commodore.gen.tr

Nihayet GEOS Kernal 2.1e'nin Türkçe kılavuzunu hazırlayabildim.

Bu yeni GEOS kernal'ını http://cbm.ficicilar.name.tr/program/17/geos-64-2.1e-kernal-rom-imaji (http://cbm.ficicilar.name.tr/program/17/geos-64-2.1e-kernal-rom-imaji) adresinden, bu mesajın altındaki ekten veya Commodore.gen.tr'nin Facebook grubundan indirebilirsiniz.

Kılavuzu, _BENIOKU.TXT dosyasından aşağıya kopyalıyorum:


=======================================================
GEOS 64 2.1e Kernal

6 Haziran 2016
Ankara

İlker Fıçıcılar
http://cbm.ficicilar.name.tr/ (http://cbm.ficicilar.name.tr/)


GEOS kernal'ın bu yeni sürümü EPROM'dan önyüklenebiliyor.


Özellikler:

. 13 saniye içinde GEOS (güç düğmesine bastıktan sonra fare işaretçisinin belirmesine kadar).
. Açılışta D64 imajı mount etmek için SD2IEC desteği.
. Daha hızlı grafik rutinleri.
. EasyFlash desteği.
. REU desteği (Sıradaki versiyon GEORAM destekleyecek).
. C64 modunda C128 için 2MHz desteği.
. Ve daha da hızlanması için yapılan çok sayıda ince ayar.


Performansına İlişkin Video

Hızı YouTube'daki şu videoda görülebilir:  https://youtu.be/CkcTa5VgADM (https://youtu.be/CkcTa5VgADM)


RAR Arşiv İçeriği

RAR'lı olarak gelen GEOS 2.1e kernalı altı tür EPROM imajı içeriyor.

geos64-21e.rar arşiv dosyasına bulunan dosyalar şöyle:


Bunlardan arzu edilen .CRT dosyasının 27C128 EPROM'una (ya da EasyFlash'a) yazılması gerekli.

CRT dosyaların adınından anlaşılabileceği gibi, her .crt imajı belirli bir kurulumu desteklemektedir:



Desteklenen Donanım

Gerçek sürücüye ek olarak, bu EPROMlar SD2IEC desteği de sunuyor.

Açılışta, seçili EPROM ya GEOS64.D64, GEOS64.D71 ya da GEOS64.D81 imajını bağlamaya çalışacaktır. Bunlar geos64-21e.rar arşiv dosyasında bulunabilir.

Uygun D64, D71 veya D81 imajı gerçek bir 5.25"lik diskete aktarılmalı veya SD kartın kök dizinine kopyalanmalıdır. Alternatif olarak, diğer GEOS disketleri de kullanılabilir. Ancak, EasyFlash GEOS Configure ile çakıştığından dolayı, bu D64, D71 ve D81 imajlarında bunun yerine GEOS Configure_r ve Configure_2.1e sürümleri bulunmaktadır.

EasyFlash kullanıcıları için, EasyFlash RAM'ına GEOS'u BASIC'ten basit bir SYS ile yeniden başlatmak için küçük bir de kod eklenmiştir. Bu sayede, SYS57100 komutu GEOS'u yeniden başlatır.


GEOS64.D64, GEOS64.D71 ve GEOS64.D81 İçeriği

Bu geos64-21e.rar arşivi ile verilen örnek D64, D71 ve D81 imajlarında aşağıdakiler yer almaktadır:


GEOS64.D81'de ayrıca Configure 2.1e ve uIecSwitch yardımcı programları da bulunmaktadır.


Bilinen Sorunlar

. Orijinal Configure 2.0/2.1 yardımcı programı, EasyFlash'ı yanlışlıkla REU olarak algılamakta ve sistemin çökmesine yol açmaktadır. Dolayısıyla, Configure 2.0 veya 2.1 yerine, Configure_r ve Configure 2.1e kullanılmalıdır (.rar arşivinde bulunuyor).

