeyler için (en azından benim kullandığım) "negatif PCB resmi" kullanıyoruz. | ||
| + | |||
| + | Neyse, önce ilk adım olan filmi PCB'ye uygulama kısmını anlatayım. Burada anlatacağım bir iki küçük tüyo işinize yarayacaktır. | ||
| + | |||
| + | Kullandığım film bu arkadaşlar: | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160720.png}} | ||
| + | |||
| + | Ben aliexpress den aldım. 30cm genişliğinde 20 metre. (27 USD ödedim) | ||
| + | |||
| + | http://www.aliexpress.com/item/Photosensitive-dry-film-instead-of-thermal-transfer-production-PCB-board-photosensitive-film-longth-20-meter-Special/1637881077.html | ||
| + | |||
| + | Önce bakır plaket boyutunda filmi maket bıçağı ile kesiyoruz. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160736.png}} | ||
| + | |||
| + | Sonra sıra filmin bakır plakete yapışacak olan kısmını koruyan kısmındaki jelatini çıkartmaya geliyor sıra. Burası önemli!!! Internette ve satıcıların ürün açıklamalarında "kabaca" anlattıkları filmi iki selobant arasında sıkıştırma tekniği BİR İŞE YARAMIYOR!!! Işığa duyarlı filmi koruyan iki tane şeffaf koruyucu tabaka var. İki selobant tekniği ile başarılı olma oranınız %50. Genelde murphy sağolsun hep diğer tabaka çıkıyor... | ||
| + | |||
| + | Benim tecrübe ettiğim teknik ise %100 başarı oranına sahip. Anlatayım; | ||
| + | |||
| + | Önce filmin PCB'ye yapışacak olan yüzeyi belirleyelim. Bu yüzey rulonun kıvrılan iç kısmı. Yani kestiğimiz film hep PCB'ye doğru kıvrılıyor olacak... | ||
| + | |||
| + | Filmin dış kısmını masaya yatırıyoruz ve bir köşesini iki parmağımız ile sabitliyoruz (elimize bakan taraf PCB'ye yapışacak kısım, yani ilk koruyucu şeffaf filmi çıkartacağımız kısım) | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160750.png}} | ||
| + | |||
| + | Sonra elimize bir parça selobant alıyoruz ve kıvırıyoruz. Yapışkan yüzeyi dışa bakacak şekilde küçük bir rulo halinde. Silahımız bu | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160807.png}} | ||
| + | |||
| + | Sonra sol elimizle masaya yatırdığımız filmin köşesini sağ elimizle tuttuğumuz selobant ile küçük hızlı darbeler ile dövüyoruz. Bu şekilde kısa bir süre sonra köşedeki şeffaf koruyucu kendini koyveriyor ve sonunda selobanta yapışıp sıyrılmaya başlıyor... | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160817.png}} | ||
| + | |||
| + | Şimdi sakın tüm koruyucu filmi çıkartmayın!!!! İkinci tüyoyu anlatacağım.... | ||
| + | |||
| + | Bir köşesi sıyrılmış koruyucu filmin o kenarını yaklaşık 2 cm kadar açın ama tamamını değil | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160838.png}} | ||
| + | |||
| + | Ve PCB'nin kenarına 1cm kadar yapıştırın. Merak etmeyin film güçlü yapışmıyor. Eğri olursa kolayca çıkartıp, hizalayıp tekrar geri yapıştırabilirsiniz. Postit tarzı bir yapışkan yani... | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160905.png}} | ||
| + | |||
| + | Şimdi, bu film tekniğinde en önemli kısım PCB ile film arasında hava kabarcığı kalmaması lazım. Bütün bu çabamız bunun için. | ||
| + | |||
| + | Bir kenarı 1cm pcb ye yapışmış filmi laminasyon makinemize fotodaki gibi yerleştiriyoruz. Laminasyon makinesi en düşük sıcaklık ayarında (benimkinde bu ayar 80 micron laminasyon filmi için olan ayar) olmalı. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160917.png}} | ||
| + | |||
| + | Bu şekilde azıcık sıyrılmış olan koruyucu filmi tutuyoruz ve PCB laminasyon makinesine yavaş yavaş girerken elimizle tuttuğumuz koruyucu film de yavaş yavaş açılıyor. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160926.png}} | ||
| + | |||
| + | Anlatması biraz karışık gibi Kahkaha ancak elinizin alışması biraz zaman (ve film) alıyor. Bu şekilde yapılırsa PCB üzerinde kabarcık oluşmuyor. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160935.png}} | ||
| + | |||
| + | Öte yandan hafif buruşmalar olabiliyor. Denemelerimde bu buruşmaların ciddi bir sorun yaratmadığını gördüm. | ||
| + | |||
| + | Şimdi sıra pozlamaya geldi. Pozitif 20 için kullandığım düzeneğimi kullanıyorum. Bu teknikte farkettiğim diğer nokta ise Pozitif 20'deki uzun pozlama sürelerime karşılık (20-25 dakika) bu filmi pozlamak için sadece 30 saniye yeterli!!! Kahkaha | ||
| + | |||
| + | Tabi pozlama sürelerini etkileyen faktörleri unutmamak lazım: | ||
| + | |||
| + | 1) Işığın gücü | ||
| + | 2) Işığın PCB'ye olan uzaklığı | ||
| + | |||
| + | Referans olması açısından benim düzeneğin teknik bilgilerini paylaşayım ki siz de kendi düzeneğinizde olması gereken optimum pozlama süresini kabaca belirleyebilin. | ||
| + | |||
| + | Benim pozlama kutumda PCB'nin her iki yüzeyini de aynı anda pozlayabiliyorum. Bu sebeple ışıklarım her iki yüzeyde de var. Ancak pozlama süresi tek bir yüzeye etki eden ışık olarak düşünürsek benim tek yüzeye etki eden ışığımın yapışı şu şekilde: | ||
