commodore.gen.tr

Commodore tarihinin derinliklerine inmeye çalışır ve "acaba yeniden bir KIM-1 yapabilir miyiz" ya da hiç değilse "6502 tabanlı bir anakartı KIM-1'e dönüştüremez miyiz" diye araştırırken birkaç bulguya denk geldim.

Birincisi, Endüstri Meslek liselerinde meğerse zamanında 6502 tabanlı bir deney seti kullanılıyormuş. Lab-Volt Firması (artık Festo Didactic olmuş firma adı) tarafından yapılmış bu deney setleri Dünya Bankası finansmanıyla alınıp okullara dağıtılmış... Bu deney seti KIM-1'i andırıyor. Bit pazarı vb.'de denk gelen var mı acaba?

Nurettin Topaloğlu'nun Mikroişlemciler ve Assembly Dili adlı kitabında da bu Lab-Volt deney seti anlatılıyormuş sanırım. Elinde bu kitap olan varsa bir bakabilir mi doğru mu diye?

Bunun dışında, meğer birileri KIM-1'in replikasını yapmış.
Micro KIM: http://www.brielcomputers.com/wordpress/?cat=24 (http://www.brielcomputers.com/wordpress/?cat=24)
Micro KIM manual: http://www.brielcomputers.com/files/mkmanual.pdf (http://www.brielcomputers.com/files/mkmanual.pdf)
Set halinde satılıyor, biz lehimliyoruz. Almayı düşünmüyor değilim.

Bu arada, bir süredir Tiny Basic'i LUnix ve Contiki'ye uyarlamayı düşünüyordum. Tiny Basic ilk olarak KIM-1 gibi SBC'ler için yazılmış. Kilobaud Microcomputing dergisinde bu tür başka hobi bilgisayarları hakkında düzenli yazı dizileri vardı. Meraklısının ilgisini çekebilir. Bu Tiny Basic ise basit, sadece tamsayı aritmetikli ve array'le string işlemleri usr fonksiyonuyla doğrudan belleğe erişilerek yapılıyor olmasına karşın bu dille yazılmış çeşitli adventure oyunları vb. var.

Tiny Basic KIM-1'de seri port üzerinden kullanılabiliyor.

KIM-1'in, C64'te çalışan KIMplement dahil çeşitli emülatörleri var. Ama bunlardan bir tanesi, Palm PDA için olanı ( http://www.genedorr.com/software/ (http://www.genedorr.com/software/) ) ilgimi çekti. Yükleyip denedim şimdi.

1976 yılında nasıl bir işkenceyle program yazdıklarını görmek ilginç.

Deneme olarak,
2+2=?
işlemini seçtim.

KIM-1'in 16 adet 0-F arası rakamlardan ve 7 adet de ne işlem yapılacağını belirten tuşlardan oluşan basit bir tuş takımı var. Makine dili komutları bu tuş takımıyla on altılık sayı sisteminde gireceğiz

Önce RS tuşuna basıp KIM-1'i başlangıç moduna getiriyoruz.

Diğer tuşlardan AD, adres girmek istediğimizi, DA veri girmek istediğimizi, + sonraki bellek hücresine geçmek istediğimizi, GO ise verilen adrese gidip çalıştırmak istediğimizi söylüyor.

AD tuşuna basıp bir adres girdiğimizde 6 basamaklı göstergenin ilk dört hanesi adresi son iki hanesi ise o adresin içeriğini gösteriyor.

Tanıdık bir adres olduğu için programı $0400 adresine giriyorum.

2+2=?
için
CLC
LDA#$02
ADC#$02

komutlarını girip sonucu bir adrese yazıp, o adresin içine bakacağız.
Sonucu 33. bellek adresine koymaya karar verdim. BRK ile de programdan çıkıyoruz:
STA$21
BRK

Başlayalım. Sayı girişi dışındaki tuşları [] ile belirtiyorum:

[AD]
0400
[DA]
18 ; CLC komutunun hex kodu.
[ + ] ; Sonraki adrese geç dedik. Artık adres yazmadan devam ediyoruz.
A9 ; LDA#$ 'ın hex kodu
[ + ]
02
[ + ]
69 ; ADC#$
[ + ]
02
[ + ]
85 ; STA$
[ + ]
21
[ + ]
00

Evet, programı girdik. Başlatmak için $0400 adresini girip [GO] tuşuna basacağız:

[AD]
0400
[GO]

Gösterge'de program sayacının geldiği yeni yer olan 0409 adresi yazması lazım.
2+2= işleminin sonucu ise $21 no'lu adreste.

