commodore.gen.tr

Biraz kafa dağıtmak için kafa ayarı hakkında İngilizce arama yapmak istedim. Tape alignment vs. ararken aşağıdaki başlığa denk geldim.
http://www.lemon64.com/forum/viewtopic.php?p=371573&sid=cf6b3d897b2cf330983c4e6f1c4043fd (http://www.lemon64.com/forum/viewtopic.php?p=371573&sid=cf6b3d897b2cf330983c4e6f1c4043fd)

Ben anlam veremedim birileri bana anlatabilir mi? 2009 senesinde Commodore 64 kullanan ve kafa ayarından bir haber olan bir insan. Ve 4. cevaba kadar hiç kimse kafa ayar programından bahsetmemiş. Deneme yanılma yoluyla bulman lazım vs. tarzı öneriler var. Tamamen şoktayım şu anda.

Ayrıca hep kullandığımız kafa ayar programının 1985'te yayınlandığını da öğrendim. 85'den önce bu işler nasıl yaplıyordu acaba? Hatırlayan varsa ve bilgilendirirse çok sevinirim.

Şimdi 85 ten önce hatırlayanmı konuşsun sadece yoksa kafa ayar programsız günümüzdede yapanlarda yazabiliyormu :)

Hic C64 sahibi olmamis birisi olarak sadece su kadarini soyleyebilirim; sinclair spectrum kullandigim yillar boyunca, bir suru farkli yerden aldigim veya cektirdigim kaset oldu. Bunlarin hic birinde de kafa ayari gerekmedi. Hayatta bilgisayar teyplerine hic kafa ayari yapmisligim yoktur. Bu C64 kafa ayari olayi da bana hep tuhaf gelir. Bu isin bir standarti vardir. Ornegin muzik kaseti alinca, bunun kafa ayari benim teybe uymadi, tiz sesler az geliyor deyip ayar yapmayiz cunku teyplerimiz fabrikadan standart bir ayarla, kafalarinin azimuth derecesi belli bir noktaya getirilmis olarak cikar. Ayni sey neden C64 datasetlerinde de mevcut degildir anlamam. Bu arada kasetten yuklenen Amstrad, MSX, Atari gibi bilgisayarlarda kafa ayari sorunu varmiydi acaba?

Merhaba. Ben 90 sonrasına kadar msx kullandım. Msx için yazılmış bir kafaayar programı hiç olmadı yada ben hiç duymadım. ancak msx teypler üzerinde sesi dışarı veren bir düğme bulunuyor. kaset'in sesini dinleyerek hırıltıların en az oldugu anı ayarlamanız yeterli oluyordu... tiiii nıt! tiiiii nııııııt :)

Ayrıca sesi dinleyebiliyor olmanız counter kayıt edilmemişse oyun başını bulmanız içinde size çok faydalı oluyordu. isterseniz oyun yüklemesi sırasında da bu sesi açık bırakabiliyordunuz. ve nııııııı Nat sesinden sonra oyun çıkmaz yükleyemediginizi anlıyordunuz. boş boş ha çıktı ha çıkacak diye beklemiyordunuz.

Commodore64'de gelince kafayar programının varlıgından rastgele elime geçen destek64 kartuşunda görene kadar haberim yoktu ve çok uzun bir süre deneme yanılma yöntemiyle kullandım diyebilirim. Tabi şu avantajımda vardı. Yıllar önce form'da da yazmıştım İzmir Üçyol'da Gözde bilgisayar vardı. Sahibi Bülent abi çok kıldı ve hiç bir cihazına el sürdürmezdi. oyun çektigi dataseti hep aynı ayardaydı dolayısıyla oradan çektirdigimiz oyunlar için kafaayarı gerekmezdi. Yurt dışında durum neydi bilemiyorum tabiki.

