  Ŀ
  Ŀ
                                                                          
                   Bilgisayar Dili Kitab Nasl Yazlmaz?                 
                                                                          
  ٳ
                                                 Memik Yank                
  



> Trkiye'de programcl bilenler deil, bilgisayar merakllar bilgisayar
  dili zerine kitap yazyorlar. Yazarlar, okuyucuyu anlamadan kitap
  yazdklar iin, okura hitap edemiyorlar. Dolaysyla okurun ayn konuda ok
  sayda kitab incelemesi gerekiyor. Halbuki darda durum byle deil.
  Deiik okur gruplar iin, deiik dzeyde bilgi ieren kitaplar yazlyor.
  Okur, hangi dzeyde bilgi edinmek istiyorsa, o dzeyde yazlan kitab alp
  okuyor. Ama lkemizde durum byle deil.


  Bilgisayar Dili Kitab Yazar Hangi Kaynaklardan Yararlanr?
  
> Herhangi bir bilgisayar dilini anlatma kaygs olan ve bunu yapmaya alan
  bir kitap yazarnn bavuraca en temel kaynak, bilgisayar dilinin yazar
  ve sahibi olan firmann program paketi ile birlikte verdii kitaplar ve
  program dahilinde sunulan yardm metinleridir. Bugne dein btn bilgisayar
  dili yazarlar hep bu kaynaklardan yararlandlar. Bunun baka bir yolu da
  yok. Bunun dnda bilgisayar dili kitab yazar, zerinde alt
  bilgisayar dili ile ilgili olarak baka kiilerin tecrbelerinden
  yararlanr, o dille yazlan nc programlar inceler.

  Eer Pascal zerine bir kitap yazacak olsaydm mutlaka Logo'nun
  programlarn incelerdim. Logo'nun programlarnda kullanlan teknik ve
  taktiklerden bazlarn okurlara aktarrdm. Benzer ekilde eer C
  programlama dili zerine alma yapsaydm, LNK ve ETA programlarn bir de
  programc gzyle incelerdim. nk bilgisayar dili kitab yazarnn en
  temel hedefi okurun szkonusu dille program gelitirmesine yardmc
  olmaktr. Eer bilgisayar dili kitabnn yazar yalnzca szkonusu
  bilgisayar dilinin deyim ve fonksiyonlarn aklamay amalarsa, szkonusu
  kitap ancak referans olarak kullanlabilir. Darda yalnzca referans olarak
  kullanlabilecek kitaplar da var. Ancak bu durum kitabn zerine yazlr.

> Trkiye'de bilgisayar dilini anlatan ok sayda kitap tamamyla referans
  olarak kullanlacak ekilde dzenlenmesine ramen bundan sz edilmez. Bir
  ok bilgisayar dili kitab okurunun ilk okuduklar ve edindikleri kitap,
  referans olarak kullanlabilecek kitaplar olabilmektedir. Bilgisayar dili
  yazar iin en kolay yazlacak kitap referans mant ile yazlan
  kitaplardr.

  Referans olarak kullanlabilecek bilgisayar dili kitaplarna kar deilim,
  ama bundan okurun haberdar edilmesi gerekir. Referans olarak hazrlanan
  bilgisayar dili kitaplar, bilgisayar dilini renirken deil, program
  yazarken kullanlr.

  Benim bu konu ile ilgili itirazm u: Birok bilgisayar dili kitab yazar
  daha nce ayn konuda yazlan birka bilgisayar kitabn inceleyip ve bu
  kitaplardan yararlanp yeni bir kitap oluturuyor. Yaplmak istenen,
  incelenen szkonusu kitaplarn iyi taraflarn bir kitapta birletirmek.
  Hayr sayn okurlar, bu anlayla yazlan bilgisayar dili kitaplarndan
  hayr beklemeyin. Bilgisi ve tecrbesi olan oturur kendi orjinal kitabn
  yazar. Ayn konuda daha nce yazlan kitaplara baklmaz m? Baklr ama
  bunun amac kopya ekmek deil, daha geni bir bak as kazanmaktr.



  Bilgisayar Dili Kitab Nasl Yazlmaz?
  