| + | |||
| + | 5 x 6W Blacklight = 30W. (Tüm kutuda 10 x 6W ampül kullandım) | ||
| + | |||
| + | Blacklight'lar uygun UV frekansında ışık saçıyor ama tükettiği enerjinin tamamını UV olarak yaymıyor. "Gerçek" UV pozlama ampüllerinin verimi (UV çıkış gücü) incelemelerim sonucu bu blacklight'ların 2 katı olduğunu buldum. Dolayısıyla eğer gerçek bir pozlama kutusu veya ampülü kullanıyorsanız benim değerlerimi ona göre değerlendirin. | ||
| + | |||
| + | Işığın PCB'ye olan mesafesi 5cm. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-160956.png}} | ||
| + | |||
| + | Bu şekilde sadece 30 saniye pozluyorum. Sonuç bu... | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161021.png}} | ||
| + | |||
| + | PCB ve pozlama asetatının birbirlerine çok iyi temas etmesi ve sıkışması net görüntü elde etmek için ÇOK ÖNEMLİ!!! | ||
| + | |||
| + | Bunun için gerçek cam ve resimdeki büyük kuvvetli ataçlardan kullandım. Önce plexy kullanmıştım ancak lambalardan gelen az da olsa sıcaklığın plexy'yi hafif de olsa büktüğünü farkettim (PCB'nin ortaları hafif bulanıyordu). | ||
| + | |||
| + | Bulanıklık derken kastettiğim şu; eğer hatlarınız bulanıksa banyo yaptığınızda erimesi gereken bölgeler tam olarak erimez (ışığa maruz kalmışlardır) ve eğer benim gibi birbirlerinde 0.5 mm uzaklıkta 0.25mm kalınlığında hatlar istiyorsanız bunların arası asitle erimez. | ||
| + | |||
| + | Neyse, pozlama sonrası açık mavi olan film hafif koyu mavi/morumtrak bir renge bürünüyor. Eğer koyu lacivert bir renk alırsa çok pozlamışsınız demektir. Gerçi eğer hatlarınızın etrafını (erimesi gereken kısımlar) çok iyi koruyabilmişseniz (2-3 kat asetat ve/veya çok çok koyu siyah toner veya mürekkep ile) çok uzun pozlamanızın bir zararı yok. Negatif baskının avantajı bu işte, erimemesi gereken kısımlar ışığa maruz kalan kısımlar zaten. | ||
| + | |||
| + | Pozlamadan sonra erimesi gereken kısımlar açık mavi olarak kalıyor (ışığa maruz kalmayan kısımlar) | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161034.png}} | ||
| + | |||
| + | Şimdi sıra banyo solüsyonunu hazırlamaya geldi. Aslında "banyo" lafını biraz açayım. Bu bir kuru film, yani pozlamadan sonra zaten PCB şekli ortaya çıktı. Diğer tekniklerde PCB şeklini ancak banyo yaptırdıktan sonra görebiliyorduk. Bizim banyonun amacı şekli ortaya çıkartmak değil ışığa maruz kalmayan yerlerdeki filim eriyip yok olmasını sağlamak. Yani geriye sadece mor bir film kalacak... | ||
| + | |||
| + | Banyo çözeltimiz için SODYUM KARBONAT kullanıyoruz. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161119.png}} | ||
| + | |||
| + | Ben bunu online olarak oxilab'dan aldım. Kilosu 8-9 TL birşey. | ||
| + | |||
| + | [[http://www.oksilab.com/Sodyum-Karbonat-Chem-pure-1-Kg,PR-3556.html]] | ||
| + | |||
| + | Ölçümüz ise 1Lt suya 10 gram Sodyum Karbonat. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161142.png}} | ||
| + | |||
| + | Sodyum karbonatı suda eritmek çok zor değil ama işimizi daha kolaylaştırmak için sıvıyı 35-40 dereceye getirmek iyi oluyor. Bunun için kabaca 750-800 ml musluk suyuna 200-250 ml kaynar su ekliyoruz. | ||
| + | |||
| + | Sonra 10 gr sodyum karbonatı suya katıp iyice karıştırıyoruz. Toz tamamen çözülmeli ve sıvı berrak hale gelmeli. Bunun için 4-5 dakika cam veya plastik bir karıştırıcı kullanarak sıvıyı karıştırıyoruz. Toz iyice çözüldükten sonra sıvıyı 5-10 dakika bekletiyoruz. | ||
| + | |||
| + | A6 boyutundaki bir PCB'yi banyo etmek için 200ml çözelti yeterli. Banyodan önce PCB üzerindeki son koruyucu filmi de selobant tekniği ile çıkartıyoruz ve PCB'yi çözeltinin içine bırakıyoruz. | ||
| + | |||
| + | Her zaman taze çözelti kullanın. Çözeltiyi bekletmeyin, saklamayın. Zaten çok ucuz, fazla kaldıysa cimrilik yapmayın dökün gitsin!!! | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161156.png}} | ||
| + | |||
| + | Süre tutmaya başlayın!!! | ||
| + | |||
| + | Yaklaşık 1 dakika sonra çözelti bulanıklaşmaya başlıyor. Bundan sonra yumuşak bir fırça ile (kırtasiyelerdeki sanat/ressam malzemelerinin satıldığı bölümde "samur" yağlı boya fırçası arayın) PCB'nin üzerinde eriyen filmi uzaklaştırın. İlk başlarda fırça sanki hafif hafif yapışıyormuş zorlanıyormuş gibi gelecek. Sonra bu his kaybolmaya başlayacak. Eğer çift taraflı PCB banyoluyorsanız arada bir diğer tarafını çevirin (eldiven kullandığınızı varsayıyorum - mutlaka!!!) | ||
| + | |||
| + | Sıvı zamanla iyice bulanacak... | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161209.png}} | ||
| + | |||
