  Ŀ
  Ŀ
                                                                          
                      Yuvarlak Ke  Sesler...                           
                                                                          
  ٳ
   Alex G. Pamir 
  




> Tekrardan gnaydn. Yoksa iyi akamlar m? Buradan sizin bu dosyay
  okuduunuz zaman tesbit etmek pek kolay degil, o yzden kusuruma bakmayn.
  Bu ay ahkm keseceim konu multimedyann dier bir nemli unsuru olan mzik
  ve ses. Bu konu aslnda ok geni bir konu, o yzden birka blm halinde
  bahsedebilirim, veya arada srada eitli atlamalarla, deiik aylarda
  aklma gelen dier zelliklerden de bahsedebilirim.


  Ses Nedir?

  lk olarak ses nedir, ona bir bakalm. Ses sizin de bildiiniz gibi
  dalgalardan oluan bir yapya sahiptir ve titreim oluturan cisimler
  tarafndan karlr. Elektronik olarak kartlan sesler, hoparlrlerin
  zerindeki zarlarn elektromagnetik kuvvetler kullanlarak eitli aralkta
  ve iddette elektrik dalgalar gnderilmesiyle oluturulur. Bu gnderilen
  dalgalarn kayna ya analog ya da dijital olabilir. Analog kaynaklara rnek
  olarak teyp kasetlerini, dijital kaynaklara rnek olarak da CD'leri
  verebiliriz.

  Dijital Sesler

  Bilgisayarlarda kullanlan sesler bilgisayarn yaps gerei dijitaldir
  (saysal). Fakat bilgisyarda kullanlan dijital sesler de ikiye ayrlr.
  Bunlar analogdan dijitale evrilmi (sample edilmi, dijitize edilmi)
  sesler ve oluturulmu (sythesised) seslerdir. Dijitize sesler bir
  mikrofondan kaydedilmi gerek seslerden oluurken, oluturulmu sesler ise
  matematiksel ilemler yardm ile sentez edilirler (r:Elektronik orglardaki
  gibi).

  Dijitize sesler, haliyle sentez edilmi seslerden ok daha gerekidir. Bu
  sesler diskte dosya halinde bulunurlar ve yazlm tarafndan ses kartlarna
  gnderilip alnnrlar.

> Peki biz programclar veya sk kullanclar, bu sesleri nasl birbirinden
  ayrabileceiz. ncelikle mzik kula biraz olsun bulunanlar enstrman
  seslerinden hemen gereki olanla olmayan birbirinden ayrp kt olan
  sentez, iyi olan dijitize edilmi olarak snflandrabilir. Mzik kula
  olmayanlar ise ok basit bir ekilde "dir" ekip dosyann uzunluuna ve
  soyadna (extension) bakp ufak olann sentez; iri, byk, kocaman, devasa
  olann dijital olduunu anlayabilir.

  Soyadlara gre ise;

  .MID(i), .ROL(and), .CMF(Creative Music File) vs.  olanlar sentez,
  .VOC(VOiCe), .WAV(e), .SMP(SaMPle), .RAW, falan olanlar ise dijitaldir.

> Tabii bir de bu trlerin yannda iki trn birleimi olan ve yine boyu byk
  saylsa bile, ok uzun bir paray dijital kaliteye yakn alabilen
  .MOD(ule), .STM(Scream Tracker Module), .669 formatlar da vardr.

> CD'lerin ortaya kmas ve byk dosya kapasitesi yaratmas ile sentez
  mziin modas gemekte ise de bir ihtimal Wave Blaster'larn yaygnlamas
  ile kendini kurtarabilir. u aralar PC'lerde Amiga'nn standart mzik
  format olan Modl format gittike yaygnlayor. ({(Geyik parantezi
  atm... Hatta geen gn bir CompuServe dergisinde bunlar hakknda bir
  makale okudum. Orada da MOD dosyalarnn CompuServe ve InterNet'de gitgide
  oaldn, PC'nin zellikleri sayesinde Amiga'nn donanm kapasitesinin
  snr olan 4 kanal atn ve yaknda PC'de standart bile olabileceini
  yazyordu.)})


 Neyse bu ayki geyii burada keselim. Bu ay basite bilgisayar ve mzik
  zerine bir giri yaptktan ve formatlar (en azndan adlarn) tandktan
  sonra, gelecek ay bu formatlarn derin ve teknik zelliklerine bakacaz.
  Bu ay da rnek yok, nk muhabbette zaten teknik bir konu yok. Ne anlattm
  ki rnek vereceim. Hadi kaln salcakla, ve bo zamanlarnzda gelecek aya
  hazrlk olsun diye mzik neyin dinleyin.