Ben yıllarca Amstrad kullandım ve uzunca bir süre kafa ayarı hiç yapmadım. Ancak bir süre sonra kendi çoğalttığımız ve turbolu kasetlerde kafa ayarı gerekiyordu, ancak Amstrad'ın bence bir avantajı vardı ki, yükleme sesleri duyulabiliyordu ve kafa ayarı yaparken, sadece duyarak doğru noktayı yakalayabiliyorduk.
Bir komşumuzda da Atari vardı ve kafa ayarı yapmıyorduk diye hatırlıyorum, ama özellikle Bounty Bob çok oynardık, 15 dk. civarı yükleniyordu ve 3-5 kerede bir çalışırdı, bazen 1-2 sn kala bile hata verdiği oluyordu, belki kafa ayarı mı yapmak gerekiyordu diye düşündüm şimdi :)

Iste olayin boyle olmasi lazim zaten. Kimse kafa ayar vidasina el surmezse, baska kimsenin surmesine de gerek kalmaz. Aynen muzik kasetleri orneginde oldugu gibi. C64 teyplerinin ayarlarini ilk oynamaya baslayanlar bu isin suclusu. Tamamen bir tahmin ama, sanirim ulkemizdeki C64 kullanicilari kafa ayarlarini kurcalamaya diger ulkelerden daha hevesliydi. C64 kullanip da kafa ayari yapmamis kimseyi tanimiyorum. ZX Spectrum kullanip da kafa ayari yapani tanimadigim gibi.


Bu arada MSX teyplerinin sesi disari verebildigini bilmiyordum. Biz sinclair'ciler icin zaten yukleme hep sesli oluyordu, cunku Sinclair teybi diye birsey olmadigi icin evdeki muzik teybini kullaniyorduk. Ustune ustluk yukleme sesi bir de bilgisayarin hoparlorunden cikiyordu :)

Önceden oyunlar turbolu olmadığından kafa ayarıda çok sorun olmuyordu sanırım... Mayıs 1985'de C64'e kavuşmuştum ve o dönemde hatırladığım kadarıyla hem turbolu, hem turbosuz oyunlarım vardı. Turbosuz oyunlarda, yükleme sorunu yaşadığımı hatırlamıyorum (doğal olarak). O dönemdeki turbolu oyunlarıysa önce turbo programını yükleyip, daha sonra <-L ile yüklerdik. İşin garibi onlarda da çok sorun olmazdı. Bunun nedeni, sanırım bu turbo sisteminin, daha sonra çıkan turbolardan Baud rate olarak daha düşük olması.
 
Daha sonra çıkan turbolarda kafa ayarına ihtiyaç daha fazlaydı. Çünkü en ufak bir kafa ayarı uyumsuzluğunda oyunlar yüklenmezdi. Kafa ayarı programını, kafa ayarı bozuk bir teyple yüklemek yine sorun olabileceğinden ve birazda uzun iş olduğundan, bende hep el yordamıyla işi hallederdim. Ekranın kenarında oluşan bantlara bakarak, kafa ayarı uygun mu değil mi anlayabilir duruma gelmiştim :) Hey gidi..

Kısacası, kafa ayarı programı olan Destek türü kartuşları olmayanlar için el yordamıyla kafa ayarı yapmak en pratiği sanırım... Bir ara teyplere takılan ledler vardı...Taktırabilen için en iyi çözümde oydu...

Şurda mesela birden çok turbodan bahsetmişler...Medium Turboda çok sorun olmuyorken, diğerlerinde kafa ayarı sorun olabilir belki..
http://www.lemon64.com/forum/viewtopic.php?p=502853 (http://www.lemon64.com/forum/viewtopic.php?p=502853)

@Memrah : sanırım sorun baud rate ile alakalı. Spectrum'un küçük bir beyni olduğundan :) yükleme çok sorun olmayabilir. C64'de nispeten sıkıntı oluyordu. Ama Atari 800XL'de teypden oyun yüklemek tam bir işkence...Çoğu zaman başaramadım.. &nbsp;

Bu kafa ayarı ile ilgili ilk zamanlar, vidanın en sıkı olduğu ayarda çekilmiş bir kafa ayar programı kullanırdım. Vidayı sıkıştırıp programı yükler sonra kasedi değiştirip ayar yapardım. Sonradan teybe led eklettim. Sürekli kırmızı yanınca ayar tamam oluyordu. Disket sürücüye geçince ayar programını diskete çekerek problemden tamamen kurtuldum. Şimdi elimde Atacan'ın bahsettiği destek64 kartuşu ve birde ses çıkışı eklenmiş datasette var. Kulaklık takıp duyulan ses şiddetine göre ayarlama yapılıyor.