> imdi de iyi bilgisayar kitab nasl yazlr veya yazlmaz sorusuna kendimce
  bir ka ksa cevap vermeye alacam.  Bilgisayar dilini anlatan kitap
  yazmak iin daha nceden birok artn yerine gelmesi gerekir. En banda
  yazarn szkonusu bilgisayar dili zerinde tecrbeli olmasdr. Eer
  yazar, kitabn yazd bilgisayar dili hakknda daha nce die dokunur tek
  bir program yazmadysa, yazaca kitabn ilevsel olmasn beklemek hayal
  olur.

  tesi, bir bilgisayar dili, yalnzca kitap yazlmak zere renilecek
  olunursa, bu renmenin iyi bir renme olacana ihtimal vermiyorum. rnek
  olarak sizin iyi bir Pascal programcs olduunuz varsayalm. Bu konuda
  yazm olduunuz kitaplarnz olabilir. Gnn birinde bir Cobol dili zerine
  kitap yazmaya karar verdiniz. Hemen piyasadan birka yerli-yabanc Cobol
  kitab ve bir Cobol derleyicisi edinip almaya baladnz. rendike
  yazmaya baladnz.

  Hayr arkadalar; bu ekilde yazlan kitaptan hayr gelmez. Hemen burada bir
  not dmek istiyorum: Ayn durum herhangi bir uygulama programn anlatan
  kitaplar iin szkonusu deildir. Bir EXCEL veya LOTUS 1-2-3 kitab yazmann
  ok ayr havas ve artlar var.

> Dier taraftan baz bilgisayar dili kitab yazarlar dersanede nasl ders
  anlatyorlarsa yle bilgisayar dili kitab yazyorlar. smi nemli deil,
  yeni kan bir bilgisayar dilini anlatan kitabn birinci sayfasndan bir
  cmleyi buraya alacam. Hemen eklemek istiyorum szkonusu bu kitapta
  herhangi bir ekran ekli yok. "<ALT-E> Tularna birlikte basarak EXIT
  mensne geliniz ve "EXIT To DOS Prompt"'u girerek <ENTER> tuuna basnz."

  Bu cmle, adn vermediim kitabn ilk sayfasnn ikinci paragrafndan
  alnd. Demek istediim u: Dersanede bilgisayar dili anlatma ile kitapta
  anlatma birbirinden ok ayr eyler. Dersanede siz her an rencinin yannda
  iken, kitapta bu imkn yok. Bu bakmdan bilgisayar dili yazarnn hereyden
  nce, kitap konusu yapt bilgisayar dilini yazya veya metne aktarma
  becerisine sahip olmas gerekir.


> Bir dier yanllk ise u: Hedef okuru anlamadan, ona uygun anlalr bir
  sylem gelitirmeden bilgisayar dili kitab yazlrsa, sonucu tahmin etmek
  zor olmaz.

  Hedef okur kim? Yeni balayanlar m, yoksa belli bir dzeyde bilgisayar
  bilgisi olanlar m? rnek vermek gerekirse Ak retim Fakltesinin
  bilgisayar dili retme amacna ynelik kitab Trkiye'de okurundan en iyi
  bi haber olan bilgisayar kitabdr. En ac taraf, Ak retim'in
  bilgisayar kitabnn en ok satan Trke bilgisayar kitab olmasdr.

> Trke bilgisayar dili kitaplar yazarlarnn yapt bir olay daha var ki
  balanr gibi deil. Doal olarak bilgisayar dili yazar yazd
  kitaplarda szkonusu bilgisayar dilini iyi anlatabilmek iin rnek
  programlar verir.

  Dikkat edin; rnek programlar! Yani okur bu rnek programlar bilgisayarna
  girip, konuyu daha iyi anlayacaktr. rnek programdan baka bilgisayar
  yazar okuruna iine yarayacak, herkes tarafndan bilinen konularda daha
  uzun programlar verirler. Bu da son derece normal. Ama gelin grn ki baz
  bilgisayar kitab yazarlarmz, kitap sayfalarnn yarsndan fazla
  sayfasnda okurun iine yarayaca dncesi(!) ile rnek programlar
  veriyorlar.