| + | Toplam 4 dakikayı geçirmeyin. 4 dakika sonunda PCB'yi sıvıdan çıkartın ve muslukta güzelce yıkayın. Parmaklarınızı PCB'nin üzerinde gezindirerek hafif hafif ovalayın, korkmayın eğer laminasyonu söylediğm gibi yaptıysanız filme zarar vermezsiniz. Parmaklarınızda "sümüksü" bir his kalmayıncaya kadar PCB'yi yıkayın. En son ıslak kağıt havlu/tuvalet kağıdı ile PCB'nin suyunu (ve kalan sümüksü şeyi) silin. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161219.png}} | ||
| + | |||
| + | PCB'nizi hatlar arasında film kalmışmı diye mercekle kontrol edin... | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161227.png}} | ||
| + | |||
| + | Işığa hafif açı verdirince hatlar arasındaki filmin kalınlığını görebilirsiniz. Bu şekilde hatlar arasında malzeme kalmışmı anlaşılır... | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161240.png}} | ||
| + | |||
| + | Sonuçtan 100% tatmin olmadan bir sonraki aşamaya geçmeyin. Hatlar tam temizlenmemişse geriye dönün ve denemeye devam edin. PCB'nin üzerindeki filmi Sodyum Hidroksit banyosuna atarak çıkartabilirsiniz. Unutmayın burada pahalı olan film değil PCB'nin kendisi! | ||
| + | |||
| + | Son aşama, asitte eritme. Bu kısmı detaylı anlatmayacağım zira yazımın önceki aşamalarında kullandığım teknik aynı. Sadece kullandığım çözelti formülünü bir kez daha yazayım, önceki aşamalarda fazla H2O2 (Peroksit) kullandığımdan nerdeyse klor zehirlenmesine maruz kalıyordum...  Kahkaha | ||
| + | |||
| + | 1 ölçü %30'luk HCL (Hidroklorik asit) | ||
| + | 2 ölçü %3'lük H2O2 (Perhidrol) | ||
| + | |||
| + | Malları hazırladık, birbirlerini çizmesinler diye kağıtların arasına koyduk, şimdi havalandırması olan bir yere gidiyoruz (tuvalet, banyo, mutfak v.s.). | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161328.png}} | ||
| + | |||
| + | Asit ile eritme işimizi mutlaka lavaboda yapın. Eliniz çarpar asit dökülür v.s. ne olacaksa lavaboda olsun bitsin | ||
| + | |||
| + | PCB'yi asit çözeltimize atıyoruz ve 1-2 dakikada kimyasal süreç başlıyor (klor kabarcıkları) | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161338.png}} | ||
| + | |||
| + | Bakırın tamamen erimesi sanırım 4-5 dakikayı buluyor. Ben hep şeffaf epoksi plaket kullanırım. Biraz daha pahalı ama hem dayanıklı hem de şeffaf olduğundan bakırın tamamen eriyip erimediğini kolayca anlıyorum. | ||
| + | |||
| + | Erime işi bitince PCB'yi muslukta güzelce yıkıyoruz... | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161354.png}} | ||
| + | |||
| + | Gözünüzle muayene edip erimesi gereken kısımların tamamen eridiğinden emin oluyoruz. Erimemiş kısım varsa tekrar asite atabilirsiniz. | ||
| + | |||
| + | Film asite karşı çok sağlam. Yani asitte unutsanız bile koruması gereken kısımlara pek de bişey olmuyor. | ||
| + | |||
| + | Ve sonuç... | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161411.png}} | ||
| + | |||
| + | PCB'ler delinmeye ve montaja hazır Kahkaha | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161426.png}} | ||
| + | |||
| + | Evde PCB yapımı konusunda arayışlarım devam etti ve araştırıp bulduğum ve kullandığım teknikleri de anlatmaya devam edeyim. | ||
| + | |||
| + | En son PCB'leri kuru film tekniği ile çıkartmıştık. Şimdi sıra çift taraflı PCB üretirken yaşadığımız en büyük problemi çözmeye geldi; Alt yüzey ve üst yüzeydeki bakır hatları devre şemasında belirtilen birleşim noktalarından birleştirmek. | ||
| + | |||
| + | Bu işin iki yolu var; | ||
| + | |||
| + | 1) Hatları yüzeyler arasında döşeyeceğimiz bir bağlantı ile birleştirmek. Buna via deniyor ki bunu yazımın başlarında (ya da ortalarında, ben de hatırlamıyorum artık) anlatmıştım. | ||
| + | 2) Delik içi kaplama. | ||
| + | |||
| + | İlk metod (via) çok zahmetli ve montaj süresini inanılmaz uzatıyor. Üstelik PCB tasarımına hem ek karmaşıklık getiriyor hem de PCB yüzeyinde ek yer kaplıyor. Gerçi eğer tasarımımızda SMD (yüzey elemanları) kullansaydık bir şekilde via kullanmak zorunda kalacaktık zira bu tür elemanların delikten geçecek bacakları yok, adı üzerinde yüzeye lehimleniyor. | ||
| + | |||
| + | Diğer metod ise, alt ve üst yüzey hatlarını elemanların delik içinden geçen bacağının olduğu yerden birbirlerine bağlayabilirsek (delik içi kaplama lafı buradan geliyor) hem PCb tasarımımız daha sade oluyor hem de PCb yüzeyinde ek yer kaplamıyor. | ||
| + | |||
| + | Yılan hikayesine dönen CRTSIM devresinin ilk prototip tasarımında via kullanmıştım. Sonra montajın zahmetini gördükten sonra ikinci yol olan "Delik içi kaplama" yöntemini denemeye karar verdim. Delik içi kaplama tekniğinin benim bulabildiğim temelde iki yöntemi var; | ||
| + | |||
| + | 1) Kimyasal/elektroliz yöntemi: Bu yöntemle bir sıvı içindeki kimyasal olarak erimiş bakırın elektroliz ile PCB yüzeyleri arasındaki deliklerde birikerek delik içlerinin bakırla kaplanması. | ||
| + | |||