Tüm seçenekler içerisinde en basit olana ise biraz önce ulaşmış olmak benim için fazla sarsıcı oldu. Hiçbir ekstra cihaza gerek duymadan, sadece POKE 54296,15 yazarak yükleme sesini duymanın ve buna göre kafa ayarı yapmanın mümkün olduğunu 25 sene gecikmeyle öğrenmiş durumdayım.

@xeon:
Özel bir kısıtlama söz konusu değil. Herkes konuşabilir. Ama kafa ayarı programı yokken ne yapılıyordu ayrıca merak içindeyim.

@memrah:
Şimdi elimde Vic 20 için üretilmiş bir C2N datasette var ve bu cihazın üzerinde kafa ayarı deliği yok desem. Cihazın görünümü farklı olsa da donanım olarak C64 için üretilen C2N ile bire bir aynı olduğunu söylesem.

//Hatalı yazılan nick düzeltildi.

Simdi Spectrum Commodore'u dover sohbetine donusmeye baslayacak olay ama, benim bildigim C64'un baud rate'i 300. ZX Spectrum'unki ise 1300-1500 civarinda. Yani ZX Spectrum'un turbo'suz hizi bile C64'un turbolu kasetleri kadar. Kaldi ki, ZX Spectrum icin de turbo yukleme sistemleri mevcut ve bende bu sekilde kaydedilmis bir kac tane kaset vardi (Sinclair User dergisinin verdigi kasetlerdi galiba) bunlarda da hic kafa ayari sorunu yasamamistim. Acaba C64'un turbo loader ile baud rate'i kaca cikiyordu?

Bana oyle geliyor ki C64 de Spectrum gibi standart muzik teypleri ile yuklenseydi, kafa ayar standarti muzik kaseteri ile ayni olacagi icin kafa ayar sorunu olmayacakti.


 C64 teyplerine de o deligi koymasalarmis sorun bastan cozulurmus :D


...ya da herkes en sıkı halde kullansaymis ayar sorunu olmazmis :) :D

@memrah: Haklısın, benim Ataricilere takılmam gerek :) spectrum'da çok hızlı yükledikleri bir iki video görmüştüm...Bizim forumda da yazıyordu bişeyler...Ama belirttiğin gibi standart teyp yüklemedi 300 baud diyor.

Commodore teyp yüklemesiyle ilgili daha önce açıklanmamış bir gerçeği paylaşıyorum :) Biz oyun çektirmeye teyplerimizle giderdik :) 1541'den bizim teybimize kayıt yaparlardı. Böylece kafa ayarı sorunu olmazdı..

Anam böyle bir yöntem mi varmış? :D

@wizofwor öncelikle nickim xenon değil xeon. şaka tabi abi kafana göre takıl sorun değil :)

Şov yapmak istersem sessiz ortamda kafanın okurken çıkardığı çisil çisil sesten anlayarak yaparım:) Ama her kasette olmuyor vakitte alabilir..

İkinci yolum play dedikten sonra yabancı bi kaseti okurken rasgele ayar sırasında data yakaladımı ready diyip kalıyor zaten.. sonra başa sar aynen devam.. bu şekildede yaptığım oluyor..

Bir iki yerde okudum ama gözümle görene kadar inanmayacağım.

İlginç bende duymadım görmedim...Bu SID çipinin sesini açmıyormuydu? -30 yıllık bilgi yaymalayım :)

Aşağıda C64 tape loaderler listelenmiş... Güzel bir liste...
http://c64tapes.org/tape_loaders.php (http://c64tapes.org/tape_loaders.php)

bu arada meraklısı varsa Şafak Abi (amigateknik) datasetlere ayar ledi yapıyor hala haberiniz olsun

Gece gece c64 kurup deneyesim geldi....

Bu şehir efsanesi olmasın abi. Verdiğin Poke komutunun yaptığı tek şey SID çipinin ses şiddetini köklemek. Eğer teypten gelen sinyalin bir şekilde SID'e gürültü olarak sızacağı falan öngörülerek bu çözüm önerildiyse de o zaman farklı board revizyonlarında farklı miktarda başarılı olacağını tahmin edebiliriz.

