  Ŀ
  Ŀ
                                                                          
                         dBASE Yaz Dizisi 1                              
                                                                          
  ٳ
                                                    Memik Yank             
  




                       Ŀ
                        dBASE LE PROGRAMCILIK 
                       

  Bu yaz dizisi farkl bir bak as ile yazlmasna ramen yakn bir
  tarihte basm yaplan "dBASE IV 2.0 ve dBASE Compiler" adl kitabmn zeti
  niteliinde. Bu yaz dizisinde verilen bilgilerle yetinmeyecek olanlarn sz
  konusu kitab edinmeleri nerilir. Ayda bir yaynlanan sreli bir yaynda
  bir yazi dizisini yllarca srdrmek pratik olmadna gre bu tr yaz
  dizileri birazda "zet" veya "giri" olmak durumundalar. Bu yaz dizisi ile
  daha nce PS disketinte verilen Clipper yaz dizisi birbirine olduka
  benzemekteler. nk Clipper ile dBASE ancak ayrntda birbirinden
  ayrlyorlar. Bu yaz dizisi ister istemez dBASE'e giri dzeyinde kalaca
  iin dBASE iin yazlanlar ile Clipper iin yazlanlar bir ok ynden
  benzerlik gstermek durumundadrlar.

  Clipper'c kimliime bakp "dBASE'de nereden kt?" diye soracak olanlara
  hemen yant vermek istiyorum. Evet son gelimeler bir yana yllarca konu
  program gelitirmek olduu zaman Clipper hep dBASE'in nnde yer ald.
  Temelde bir bilgisayar merakls olarak aradan yllar gemesine ve dBASE
  zerine ok sayda Trke kitaba ramen dBASE programclarnn kaynak
  ihtiyacn gzard edemedim. Clipper iin yaptm almann benzerini
  dBASE iin yaptm.

  dBASE IV 2.0 ile dBASE'in programclk yetenekleri iyi bir dzeye geldi.
  Ancak dBASE IV 2.0 ile hala dizi deikenler zerinde ilem yapmada
  kullanlacak deyim ve fonksiyonlar yok. dBASE'de bir dizi deikenin
  elemanlarn sralamda ve dizi deikenin boyutunu deitirmede kullanlan
  fonksiyonlar yok. Ancak dBASE IV 2.0 ile yazlan programlara mouse
  destei vermek ok kolay.

  dBASE IV 2.0'n kurallarna bal kalarak program gelitirmede
  kullanlabilecek iki rn var. Bunlardan birincisi dBASE'in kendisidir.
  dBASE IV 2.0 bir veri taban program olmakla birlikte tam bir programlama
  dili zelliine de sahiptir. zellikle 2.0 versiyon bir programcnn ihtiya
  duyabilecei hereye sahiptir demek abart olmaz. dBASE IV, program
  gelitirmek iin yorumlayc bir ortam sunar. Yani dBASE ile gelitirilen
  programlar altrabilmek iin yine dBASE'e ihtiya vardr. Bir program
  gelitirme aracnn yorumlayc bir ortam salamas program gelitirme
  ilemi srasnda programcya hz kazandrr.

  nk programlarn derlenmesi, Link edilip EXE'ye evrilmesi zaman alcdr.
  dBASE'in kural ve imkanlarna gre kullanlabilecek program gelitirme
  aralarndan ikincisi yine Borland rn dBASE Compiler. 1994 yl banda
  piyasaya verilen dBASE Compiler'n 2.0 versiyonu ile hem programlarn
  EXE halinde klme, hem de programlarn daha hzl almalar saland.

