commodore.gen.tr

Kapasitörler konusunda bazı sorularım var, cevaplarsanız memnun olurum...

1- Surface Mount dediğimiz tip kapasitörlerde 6.3mm, 8mm gibi değerler var. Bu ayakların uzaklıkları mı? ya da Amiga4000 için kapasitör aldığımı var sayalım. Bu açıklığın ne olması gerekir? Önemi var mı?

2- Kapasitörlerin yerine diğer kapasitörler takılabiliyordu sanırım.. Kural kapasitans'ı aynı olan, daha yüksek gerilimli olan mı kullanılabiliyordu? Misal 100μF 25 Vdc yerine 100μF 35Vdc kullanılabiyormuydu? (Eğer kullanılıyorsa zararı nedir? ya da tavsiye edilir mi/edilmez mi)

3- Yurtdışından Rubycon/Nichicon vs. biraz daha kaliteli kapasitör almak için ne yapıyorsunuz? Türkiyede sanırım bulunmuyorlar... (elektronomi.com var, ama 14-21 gün süresi var...Yurtdışından alsan farkı yok sanırım).

Benim 4000 anakart recapped yapılmıştı, istersen yrine ne taktiklarini bakip soyliyeyim

Satici tantalium kullandik gibi birşey yazmıştı

Takılanların listesi var elimde... Biraz daha kaliteli birşeyler almak istiyorum. Alışveriş yaparken dikkatimi çekti. 6.3mm olan var 8mm olan var. İhtiyacım olan 1 kapasitör ama en az 10 tane almak gerekiyor. Eğer kapasitans'ı eşit olan voltajı farklı kullanılabiliyorsa belki yüksek voltajlılardan 10 tane alırım diye düşündüm...ve Türkiyede satılan kapasitörler hakkında iyi şeyler okumadım...Hem hızlı hem uygun fiyatlı ve kaliteli (3 bilinmeyenli denklem :P) kapasitör kaynağı var mı merak ettim. (Tantalium Gökçede kullanıyor...ama sanırım onun içinde aynı sorular geçerli)

kutuplu tip kapasitansa sahip olan solid,tantal ve klasik elektrolitik kapasitörlerin birbirlerine olan farkları kullanım alanları ve ömürleri ile değişiklik gösterir.

örneğin amigalardaki değişen kapasitörler solid tipte yüzey montajlı olup polimer bileşene sahip bir kapasitördür bu tip kapasitörler kuruma yapmaz çok uzun ömürlü ve düşük esr sahibidir.  ama yapısal olarak elektrolitiktir.

klasik elektrolitik kapasitörler yapısal olarak alüminyum bileşene sahiptir. zamanla kuruma yapar, esr yüksek seviyelere çıkabilir. çoğu zaman bozuk olduğunu sökmeden anlamak olanaksızdır..

6,8 8mm gibi değerler bacak farklarını dolayısıyla çapı ifade eder.  her kapasitör heryere uymaz ama Türk işi uydurabilirsiniz çünkü üreticiler bacak sorunu yaşanmaması için uzun tutarlar.

XuF/25 yerine xuF/35 takılabilir AMA bu takma işlemi hassas işlerde olmaz. çünkü voltaj değişiklikleri ESR ile direk orantılıdır.
(besleme devrelerinde sorun olmaz)

EDIT: yazmayı unuttum solid kapasitörler ısıyı sevmezler. yüksek ısıya maruz kaldıklarında ömürlerini yitirirler... alüminyum elektrolitik kapasitöre göre bu konuda çok zayıftır..  ISI YAYAN BİLEŞENLERİN YANINDA,MOSFET,FET,REGÜLE TİPİ DEVRELERDE KULLANILMAZLAR.

3- için ebayden referanslı satıcı kullanıyordum, ebay gitti gideli pek işim olmadı onlarla da. Ama genelde ses gibi sinyaldeki farklılığın önem arz ettiği uygulamalarda kullanılıyor.

