commodore.gen.tr

Yazıcıoğlu'ndan oyun çektirenlere duyurulur :)

(http://i.eatliver.com/2007/2395.jpg)

(http://www.digital-digest.com/images/newsimages_ftp/floppy_piracy_ad2.jpg)

(http://worldofstuart.excellentcontent.com/fast5.JPG)

(http://www.vintagecomputing.com/wp-content/images/retroscan/adapso_piracy_large.jpg)

6 ay hapis cezası varmış :D

Benim disket kutusunu bulsalarmış orada idam ederlermiş :)

Erzincan'da oyunu çok bulmuştuk birde orjinali kalmıştı :D Geçmişe baktığımda aldığımız orjinal oyun olarak sadece HANÇER'i hatırlıyorum gerisi hep copy

Benim Sinclair kullandigim donemlerde orijinal program o kadar bulunmaz birseydi ki ben bize satilan seylerin korsan oldugunu bile bilmezdim. Zannederdim ki programi yapanlar belli bir ucret ile bilgisayar dukkanlarina orijinal kaseti veriyor onlar da istedigi kadar kopyalama hakkina sahip oluyor. Cocukluk iste. Sonra arkadaslar arasi oyun degis tokus ederken de yaptigimizin en ufak bir yanlis yonu oldugunu dusunmezdi kimse.

Amiga zamanlarina gelindiginde olayin farkina varmistik yavas yavas. 3-5 orijinal program gormustuk bilgisayarcilarda. Bir de bazi acik goz bilgisayarcilar, korsan kopya oyun disketlerinin yanina oyunun kapak resmini, haritasini ve kullanim kilavuzunu kopyalayip, bir kutu veya posete koyup orijinalmis gibi, yuksek fiyatla sergileyip satmaya calisirdi.

Yukaridaki ELSPA ilanlarina bakilirsa, Ingiltere'de de herkes orijinal kullanmiyormus yani. Yoksa neden boyle ilanlar versinler.
Hatta bazi Amiga viruslerinin korsani caydirma amacli oldugunu saniyorum, meshur BGS-9 virusunun mesajindaki "Software Piracy is a Crime, This is the Cure" bolumunu dusununce.

Belki o dönemde yazılımların dağıtılması bugünkü gibi kolay olmadığından ve copy protection yöntemlerinin çok sağlıklı olmadığından, kopya çok yaygındı...Yurtdışından gelme 1-2 orjinal C64 kaseti görmüştüm. Ama kopyalamak için iki kasetli teyp yeterliydi. Yapacak çok bir şey yoktu... Yurt dışında bu nedenle herhalde bu denli bilinçlendirmeye yönelik ilan, uyarı yer aldı...

Şimdi elimdeki arşive bakıyorum da, teyp kasetide olsa bir bölüm orjinal yazılım, döküman ülkeye girmiş zamanında...

Hangi makine icin o kasetler?

Sinclair ZX81, Spectrum, Commodore64, Amiga, Atari800XL...Genelde teyp kaseti, bir miktarda oyun kartuşu...

@memrah

Savunma mekanizmalarımız da yok değil...

- Şerefsizler Türkçe dil desteği bile vermiyorlar, bunlara zırnık koklatmam.

- Ulan bunlar zaten Türkiye'yi sömürüyorlar, parayı ülkemizden peşin alıyorlar, bir de bunların yaptığı oyuna para mı vereceğim?

- Programcı/müzisyen/grafiker'in kesesine gideceğini bilsem satın alırdım  ama şerefsiz dağıtımcı şirketler bu parayı oyunu yapanlara koklatmazlar.

Bu örnekleri çoğaltabiliriz...

Orjinal oyunların sadece avrupada satıldığını biliyordum o zamanlar :-) Hatta oyun kopyalamanın yasadışı bir şey olduğundan bile habersizdim , parasını veriyoruz, oyunu bize yüklüyorlar niye yasak olsundu ki :-)

Teleteknik'in Amiga için orijinal yazılım fiyat listesini gördüğümde dudağım uçuklamıştı. Türkiye şartlarında korsan yazılım olmasa kimse Amstrad'a, Spectrum'a, Commodore'a, Amiga'ya nostalji falan duymazdı günümüzde.

Orijinal ZX-81 kaseti gormek soyle dursun, ZX-81 bile gormemistim ben o zamanlar. Turkiye'deki bilgisayarcilarda ZX-81 programi (korsan olsun, orijinal olsun) satilmis olsa gerek ama oldukca nadirdi herhalde. Beni sasirtan olaylardan birisi 2008 civari Turkiye'de ZX Spectrum Interface II icin kartuslar satisa sundu birisi. O zamanin piyasasi icin yuksek bir fiyat istemesine ragmen ben birisini almistim. Digeri de hemen ardindan satildi. Belki de buradan birindedir. Dusununce ZX Spectrum icin bir takim orijinal programlarin Turkiyeye gelmis olmasi mantikli aslinda, cunku Sinclair kendisi de Sinclair markasi altinda yazilim dagitimi yapmis. Bu durumda ithalatci firma makineleri aldigi yerden kasetleri ve kartuslari da gayet rahat alip getirmistir. Sanirim asil sorun bunlari ulkeye getirmekten cok orijinal fiyatlardan alici bulabilmekti. O zamanki fiyatlari bilmiyorum ama eminim orijinal oyunlar korsanlarindan en az 2 kat pahalidir.


