commodore.gen.tr

Arızalı Commodore 64'leri tamir etmek ya da sorunu anlamak amacıyla kullanılacak iki kart hakkında bilgi aşağıdaki sayfada yer alıyor... Kartuşların .bin dosyalarına linklerde mevcut.

http://biosrhythm.com/?p=973 (http://biosrhythm.com/?p=973)

peki ekrana görüntü vermeyen c64 için nasıl olacak :D aslında kartuşun üzerinde rgb portu olsa,ekrana görüntüyü bu porttan üretip gönderse,çok daha iyi olur.

   Birde bu kartuşdan spectrum içinde olsa ne güzel olur.Gerçi var ama sanırım oda servisler için.Yine yanı mantık cihazın ekrana görüntü vermesi gerekiyor.

Kartuş, bir rom yada ram hatasından dolayı siyah ekranda kalan c64'lerde, rom ve ram devre dışı bırakılıp, kendi üzerindeki rom vasıtası ile makinayı çalıştırıp, entegreleri test etmeyi sağlıyor bildiğim kadarıyla.
Yani içinde ram olmayan bir konsolu  kartuş ile kullanmak gibi mesela, ancak bir voltaj hatasından dolayı siyah ekranda kalıyorsa bu geçerli olmayabilir.  :)
 

Ekranda hiç görüntü yoksa bu video devresindeki arızadan, video saatinin çalışmamasından yada voltaj hatalarından kaynaklanabilir, bir de yeni kasa c64c'lerde içindeki büyük cam sigorta patlamışsa yine ekrana hiç görüntü vermiyor, bir seferinde görüntü vermeyen  bir c64'ü mos 7801 entegreyi değiştirerek çalıştırmıştım  :D

InterfaceII kartus yuvasina takiliyor
(http://k1.dyndns.org/Vintage/Sinclair/Software/ZX%20Spectrum%20Software/Interface%202%20Cartridges/ZX%20Spectrum%20System%20Test%20(Sinclair)/Test%20Cartridge.jpg)

Bunlar muhakkak faydalı aletler ama her durumda işe yaramıyorlar tabii ki. Sonuçta ana CPU'nun düzgün çalışması gerekiyor en basitinden. Bir sebep de şu: Bu kartuşlar diğer tüm entegrelerin, RAM, ROM, CPU vs. üzerinde bulunduğu bus'a takılıyor, mesela herhangi bir çipin output driver'larında sorun varsa, bunun hangisinden kaynaklandığını anlamaya imkan olmayabilir, çünkü dediğim gibi hepsi aynı hatlara bağlı. Tek tek entegreleri sistem dışında test etmeden bu tip sorunların nereden kaynaklandığını anlamak çok zor.

Ama sorun entegrenin içinden (örneğin bozuk RAM) kaynaklanıyorsa bu diagnostic cart'lar çok işe yarar. Bazı makinelerde bunlar zaten built-in, mesela Atari XL/XE serisinde, ya da Spectrum +3'te. Ayrıca özel kablolar aracılığıyla yan birim portlarını (seri port vs.) test etmekte de işe yarıyorlar.

 @ tolga abacı, c64'te reset sinyali çalışıyorsa yani low durumdan 1 saniye sonra high duruma geçiyorsa, CPU düzgün çalışıyor diyebilir miyiz, yada adres veya data hatlarında bulunan bir arıza RESET sinyalini etkiler mi   

     C64 için Çok çeşitli arıza tipleri var.siyah ekran hatası için verilecek birden çok cevap olabilir.Besleme voltaj hatası yani 5vdc istenilen seviyede değil veya hiç besleme gelmiyorsa.Vic cipi ve 50hz video clock işaretilin üretildiği pcb bölgesi 5vdc gerilim 7805 regulatör üzerinden alır.Regulator Çıkışı 5vdc kontrol etmen gerekir.

     Genelde entegreler arızalındığında aşırı ısınma yaparlar bunu elinize entegrenin üstüne dokunarak anlayabilirsiniz. Pcb üzerindeki cpu , cia , pla , ram'ler adaptör üzerinden gelen 5vdc'den alıyor.Eğer 5vdc bu bölgede yok ise adaptörünüzde bir sorun olabilir.Genelde bu tip problemlerde benim yaklaşımım kolaydan zor'a doğru adımları izleyerek çözüme ulaşmaktır.