25v yerne 35v kullanılabilir, ancak kapasitördeki parametreler burada konuştuklarımızla sınırlı değil. Yani sadece voltaj ve kapasitans değeri yeterli değil.

Aykiri1'in bahsettiği gibi, yapısı (solid, aliminyum, tantal, vb...), ESR değeri, toleransı, sıcaklık limiti ve bu sıcaklık değerindeki ömrü, ve hatta frekansa bağlı olarak akıtabildiği akım vb önem arz ediyor.

Biz devre tasarlarken, kullanıldığı yere ve tahmini çevresel şartlara göre bu parametreleri yaklaşık olarak belirliyor ve ürün seçiyoruz.

Ama bazı temel kurallar var. Örneğin aynı kapasitedeki iki kondansatör için voltaj arttıkça genellikle ölçüler büyür. Yani sorunun cevabı olarak 25v yerine 35v takarsan muhtemelen takacağın kondansatör daha büyük olacaktır, aynı yere sığdırabilirsen sıkıntı olmaz. Hatta voltaj değeri yüksek olması daha iyi bile olabilir, şöyle ki, eğer tasarımcı 5v hattına, 5.3v kondansatör takmış ise, 5v hattındaki anlık ripple dediğimiz voltaj dalgalanmaları bu kondansatörün ömrünü kısaltacaktır. Buraya 6v ve hatta 10v kondansatör takıyor olmak daha iyidir.

Dediğim gibi voltaj da tek başına değerlendirilmez, voltajdeğiştikçe muhtemelen ESR değeri de değişecektir, bu da kullanıldığı yere göre öenmli olabilir.

Bir başka notum da şu. Bazı parametreler için, örneğin ESR, ne kadar düşükse o kadar iyidir şeklinde bir genelleme yapılamıyor. Gene aynı şekilde tasarımıcnın o devreyi tasarlarken yaptığı hesaplamalar ile ilgili bir durum bu. ESR dediğimiz, iç direnç değerinin düşük olması iyidir, fakat, meselasa bazı lineer regülatör devreleri çok düşük ESR kondansatörleri sevmezler, bu da net olarak ilgili devredinin datasheetinde belirtilir. Ama biz burada bu konulara haiz olmadığımızdan, kafamıza göre sadece kondansatör bazında paramtre değişikliği yapamayız.

Ben örneğin bir devredeki kondansatörün tipini ezbere değiştirmeye karşıyım. Gidipte elektrolitikleri "daha iyi" gibi temelsiz bir inanışa göre tanatal olanlarla değiştirmek doğru birşey değil. Ha çalışmaz mı? Çalışır tabiki. Ama mesela şöyle düşünün, bir devrede onlarca kondansatör var, bir çoğu besleme hattında, bunların tümünün ESR değerlerini bir anda düşürmüş olduk. Şimdi sistem ilk açıldığında orjinal haline göre çok daha fazla anlık akım çekecek. (Direnç düşerse akım yükselir, sistem ilk açıldığında kondansatörler boş olduğu için, dolana kadar akım çekeceklerdir. ESR düşük olunca bu akım çok daha yüksek olacaktır.)

Gelelim pratik önerilere. Amiga vb sistemlerdeki kondansatörler çok da kritik değil. Ancak SMPS power katı, yada CPU besleme regülatörlerindeki kondansatörleri değiştiriyorsak, mutlaka tüm bu parametreleri göz önünde bulundurmak lazım. Zira yüksek frekansta çalışan bu sistemlerde kesinlikle voltaj ve kapasitans tek başlarına yeterli değiller. Ayrıca bu katlardaki kondansatörler çok yüksek frekansta çalıştıklarından, örneğin ESR değeri yanlış seçilmiş ise ısınacaklar, ve zaten ilgili kat yapısı gereği sıcak olduğu için kısa zamanda zarar görecek ve şişecektir. (Hatta patlayabilirler, zaten elektrolitik kapasitörlerde böyle bir durum oluştuğunda kibarca patlasın diye üzerlerine çizik atılır, bu sayede kolayca buradan çatlayarak gazı dışarı atarlar ve bomba gibi patlamazlar.)