  Derleyici ortamda gerek duyulmayan bir ka deyim ve fonksiyon hari dBASE
  Compiler ile dBASE IV 2.0 iin yazlm programlar sorunsuzca derlenip
  EXE'ye evrilebilinir. Bu yaz dizisinde anlatlanlar ve verilen rnekler
  hem dBASE IV 2.0'da hem dBASE Compiler 1.0'da hem de dBASE Compiler 2.0'da
  alabilir.

  dBASE IV 2.0 ve nceki versiyonlarda programc veya kullanc yeni bir veri
  taban dosyas amak istediinde tam sayfa ekranda alan CREATE deyiminden
  yararlanlr. Ne var ki dBASE Compiler Create deyimini desteklemiyor. dBASE
  Compiler dahilinde veri taban dosyas oluturmaya ynelik herhangi bir
  deyim yok. Bunun bence tek aklamas var: Borland ticari kayglardan olsa
  dBASE Compiler kullanclarnn ayn zamanda dBASE IV kullancs olacan
  ngrm ve ona gre davranm.



  dBASE IV 2.0

  dBASE IV 2.0 her eyden nce bir veri taban programdr. Programclk bilgi
  ve tecrbesi olmayanlar bile dBASE IV 2.0'dan yararlanarak veri taban
  dosyas oluturup veri taban dosyas veya dosyalar zerinde gerek duyulan
  btn ilemleri yapabilirler.

  Benim elimde bulunan dBASE IV 2.0 kopyas 720 KB.'lk 3.5 in 5 disketten
  meydana geliyor. Programn tm diskte yaklak 6 Mb. kadar yer
  kaplamaktadr. dBASE IV 2.0 bunun dnda 2 Mb.'lk geici-TMP dosya
  oluturduu iin diskte en azndan 8 Mb. disk boluu olmaldr. dBASE IV
  2.0'nin baz ksmlar kurulmazsa diskte daha az yer kaplar.

  dBASE IV 2.0' kurmak iin iinde INSTALL.EXE programnn olduu 1. disket,
  disket srcsne taklp INSTALL program altrlmaldr. Kullanc
  kurma programn altracak olursa kendisine kurulum iin baz sorular
  yneltilir. Bu sorulardan ilki dBASE disketlerinin hangi disket srcsne
  taklacadr. Varsaym olarak dBASE disketlerinin A: disket srcsne
  taklaca ngrlr.

  Kurulumun yaplaca kaynak disket srcs seiminden sonra kullancya
  ikinci bir soru yneltilir. Bu soru kurulumun tek kullancl ortama m yoksa
  bir Network ortamna yaplaca ile ilgilidir. dBASE tek kullancl bir
  ortamda kullanlacaksa birinci seenek olan Stand-olane Installation, ok
  kullancl bir ortamda kullanlacaksa bu kez Network Installation
  seilmelidir.

  Srcye takl olan disketteki programlarn diske kopyalanmas bitince
  kurma program kullancdan sras ile dier disketleri ister. Kullanc
  kurma programnn Autoxec.bat dosyasna mdahale etmesine izin verirse
  dBASE'i istenilen src ve dizinde balatabilir.

  Ayrca dBASE IV 2.0 kullanlan bilgisayarda en az 2 MB bellek olmas
  gerekir. dBASE IV 1.1 ve 1.5 versiyonlar iin 1 Mb. bellek yeterli
  olmaktadr. dBASE IV 2.0'n fazla bellek istemesinin nedeni korumal modda
  alabiliyor olmasdr. Bilgisayarda daha fazla bellek olmas performans
  artna neden olur.



  dBASE COMPILER

  dBASE'in kendisi yorumlayc bir ortam sunmaktadr. dBASE programlarn
  altrmak iin ayrca dBASE'in kendisine gerek var. Program gelitirme
  ilemi srasnda yorumlayc ortamn baz ek avantajlar olmasna ramen
  program yazan herkesin ortak hedefi yazdklar programn kendi bana
  alabilmesidir.  Yani programn kendi bana alabilir forma, EXE'ye
  evrilmesi olay szkonusudur. te dBASE Compiler ile dBASE programlar
  kendi bana alabilir forma yani EXE'ye evrilebilmektedir.

  Aslnda bu almada seilen anlatm teknii bakmndan yorumlayc ortamn
  kolaylklarndan yararlanma dnda dBASE'in kendisine veri taban
  dosyasnn oluturulmas ilemi hari gerek yoktur. Yalnzca yorumlayc
  ortam iin anlaml olan birka deyim hari, programc iin her iki ortam
  birbirinden farkl deildir.