. Başka bir sistematik sorun: EasyFlash ve REU aynı G/Ç alanını kullanıyor. Yani, EasyFlash $DF00-DFFF alanını RAM olarak kullanırken, REU'in yazmaçları da $DF00-DF0A arasında yer alıyor ve çakışıyor. Bu nedenle, içlerinden biri bir başka G/Ç alanı kullanmadığı sürece EasyFlash ve REU'i aynı anda kullanmak mümkün değil.

. Bu GEOS64 2.1e sürümü $8000-BFFF arasındaki EasyFlash ROM imajını devre dışı bırakıyor olmasına rağmen, GEOS Kartuşu ek bir mantık devresiyle $DFXX'e yazıldığını görüp kendini devre dışı bırakmadığı sürece gerçek bir EPROM'u devre dışı bırakmak yazılımla mümkün değil. Bir başka deyişle, EPROM devre dışı bırakılmaksızın GEOS'tan C64 BASIC'ine geçiş olanaklı değil.


GEOS İpuçları (GEOS Tips & Tricks kitabından alıntıdır)

İpucu 0: Hız için kısayolları kullanın

C= + I   :   Giriş yöntemini (Fare, Joystick, LightPen, vb.) değiştirir
C= + C:   Diski kapar
C= + O:   Diski açar
C= + A:   A sürücüsüne geçer
C= + B:   B sürücüsüne geçer
1....9   :   Sayfa #'e geçer


İpucu 4: Disketlere farklı adlar verme

Disketlerinize farklı isimler verin. GEOS diskleri adlarından tanıdığından dolayı, eğer aynı adı taşıyan iki disk arasında bir şey kopyalamaya çalışıyorsanız karıştıracaktır. Bu gibi durumlarda, kenardaki simge aniden kaybolabilmekte veya GEOS kopyalama işlemini durdurabilmektedir.


İpucu 6: Disket değiştirdikten sonra her zaman OPEN'a tıklayın (C=-O)

Disket değiştirdikten sonra OPEN ile açmayı unutmayın. En iyi ihtimalle, deskTop sizden çıkarmış olduğunuz disketi geri takmanızı isteyecektir. Yine de, istenmeyen başka bir durum da oluşabilir.


İpucu 8: VALIDATE ve SCRATCH işlemini yalnızca GEOS içinden yapın

BASIC'teyken GEOS disketleri üzerinde asla scratch ve validate komutlarını kullanmayın. Eğer yanlışlıkla yapmışsanız, GEOS içinden bu disket üzerinde bir validate işlemi yapana kadar bu disket üzerine hiçbir şey kaydetmeyin. GEOS'taki validate komutu, kullanılan ek sektörleri tanıyıp BAM'de (Blok Ayırma Tablosu) işaretleyerek üzerilerine yazılmasını engellemektedir.


İpucu 11: Disket sürücüyü asla kapatmayın

GEOS ile çalışırken disket sürücüyü asla kapatmayın. (Tek bir istisnası vardır: İkinci bir sürücü takmak istediğinizde, GEOS sizden önce bunu kapatmanızı isteyecektir). GEOS, disket hızlandırıcı kodun bir kısmını disket sürücüsü belleğine koymaktadır. Disket sürücüyü kapattığınızda, bu kısım silinmiş oluyor. Bu sadece sonraki tüm disk işlemlerinin yavaşlamasına değil, GEOS'un sonraki disk erişimlerinde bir hata iletisi görüntülemesine ve artık diske erişilememesine neden olur! GEOS'a bir sürücü eklemek istediğinizde de sistem kilitlenecektir.


İpucu 16: Simgeleri başka bir sayfaya yerleştirme

Bir simgeyi belirli bir sayfaya (örneğin ilk sayfaya) taşımak için, simgeyi ilk önce ekran kenarına koymak gerekir. Ardından, istediğiniz sayfaya geçerek simgeyi o sayfadaki boş bir yere taşıyabilirsiniz. Eğer boş bir yer varsa, GEOS simgeyi ilgili yere yerleştirecektir. Ne yazık ki, simgeyi çift tıklatıp, sonra istediğiniz sayfayı seçip taşımak mümkün değil. Sayfayı değiştirir değiştirmez, simge otomatik olarak tekrar eski yerine konacak ve taşıma işlemi gerçekleşmeyecektir.