| + | 2) Delik içlerine takılan ve "PCB rivet" diye bilinen ince bakır tüplerden kullanmak. | ||
| + | |||
| + | Bu rivetların denemesini yine bu yazımda bir iki sayfa önce yazmıştım. Şimdi bunları gerçek PCB'ler üzerinde kullanımını göstermeye çalışacağım. | ||
| + | |||
| + | Eveet, önce dry film ile çıkarttığımız PCB'lerin üzerine yapışmış olan filmden kurtulmak lazım. Bu film öyle asetonla alkolle kolayca çıkmıyor. | ||
| + | |||
| + | Bunun için bir miktar Sodyum Hidroksit (NaOH) kullanıyoruz. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161529.png}} | ||
| + | |||
| + | NaOH suda tamamen eridikten sonra PCB'leri bu sıvının içine bırakıyoruz. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161558.png}} | ||
| + | |||
| + | Bir süre sonra film kendini bırakıyor. PCB'leri iyice yıkıyoruz... | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161603.png}} | ||
| + | |||
| + | Ve kurumaya bırakıyoruz... | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161619.png}} | ||
| + | |||
| + | Kuruduktan sonra PCB'ler artık delik içi kaplama işlemine hazır. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161629.png}} | ||
| + | |||
| + | Bu delik içi kaplama tüplerini (PCB rivet) PCB'ye geçirmek için doğal olarak önce delik açmamız gerekiyor. Bu delik açma işini de "düzgün" yapmadığımız zaman rivet'ler PCB'den düşüyor. | ||
| + | |||
| + | Delikleri açmak için önce dremel ve sütun matkap istasyonu kullandım ve sonuçlardan hiç memnun kalmadım. Yaşadığım temel sorun dremel'in az da olsa salınım yapması sonucu açmaya çalıştığım delik daha geniş oluyor veya tam açmak istediğim yerden kayıyordu. Buna bir de Dremel istasyonunun dremel'in bağlandığı aksamı "plastikten" yapmış olması titremeyi ve tutarsızlığı artırıyordu. | ||
| + | |||
| + | İki seçeneğim vardı, ya bu hoby'yi "küfrederek" ama "hesaplı" bir yoldan ilerletecektim ya da araştırıp bu işin "doğru" yolunu bulacaktım. | ||
| + | |||
| + | Doğru yolu budur: | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161656.png}} | ||
| + | |||
| + | Birçok yapı market reyonunda "rakip" ürün olarak yanyana satılsalar da Dremel ile Proxxon TAMAMEN ayrı ligde. Aynı spor bile değil!!! | ||
| + | |||
| + | Peki bu mini sütun matkabı neden seçtim? | ||
| + | |||
| + | 1) Proxxon kayış mekanizması kullandığından matkap ucu ekseni üzerindeki salınım sıfıra yakın. | ||
| + | 2) Kol mekanizması Dremel veya benzeri el aletleri için yapılmış diğer sütun matkap aparatlarında oluğu gibi komple tüm motoru indirip kaldırmadığından delik hassasiyeti ve tutarlılığı sağlanmış. Bu arada Proxxon'un da Dremel gibi el aşeti takılan matkap istasyonu var ve o da bu işe uygun değil. | ||
| + | 3) Alet "ağır". Görünüm ve malzeme olarak 2. Dünya sayaşı alman teknolojisi havası var. Bu aletin titreşimini ve sesini azaltıyor. | ||
| + | |||
| + | Neyse, kısa proxxon reklamından sonra kısaca PCB için açacağınız deliklerin boyutu ve lokasyonu çok önemli değilse hoby matkaplar veya dremel/proxxon ile uygun matkap istasyonu kullanılabilir. Yok eğer delik lokasyonu ve çapının tutarlı ve hassas olmasını istiyorsanız bu tarz bir şeye ihtiyacınız var. | ||
| + | |||
| + | Kullandığım model bu: | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161732.png}} | ||
| + | |||
| + | Deliklerin "temiz" açılmasını istiyorsanız bir diğer önem vermeniz gereken konu matkap ucu. Ne dremel ne de elktronikçilerden alacağınız ucuz matkap uçları PCB üzerinde "temiz" delik açmıyor. Ya önden "eh işte" arkadan bakırları yamultup kaldırıyor ya da tamamen bakır artığı bırakıyor. Yine söyledğim gibi, kırkta yılda bir PCB yapacaksanız idare eder ama yüzlerce binlerce delik açmanız gerekiyorsa, hele o deliklerden 1mm kalınlığında bir rivet geçirecekseniz deliklerin sıfır hatalı tertemiz açılması lazım. Bunun için de "tungsten carbite" denilen PCB delikleri için özel uçlardan kullanmalısınız. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161744.png}} | ||
| + | |||
| + | Bu uçları rivet'ları da aldığım Watterott'dan satın aldım. | ||
| + | |||
| + | Bir diğer konu ise delikleri açtığımız noktanın hassasiyeti. Bunu elle sağlamak oldukça zor. Hem PCB'yi tutup hem de matkabı indirme içini yaparken kaydırma, hizayı kaçırma gibi sorunlar yaşıyorsunuz ve pahalı karbit ucunuz çıt diye kırılıveriyor. Bu soruna da kökten çözüm bulmak için pek de ucuz olmayan ancak kafamın rahat ettiği bir diğer proxxon aparatı aldım; koordinat tablası. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161754.png}} | ||
| + | |||