  Benim elimdeki dBASE derleyicilerin 1.0 versiyonu 3 adet 3.5"DD disketten
  meydana gelirken 2.0 versiyonu 6 adet 3.5" DD disketten meydana geliyordu.
  Derleyiciyi diske kurmak iin 1. disketteki ad INSTALL.EXE olan programn
  altrlmas gerekiyor. dBASE Compiler 2.0 iin gereken disk boluu 7
  Mb. Kullanc Install.exe adl program altracak olursa kendisine nce
  kaynak disketlerin taklaca  srcnn ad sorulur. Ekrana varsaym olarak
  A: srcs gelir. Varsaym olarak dBASE Compiler C: srcsnn \BDCOMP
  adl dizinine kurulur.

  dBASE Compiler'n kurulaca src ve dizin seiminden baka bir de Code
  Page seimi yaplabilmektedir. dBASE Compiler 437 ve 850 kod sayfalarn
  desteklemektedir. Bir oklar gibi bilgisayarm 857 sayfa koduna gre
  ayarladm iin dBASE her seferinde beni yanl sayfa kodu konusunda
  uyard.

  Borland'n Trkiye temsilcisi Bimeks tarafndan dBASE paketi dnda lisanl
  kullanclara cretsiz olarak verilen src progam ile 857 Code Page
  destei salanmaktadr. Bu sayede Trke'ye gre sralama sorunlar ile
  karlalmyor.

  dBASE Compiler 1.0 ile program gelitirmek iin ayrca bir program yazma
  editrne gerek var. Kullanc nce dBASE Compiler'dan bamsz olarak
  programn kulland editr program ile dBASE IV 2.0'n kurallarna gre
  yazar ve diske PRG uzants ile kayt eder. Daha sonra dBASE Compiler ile
  yazd program nce derler. En son olarak derlenen program Link ederek
  EXE'ye evirir.

  Editr olarak dBASE'in kendi editr ile uyumlu birini kullanmakta fayda
  var.Programcnn kulland editrn mutlaka baz zelliklere sahip olmas
  gerekir. Arama, deitirme, bloklama, blok kopyalama vs. gibi ilemler
  kullanlan editr  program tarafndan yaplabilinmeli. dBASE Compiler 2.0
  ile birlikte ad BDSHELL olan SHELL program verilmeye baland. Ama
  bendeki dBASE Compiler 2.0 kopyasndaki bu dosyada bozukluk olduu iin bu
  program inceleme ans bulamadm.







                     dBASE LE ALIMAYA BALAMAK
                    

  Daha nceki konuda belirtildii zere bu almada hem dBASE IV 2.0 hem de
  dBASE Compiler kullanarak program gelitirmek isteyenlere ynelik konu
  seimi yapld. Yani programc, program gelitirme arac olarak ister
  dBASE'in kendisini kullansn isterse dBASE Compiler kullansn. Bu nedenle
  direk dBASE ile programcla ynelik olmayan konulara deinilmedi. Ancak
  dBASE konusunda ok yeni olanlar iin ok ksa olarak dBASE ortam hakknda
  bilgi verilecektir.

  dBASE'i balatmak iin DOS ortamnda, yani sistem komut satrnda,

        C:\DBASE> DBASE

  yazp enter tuuna basmak yeterlidir. Bunun zere ekrana dBASE'in adna
  Control Center denilen mens gelir. Control Center'da en genel ekliyle
  dBASE ile yaplabilen ilemleri temsil eden menler ve seenekler var. dBASE
  ilk balatldnda Control Center'da saylar 6 adet olan ana ilemleri
  temsil eden seenekler var. Bunlar;

      * Data
      * Queries
      * Forms
      * Report
      * Labels
      * Aplications