Gördüğünüz gibi aslında basit görünen bu komponent aslında çok da basit değil. Bu sebeple kesinlikle markasız, markası bilinmeyen ürünlerden uzak durun. TDK, Panasonic, benzeri bilindik markalar alın. Mümkün ise voltaj, kapasitans, kılıf ile değil, üretici ürün kodunu bulun, PDF'ini okuyun ve ona göre sipariş edin.

Bu mesela digikey'in kapasitör seçim sayfası. Lifetime @ Temp. kolonuna dikkat dikkat edin. 500hrs@85 ile başlıyor. 85 derece 500 saat çalışacak bir kondansatör almışsanız, 20 gün sonra ömrünü tamamlayacak demektir. Bu örneği abartı olarak ne aldığımızı bilmenin önemli olduğuna dikkat çekmek için verdim sadece...

https://www.digikey.com/products/en/capacitors/aluminum-electrolytic-capacitors/58?k=capacitor (https://www.digikey.com/products/en/capacitors/aluminum-electrolytic-capacitors/58?k=capacitor)

EK: Dğer soruları unutmuşum.

1.
SMD kapasitörlerdeki 6.3mm vb değerler, elektrolitik ise çapı. Ancak zaten altında plastik bir yatak bulunur. Bu genelde kare şeklindedir. İki köşesi bazen kırık olabiliyor. Bu yatağın her bir kenarının uzunluğu da bu değere eşittir. Yani 6.3mm kenarlı bir kare oturum alanı var demek. Not: Yüksekliği de önemli. Bazı devrelerde, yükseklik olarak yerleşim sıkıntısı olabiliyor.

3.
Digikeyden seçip, 1-2 adet bile olsa, kodu ile beraber sarnikon (ya da birkaç alternatifi daha var) TR'den sipariş yazdırıyorsunuz. Genelde her hafta toplu yükleme yapıyorlar. En geç 10 gün sonra elinizde oluyor ürün. Toplam fiyata göre %20 ila %10 arası bir komisyon alıyorlar. Gümrük ödemiyorsunuz, onlar toplu sipariş için ortak gümrükleme yapıyor. Ancak +KDV şeklinde ödüyorsunuz. Tek tük siparişler için ideal, ancak seri üretim için kazık oluyor...

Verdiğiniz bilgiler için çok teşekkürler... Çok şey öğrendim... Sağolun.

Bir de alisverise gittiginizde saticiya kapasitor demeyin genelde anlamayip sonra 'kondansor' (kondansitor de degil) diye sizi duzeltirler ;)

Yok, karaköye falan gitmeye hiç niyetim yok...Karaköy esnafı kadar uyuz bir esnaf görmedim (yaşlıları hariç...yaşlılar çok ilgili samimi).

http://tr.rsdelivers.com/ (http://tr.rsdelivers.com/) sitesinde istediğim tür kapasitörleri seçtim (panasonic, rubycon, nichicon gibi iyi markalar var)... Sadece ne kadar sürede teslim olacak kısmını anlamadım. Mesaj attım cevap gelmedi.. Bu akşam digikey'e bakacağım :)

Cuma karaköye gittim..
İstediğimiz kapasitörler nerdeyse yok..
2 farklı tantulumu bulmak için 1 saat dolaştım.. Nerdeyse her yere sordum..

Ben internetten sipariş veririken ısı ve tolerans değerlerine baktım.

Bazılar %10 bazıları %20 toleransla çalışıyor.
Büyük toleranslıları seçtim.

Ayrıca 85C ve 105C dereceye çıkabilenler var yine 105 leri secmeye gayret gösterdim..

Tanatalum kapasçtörlerin boyutunu kasası belirliyor .. C kasa küçük D kasa biraz daha büyük gibi.

Silindir (şişenler varya) onalarda da çalışma ömürleri uzun olanları seçiyorum 5000 saat gibi