Valla ilk baslarda o kadar dunyadan habersizdim ki, savunma mekanizmasi icat etmeye bile gerek duymuyordum. Commodore500'un dedigi gibi, "parasını veriyoruz, oyunu bize yüklüyorlar niye yasak olsun ki" mantigi.  Sonralari benim de "bu fiyata orijinalini zaten alamayacaktim, yani zaten yapimci o parayi benden kazanamayacakti, kaziklamis sayilmam" ve "bunun orijinali Turkiye'de yok zaten" gibi bahane icatlarim olmustu :D Ama sunu da unutmayalim, bu bahsettigimiz donemlerde zaten yapilan olay en azindan Turkiye'de yasak birsey de degildi. Eger yanilmiyorsam bilgisayar yazilimini koruyan telif hakki yasalari henuz yoktu. Olsa zaten her adim basi haril haril bilgisayar oyunu ceken bilgisayarcilar calisamazdi diye dusunuyorum. Sonucta adamlar sirket kurmus, korsan program kopyalayip, para kazanip bunun vergisini veriyorlardi. Bu programlari da Amiga yillarinda o zamanin scenerlari dagitiyordu anlasilan dukkanlara. Benim merak ettigim, scene oncesi erken 1980'lerde kim oyunlarin ilk kopyalarini sokuyordu ulkeye. 1982-1988 civari mesela.

Bir de şu nokta var korsan yazılım hiç olmasıyda,diyelim ki kimse akıl edemdi.o zaman Teleteknik kaç cihaz satardı???Korsanlıktan sadece kullanıcı ve kaset-disket çeken bilgisayarcılar kazanmadı herkes kazandı bana göre.TeknoSeyirde duymuştum.Amerikada radyo programlarında yazılım yada oyun dağıtacağını ilan eden radyo programcıları çıkmış bir zamanlar.Adamlar program sırasında c64 yazılımlarını ses dosyası halinde veriyorlarmış.Dinleyici o anda kayıt düğmesine basınca program sonunda oyunu elde etmiş oluyor.Süper kafa...Radyocu bile kazanmış

Şu anda da mahallemizin bilgisayarcısı/DVD'cisi korsan PC/PS2 oyunu veya film satmıyorlar mı bu şekilde?

Son baktigimda satiyorlardi. Amma ekmek yenmis korsandan ulkede.

serkanarslan'in dedigi gibi, Turkiye'de korsan program piyasasi hic olmamis olsaydi 80'ler ve 90'larda (hatta gunumuzde) Turkiye'de bilgisayar kullanimi nasil olurdu acaba. Oldukca farkli olurdu gibi.

Korsan bu kadar yaygın olmasa PC ve Windows bu kadar yaygınlaşabilir miydi sence? Millet Windows ve Office'i de bedava temin ettiği için Linux, OpenOffice gibi ücretsiz çözümlere tenezzül etmiyor. Çevremde kime OpenOffice/LibreOffice kurduysam bir süre sonra bakıyorum ki ufak tefek sorunlar veya sırf programın adının Powerpoint/Word/Excel olmaması nedeniyle yaşadıkları kafa karışıklığından dolayı mahallenin bilgisayarcısından MS Office kurdurmuşlar.

Yazilim korsanligi cok ciddiye alinarak onune gecilseydi, yani soyledigin gibi gidip "mahallenin bilgisayarcisindan Office kurdurtmak" oyle kolay olmasaydi belki de ekonomik kosullari sebebiyle Turkiye ve benzeri ulkeler birer Linux cenneti olurdu.

Kendi adıma söyleyeyim , teletekniğin yarı fiyatına doğubanktan almıştık c64'ümü . Kaçak satış olmasaydı bri c64 'üm muhtemelen olmazdı . Öte yandan olsa bile , orjinal oyunu babama aldıramayacaktım belki 1 veya 2 oyunla c64 hayatım bitecekti . Orjinal oyunu Bakırköyde abacüs bilgisayar satıyordu , galeria'da  fiyatı öyle yüksekti ki biz gülerdik vallahi . Bugüne kadar hiç orjinal oyun almadım . Korsana da hiçbir zaman karşı çıkmadım zaten... Ama film olayı farklı , sinema 6 lira . DVDleri biraz beklersen 4 liraya kadar düşüyor . Ulaşılabilecek seviyede. PS3 oyunlarına bir bakın 120 lira 150 lira . C64 oyunları Amiga oyunları da o fiyattan satılsaydı hangimizin babası alırdı ki ?