  Yukarda adlar saylan Control Center men seeneklerinden bizi bu alma
  itibar ile ilgilendirenler iki tanedir. Bizi ilk seenek olan Data ile son
  seenek Aplications ilgilendirmektedir. Control Center'n Data seenei ile
  DBF uzantl veri taban dosyas oluturulur. Tabii Data seenei ile
  yalnzca veri taban dosyas oluturulmaz ama biz bu almada asl konumuz
  programclk olduu iin Data seeneinin yalnzca veri taban dosyas
  oluturma zelliinden yararlanacaz.

  dBASE ilk altrldnda zerinde bulunulan dizin veya dBASE katalounda
  herhangi bir veri taban dosyas yoksa ancak Create komutu ile yeni bir veri
  taban dosyas oluturulabilinir. Eer daha nce oluturulmu bir veri
  taban dosyalar olsayd Data stununda bu dosyalar listelenirdi.

  Veri taban dosyasnda bir tek alan olabilecei gibi 255 adet alan da
  olabilir. Alan adlar en fazla 10 karakter olabilir. Tabloda alan adlarndan
  nce alanlarn sra numaras olur.


 FIELD TYPE - ALAN TP
  
  Veri taban dosyas tanmlama-oluturma ekrannda nc stuna Field Type,
  yani alan tipi yazlr. Varsaym olarak bu stunda Character yazldr.
  Kullanc bu stunda hi bir deiiklik yapmadan enter tuuna basarak
  geerse tanmlanan alana karaktersel bilgiler yazlr. Eer tanmlanan alana
  yazlacak bilgiler karaktersel deilse Field Type stununa varsaym olarak
  gelen Character bilgisinin deitirilmesi gerekir. Bunun iin Field Type
  stununda iken boluk tuuna baslr. lk kez boluk tuuna basldnda
  alan tipi Character yerine Numeric, bir kez daha boluk tuuna basldnda
  ise Field Type stununa Float yazlr.

  imdi ksaca dBASE ile kullanlabilen 6 adet alan tiplerine deineceim.
  Ayrca boluk tuuna basarak alan tipi semek yerine alan tipinin ilk
  harfine basarak ta seim yaplabilir.

  rnek olarak tarihsel veri saklamak amacyla kullanlacak alan iin alan
  tipini seerken D harfine basmak yeterlidir.


  Character
  
  Alan tipi olarak Character seilirse bu alana yazlan bilgiler karakter
  olarak  ilem grr. Character tipli alana yazlan saysal ve dier btn
  bilgiler karaktersel olarak ilem grr. Karaktersel zellie sahip bir
  alana en fazla 254 karakter uzunluunda bilgi yazlabilir. Karakter tipli
  alanlara yazlan bilgiler yalnzca rakamlardan meydana gelse bile bu
  bilgileri matematiksel ilemlerde kullanmak mmkn deildir.


  Numeric-Saysal
  
  Alan tipi olarak Numeric seilirse bu alana saysal bilgiler yazlabilir.
  Numeric tipli alana eksi ve decimal-ondalk iaretini ieren saylar
  yazlabilir.


  Float-Gezer Nokta
  
  Float tipli alan ile Numeric tipli alanlara yazlabilinen bilgiler birbirine
  ok benzemektedir. Aralarndaki tek fark saynn duyarlk derecesidir. Yani
  virglden veya ondalk noktadan sonraki hane says Float tipli alanlarda
  daha fazla olabilmektedir.


  Date-Tarih
  
  Eer Field Type olarak Date seilirse tanmlanan alana yalnzca tarihsel
  bilgiler yazlabilir. Tarih formatnn nasl olaca ise programcnn
  seimine baldr. Bu konuda detayl bilgi daha sonraki konularda
  verilecektir.


  Logical-Mantksal
  
  Bu tr alanlara yalnzca iki deer yazlabilir. Birisi True-doru dieri
  False-yanl. Doru deeri iin .T., yanl deeri iin .F. harfi
  kullanlr. Normal gsterimde szkonusu bilginin mantksal olduunu iaret
  etmek zere nne ve arkasna nokta(.) iareti konulur.