İpucu 17: Sistem dosyalarını son sayfalara yerleştirin

Yapılacak en iyi şey, FONTLARI, GİRİŞ CİHAZI SÜRÜCÜLERİNİ, YAZICILARI, NOTLARI ve TERCİHLERİ son sayfalara yerleştirerek, bu dosyalara doğrudan erişme olasılığını düşürmektedir. Bu şekilde, örneğin notepad'i çalıştırmak için yanlışlıkla notes adlı veri dosyasına tıklamamış olursunuz.


İpucu 19: Tarih ve saat bilgisi işlerinizi kolaylaştırır

Her dosyaya tarih, zaman ve not düşme özelliğinden yararlanın. Tarih ve zaman bilgisi zaten GEOS tarafından her dosyaya otomatik kaydedilmektedir.

GEOS ile çalışmaya başladığınızda preference mgr programını kullanarak saat ve tarihi ayarlayın veya DS3231'li bir RTC saat modülünü user port'a takıp GEOS diskine rtcgeosload programını koyarak zamanın otomatik olarak güncellenmesini sağlayın. Bu şekilde, View menüsünden Date sıralamasına göre dosyaları listeleterek örneğin bir çizim dosyasının son halini görüntüleyebilirsiniz. Son oluşturulan dosyalar her zaman en üstte olacaktır.


İpucu 25: GEOS disketine dönüştürme işleminin bir riski yoktur

Eğer GEOS tarafından oluşturulmamış (biçimlendirilmemiş)  bir disk kullanmak isterseniz, GEOS sizden bu disketi GEOS biçimine dönüştürmek isteyip istemediğinizi soracaktır. Veri kaybedebileceğiniz düşüncesiyle bu noktada bir endişe duymuş olabilirsiniz. FORMAT'lama tehlikeli bir sözcük gibi görünse de, GEOS formatında olmayan bir diskete herhangi bir dosya kopyalamanız da olanaklı değildir. GEOS, bir disketin GEOS uyumlu olup olmadığını görmek için o diskette sayfa kenarına bir simge yerleştirmeye çalışır. Bu işlem sadece bir GEOS disketinde mümkün olduğundan, disketlerinizi endişelenmeksizin GEOS biçimine dönüştürtebilirsiniz. GEOS, sayfa kenarına bilgi yerleştirmek için fazladan bir sektör kullanır. Normalde bu iş için 19. iz, 8. sektör kullanılır, ama eğer doluysa GEOS boş başka bir sektör arayacaktır. Bu şekilde hiçbir veri kaybı olmaz. Ancak, bu işlemi satın aldığınız program disketlerinde kullanmayın. Bu disketler genellikle kopya korumasına sahip olup, GEOS formatına dönüştürülürse kullanılmaz hale gelebilirler.


İpucu 29: Klavye ile sayfa seçimi

Çeşitli sayfaları arasında geçiş yapmak için joystick yerine klavye kullanarak zaman kazanabilirsiniz. Tek yapmanız gereken ilgili sayfanın numarasına karşılık gelen rakam tuşuna basmak. "Fare" kullanmak ne kadar iyi bir fikir olsa bile, çoğu işlemi klavye kullanarak daha kolay halletmek mümkündür.


İpucu 47: GeoWrite'ta sağ kenar boşluğunu 5'e ayarlamak hem zaman tasarrufu sağlar hem de yazılar daha kolay okunur

GeoWrite'taki sol ve sağ kenar boşlukları olması gereken yerde değildir. Eğer daha yazmaya başlamadan sağ kenar boşluğunu "5"e ayarlarsanız, çok daha hızlı ve kolay yazabilirsiniz. Bunun için, fare imlecini sağa doğru mümkün olduğunca hareket ettirin. Sağ kenarda "7"nin yanında farklı bir işaret, yani sağ kenar işaretini göreceksiniz. Buna tıklarsanız, "M" şeklindeki bu işareti hareket ettirebilirsniz; fare tuşunu basılı tutarak bunu "5"in üzerine taşıyın. Bu sayede artık GEOS sayfanın sol ve sağ yarıları arasındaki gidip gelmek zorunda kalmayacak ve ekranın her seferinde yeniden çizilmesi gerekmeyecektir.