| + | Bu koordinat tablası kullandığım matkabın tablasına kolayca monte edilebiliyor. İki manivelası sayesinde üzerine monte edilmiş olan malzemeyi X ve Y yönlerde milimetrik hareket ettirebiliyorsunuz. Hassasiyetini şöyle anlatayım; manivelanın bir tam turu malzemeyi sadece 1mm hareket ettiriyor... Bu sayede örneğin yanyana bir sıra delik açmak istediğinizde (örn bir entegrenin bacakları) sadece bir eksenin manivelasını çevirerek malzemeyi düzgün bir hat üzerinde hareket ettirip delikleri açıyorsunuz. | ||
| + | |||
| + | Sanırım bu sisteme CNC tezgahın elle çalışanı diyebiliriz. | ||
| + | |||
| + | Şimdi bu düzenekle sıra geldi PCB'lere rivet'ları yerleştireceğimiz delikleri açmaya. PCB'yi hizalamk artık çok kolay... | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161834.png}} | ||
| + | |||
| + | Delikleri açarken bile çıkan epoxy tozunu daha sonra temizlemesi bir dert. Ama bu sefer akıllandım Kahkaha küçük ucuz sessiz bir elektrik süpürgesi de aldım. Bu hem masanın altına kolayca yerleşiyor, ayakla da kontrol edebiliyorum hem de torba vs derdi yok. Normal ev işleri için de güçsüz olduğundan başka kimse de sulanmıyor | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161844.png}} | ||
| + | |||
| + | Çıkan tozu anında temizliyorum ve hanımlan da elektrik süpürgesi kavgası etmiyoruz artık | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161853.png}} | ||
| + | |||
| + | Deliklerimizi açtıktan sonra sıra geldi rivetleri yerleştirmeye. | ||
| + | |||
| + | Bu PCB rivet'ları yerleştirmek için bunları üreten Bungard firmasının elle çalışan bir cihazı da var. Ancak bu alet hem pahalı, hem ağır, hem de uçlarının tanesi bile €100. Bunun yerine basit montaj uçları buldum. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161940.png}} | ||
| + | |||
| + | Rivet'i bu aparatla alıyoruz. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-161948.png}} | ||
| + | |||
| + | Sonra PCB'nin üzerindeki deliğe çok zorlamadan yarım oturtuyoruz. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162002.png}} | ||
| + | |||
| + | Sonra bir metal parça (ben koordinat tablasının metal tutucu aparatını kullandım) veya küçük bir çekiç ile rivet'i yerine tam olarak oturtuyoruz. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162010.png}} | ||
| + | |||
| + | Bu şekilde tüm rivetleri PCB yüzeyine yerleştiriyoruz. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162021.png}} | ||
| + | |||
| + | Daha sonra PCB'yi ters çeviriyoruz. Rivetlerin uçları öteki yüzeyden çıktı. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162039.png}} | ||
| + | |||
| + | Öteki yüzeyden çıkan uca rivet apartımızı geçiriyoruz. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162047.png}} | ||
| + | |||
| + | Sonra çekicimizle aparata hafif hafif vuruyoruz. Sonuçta tahtaya çivi çakmıyoruz, 0.8 mm'lik bir bakır tüp bu ezdiğimiz. Bu aparat sayesinde rivet'in PCB'nin arka yüzeyinden çıkan ucu şapka gibi açılıyor ve rivet PCB'ye sabitlenmiş oluyor. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162121.png}} | ||
| + | |||
| + | Bu şekilde tüm rivet'leri sabitliyoruz. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162130.png}} | ||
| + | |||
| + | Sabır gerektiren bir iş ama evde delik içi kaplamalı PCb yapacaksanız bulabildiğim en pratik yol bu. | ||
| + | |||
| + | Evde PCB yapımın sonlarına doğru geliyorum. | ||
| + | |||
| + | Bu aşamada PCB'lerimiz diğer deliklerin açılması ve 4'lü olarak durdukları plaketlerden kesilmesiyle montaj aşamasına normalde geldi. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162215.png}} | ||
| + | |||
| + | Ancak ben uzun yıllardır hep aklımda olan bir şeyi daha denemek istiyorum; | ||
| + | |||
| + | Soldermask | ||
| + | |||
| + | hani şu "yeşil" kaplama. | ||
| + | |||
| + | Soldermask, lehim yapmayı kolaylaştırması, lehimlerin parça bacaklarında derli toplu görünmesini sağlaması ve bakır yolları yıllar içinde oluşabilecek korozyona karşı dayanıklılığını artırması gibi amaçlarla profesyonel elektronik devre kartlarında yıllardır kullanılan bir kaplamadır. Genellikle "yeşil" renkte olup (artık kırmızı, mavi, siyah, sarı v.s. renklerde de üretiyorlar) bir devre kartına o "klasik" elektronik devre görünümü kazandıran bir malzeme... | ||
| + | |||
| + | Peki evde yaptığınız bir prototip veya proje PCB'si için gerekli mi? Pek değil. | ||
| + | |||
| + | Ancak yaptığımız PCB'lere profesyonel bir prototip PCB görünümü vermek adına denemeye değer | ||
| + | |||
| + | Soldermask prosedürünü 6 adımda tamamlayacağız. | ||
| + | |||
| + | |||
| + | ====== Adım 1: Kalay Kaplama (Opsiyonel) ====== | ||
| + | |||
| + | İlk adım olarak PCB'lera "kalay kaplama" yapıyorum. Bu adım eğer zaten soldermask kullanacaksak gereksiz görünebilir ama gördüğüm tüm PCB'lerde hem soldermask hem de kalay kaplama vardı. Zaten çok basit bir adım. Bu yazı dizimde daha önceki sayflarda anlatmıştım... | ||
| + | |||
| + | PCB'mizi sıvıya daldırıyoruz... | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162230.png}} | ||