  Memo-Not
  
  Memo tipli olanlara bilgi yazmak ve bu tip alanlarda okuma yapmak dier
  alanlardan biraz fakldr. Memo alanlara 64K kadar bilgi yazlabilir. Memo
  alanlara girilen bilgiler DBF-veri taban dosyasndan baka DBT uzantl
  dosyada tutulur


 FIELD WIDTH
  -
  Veri taban dosyasnn oluturulduu ekrann bir sonraki field width adl
  stunda alan genilii belirlenir. Eer tanmlanan alan karaktersel ve bu
  alana yazlma olasl olan bilgiler en fazla 10 karakterden meydana
  gelecekse Width stununa 10 deeri yazlr. Eer alan tipi saysal ve bu
  alana kiilerin yalar yazlacaksa alan tipi Numeric ve alan genilii
  olarak 2 deerinin seilmesi yeterlidir. Tarih-Date tipli alanlarda alan
  genilii otomatik olarak 8 seilir. Mantksal tipli alanlarda ise alan
  genilii yalnzca 1 seilir.


  DECIMAL
  
  Veri taban dosyas tanmlanan ekrann 5. stununda numeric ve float tipli
  olanlar iin virglden sonra bulunacak hane says belirlenir. Decimal
  iaret ve bu iaretten sonraki hane says alann geniliine dahil olduu
  iin saysal alanlarn genilii ona gre seilmelidir.


  INDEX
  
  dBASE ile veri taban dosyas oluturulurken istenirse kayt aramada
  kullanlacak index dosyalar oluturulabilir. Eer kii zerinde bulunduu
  alana gre indexleme yapmak veya zerinde bulunduu alan index anahtar
  olarak kullanan index dosyas oluturmak istiyorsa INDEX stununa "Y",
  istemiyorsa "N" harfini yazmaldr. Karsna her Y yazlan alan, MDX
  uzantl index dosyasna dahil edilir. Varsaym olarak bu stuna N harfi
  gelir.

  Bu ekilde yani veri taban dosyasn oluturma ilemi srasnda oluturulan
  index dosyalarna MDX uzants verilir. MDX uzantl dosyalara oklu index
  dosyalar ad verilmektedir. Bu ekilde index dosyas oluturma ile ilgili
  dier nemli nokta u: Index dosyasnn ad ile oluturulan veri taban
  dosyasnn ad ayn olmaktadr. Ad dosya ad ile ayn olan MDX uzantl
  index dosyalarn amak iin ek bir ilem yapmaya gerek yok. nk bu tip
  index dosyalar otomatik olarak dosya ile birlikte almaktadr.

  Veri taban dosyasnda yer almas istenen btn alanlar tanmlandktan sonra
  en son satrn zerinde iken hi bir ey yazmadan enter tuuna baslrsa
  veri taban dosyasnn tanmlanmas ilemi tanmlanr ve kullancdan veri
  taban dosyas iin dosya ad istenir. Veri taban dosyasnda bulunacak
  btn alanlarn girii yapldktan sonra veri taban dosyasnn yapsn
  diske kayt etmek iin istenirse Ctrl-End tularna baslabilir. Dosyann
  kayd tamamlandktan sonra dBASE kullancdan dosyaya hemen bilgi kayd
  yaplp yaplmayacan sorar.

  Kullanc bu soruya evet diye cevap verirse ekrana bilgi girii yaplabilen
  grnt gelir. Sorulan soruya hayr anlamnda No cevab verilirse tekrar
  Control Center ortamna dnlr.

  Daha nce de belirtildii zere dBASE Compiler'da veri taban dosyas
  oluturmada kullanlabilen herhangi bir deyim ve fonksiyon yok. Bu nedenle
  bir ok dBASE programcs dBASE Compiler kullansa bile yazdklar
  programlarda gerekli olan veri taban dosyalarn dBASE'de
  hazrlamaktadrlar.



 APPLICATIONS
  
  Control Center'da bizi bu yaz dizisi itibar ile ilgilendiren dier seenek
  olan Applications ile dBASE'in programclk imkanlar kullanlr.
  Applications'da iki alt seenek bulunmaktadr. Biri dBASE Program dieri
  Applications Genarator. dBASE program seeneine girildiinde dBASE'in
  program yazm ortamna girilir. dBASE'in program yazm ortamnn sunduu
  editleme imkanlar profesyonel programclar tatmin etmese bile yeterlidir.