İpucu X: Disket sürücüden çıkarmadan önce disketi GEOS içinden mutlaka kapatın

GEOS deskTOP'undayken veya bir uygulama içindeyken (bir diyalog kutusu sizden disketi çıkarmanızı istemediği sürece) disket sürücüdeki disketi kapatmadan önce (Commodore-C tuşlarıyla) asla çıkarmayın.


Yardımcı Kitaplar

. "GEOS Tricks & Tips", yazan M. Kerkloh ile R. Tornsdorf
. "How to Get the Most out of GEOS", yazan Jr. Jim Oldfield ile Tim Sickbert
. "GEOS Version 2.0 Manual", çıkaran Berkeley Softworks
. "GEOS Inside and Out", yazan M. Tornsdorf

(Bu kitapları http://www.bombjack.org/commodore/books.htm#LANGUAGES_-_OS (http://www.bombjack.org/commodore/books.htm#LANGUAGES_-_OS) adresinde bulabilirsiniz)


Önerilen Bağlantılar

. "GEOS Wiki" - https://www.c64-wiki.com/index.php/GEOS (https://www.c64-wiki.com/index.php/GEOS)
. "GEOS SSS" - http://www.zimmers.net/geos/GEOSFAQ.html (http://www.zimmers.net/geos/GEOSFAQ.html)
. "GEOS for the C64" - http://lyonlabs.org/commodore/onrequest/geos.html (http://lyonlabs.org/commodore/onrequest/geos.html)
. "GEOS CD" - http://www.lyonlabs.org/commodore/onrequest/geos/geoSpecific/ (http://www.lyonlabs.org/commodore/onrequest/geos/geoSpecific/)
. "GEOS 64 2.0 Kaynak Kodu" - https://github.com/ytmytm/c64-GEOS2000 (https://github.com/ytmytm/c64-GEOS2000)
. "GEOS 128 2.0 Kaynak Kodu" - https://github.com/ytmytm/c64-GEOS128 (https://github.com/ytmytm/c64-GEOS128)


Önerilen Videolar

. "EasyFlash ile Boot Eden GEOS 64 2.1e ROM'u" - https://youtu.be/CkcTa5VgADM (https://youtu.be/CkcTa5VgADM)
. "10 Saniyede GEOS Boot" - https://youtu.be/EZLgPM4m_Zw (https://youtu.be/EZLgPM4m_Zw)
. "IRQhack64 Turbo (4 Saniyede GEOS Boot)" - https://youtu.be/Lv3V5gn9QSA (https://youtu.be/Lv3V5gn9QSA)
. "Bazı GEOS Oyunları" - https://youtu.be/5OT3DoPty4Y (https://youtu.be/5OT3DoPty4Y)
. "PC ile C64 Karşılaştırması - GEOS Masaüstü" - https://youtu.be/oh5Uql2sNa4 (https://youtu.be/oh5Uql2sNa4)
. "GEOS ve GeoLink ile Commodore 64'ü Çevrimiçi Yapma" - https://youtu.be/B-El9AbyR0w (https://youtu.be/B-El9AbyR0w)
. "GEOS + GeoTerm ile BBS'ye Bağlanma/Telnet Çekme" - https://youtu.be/Qw-wdKtCaP0 (https://youtu.be/Qw-wdKtCaP0)



Teknik Bilgi

Bu GEOS 2.1e Kernal'ı için https://github.com/ytmytm/c64-GEOS2000 (https://github.com/ytmytm/c64-GEOS2000) adresindeki GEOS 2.0 kaynağı değiştirildi. Derlenmiş kod yeniden yapılandırılarak bir kısmı exomizer ile sıkıştırıldı.