| + | |||
| + | Ve 2 dakika sonra çıkartıyoruz... | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162238.png}} | ||
| + | |||
| + | Sonra muslukta yıkıyoruz ve kurumaya bırakıyoruz. Hepsi bu | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162249.png}} | ||
| + | |||
| + | PCB'ler artık soldermask filmi ile kaplanmaya hazır... | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162257.png}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | ====== Adım 2: Filmleri Hazırlamak ====== | ||
| + | |||
| + | Kullandığım soldermask, aliexpress v.s. gibi yerlerde satılan "krem" tarzı soldermask değil! Adına Dynamask denilen kaliteli bir kuru film. Avrupada toptan olarak satılan bir iki online elektronik site'ında buldum ancak benim aldığım yer, PCB rivet gereçlerini de aldığım hollandalı mütevazi bir on-line dükkan: | ||
| + | |||
| + | [[http://www.rembrandtlights.com/]] | ||
| + | |||
| + | Film burada 30.5 cm x 20 cm boyutunda tabakalar halinde satılıyor. Bu boyut benim için ideal, zira tüm ekipmanım A6 boyutunda PCB hazırlamak üzere ve tek bir sayfa ile 4 tek taraflı veya 2 çift taraflı PCB kaplayabiliyorum. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162407.png}} | ||
| + | |||
| + | Sayfayı çelik cetvel ve maket bıçağı kullanarak PCB'me uygun boyutlarda bölüyorum. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162414.png}} | ||
| + | |||
| + | A6 boyutunda filmlerim hazır | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162421.png}} | ||
| + | |||
| + | Bu arada bu film de UV ışığa duyarlı. Dolayısıyla gece ve loş ışık (floresan veya enerji tasarrufu lambalarından kaçının - bunlar az da olsa UV ışık saçar) altında çalışmanızı tavsiye ederim. | ||
| + | |||
| + | ====== Adım 3: Laminasyon ====== | ||
| + | |||
| + | PCB'leri hem üzerindeki yağ/tozdan arındırmak için hem de soldermask film daha iyi tutunsun diye aseton ile siliyoruz. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162516.png}} | ||
| + | |||
| + | Tavsiyem bu iş için tuvalet kağıdı değil kalın kaliteli kağıt havlu kullanın. Tuvalet kağıdı pütür pütür dökülerek PCB üzerinde ince parçacıklar bırakıyor. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162523.png}} | ||
| + | |||
| + | Sonra laminasyon aletimizi "en yüksek" ısı ayarına getirip 10 dk bekliyoruz. Bu soldermask film PCB üretmek için kullandığımız ince narin dry-film'lerden farklı. Biraz "heavy duty" bir şey olduğundan ancak yüksek ısıyla PCB üzerine tam olarak tutunabiliyor. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162532.png}} | ||
| + | |||
| + | Soldermask film 2 adet ince koruyucu jelatin arasında (aynı cep telefonu ekran koruyucuları gibi). Önce "mat" tarafını açıyoruz. Bu iş için bir parça selobantı filmin köşesine hızlı hızlı değdirip çekerseniz koruyucu film köşeden kalkıyor. Koruyucu filmi tamamen çıkartmayın. Bir kenarı 2-3 cm kadar açın yeter. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162541.png}} | ||
| + | |||
| + | Sonra, açılan kenarı PCB'nin kenarına elimizle tutturuyoruz. Soldermask film yine diğer dry-film'lerden farklı olarak yapışkan değil. Bir çeşit, nasıl anlatsam, post-it den bile zayıf bir yapışkan yüzeyi var diyelim... Neyse, bir kenarı soldermask film ile tutturulmuş PCB'yi laminasyon cihazına sürüyoruz. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162553.png}} | ||
| + | |||
| + | PCB laminasyon cihazında ağır ağır ilerlerken biz de biraz açtığımız koruyucu filmi elimizle tutarak yavaş yavaş filmden ayrılmasını sağlıyoruz. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162600.png}} | ||
| + | |||
| + | Bunu iki elinizle yapın. Ben fotosunu çekeceğim diye tek elle tutuyorum. Yoksa film buruşabilir (Netekim hafif buruştu benimki Kahkaha ) | ||
| + | |||
| + | Eğer çift yüzeyli PCB hazırlıyorsak ikinci geçişten önce diğer yüzeyi de aynı şekilde hazırlıyoruz. Bu şekilde PCB'yi laminasyon cihazından 4 defa geçiriyoruz. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162611.png}} | ||
| + | |||
| + | Sonunda PCB oldukça ısınmış oluyor dikkat!!! PCB'yi sıcağı sıcağına hemen soğuk suya bırakıyoruz. Bu adım önemli, soldermask filmin PCB'ye daha iyi tutunması için gerekliymiş. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162624.png}} | ||
| + | |||
| + | Ben bu tür işler için Bauhaus'dan A5 boyutunda satılan bu mini plastik kapaklı kutulardan bolca almıştım. Hanım'ın söylenmesini istemiyorsanız siz de kendi plastik kap kacak setinizi edinin Ayrıca bu işler kimyasal maddeleri içeriyor, daha sonra o kaplardan peynir yenmez değil mi? Kahkaha | ||
| + | |||