  Programc dBASE'in kurallarna gre programn yazar. Programn yazm
  tamamlandktan sonra yazlan program Ctrl-W tular ile diske kayt edilir.
  Kullanc yazlan program diske kayt etmek zere Ctrl-W tularna basarsa
  kendisinden programa ad vermesi istenir. dBASE programlarna PRG uzants
  verilir. Bu srada yazlan programa ad verilirken uzant verilmesede olur.
  nk bunu dBASE otomatik olarak PRG uzantsn verir.

  Yazlan program Ctrl-W tular ile diske kayt edildikten sonra tekrar
  Control Center ekranna dnlr. Control Center dahiline PRG uzantl
  program yazld iin Control Center'n Applications adl stununda yazlan
  programn ad bulunur.

  Application seeneinin zerinde iken kl bant zerinde ilem yaplmak
  istenen dBASE programnn zerine getirilip enter tuuna baslrsa alan
  diyalog kutusunda kullancya iki seenek sunulur. Bunlar Run Application ve
  Modify Application. Programc daha nce yazd program altrmak
  istiyorsa Run Application, deitirmek istiyorsa Modify Application
  seeneine girer.

  Ne var ki genel alkanlkla dBASE kullanclar dBASE'in program gelitirme
  imkanlarndan yararlanmak istediklerinde Control Center'dan pek
  yararlanmazlar. Bu amala Control Center'dan adna Nokta letisi-DOT PROMPT
  denilen ortama geerler. Bu ortamda program yazar ve altrrlar. Control
  Center ekranndan Nokta letisine dnmek iin Control Center ekrannn st
  ksmnda bulunan alan menlerin sonuncusu olan Exit'ten yararlanlr.
  Bunun iin F10 tuuna baslarak menler alr.

  Control Center ekranndaki Exit alan mensnn iki seenei var. Biri Exit
  to dot Promt dieri ise Quit to DOS. Birinci seenek olan Exit To Dot Prompt
  ile Control Center'den klarak Dot Prompt-Nokta iletisine dnlr. Nokta
  iletisine ilk kldnda bo bir ekranla karlalr. Bu ekran DOS
  ortamna benzetmek mmkn. Nasl ki DOS ortamnda Prompt komutu ile hazr
  iaretine mdahale ediliyor dBASE'de de istenirse Nokta iletisinin
  Prompt'una mdahele edebilir.

  Ekrann en alt satrnda dBASE'in verilen komutlar ilemeye veya
  yorumlamaya hazr olduu anlamnda tek bir nokta(.) iareti olur. Aynen DOS
  ortamndaki C:\> gibi. Nokta iletisinde baz zel dBASE deyim ve
  fonksiyonlar hari btn dBASE komutlar tek tek kullanlabilir.

  Nokta iletisinde dBASE komutlarn tek tek vermek pratik deildir. Bu
  nedenle arka arkaya nokta iletisinde komut vermek yerine komutlar bir araya
  getirilerek programlar meydana getirilir. Nokta iletisinde yeni bir dBASE
  program yazmak veya daha nce hazrlanan dBASE programn deitirmek iin
  verilmesi gereken komut Modify Command.

        . Modify Command ORNEK

  Bu nokta iletisi komutunda ornek adl ve PRG uzantl dBASE program daha
  nce hazrlanm ise ekrana getirilir. zerinde bulunan dizinde ORNEK.PRG
  adl bir dBASE program dosyas yoksa bu kez program yazmnn yapld bo
  ekran ile karlalr.

  Nasl ki DOS ortamnda Edit adl editr program ile bir dosyay incelemek
  veya deitirmek zere sistem komut satrnda,

        C:\>EDIT AUTOEXEC.BAT

  yazp EDIT program ile ad belirtilen dosyada deiiklik yapmak zere
  ekrana aryor, benzer ekilde Nokta iletisinde Modify Command ile istenen
  text dosyas edit edilebilir. Control Center'dan eriilen program yazma
  ortam ile nokta iletisinde Modify Command'la eriilen program yazma ortam
  ayndr. Programc programn yazdktan sonra Ctrl-W tular ile diske kayt
  edip tekrar Nokta iletisine dner.