Ortaya çıkan EPROM'un ve Kernal'ın bellek haritası ise aşağıda yer alıyor:


EPROM Bellek Haritası:



Açılmış kod:



Exomizer şu parametrelerle kullanıldı:



İlk yerleştirici kod, istenen bellek düzeni için exomizer kodunda değişiklik yapıyor.


Ekler

Ek 1: C64 Bellek Düzeni



Ek 2: SD2IEC için D64 bağlama kodu



Ek 3: EasyFlash için EasyBoot Kodu



Ek 4: RAM Genişletme G/Ç Çakışma Tablosu



Kısaltmalar:


St.   : Status
Cmd.   : Komut
Cbs<   : C64 aktarma adresi. <
Cbs>   : C64 aktarma adresi. >
Rbs<   : REU aktarma adresi. <
Rbs_   : REU aktarma adresi. _
Rbs>   : REU aktarma adresi. >
Tr<   : Aktarım uzunluğu <
Tr>   : Aktarım uzunluğu >
Int   : Kesinti maskesi
AdrC   : Adresi kontrol
Psel   : Sayfa seçimi
Bsel   : Bank seçimi
Cfg   : Ayar yazmacı
Mrr   : Aynalama yazmacı


Bu tabloya göre, EasyFlash sadece +60 K RAM Eklentisi ile kullanılabiliyor.
REU veya GeoRAM sadece gerçek bir 16K EPROM ile kullanılmalıdır.

Zaman zaman, bazı eBay satıcıları evrensel EPROM kartuşu satıyor.

Satıcıdan, arzu edilen GEOS64 2.1e .CRT imajını EPROM'a yakmasını isteyip öyle satın alabilirsiniz bunları.

Not: 1764/1750 Ram Genişletme Birimlerinde (REU), EPROM takmak için bir yer bulunuyor.


GEOS64 2.1e EPROM imajının bu sürümü yalnızca REU desteklemektedir.

(Sonraki sürüm 2.1r, GeoRAM destekleyecek)

Eğer başka RAM Genişletmeleri için destek istiyorsanız bana ulaşın lütfen.


6 Haziran 2016 – Ankara
İlker Fıçıcılar
i l k e r f (malum işaret) g e o c i t i e s N O K T A c o m
http://cbm.ficicilar.name.tr/ (http://cbm.ficicilar.name.tr/)

--

=======================================================

Paylaşım ve emeklerin için teşekkürler, Geos'u bu mesajlardan sonra denemek istiyorum.

Ellerine sağlık üstad.

Tebrikler İlker,

Yalnız Geos kullanabilmek için bize mouse arabirimi lazım acele tarafından, eskiden olsa joystick ile kullanırdım ama şu çağda çok eğreti geliyor :(

Geos'a bir de network printing desteği sağlasak şukela olurdu :)

Teşekkürlerler...

Bir anımsatma: LightPen ile güzel kullanılıyor GEOS... Aslında modern bir deskTop yazıp, CepTel/Tablet GUI'lerine benzetmek mümkün.

Bir de fikir: Kablosuz LightPen yapamaz mıyız? Bence yapabiliriz :)

Not: Aslında GEOS'ta ağdan yazdırma desteği halihazırda var, hem de WiFi!.. RS232'li yazıcı sürücülerinden herhangi uygun bir tanesi o işi görmeli. Sadece önceden ESP8266'ya WPS ile ilgili yazıcıya bağlanma komutunu göndermek gerekecek.

Not 2: Amiga mouse da GEOS ile kullanılabiliyor.

Not 3: PS/2 protokollü USB mouse driver'ını bir daha ele alacağım. Daha önce yazmıştım, bulabilirsem ele almayıp arşive koyacağım.

Not 4: Arşiv içindeki imajlarda NEOS mouse driver'ı da var. NEOS mouse ise aslında bir MSX mouse.

Not 5: Bazı eski mouse'ları dönüştürmek için gerekli bilgileri sayfamda bir yerlere gömmüştüm. Zor değil aslında ama kimse uğraşmaz tahminimce.

Not 6: Evet, dediğine geldim :) Arduino bir optik mouse arabirimi iyi giderdi.

