commodore.gen.tr

Selamlar, baya bir Atari Restorasyon tamir konusu açıldığı için ben de katkıda bulunayım dedim, Uzun zamandır aklımdaydı, 800XL'imde çalışır halde bulunan, Wiztronics 256K ram upgrade board'ını sizinle paylaşmak istedim. Atari'yi Standart 64kb + 192kb toplam 256kb XE uyumlu hale getiriyor.  Bir wiztronics klonunu da ebay dan almıştım 2017 yılında. Aynı devre Wiztronics, Newell, QuarterMEG gibi isimlerle de satılmış zamanında (Biltek, sky, nokta bilgisayar ... gibi). Orijinali tasarımı ACE-80 Kolon kartuşunun tasarımcısı Claus Buchholz'e ait.

(https://i.ibb.co/TRxrnp4/6.jpg)

Buna ne gerek var derseniz, 256k'ya kadar ram isteyen oyun ve programları sorunsuz kullanabiliyorsunuz. RAM miktarı arttıkça bilgisayar sanki 'Amiga'laşmaya başlıyor, Test ettiğim 130XE için yazılan oyun ve programlar ve en az 256k isteyen yeni polonya üretim oyun ve demoların hepsini sorunsuz çalıştırdım. Şart değil ama, eğer OS Rom'u Rev 4 e yükseltirseniz, DOS 2.5 makineyi 130XE olarak algılayıp RAMDisk 'i kendisi kuruyor ve Self Test, extended memory test yapabiliyor, Eski XL OS sadece ilk 64K'yı test ediyor. Ama montajdan sonra tam 256k RAM Testini "eXtended RAM Tester"  programı ile yapmanız daha faydalı. Atari OS 64K Ram disk yapabiliyorken, Ekteki, tasarımcının QMEG Ram disk yazılımı ise 192k'nın tamamını kullanan bir Ram Disk oluşturuyor.

Buna benzer bir kaç çeşit RAM upgrade tipi (CompyShop, Rambo, XE...) var ve ram adreslemelerinde farklılıkar var. Bu vereceğim mod, XE uyumlu olanı yani 800XL, efektif olarak 130XE'ye dönüşüyor ayrıca +128kb hafızaya sahip oluyor.

Board'ın takılabilmesi için PAL ya da NTSC 1200XL/800XL Rev.D ve altı anakart gerekli. ROSE (800XLF), 65XE(900XLF),65XEN (ARABIC STAR),800XE ve 130XE kısaca üzerinde FREDDIE olan modellerde çalışmaz. 600XL ile de uyumlu değil. Board üzerindeki logic çipleri FREDDIE'nin bank switching işini yapıyor. 800XE ve 130XE yi 'Atari 320XE' 320/576kb'ye yükselten benzer projeler mevcut.

Ekte orinjinal şema, 192kb Ram disk kodu ve PCB yaptırmak isteyen arkadaşlar için Gerber'lerini paylaşıyorum. PCB Tasarımı bana ait değil, İstenirse yeniden çizilebilir ya da delikli plakete bile yapılabiliyor.

(https://i.ibb.co/k0jFT9Y/JPG.jpg)

Gerekenler

8x 41256 256K DRAM <=200ns

PCB için;
1x 74LS153
1x 74LS139
1x 74LS158 (Atari'den sökülen tekrar kullanılabilir)
1x 100nf Kondansatör (Wiztronics tasarımında kondansatör üzerinden değil direkt GND bağlantısı var)
1x 33 ohm, 1/4 watt direnç
2x 8 Pin Erkek Header

Montajı kolay ve istenirse geri döndürülebilecek bir işlem. Anakart üzerine sadece bir tek kablo lehimlemek gerekiyor. Öncelikle RAM, U27(74LS158), U23(PIA-6520) entegrelerinin soketli olması lazım,

- Tüm RAM'leri 41256 ile değiştiriyoruz. Atari hiç bir işlem yapmadan bu şekilde de 64k olarak sorunsuz çalışır ama sadece ilk 64k lık bank'ı kullanabilir.
- U27(74LS158) çipini söküp buraya soket taktıktan sonra, sonra PCB'yi bu sokete takıyoruz.
- En üstteki RAM çipi U9'un hemen üzerindeki R32 33ohm direnci söküyoruz ve devredeki RA8 hattını söktüğümüz direncin sağ noktasına lehimliyoruz. (U9 Pin1 e gider)
- U23(SALLY-6502) PIA çipinin 12-13-14-15-16 bacaklarını kaldırıyoruz ve PCB deki PB2-6 noktalarını sıra ile 12-16 bacaklakara bir şekilde bağlıyoruz. Ben PCB den gelen kabloların ucuna dişi pin header lehimledim ve PIA'nın bacaklarına direkt taktım.