Çok tecrübem yok C64'te tape olayı ile ilgili ama aklıma şu geliyor: Yurtdışında orjinal oyun kullanımı oldukça yaygındı 80'li yıllarda, bizde ise çok daha azdı. Orjinal oyunlar da standart bir kafa ayarı (azimuth) ile yüklenebilir ancak. Dolayısı ile, kafa ayarı bir şekilde bozulsa bile, orjinalleri yükleyebilmek için standart ayara dönmek zorundasın. Bizdeki gibi ağırlıklı olarak kopya oyun kullanılan bölgelerde ise sadece bir bilgisayarcının bozuk kafa ayarlı datasette ile oyunları kaydedip dağıtması yeterli. Ortalıkta farklı farklı kafa ayarıyla kaydedilmiş kasetler gezmeye başladıktan sonra bu işi toparlamak çok zor.

Tabii bu sadece bir teori, tamamen saçmalamış da olabilirim. Bunun yanında turbo'ların vs. azimuth ayarına daha duyarlı olması gibi sebepler de etkili olmuş olabilir.


Herhalde teoride müzik kasetleri = orjinal oyunlar gibi düşünebiliriz.


Atari 410 gerçekten çok çok başarısız bir teyptir, saç baş yoldurur. 410'un çalışmasını iyileştirmek için o zamanki dergilerde yayınlanmış mod'lar görmüştüm. 1010 pek kullanmadım. XC12 ise gayet başarılıdır, 1-2 noktaya dikkat edilirse (en baştaki sync sinyalini yakalayıp tam oradan başlamak vs.) gayet sorunsuz yüklüyor.

Kafa ayarının tutmamasının bir nedenide;o dönemde farklı firmaların ürettiği c64 teybinin olması.

  Ayrıca yanlış hatırlamıyorsam c64 teyp leri,normal teyp lerden farklı olarak,sinyalleri data'ya çevirip o şekilde yolluyordu bilgisayara.Bilgisayar içinde ayrıca bir convert işlemine gerek kalmıyordu.Gerçi 3,5Mhz spectrum hızını düşünce  öhömm neyse reklam yapmayalım şimdi.0,98Mhz olan var,olmayan var.  ;D
 
Gerçi o dönemlerde spectrum kullandığım için,ellerinde tornavidayla,dillerini dışarı çıkartmış,burunlarından sümükleri akar vaziyette,kafa ayarı yapacam diye parçalanan commodore'cu arkadaşlarıma epey gülmüştüm.

"Olm manyakmısınız,niye teybin içine tornavida sokup oyunuyorsunuz"diyerek,uzun süre anlam verememiştim. :D :D

Kafa ayarında ben kendimce bir yöntem bulmuştum,vidayı en sona sıkar sonrada her kasetin kaç tur çevrildiğini kasetin üstüne yazardım.1 tur,2.5 tur gibi.Sınırlı imkanlar neler yaptırıyor insana:)

Kafa ayarı sorunu yaşamamızın altında yatan sebep bence budur. Çok makul ve mantıklı...

@AmigAmigA hiç aklıma gelmeyen inanılmaz bir fikir :) Zorluklar insana neler yaptırıyor...

Cok mantikli bir teori bence.


0.98Mhz yazmayin suna yahu. 980Khz. Ahahahaha Kilohertz. Kehkehehehehe. Ohom. Neyse. Ne diyorduk. Evet dogru.. Olan var, olmayan var. :D :D :D

:) Biz o kadar Khz, Mhz anlayan insanlar değiliz...anlamıyoruz ne dediğinizi... :P

Selam arkadaşlar bende ilk defa duydum. bir ara denerim merak ettim doğrusu. umarım kasetler arızalanmamıştır.

Yukarida bir arkadasin bahsettigi gibi Kafa ayari kullanicidan cok orjinal kaydi yapan eleman yada sirketten kaynaklaniyor. Kaydi yapan elemanin kafa ayari neyse sizinkinin de ayni olmasi lazim.

bu poke komutu sesi kökleyince arabanın radyosuna motor sesi karışması gibi bir durum mu oluyor acaba. c64 ü olan deneyebilirmi.commodore dünyamın yarısı olan c64 ve kafa ayar günlerim film şeridi gibi gözlerimin önünden geçiverdi.bir satır komut içinmi o kadar işkence çektik yaf.

ben denedim öyle sesin arttığı falan yok, televizyonun sesini iyice açınca belli belirsiz bir ses