Not 7: Rezistif dokunmatik ekran da düşündüm aslında (monitör üstüne kaplamalık) ama direnç aralıklarını eşleştirmek uğraştırır vb. derken ertelemiştim.

Not 8: Belki ileride C64 tablet yapınca bir daha ele alırız dokunmatik ekranı.

GEOS hakkında yeni videolar var mı diye bakıyordum demin, şunu buldum, 3 ay önce yüklenmiş: https://www.youtube.com/watch?v=E9395f_mtj8 (https://www.youtube.com/watch?v=E9395f_mtj8)

Lehçe bilmiyorum, ama bu GEOS2.1e kartuş imajını EasyFlash ile çeşitli şekillerde deneyip bu videoyu çekmiş... Epeyi bir şeyler diyor, umarım küfretmiyordur bana :)

İlker abi tebrikler. Çok iyi. Geos kullanmayı istiyorum hatta bunun için IrqHack64 elimde power on ile birlikte oto yükleme yapar halde lakin mouse kullanamamak joystick ile yetinmek beni Geos tan soğutuyor.
C64 için mouse dönüştürücü işine girismenizi sabırsızlıkla bekliyorum. Bekle demiştin abi.

@emarti Ben o mouse driver'ı epeyi zaman önce yazmıştım, ama en son sürümünü disketlerde bulamamıştım en son. Kaset portu üzerinden seri (veya PS/2) mouse kullanıyordu... Baştan yazmam gerekiyor... Amiga mouse da kullanmak mümkün. Onun GEOS driver'ını paylaşmayı unuttum asıl.

Bu arada imajda, 250425 anakartlarla ve SD2IEC kullanırken ortaya çıkan bir hata tespit etmiştim geçen hafta: Boot edilecek .D64'ü seçmek için SD2IEC'yi beklerken kilitleniyor, SD2IEC'nin reset tuşuna basılınca kaldığı yerden devam ediyor ama .D64 mount edilemediğinden yükleyemiyor haliyle GEOS desk top'u.

RAM kısmı hariç benzer bir anakart olan 250466 anakartta ve sonrakilerde bu hata yok.

Ek olarak, 27C128'e yazmış ve el yapımı bol atlama telli bir kartla denemiştim bu imajı. EasyFlash'a kıyasla daha hızlı açılıyor bu şekilde... Bu kartuşta normal adres ve data hatlarına ek olarak, ROML ve ROMH EPROM'un 22. bacağına, Exrom ve Game ise toprağa bağlı.

İlker abi sana zahmet bir topik daha açıp GEOS'u amiga mouse ile nasıl kullanabiliriz okumak isteriz.

Harika! Şimdi bu EPROM imajınını forumdaki kartuş uygulamaları ile kullanabilmenin bir yolu var mı? Amiga mouse desteği varsa Amiga'ya uygulanan PS2 adaptörlerini C64'te kullanmak da mümkün mü?

Yalnız, Amiga Mouse nihai bir çözüm değil.

Aslında, Commodore 1351 emülasyonu yapan bir tür PS/2 mouse adaptörü vardı piyasada, o kullanılabilir alternatif olarak: http://electronica4u.com/docs/adapter_tom_instruction_en.pdf (http://electronica4u.com/docs/adapter_tom_instruction_en.pdf)

Bu tür PS/2-1351 adaptörlerini kullanırken, özellikle GEOS'ta 1351 (a) [accelerated] driver'ı kullanılırsa daha iyi sonuç vermesi muhtemel.

Bu arada ek bir not: CC65 sayesinde GEOS için uygulama geliştirmek gayet kolay: http://www.cc65.org/doc/geos-1.html (http://www.cc65.org/doc/geos-1.html)

@witchdoktor: Delimawi'nin MegaOne'ı ile bu imajı kullanmak mümkün. Ayrıca i_r_on'un IRQhack64'ü de GEOS'u C64'e anında ışınlayabiliyor. Ek olarak, bu imaj simon'un SD2IEC'ini kullanarak GEOS64.D64'ü mount ediyor... Özetle forumda sinerji müthiş :)