Şema üzerinde 2 logic çip içeren bir kısım daha var, burası genelde 1200XL gibi daha eski modellerde bulunan çip revizyonlarında gerekli. Benim kullandığım wiztronics modelinde yerleri var ama çipler hiç takılmamış ayrıca fazladan bir hat çıkıyor ama ucu boşta, bir yere bağlı değil.

(https://i.ibb.co/HtpLqc3/790-D384-B-FDC3-4158-B838-E8-A4-EA1-D97-AB.jpg)
(https://i.ibb.co/RY11cr6/7-CBB7-E60-CAE3-49-A9-A392-2-BA8-B83-D8-BD0.jpg)
(https://i.ibb.co/Htkqhqg/7-A69-CC49-DDA1-4-C62-A423-CBE6-A6-B7-ED60.jpg)

Şu ana kadar karşılaştığım tek sorun, nadiren de olsa makineyi eğer hızlı açıp kaparsam RAM lerin içeriğinin hemen boşalmaması. 4-5 saniye beklemek gerekiyor, Yüklenen program büyük boyutlu ise ya tekrar çalışıyor, ya da ekranda kalıntıları geliyor veya self test e gönderiyor.

Güzel bir upgrade, teşekkürler :)

Muhteşem.

Piyasa tarafından C64 yanında üvey evlat muamelesi gördüğünü düşündüğüm Atari XL her geçen gün beni daha çok şaşırtıyor.

İnanıyorum ki Atari SIO konnektörü, C64'teki gibi, DIN konnektör olsaydı tarihte birçok şey değişebilirdi.

Bu güzel paylaşım için teşekkürler Volkan Hocam.

@Teşekkür ediyorum Sinan hocam, SIO ile USB 'nin tasarımcısı aynı kişi. Birbirleri ile de uyumlular.

Bu arada bir düzeltme yaptım, 6502 değil 6520-PIA olacak hatarın gideceği çip. Durup dururken eldeki bulgurdan da olmayasınız :)

Lothratek te 1mb upgrade vardı ona gerek yok mu sizce?

Pcbway den yaptıralım derim. Bende St den çıkma 32 tane 41256 var :)

800TL veya üstüne mal oluyor o. hesaplamak lazım. bu karşılaştırılmayacak kadar ekonomik. üstelik sonuç aynı :)

Çok güzel bir paylaşım. Teşekkürler. Gerçekten ben de Atari'yi daha düşük seviye bir 8bit makina sanardım eskiden ama inceledikçe aksine inanmaya başladım. Sinan'ın düşüncesine katılıyorum.

Harika paylaşım, atari. Gen. Tr açılır bu gidişle :)

Megablast adli freeware oyun

https://youtu.be/OYkDi7LIHGk

Eger 130XE ya da 256K veya ustu Modlu olursa muziklerdeki fark.

https://youtu.be/wox6NaEgENw

DOS 2.5, 130XL Ramdisk’i otomatik taniyip kuruyor. Sio2Usb kullaniyorum bu arada.

https://youtu.be/MgeEW29N-gU

  @Voltron, eline sağlık güzel bir upgrade.

Normal bir 800XL(64Kb ram ile) Prince of Persia gibi yeni Atari oyunları için ilave RAM gerekiyor. RAM upgrade yapmak için  @murtek ustaya rica ettim, pcb ve montaj işlerini benim için yapacak.

  41256 Dram Türkiye de var fakat Aliexpress ten pahalı. Aşağıdaki linkleri buldum, siz nereden temin etmiştiniz? Malum, bu tip dram ler alide genellikle arızalı çıkıyor. 2 tane 800XL upgrade edeceğinden uygun fiyatlı bulmam lazım :)

  1) https://tr.aliexpress.com/item/1005006400093043.html?spm=a2g0o.cart.0.0.188f406a3mKj7r&mp=1&gatewayAdapt=glo2tur
  2) https://tr.aliexpress.com/item/32883756277.html?spm=a2g0o.cart.0.0.188f406a3mKj7r&mp=1&gatewayAdapt=glo2tur
  3) https://tr.aliexpress.com/item/1005001882838577.html?spm=a2g0o.cart.0.0.188f406a3mKj7r&mp=1&gatewayAdapt=glo2tur

@runal Teşekkür ederim.