Gidip bakalım ne varmış orada:

[AD]
0021

diyoruz ve göstergenin sağdaki iki basamağında,
04
görüyoruz.

...

O devrin bu hobi programcılarının gösterdiği azim inanılmaz... Adam böyle böyle satranç programı yazmış KIM-1'de bir de!



Meraklısı için bu yıl 40. yılını kutlayan KIM-1'in kullanım kılavuzu Jim Butterfield tarafından "The First Book of KIM" adıyla yazılmış. Şurada bulunabiliyor: http://www.classiccmp.org/cini/pdf/Commodore/The%20First%20Book%20of%20KIM.pdf (http://www.classiccmp.org/cini/pdf/Commodore/The%20First%20Book%20of%20KIM.pdf)

Adamı programlamadan soğutur. Resmen işkence :D

Şükredin halinize! ;)

Bu arada Jim Butterfield da iyi ekmek yemiş Commodore serisi bilgisayarlardan. Jim amcamızın favorileri de Kaptan Onedin ile yarışabilecek nitelikte idi. Toprağı bol olsun...

merak ederdim, üzerindeki tuşlarla nasıl programlanıyor diye, bir fikir edinmiş oldum
  Bilgisayarlar nereden nereye geldi, sayılardan, üç boyutlu görüntülere   :)

Nurettin Topaloğlu'nun 6502'yi ve olasılıkla KIM-1 benzeri bir single board computer'ı anlattığı Mikroişlemciler ve Assembly Dili adlı kitabı İnternet'te bir sahafta buldum...

Tam sepete ekle yapıp online alacaktım ki, sahafın adresi evin birkaç yüz metre uzağında çıkmasın mı? Çıksın! Çıktı da :) Akşam alalım bakalım.

Zamane teenager'ları ben koder'im diye karşıma geçip konuşmuyor mu... Kürekle ağızlarına vurasım geliyor :D

O zamanın heyecanlı programcıları da evlerinde bir mikrobilgisayar bulundurmanın inanılmaz pratik bir hadise olduğunu düşünüyorlardı muhtemelen. Düşünsenize, daha önceki dönemde bilgisayar işi steril bir işti, devasa mainframe'ler, 'corporation' bilgisayarları, 'punched card'lar falan, küçük adamın işi değildi bunlar...

Okulda 8086 ile yapılan LAB çalışmalarında bu tip kit'ler kullanıyorduk. Öncesinde o assembly kodunu hakikaten makine koduna falan çevirince pekala oturup hexadecimal klavye ile giriyosun. MDE'den program girmiş bir nesiliz bize garip gelmemesi lazım aslında :)

İş ilk girdiğim dönemlerde, yanlış hatırlamıyorsam, CNC leri de böyle üzerindeki tuşlarla porogramlıyorlardı.
Sonra Unigraphics(NX) alındı, ordan yapmaya başladılar. :D

Bahsettiğim kitabı sahafta bulup aldım.

Göz gezdirdiğim kadarıyla bu Lab-Volt Microprocessor Trainer kiti KIM-1'le hemen hemen aynı. Bir tek 6522 VIA chip'i $1700'lerde değil de $0440'da yer alıyor. Kitaptan ilgili sayfa ekte.

Bu Commodore KIM-1 muadili Lab-Volt bilgisayarının kılavuzu Türkiye'de şu kütüphanelerde var görünüyor: http://www.toplukatalog.gov.tr/index.php?_f=1&the_page=1&cwid=2&keyword=Microprocessor+Concepts+and+Applications&tokat_search_field=1&order=0&command=Tara#alt (http://www.toplukatalog.gov.tr/index.php?_f=1&the_page=1&cwid=2&keyword=Microprocessor+Concepts+and+Applications&tokat_search_field=1&order=0&command=Tara#alt)

En çok İzmir'de görünüyor. Bu durumda olasılıkla en çok da İzmir bit pazarına düşmüş olma ihtimali var bu cihazın.