  Yine isim vermeye gerek yok. Elimde bir bilgisayar dilini anlatma kaygs
  ile yazlm bir bilgisayar kitab var. Kitap tam tamna 412 sayfa. Kitapta
  verilen Stok ve retim programlar tam tamna 360 sayfa. Kitabn iinde tek
  aklama satr iermeyen 250 sayfa uzunluunda rnek program var. Yorumu
  size brakyorum... Benim burada zerinde durmak istediim konu, verilen
  rnek programlarn denenebilir olup olmaddr. Kullanc bunlar
  bilgisayarna girebilir mi? Bu rneklerin gerekte bilgisayar dilini
  renmeye bir katks var m?

  Baz bilgisayar dili kitab yazarlarmz, ekran ve menler iin yardmc
  programlar kullanyorlar. Bu tr programlar tarafndan retilen kodlar
  rnek program olarak veriyorlar. Dnn bir ok bilgisayar kitab yazar
  kitaplarnda verdikleri rnek programlarda, text editr ile ancak saatlerce
  srecek bir ura sonunda oluturulabilecek ereveler, pencereler ve
  ekiller koyuyorlar. Yeme de yannda yat. Bu tr programlarn bilgisayara
  nasl zor girildiini dersanelerde kendi gzlerimle grdm.

> Bir dier nemli konu, ok sayda bilgisayar dili kitab yazarnn temel
  bilgisayar kavramlarn yeterince bilmeden kitap yazmaya soyunmalardr.
  Bu durum zellikle Basic kitab yazarlar arasnda yaygn. Durum byle
  olunca bilgisayar dili yazar gnlk hayattan uzak, yalnzca szkonusu
  bilgisayar dilinin deyim ve fonksiyonlar hakknda bilgi vermeyle yetiniyor.
  Bir dnn; Basic dilini renmek amacyla kitap edinen okuru. Bu okur
  henz Basic nedir, derleyici nedir bilmeden programc olmaya alyor.
  Bugne kadar incelediim Basic zerine yazlan kitaplarn tmne yaknnda
  ikili kod sistemine ve ak diyagramlarna geni yer verilmiti. Bu arada
  uzun uzun bilgisayar tarihi hakknda yazan bilgisayar dili yazarlarn da
  unutmamak gerekir. Bilgisayar dili kitaplar yazarlar iinde bilgisayarn
  tarihine, ikili kod sistemine ve ak diyagramlarna en ok retim
  yeleri nem veriyor.

  imdi size soruyorum; hayatnda daha nce bilgisayar hi grmeyen ve
  bilgisayar renmek zere bilgisayar kursuna giden, ardndan Basic kitab
  edinen okur, bilgisayar tarihini ne yapacak, ak diyagramlarn ne yapacak?
  Bu soruya bazlar programcln temel mant anlatlmadan programclk
  anlatlr m diye soracaklardr. Bunlara verceim tek cevap, bu kiilerin
  eitim biliminden, epistemolojiden bi haber olduklardr. Sanki okur kendi
  kitaplarn okuduktan sonra  ok gelimi programlar yazacak ta herhangi bir
  karkla meydan vermemek iin ak diyagramlarn retmeye alyorlar.

> Bugne dein Trke bilgisayar dili kitaplarna, profesyonel bilgisayar
  programclar fazla ilgi gstermediler. Hele hele yabanc dil bilenler
  Trke kitaplara dnp bakmadlar bile. Bu tutumlarnda son derece hakllar.
  nk yukarda belirtildii gibi Trke olarak bilgisayar dilini anlatan
  kitaplarn byk bir ounluu bilgisayar merakllar tarafndan yazlyor.
  Daha nce die dokunur bir tek program yazmayanlar tarafndan yazlan
  kitaplar, profesyonel programclara hitap etmiyor. Bu duruma biraz da
  yaynclar ortam hazrlyorlar. Yakn bir bir tarihte bir bilgisayar
  dergisinde, bir bilgisayar kitab yayncs verdii ilanda bilgisayar kitab
  yazar aryordu. Yani yaynclar seici olmadan, metni deerlendirmeden ne
  bulurlarsa basyorlar.

> En son olarak, bata bilgisayar dili olmak zere bilgisayar konulu kitap
  yazmann, ama gerekte ilevsel kitap yazmann sanld kadar kolay
  olmadn zellikle belirtmek istiyorum. Bilgisayar dili kitab yazmann
  retim yesi olmakla da bir ilgisi yok. Bilgisayar kitab yazmak hereyden
  nce ayr bir disiplindir ve uzmanlk gerektirir.