  Ŀ
  Ŀ
   PS 21  Nisan'95                                                       
                  Yuvarlak Ke  Ses Dosya Formatlar (WAV)              
                                                                          
  ٳ
   Alex G. Pamir 
  




> Herkese merhaba...

  Bu ay dosya formatlar incelememizin .WAV ksmna geldik. Bu dosyalar
  bildiiniz gibi Windows'un kulland standart ses dosyalardr.
  Bu dosyalarn format da Microsoft tarafndan yaplmtr.


  WAV Formatl Ses Dosyalar
  
  WAV dosyalarnn format, aslnda Amiga bilgisayarlarnn hemen hemen tm
  ilerde, PC'lerin de Deluxe Paint izim programnda kullandklar dosya
  format olan IFF (Interchange File Format)'in biraz gelitirilmii olan
  RIFF (Resource Interchange File Format)'tr.

  Bu formatn zellii, birden fazla ufak ksmlarn oluturduu paralardan
  olumas. Her parann banda da parann tipi belirtilmitir. Bylece o
  dosyay okuyan program tand her para tipi iin deiik ilemler
  yapabilir. Tanmad paralar da ileme koymaz. Bu sayede ayn dosya
  birden fazla ilem iin bile kullanlabilir.

  Aslnda buna benzer bir baka dosya tipi de Autodesk'in Animator ve 3D
  Studio programlarnda kulland FLI ve FLC dosyalardr ama bu ayr bir
  konu. Belki ilerde onlardan da bahsederiz.

  RIFF dosyalarnn ilk paras;

     4 karakter para kodu (4 byte ASCII),
     32-bit para uzunluu (4 byte unsigned long)
     ve sonra da para uzunluu kadar veriden oluur.

  RIFF dosyas tipindeki WAV dosyas da 4 byte 'WAVE' tip kodu ve bunu takip
  eden iki paradan daha oluur. Bu paralar 'fmt' ve 'data' paralardr.

   'fmt' paras bir 'wave-format' structure' bir de 'format-zel'
    structure'ndan oluur.

   'data' parasnda ise saf ses verileri vardr.

   'fmt_' paras' VOC dosyalarnn balk ksm gibi gerekli bilgileri
    ierir.

 'wave-format' 1 unsigned int (2 byte) format kategorisi (ki format-zel ile
  birlikte kullanlp verilerin nasl okunacan belirler), 1 unsigned int (2
  byte) kanal says(1:mono,2:stereo), 32-bit (4 byte unsigned long) rnekleme
  frekans, 32-bit (4 byte unsigned long) saniyede ortalama byte says
  (programn tampon bellek bykln ayarlamas iin) ve 1 unsigned int (2
  byte) dosyadaki her rnek iin ka byte ayrldn belirten ksm bulunur.
  'format-zel'de ise 1 unsigned int (2 byte) rnein bit genilii,yan her
  rnein ka bitlik olduu bulunur(8-bit, 16-bit). WAV dosyalar iin format
  kategorisi olarak PCM kullanlr (kodu 1).

  Yukardaki karmaay tam olarak anlamadysanz bir de u rneklere bakn:


Ŀ
 8-bit Mono WAV Dosyasnn Grn  
Ŀ
                                                                            
 'RIFF'   uzunluk   'WAVE'                                                  
 4 byte    32-bit   4 byte                                                  
                                                                            
 'fmt'   uzunluk   format kat.  kanal   rnekleme  tampon     /b   bit gen.
 3 byte   32-bit    16-bit      16-bit    32-bit   32-bit   16-bit  16-bit  
                                                                            
 'data'  uzunluk   rnek      rnek      .......                            
 4 byte   32-bit   [ 8-bit ]  [ 8-bit ]                                     
                  [kanal 0]  [kanal 0]                                      
                                                                            


Ŀ
 8-bit Stereo WAV dosyasnn grn 
Ŀ
                                                                            
 'RIFF'   uzunluk   'WAVE'                                                  
 4 byte    32-bit   4 byte                                                  
                                                                            
 'fmt'   uzunluk   format kat.  kanal   rnekleme  tampon     /b   bit gen.
 3 byte   32-bit    16-bit      16-bit    32-bit   32-bit   16-bit  16-bit  
                                                                            
 'data'  uzunluk         rnek               rnek           .......        
 4 byte   32-bit   [ 8-bit    8-bit ]  [ 8-bit    8-bit ]                   
                   [kanal 0  kanal 1]  [kanal 0  kanal 1]                   
                                                                            


Ŀ
 16-bit mono bir WAW dosyasnn grn  
Ŀ
                                                                            
 'RIFF'   uzunluk   'WAVE'                                                  
 4 byte    32-bit   4 byte                                                  
                                                                            
 'fmt'   uzunluk   format kat.  kanal   rnekleme  tampon     /b   bit gen.
 3 byte   32-bit    16-bit      16-bit    32-bit   32-bit   16-bit  16-bit  
                                                                            
 'data'  uzunluk        rnek             rnek           .......           
 4 byte   32-bit   [    16-bit    ] [    16-bit     ]                       
                   [    kanal 0   ] [    kanal 0    ]                       
                                                                            


Ŀ
 16-bit stereo bir WAV dosyasnn grn 
Ŀ
                                                                            
 'RIFF'   uzunluk   'WAVE'                                                  
 4 byte    32-bit   4 byte                                                  
                                                                            
 'fmt'   uzunluk   format kat.  kanal   rnekleme  tampon     /b   bit gen.
 3 byte   32-bit    16-bit      16-bit    32-bit   32-bit   16-bit  16-bit  
                                                                            
 'data'  uzunluk              rnek                    rnek             ...
 4 byte   32-bit   [  16-bit      16-bit    ] [  16-bit      16-bit    ]    
                   [  kanal 0     kanal 1   ] [  kanal 0     kanal 1   ]    
                                                                            



> Bylece nemli ses dosyas formatlarn renmi olduk. Gelecek ay neden
  bahsederim u anda kestiremiyorum. Ha tamam, son aylarda ok teknik bilgiler
  verdik, gelecek ay da biraz MOD dosyalar hakknda geyik yaparz. Aslnda
  bende bunlarn formatlar hakknda bilgi de var ama benim canm biraz da
  programclk yannda bilgisayardaki mziin sanatsal yanndan da bahsetmek
  istedi. (Kltr sanat, sinema, tiyatro, konserler, festivaller, doa, gne,
  yeil krlar, iekli baheler, sevgi, dostluk, kardelik, vs. vs. -galiba
  bahar geldi, havalar snd, ben de ak oldum).

  Her neyse, gelecek aya kadar mutlu olmaya alarak, hayattan zevk
  alarak yaayn.