commodore.gen.tr

8 bit bilgisayarlarda kartuş için soketler varken hatta hızlı veri yüklemesi yapabilirken 16 bitlerde neden vazgeçilmiş olabilir?

Maliyet?

8 bitte kaset ve disket kadar satmadigindan bence

8 bit için 8K ve 16K boyut için istenilen nitelikte oyun yapılamadığı gerçeği var. Ama bu 16 bitlerde ROMlarda kapasite artışı yapamadıklarından da olabilir.

8 bit döneminde kartuşlar, kaset ve disketlere zaten çok daha pahalı idi. İlk C64'ümü sattığım 93 senesine kadar utility kartuşları haricinde hiç kartuş oyunu görmedim. Famiclone Gameboy kartuşlarını da sadece bir tane alır oynadıkça bilgisayarcıya gidip değiştirirdik. 16 bit'e geçildiğinde bu makas çok daha açılmış olmalı. 16k kartuşuların pahalı sayıldığı ortamda Amiga disketine denk gelen 880kb'lık bir kartuşun fiyatını tahmin etmek istemiyorum.

Kartuş için oyun geliştirme ortamı da ayrı bir külfet. Pek çok ilave elektronik zamanzingo edinmek gerekiyor.

Oyun büyüklüğü de bir faktör. Disket ortamı için oyun çok büyüdüğünde birden fazla diskete bölmek her zaman çözüm oluyor. Disket sayısı artınca yayıncılar sorun çıkarıyormuş ama bir şekilde orta yol bulunuyordu. Ancak kartuş ortamında oyunu kırpıp, kartuşa limitlerine sığdırmak zorundasınız. En büyük handikapın da bu olduğuna inanıyorum. 512k'lık makinada disket kullanarak megabytlarca boyutta grafik ve müzik kullanabilirsiniz.

Şunu düzeltmek lazım, kartuş yuvası dediğimiz meret çoğu bilgisayarda aslında genişleme yuvası. Günümüz pc'lerinde genişleme kartları taktığımız yapının geçmişte ucuzlaştırılmış hali. Bu genişleme yuvaları bilgisayarlardan hiç bir zaman kalkmadı.

16 bit amiga / atari gibi bilgisayarlarda kartuşun oyun medyası olarak tercih edilmeme sebebi muhtemelen cihazların hali hazırda disket sürücü gibi medyası ucuz bir depolama ortamı ile geliyor oluşu. Firmaların yazılım / oyun satışından çok donanım satışına odaklanması ve konsol üreticilerinin yaptığının aksine üçüncü parti geliştiricileri kopya koruması konusunda yalnız bırakmaları. Bu bilgisayarlarda ana belleğin eski bilgisayarlardan çok yüksek olması da sistemin belleğini yemeyen harici kartuş çözümlerine olan ihtiyacı azaltıyor.

Oyun konsollarına bakınca kartuşun sağladığı kopyalama koruması / düşük yükleme süreleri dönem dönem rakip konsollar arasında fark yaratmış, bazı dönemlerde de maliyetinden ve düşük kapasitesinden dolayı handikap olmuş (nintendo 64 / dreamcast / playstation). Cihaz satışından çok oyun satışına önem veren Nintendo mesela broadband bu kadar yaygınken oyunları hala kartuş denebilecek medyalarda satıyor. Günümüzde kopya koruması için daha çok ilgili konsolun donanım ve işletim sisteminin bir arada kriptografi bilimi ile sağladığı imkanlardan faydalanılıyor. Son konsolu Switch için Wii ve Wii U'da optik medya kullandıktan sonra tekrar kartuş bazlı medyaya döndü mesela Nintendo.

Şurada Nintendo 64'ün diğer konsollarla rekabeti anlatılırken optik medya ile kartuş tabanlı medya arasındaki fark iyice anlatılmış.
http://www.wiki-zero.co/index.php?q=aHR0cHM6Ly9lbi53aWtpcGVkaWEub3JnL3dpa2kvTmludGVuZG9fNjQ (http://www.wiki-zero.co/index.php?q=aHR0cHM6Ly9lbi53aWtpcGVkaWEub3JnL3dpa2kvTmludGVuZG9fNjQ)

Oyun konsollarında hala kullanılmasından hareketle tekrar bilgisayarlara dönecek olursak 16 bit bilgisayarlarda tercih edilmeme sebebini zamanın markalarının platformları için lisans satma gibi bir lükslerinin olamamasına da bağlayabiliriz. O zamanın bilgisayarları/işletim sistemleri ister istemez her tür geliştiriciye komple açık sistemlerdi. Konsolların daha o zamanlardan  başlattığı platformunu lisanslama olayını misal Apple'ın geliştirici lisansı satabilmesi ile benzeştirebiliriz.

Commodore elini yeterince güçlü hissetseydi pekala Amiga için geliştiricilerden lisans ücreti isteyebilir, standart bir Amiga'nın değil özel bir geliştirme ortamının satışını zorunlu tutabilirdi. Tabii bunları yaptıktan sonra sisteme kopya koruması da eklemek durumunda kalacaktı. Bunları yapıp pekala oyunlar için kartuş tabanlı bir sistemi de zorunlu hale getirebilirdi.

Böyle bir yola girilmemesinin sebebi de bilgisayarların sadece bir oyun aracı olmaktan çok oyun dahil genel kullanımının ön planda tutulmuş olması. Sonra sonra duruma uyanan Commodore'un çıkardığı C64GS ve Amiga CDTV'nin başarısız olmasında da konsol üreticilerinin stratejilerine adapte olamayan bir vizyonsuzluk söz konusu.

Tarihin tozlu sayfalarında görece olarak daha başarılı olan C64 değil de Atari olsaydı belki de kartuş oyunları 16 bit bilgisayarlarda da görebilirdik. Zira Atari Commodore'dan çok önce kurumsallaşmış ve kendi içinde arcade / bilgisayar / konsol ayrımını yapabilmiş bir firmaydı.

Geçmişte olduğu gibi bugün de aslında konsollar ve bilgisayarlar amaç olarak birbirlerinden yeterince ayrışmış durumda ve bugün kartuşu sadece oyun konsolları için telaffuz ediyoruz.

"Belki de sorulması gereken 8-bit bilgisayarlar için niye kartuşla oyun üretildi?" olmalıydı :)

Daha az maliyetli disket kullanımına geçildiği için ?

Bugün 50 GB lik bir oyun kartus seklinde olsaydi fiyati ne olurdu bi dusunin.
Genisleme yuvasindan direk sisteme eklenerek calismasi gerektiginden DDR3 veya 4 hizinda hafiza chipleri olmasi lazim.
50 GB lik bir oyun 3000 TL olurdu herhalde.
Oyunun tum bolumleri kartusta olmak zorunda.
Oysa simdi daha az hafizaya kisim kisim yuklenerek calisiyor.