  Nokta iletisinde daha nce yazlan dBASE programn altrmak iin
  kullanlan dBASE deyimi ise DO. Programc nokta iletisinde altrmak
  istedii program DO deyiminden sonra yazp enter tuuna basarsa program
  nce derlenir ardndan yorumlanarak altrlr.

        . DO ORNEK

  Bu nokta iletisi komutu ile ORNEK.PRG adl dBASE program altrlr. Daha
  nceki konularda belirtildii zere dBASE programcya veri tabanlar
  oluturmann dnda bir de yorumlayc bir ortam sunar. Yani yazlan PRG
  uzantl dBASE programlarn ayrca derlemeden, link etmeden direk olarak
  dBASE'in nokta iletisi veya Control Center ortamlarnda altrma imkan
  var.





 EDTR PROGRAMINDA KULLANILAN TULAR
  -
  Nokta iletisinde iken Modify Command ile yukarda ekran grnts verilen
  program yazm ortamna geilir. Bu edit veya program yazm ekrannda program
  yazm ve dzeltilmesi ile ilgili olarak baz tu vurularndan
  yararlanlr. imdi dBASE tarafndan sunulan program yazm ortamnda
  kullanlabilen tular grevleri ile birlikte listelenecektir.

  Altnz bir program yazm editr varsa dBASE'den kmadan bu editr
  arabilirsiniz. Bunun iin editr program adnn CONFIG.DB dosyasna
  yazlmas gerekir. Varsaym olarak MODIFY COMMAND ile dBASE'in dahili
  editr arlr.

  Eer CONFIG.DB dosyasna diskte bulunan baka bir editr program ad
  yazlrsa dahili editr yerine ad belirtilen editr, her MODIFY COMMAND
  komutu verildiinde akive olur. Ancak bellekte ok yer kaplayan gelimi
  editr programlarnn dBASE'in iinden arlmas bellek yetersizliine
  neden olabilir.


    Ŀ
      Tu Vuruu              levi                                        
    Ĵ
     F10             Alan menler aktive edilir.                          
     Ctrl- Sola Ok   Bir kelime sola gidilir.                               
     Ctrl - Saa Ok  Bir kelime saa gidilir.                               
     Home            Satrn bana gidilir.                                
     End             Satrn sonuna gidilir.                                
     PgUp            Bir nceki sayfaya gidilir.                            
     PgDn            Bir sonraki sayfaya gidilir.                           
     Ctrl -PgUp      Yazlan programn veya yaznn en bana gidilir.      
     Ctrl - PgDn     Yazlan programn veya yaznn sonuna gidilir.         
     Shift - Tab     Bir nceki Tab durana gidilir.                       
     Ctrl - Enter    zerinde allan yaz diske kayt edilir ve editrde 
                     kalnr.                                               
     Ctrl - W        Yaz diske kayt edilir ve dahili editrden klr.   
     ESC             Dosya diske kayt edilmeden editrden klr.         
     F6              Bloklama zellii alr.                              
     F7              Blok tama ilemi yaplr.                            
     F8              Blok kopyalanr.                                       
     Ctrl - N        Yazya bo bir satr eklenir.                          
     Ctrl - Y        zerinde bulunulan satr silinir.                      
     Ctrl - T        Sadaki kelime silinir.                                
     Ctrl - K R      Yazya baka bir dosya okunur, dahil edilir.           
     Ctrl - K W      Bloklanan ksm baka bir disk dosyasna yazlr.      
    


  dBASE'in dahili Editrnde komut verme ilemleri yukarda verilen tu
  vurular yerine istenirse F10 tuu ile eriilen alan menlerden
  verilebilir. Ayrca istenirse bir ok editleme ilemi Fare ile yaplabilir.
 