       Örneğin adaptör çıkış pinlerine kontrol edin.istenilen voltajlar pin'lerde var mı ?  yok ise adaptörde sorun var.Eğer voltajlar doğru ise en basit şu olmalıdır.Kısa devre durumu var mı diye ? c64 elektriğini kesin ve voltmetre ile + prob ucunu herhangi bir entegre besleme pin'inene dokundur . - prob ucunu  entegrenin gnd beslemesine dokundur .voltmetre'yi diyot moduna alın.0 değerini veya beep sinyal sesini duyursan.Devre elemanlarından biri kısa devre olmuştur.


      sonraki adımın onu bulmak olmalıdır.Örnegin c64 rev c board üzerinde 4 adet 1n4148 diyotlardan birinin kısa devre olmuş ve ben bunları tek tek ayırarak kontrol ettim.Arızalı diyotu buldum.Gözle görebiliyorsan bozuk olan devre elmanların fiziki olarak görüntüsünde sararma ,yanık gibi durumlar olur.

    Arızalı diyot değiştirdiniz.herhangi bir entegrenin beslemesini tekrar kontrol ettiniz ve besleme voltajları doğru bir şekilde geldiğini gördünüz.c64 çalışıyor mu ? evet ise başardın.

      Hayır hala siyah ekran mı var ? evet şimdi problem büyük büyük bir olasıkla entegre arızası var.Yapılan c64 tamirlerine göre problemlerin büyük bir çoğunluğu PLA entegrelerinden kaynaklanıyor.


     Pla ciplerindeki herhangi bir arızalı olduğunu takılan kartuşların bu Pla entegrelerini devre dışı bırakmasıyla anlaşılıyor.Ve böylece kolayca arıza bulma adımlarından birini tamamlamış oluyorsunu.Ama hala arıza varsa.Ram ,Cpu  siyah ekran sebeb olabilir.

     Şimdi diyeceksiniz arızalı entegreyi nasıl bulucam işte burda tecrübe çok önemli oluyor.Burayla ilgili kısım bence mesleki bilgi ile halledeiyorsun.   

Normalde etkilememesi lazım. CPU düzgün çalışıyor da diyemeyiz kesin olarak, çünkü RESET sinyalini üreten devre bir 555/6 timer devresi, CPU'dan ve diğer çiplerden bağımsız çalışıyor. RESET sinyali eğer düzgün çalışmasaydı, bir ihtimal RESET sinyalinin gittiği devrelerde ya da daha yüksek ihtimalle 556 sinyal üretici devrede bir sorun olduğunu düşünebilirdik, ama RESET'in doğru çalışmasından CPU'nun doğru çalıştığı çıkarımını yapamayız.

Bir de şu var: Adres ya da data hatlarına bağlı olan çiplerin bir kısmı aynı zamanda RESET hattına da bağlı oldukları için, bu çiplerden herhalde birisinde sorun varsa, RESET hattında da sorun oluşabilir tabii ki, bozuk çipten ötürü.

Tecrübe de yoksa artık tek tek entegreler sökülüp takılarak denenip sorun izole edilmeye çalışılacak. Burada logic probe denen zımbırtı da faydalı olabilir, örneğin normalde bol hareketli olması gereken adres ya da data hatlarından birisi low ya da high olarak takılı kaldıysa bu logic probe ile anlaşılabilir, ondan sonra da tek tek entegreler sökülüp takılarak sorunlu olanı bulunabilir.

   Tek tek sökmek buyük bir problem.Ben hayatta uğraşamam.Bence onunda kolay bir yöntemi var.Kendi kullandığım bir "trick".  ;)

Söyle de biz de öğrenelim yau :) Böyle ortaya atıp hemen kaçmak olmaz :).

elimde bir c64c anakart var, D1 data hattı basic/kernal rom üzerinde kısa devre olmuştu, romu söktüm, sorun çözüldü, daha sonra logic prob ile kontrol ettiğimde D4 hattında da bir problem olduğunu anladım, ama karakter rom dan mı, ram mı yada başka entegre mi kestiremiyorum, tam da bu konu üzerine denk geldi  :)

entegre çok ısınıyorsa ya da hiç ısınmıyorsa bu da arızalı olduğunu gösteren bir belirtiymiş