Kısaca Türkiye'de bir yerlerde bolca KIM-1 eşdeğeri cihaz var.

@ilkerficicilar : Özay'dan aldığım MTL-1 6809 seti keşke sana gideymiş :) Gerçi benim de sırası geldiğinde fantastik düşüncelerim var bu alet için.

http://www.ebay.com/itm/like/141873353621?item=141873353621&lgeo=1&vectorid=229466&rmvSB=true (http://www.ebay.com/itm/like/141873353621?item=141873353621&lgeo=1&vectorid=229466&rmvSB=true)

Özay bana bunu epey ucuza bırakmışsın?? :)

@ilkerficicilar

Demek ki tasarım jenerikleşmiş. Bizde eğitim kurumlarında, yabancılarda da hobi çalışmalarında kullanılmış. MOS sen çok yaşa...

@i_r_on

Arkadaşlarımdan biri (ESD), kafasından opcode ile kod yazar monitör programı ile doğrudan belleğe girerdi, eskiden at üstünde satranç oynayanlara nasıl şaşıyorsak öyle bir şey yani. İnsan şartlanıvermeyegörsün...

(http://www.commodore.ca/gallery/hardware/CHESSmate.jpg)
Chessmate adlı donanımın içerisinde Kim-1 var bildiğim kadarıyla... Bu donanımı Hollandada birinden alıyordum :) sonra ortalık karıştı :) alamadım...Kim-1 denilince aklıma hemen bu geliyor :)

KIM-1 için Raspberry Pi'nin atası da diyebiliriz...

KIM-1'e bir ardıl gelmemiş ama 1 yıl sonra (1977) PET serisinin ilk üyeleri piyasaya sürülmüş.

yalnız anladığım kadar kitabın birkaç baskısı var.. x86 tabanlı işlemcileri anlatan kitap olabilir mi??

https://www.nadirkitap.com/kitapara_sonuc.php?kelime=Nurettin+Topalo%F0lu&anasayfaara=ARA (https://www.nadirkitap.com/kitapara_sonuc.php?kelime=Nurettin+Topalo%F0lu&anasayfaara=ARA)

Kitabı bulup almış, kurcalamıştım dün.
2001 baskısı vardı ellerinde en eski, o da iş  gördü. Kitap 6502'yi anlatıyor ve verilen örnekler KIM-1 için verilen çeşitli örneklerle aynı bellek adreslerinde hep. Bir tek VIA daha başlarda.

Bu arada evet, o Chessmate de bir KIM-1 :)

O devirden diğer eşdeğer cihazlar arasında AIM-65 ve SYM-1 de var. Bir de OSI-bişey daha olacaktı.

Yalnız giderek dijital dünya Indiana Jones'u oluyoruz hepimiz :)

"Yalnız giderek dijital dünya Indiana Jones'u oluyoruz hepimiz"

tamda bu başlığı okurken düşündüğüm şey... :)

ilkerin en başta yazdığı "dünya bankası" olayı merakımı uyandırdı (bir ara bu bankaya bulaşmışlığım olduğundan herhalde) ve olaya worldbank sayfasına bir bakayım dedim. açık seçik yazmıyor ama KIM'in 70li yıllar ürünü olduğunu göz önünde bulunurursak proje 80'li yıllarda yürürlükte olmuş olabilir diye varsaydım ve şu projeyi buldum..
http://documents.worldbank.org/curated/en/1985/04/741292/turkey-industrial-schools-project (http://documents.worldbank.org/curated/en/1985/04/741292/turkey-industrial-schools-project)

ekteki resmi dokümana hızlıca göz attım.. "electronic equipment" falan diyor, KIM kast edilmiş olabilir.. bir de projeye 39 okul katılmış. okul listesi 41. sayfada.. KIM aranıyorsa önce oralara bakmakta fayda var diye düşünüyorum acizane

Çember daralıyor :)

Gerçekten teşekkürler.

39 okul listelemiş ama bir başka sayfada 64 yere bilgisayar bilimleri ekipmanı dağıtıldı yazıyor. Toplam cihaz sayısını tahmin edeceğiz artık.

Bu arada, Commodore Dedektiflik Büromuzda herkese birer C= logolu fötr şapka ve trençkot ayarlasak yeridir.