| + | Bu şekilde PCB'lerin laminasyon sürecini tamamlayıp kaplanmış PCB'leri ışık geçirmeyen bir kaba (ben metal bir kap kullandım burada) koyuyoruz zira bundan sonraki süreçler biraz zaman alıcı. PCB'lerin az da olsa ışığa saatlerce maruz kalmasını istemedim. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162634.png}} | ||
| + | |||
| + | ====== Adım 4: Pozlama ====== | ||
| + | |||
| + | Bu soldermask film de UV ışığa duyarlı. Ancak Positiv20 gibi değil "negatif". Yani ışığa maruz kalan yerler sertleşiyor. Bu yüzden lehim yapacağınız delik yerlerini koruduğunuz bir "PCB resmi" hazırlamanız lazım. PCB tasarımı için kullandığım basit yazılımın (ExpressPCB) bu "soldermask" resmini otomatik olarak oluşturabilmek gibi bir yeteneği yok. Bu yüzden soldermask resmini kısmen manuel bir yöntemle oluşturmam gerekti. Bunun için PCB tasarım dosyasının bir kopyasını oluşturuyoruz. Sonra bu kopya üzerinde lehim yerlerine "surface mount BGA" şekiller yerleştiriyorum. Yanlız bu şekiller lehim yerinden "biraz daha geniş" olmalı. Sonra parçaları ve yolları siliyorum geriye soldermask izleri kalıyor | ||
| + | |||
| + | Neyse, önce yine evde çanta şeklinde yaptığım "UV exposure box" yani pozlama kutumu çıkartıyorum. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162716.png}} | ||
| + | |||
| + | Odamda yer darlığı çektiğimden artık bu tür gereçleri "işi bitince bir yerlere sokuşturulabilir" şekilde imal etmeye özen gösteriyorum. | ||
| + | |||
| + | UV pozlama kutumuzu çalıştırıp 10-15 dakika ampüllerin bir süre ısınmasını sağlıyorum. Bu sayede maksimum ışık verme düzeyinee erişiyorlar. Pozlama süremiz kısa olduğundan 15-30 sn bile önemli. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162725.png}} | ||
| + | |||
| + | Sonra asetata bastığım soldermask imajını PCB'ye oturtmaya çalışıyorum. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162732.png}} | ||
| + | |||
| + | Burada hizalama "muhteşem önemli" değil ancak yine de hizalamayı mm seviyesinde tutmakta fayda var Kahkaha. Kabaca hizalama tamamlanınca aynen PCB çıkartırken kullandığımız teknikle asetat ve PCB'yi iki parça cam arasında sıkıştırıyorum. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162742.png}} | ||
| + | |||
| + | Ve camlar ile sıkıştırılmış PCB'yi pozlama kutusuna yerleştiriyorum. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162750.png}} | ||
| + | |||
| + | Peki ne kadar süre pozluyoruz? Bu normalde deneme yanılma ile test edilen bir şey. Ancak kullandığım soldermask pek de ucuz bir mazleme değil. O yüzden deneme yapacak metrelerce filmim yok elimde. Ama şükür daha önce PCB çıkartmak için kullandığım kuru film tekniğinde gerçekten metrelerce deneme yaparak elimdeki kutunun performansını ölçmüştüm. Ayrıca rembrantlights pozlama için "kendi düzeneğini" de detaylı olarak örnek vermiş. | ||
| + | |||
| + | Kendisi "harbi" UV pozlama ampülleri kullanarak (4 x 15w = 60W) sadece 45 saniye pozlama yapıyor. Benim kutuda ise 6 adet 6w'lık black-light var (bir yüzey için). Kabaca 36W. Yanlız, black-light'lar gerçek pozlama lambaları kadar UV ışık vermiyor. Bunu anlamak için adamın pozlama ampüllerinin ve benim black-light'ların "UV gücünü" öğrenebilmek için philips'in web sitesine gittim. Gördüğüm kadarıyla black-light'lar gerçek pozlama ampüllerinin kabaca "yarısı" kadar UV üretebiliyorlarmış. Bu şekilde adamın verdiği 45 saniye örneğinin benim düzeneğimde kabaca 2 dakika olabileceğine kanaat getirdim. | ||
| + | |||
| + | Bu şekilde tüm PCB'leri pozladım ve karanlıkta 1 saat bekletmek için başka bir metal kaba koydum. Soldermask filmin "polimerleşebilmesi" için pozlamadan sonra mutlaka 1 saat karanlıkta bekletmek gerekiyormuş. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162758.png}} | ||
| + | |||
| + | ====== Adım 5: Banyo ====== | ||
| + | |||
| + | Bu film de "negatif" özellikli bir film ve diğer negatif filmler gibi banyo çözeltisinde Sodyum Karbonat (Na2CO3) kullanıyoruz. Filmle birlikte hediye sodyum karbonat geliyor gerçi ama bende zaten kiloyla var | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162850.png}} | ||
| + | |||
| + | 1 Lt Banyo çözeltisi için 10 gr Na2CO3 kullanıyoruz. 45 derece ısıda bir çözelti kullanmamız tavsiye ediliyor. Bunu hazırlayabilmek için kabaca 250ml (1 su bardağı) kaynar su ve 750ml (geri kalanı) musluk suyu kullanabilirsiniz. | ||
| + | |||
| + | Bu ılık suya 10gr Na2CO3 döküyoruz ve 1-2 dk karıştırıyoruz. Banyo çözeltimiz ve düzeneğimiz hazır. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162901.png}} | ||
| + | |||
| + | PCB'yi çözeltiye atmadan önce son koruyucu film tabakasını çıkartmayı unutmuyoruz. Bunun için de yine bir parça selobant kullanıyoruz. PCB üzerine (bir köşeye yakın) selobantı bir iki defa dokundurup çekince şeffaf koruyucu jelatin hemen çıkıyor. Sonra kaplanan yüzeye eilmizle dokunmadan PCB'yi banyo çözeltisine bırakıyoruz. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162915.png}} | ||