Ben blackturk cevap yazar diye bekledim (ayıp ayıp :D) ama bu konuyu öldürmeyelim :). C64'te de, başka sistemlerde de çok kullanılan tamir trick'lerinden birisi piggybacking. Bozuk olduğundan şüphelendiğimiz entegrenin, çalıştığından emin olduğumuz aynısını buluyoruz. Onu bacakları birebir güzelce temas edecek şekilde karttaki şüpheli entegrenin üzerine doğru yöne dikkat ederek bindiriyoruz (yani piggyback yapmış oluyoruz). Böylece süpheli entegreyi söküp takma zahmetinden kurtulmuş oluyoruz.

Bu piggyback daha çok RAM arızalarını belirlemek için kullanılıyor. Açıkçası zaman zaman faydalı ama benim pek sevmediğim bir yöntem, çünkü her durumda işe yaramıyor ve dikkatli olmazsak piggyback yaptığımız entegreyi de öldürme şansı dahi var. Tek tek söküp takma da zahmetli (ve hatta riskli) ama ben entegreyi söktükten sonra yerine kaliteli soket bir takıyorum, böylece ileride yine arıza durumunda uğraşmak zorunda kalmıyorum.

Bu şekilde her işlemci test edilebilir mi ? Bunca yıldır cihazlarla uğraşıyorum, samimi olarak piggyback'i bilmiyordum. Her seferinde ne var ne yok söker, takarım :(

   özellikle dip tipi ve tek kaynaktan beslemeli ic  ile yaptığım bir trick.Piggyback benziyor.Piggyback sakıncalı calışan ic'yi bozabilirsin.

çipin beslemesini iptal edip yeni çipimi besliyoruz, biraz detay verebilir misin  :)

Aşağıdaki resimdeki kücük bir örnek.Bu örnek  ve gate ic yapısını biliyorsa ic paketi icin ne yapman gerektiğini anlayabilrisin.

(http://i1082.photobucket.com/albums/j379/sekoseko1/TEST_zps7ce9c603.jpg)

Evet anladım gibi, arızalı olabileceğinden şüphelendiğimiz çipin gnd - vcc lehimlerini söküyoruz ve sağlam olan çipi üzerine bindirerek besliyoruz, bu şekilde çalışırsa   :D arızalı çipi tamamen söküp yeniliyoruz, teşekkürler  :D

dikkat ! dikkat ! cift gnd pinli veya vcc entegrelere dikkat et.Yoksa senin entegreden veya alttaki  entegreden akım akarsa tısssss olabilir diyorum.
 

arkadaşlar entegreleri sökmek için ne tür cihazlar kullanıyorsunuz, ben sivri uçlu havya - lehim pompası ikilisi kullanıyorum, baya zaman alıyor, tüm pinleri tek tek lehimlerden ayırmak gerekiyor, sıcak hava kullanmak işi kolaylaştırır mı, hangisini tavsiye edersiniz  ::)

Kulaktan dolma bilgimle suction pen denen aletin bu işlerde çok faydalı olduğunu söyleyebilirim. Ama maliyetini bilemem.

@g600: Sıcak hava kullanmak kolaylaştırabilir ama DIP entegrelerde riski de yok değil, asılsam gelecek diyip :D yolları da beraberinde kaldırmak kolay çünkü (SMD'lerde pek olmuyor bu). Ben genelde lehim emme teli ile destekliyorum havya/pompa ikilisini, kalitelisi çok işe yarıyor. Vakumlu havya da kullandım ama pek randıman alamadım, gerçi benim kullandığım şu Çin malı olanlardandı, kaliteli bir makine ile daha iyi sonuç alınabilir belki.

@wizofwor: Suction pen genelde SMD entegreleri board'dan kaldırmak ya da board'a indirmek için kullanılıyor benim bildiğim, sen başka bir aleti kastettin belki de?

Kulaktan dolma biliyorum demiştim zaten. Suction pen'in lehimleri hava tabancası veya havya marifetiyle erittikten sonra entegreleri kaldırmak için pratik olacağını düşünüyordum. SMD haricinde kullanılmıyor mu?

Yok, DIP entegreler hem ağır gelir, hem de pinleri deliklerden çıkarmak için suction pen'in vakum gücü yeterli olmaz.