Ramleri 5-6 yıl kadar önce yurtdışından gelirken satın alıp getirmiştim upgrade pcb leri ile birlikte.  Şekil olarak Aynı tasarım olmasa da birebir aynı devrenin 2 adet hazır dizilmişini de almıştım. Fotolarda olan. Wiztronics 256k olarak geçiyor. Aslı da Rambo (Ram-Board) isimli upgrade zaten. Hepsi ondan türemiş.

Bu arada bir ara elimde hurda Amstrad Pc640 anakartı vardı. Üzerinde bolca vardı bunlardan. Ofiste kayboldu gitti o anakart, sanırım yokluğumda bir halıflex değişimi sırasında atılmış.

Yarın müsait olursam bunun baskı devresini çıkartır montajını yaparım, sonrası Ram lerin gelmesine bağlı. 8)

Sadece eksik olan 8 adet 41256 RAM ise, Kargodaki RAM'ler gelene kadar Amiga500 REV.5 anakart üzerinden ödünç RAM alınabilir. (hem sağlamlığı da garanti olur)

  İlginiz için teşekkür ederim, abi. Maalesef elimizde rev5 anakartlı Amiga yok, Aliexpress ten sipariş verdim.
   
  Ram lerin kontrolü için, Arduino tabanlı bir tester yapmıştım. Tester hem 4164 ü hemde 41256 yı test ediyor. Elimdeki 800XL ram arızalı idi ve  arızalı 4164 tester ile de durumunu teyit ettik, yani arduino tester işe yarıyor. Gelen 41256 yı da bu devre ile kontrol ederim.
 Bide @voltron yazısında güzel bir bilgi vermiş " Sadece 41256 lar takılınca Atari açılıyor fakat 64KB çalışıyor"

Elinize emeğinize sağlık @murtek, @runal.

Olur da çalışır hale getirirseniz, Atari'ye 130XE ROM'u takıp, DOS ile boot etmeyi deneyin. 130XE'nin 64k Ram Drive'i da başlangıçta sorunsuz map ediliyor.

Ayrıca Crownland ve Megablast isimli oyunları denemenizi de tavsiye ederim. Crownland 256k ile çalışan bir platform oyunu, Megablast ise açılışta chiptune yerine, 130XE Ram bank'larına sample yükleyip, amiga tadında bir başlangıç müziği ile açılıyor. Prince of Persia sorunsuz çalışacaktır. Pang var bir de, her ne kadar 256k ile çalışır diyorsa da 320k dan aşağı çalışmıyor. CPU ve ROM üzerine piggyback yapılan, 512k'lık bir SRAM ugrade de olacaktı bir yerlerde.

Teşekkürler @Voltron, Ram leri bekleme sürecindeyiz, bu arada biraz araştırdık 256k yeterli gelmeyecek kararına vardık 512k projesine yöneldik hatta bunu 1M yapabilirmiyiz diye araştırıyoruz RAM upgrade olayını. ::)

Şubat ortalarında verdiğim 256 KB ramler ancak dün ulaştı.

Bu RAM siparişi bekleme aşamasında, 256 KB Ram ile Altirra emulator ile, hangi oyunlar çalışır hangisi çalışmaz diye antreman yaptım.

 Atariage sitesinde yeni homebrew oyunlar var yapım aşamasında Flimbo's Quest e denk geldim. 256 KB Ram ile çalışmadığını görünce bütün hevesim  kaçtı. Flimbo's Quest kırmızı çizgim...O kadar uğraşıp Flimbo yu oynayamadıktan sonra esprisi de yok benim için.

 @Voltron hocamın bahsettiği, ROM üstünden piggyback çalışan 512 KB RAM projesini bulup, kendi Atari 512 KB RAM kartımı kendim yapmaya karar verdim.

 Atari 512 KB Ram projesine buradan devam edeceğim: https://www.commodore.gen.tr/forum/index.php?topic=21239.msg296992#new (https://www.commodore.gen.tr/forum/index.php?topic=21239.msg296992#new)