| + | |||
| + | Bir süre sonra (1-2 dk) pozlanmamış tarafların "bulutsu" bir şekilde erimeye başladığını görüyoruz. Bir fırça ile PCB yüzeyini devamlı silerek erime sürecine katkıda bulunuyoruz. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162923.png}} | ||
| + | |||
| + | Erime sürecinde zorlandığınız yerlerde bir diş fırçası ile de fırçalamak süreci hızlandırıyor. merak etmeyin, bu soldermask film narin bir şey değil, filme zarar vermeniz pek de mümkün değil... | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162930.png}} | ||
| + | |||
| + | yaklaşık 10-15 dakikada erimesi gereken yerlerin tamamı eriyor ve bize lehim yapacak alanlarımızı pırıl pırıl gösteriyor | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162937.png}} | ||
| + | |||
| + | PCB'mizi suyla güzelce yıkıyoruz. Yanliz dikkat, PCB yüzeyine dokunmamaya özen gösteriyoruz. Film şu aşamada hafif yapışkan ve yumuşak. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162946.png}} | ||
| + | |||
| + | PCB'nin ıslak da olsa görünümü beni heyecanlandırdı doğrusu. Ufak tefek özürler dışında yine de güzel gözüküyor... | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-162957.png}} | ||
| + | |||
| + | Bu şekilde banyo yaptırdığımız PCB'leri kurumaları için yine diziyoruz. DİKKAT!!! PCB yüzeyi bu aşamada hafif yapışkan. SAKIN kağıt havlu v.s. ile kurulamaya kalkmayın!!! Ya kendi kendine kurusun ya da 50-60 derece ısıtılmış fırında kurutun. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-163008.png}} | ||
| + | |||
| + | |||
| + | ====== Adım 6: UV Cure (Kemikleştirme mi desek?) ====== | ||
| + | |||
| + | Geldik son işleme. Kuruyan PCB'leri 30 dk UV altında tutmamız gerekiyormuş. Benim düzenekte bu süre 45 dakika oluyor. Bu sayede PCB üzerinde kalan soldermask'a son "katı" sağlam halini vereceğiz. | ||
| + | |||
| + | Benim UV sistemi sadece tek PCB alabildiğinden bu işi tek tek yapıyorum maalesef. | ||
| + | |||
| + | Neyse basitçe PCB'yi UV kutumuza yerleştiriyoruz (yine!) | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-163151.png}} | ||
| + | |||
| + | Ve 45 dakika sonra PCB'miz pişmiş oluyor. Elime aldığımda "vay canına" dedim. Soldermaskımız pırıl pırıl, kalın sağlam bir vernik tabakası gibi olmuş. | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-163202.png}} | ||
| + | |||
| + | Baktıkça bakasım geliyor Kahkaha evde gayet profesyonel görünümlü bir "prototip" PCb hazırladık işte... | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-163210.png}} | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-163216.png}} | ||
| + | |||
| + | Bir sonraki adım olarak PCB'lerin geri kalan deliklerinin açılması işlemini yapıyoruz... | ||
| + | |||
| + | Önce sayıca çok ince delikler (0.8 mm) | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-163539.png}} | ||
| + | |||
| + | Sonra uç değiştirerek, vida delikleri (sona yaklaşıyoruz) | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-163551.png}} | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-163602.png}} | ||
| + | |||
| + | Tünelin sonunda ışık gözüktü | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-163616.png}} | ||
| + | |||
| + | Ve tüm PCB'ler delindi... | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-163625.png}} | ||
| + | |||
| + | Son adım PCB'lerin kesilerek plaketlerden çıkartılması. Onu da yarın yapacağım artık... | ||
| + | |||
| + | PCB kesmek için bunu kullanıyorum; | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-163908.png}} | ||
| + | |||
| + | Adetli PCB üretiminde çok düzgün ve pratik sonuçlar almak istiyorsan tavsiye ederim. Ayrıca el matkabına takılan disk senaryosunda diskin matkaba olan 90 derecelik açısından ötürü düzgün kesim yapamama gibi sorunlar yaşarsın. Üstelik "elinde" yaptığın kesimlerde bir müddet sonra dikkatin dağılır ve mutlaka ters bir hareket yapıp 70 küsür lira ödeyip aldığın elmas diski de kırarsın | ||
| + | |||
| + | {{:projeler:pasted:20170604-163917.png}} | ||
| + | |||
| + | PCB keserken dişleri olan disk değil elmas uçlu disk kullanmalısın (PCB malzemesi fiberglass'dır. Fiberglass = cam. Dolayısıyla elmas uç dışında kullanacağın herhangi bir disk 1 PCB kestikten sonra körlenir). Alet ile birlikte gelen diski sök ve bir kenara koy. Onunla balsa falan gibi yumuşak tahtalardan başka bir şey kesilmez. | ||
| + | |||
| + | Elbetteki bunlar benim tercihlerim. Farklı bütçeler farklı senaryolar için senin tercih ettiklerin gibi farklı ürün kombinasyonları da yapılabilir. | ||
| + | |||
| + | Çalışma Sahibi: yavuzg | ||
| <panel type="info" title="Yazar Hakkında"> | <panel type="info" title="Yazar Hakkında"> | ||
amigaesref