Ben C64'ü görmüş olmama bile şaşırıyorum bazen. O zamanki maddi imkanlarla evde bilgisayar olması süper bir olaydı. Oyunun orjinalini bırakın kopyasını bile zor buluyorduk. Ankara'da ki Gözlem metusoft tan kuzen oyun bulur gelirdi. Gerisinde bir iki abimiz çekerdi kasete.

C64 kasetleri de ZX Spectrum kasetlerinde oldugu gibi cift kasetli teypte rahatca kopyalanabiliyormuydu? Ben ilk ZX Spectrum oyunlarimi arkadaslarimdan  alip cift kaset calarli teybimizle kopyalamistim.

Benim en sevdigim ve duzenli ZX Spectrum programi aldigim Erkal Bilgisayar (Ankara) kasetleri teypten teybe kopyalardi, eger bir sorun cikarsa o zaman Sinclair'de Ultrafile benzeri bir program ile tekrar kopyalarlardi.

Kopya program deyince aklima gelen yegane ekran da meshur mavi "M1 LOADING" ekranidir. Cocukken aldigim onca oyunun neden hep ayni mavi ekranla yuklendigini ve alttaki sari yanip sonen "M1 LOADING" in anlama geldigini merak ederdim. Daha sonralari bir de "M128 LOADING" 'ler cikmisti ortaya. Multiface'den haberdar olmama henuz en az bir 6-7 yil vardi. Bir de Ankarali bir cocuk olarak aldigim cogu oyunda esrarengiz bir BYTE COMPUTER adi gecerdi. Kimdi bu Byte Computer? Neredeydi? Bu oyunlarin yayincisimiydi? Yuklenme ekranindan, menu ekranina, high score'larina kadar her an her yerde karsiniza cikabilirdi BYTE COMPUTER... Efes Carsisi, Altiyol.. Adresi bile o zamanlardan ezberimde kalmis.

(http://1.bp.blogspot.com/-KUTm4rgHCEk/T5V6YF7JltI/AAAAAAAAATE/x96J6SodLew/s1600/M1Loading.png)

Yillar sonra Romantic Robot Multiface'in ne oldugunu ogrenince anlamistim ki kopya program satan bazi dukkanlar da direkt programin snapshot'unu save edip satiyorlar.

Not: Kopya program deyince gozumun onune gelen resimlerden biri de su marka ve model bos kasettir: :)

(http://www.commodore.gen.tr/forum/index.php?action=dlattach;topic=7659.0;attach=4605;image)

Byte Computer sende neredeyse 'Güçlü Özduman' kadar iz bırakmış...

:D O zamanlar internet de yok ki Google'layip bakayim neresidir, nedir bu Byte Computer.
Boyle uzak diyarlarin birindeki sihirli bir yer iste :D

Senin demo partiye gelmen gerek :) postayla dolaşan yazılımlardan ve maceraları canlı tanıklardan dinlemen mümkün olur...Ben sadece bir dönem bluebox olayını biliyorum. BBS'ler üzerinden yazılımların dağıldığı dönemler...

Sinclair ZX81 ile ilgili çok güzel bir döküman ve kasetleri Venturis (Ozan) geçenlerde bana yolladı. Bir ara fotoğraflarım... Spectrum'la ilgili bayağ orjinal kasette var elimde. O dönemde mekanım Nişantaşıydı...Bilkom, Tepum, Abacus ve tabii ki Teleteknik...Orjinal oyunlarda vardı. Ama sadece vitrin süsü olarak. Çevremde de orjinal alan hiç hatırlamıyorum. Bu arada spectrum için kartuş alırım nasılsa diye diye bugüne geldim. O da alınacaklar listesinde.

Levent Pekcan'ın Poke 1304,13 etkinliğindeki konuşmasını da yeri gelmişken hatırlayalım. ;)

6KHjsBbN-ro

Bunlar da sunumda kullandığı slaytlar:

http://www.slideshare.net/leventpekcan/offline-dijital-a-swapperlar-ve-disk-dergileri (http://www.slideshare.net/leventpekcan/offline-dijital-a-swapperlar-ve-disk-dergileri)

Postayla swap olayi daha cok 88 sonrasindaki scene gruplari tarafindan yapilmiyormuydu? Gerci Turkiyedeki scene tarihini pek bilmem ama Amiga'dan once Sinclair'de hic intro, demo vs gormemistim. Sonradan gordugum Sinclair demolarin da en eskisi 90'larin basinda yapilmis diye hatirliyorum.

BB ile yurtdisi BBS'lere baglanmak disinda Turkiye icinde de uzerinden swap yapilan BBS'ler varmiydi? (Aslinda bu yeni baslik acilabilecek bir konu belki de)

Benim minik ve mutevazi kolleksiyonumda sadece bir tane var, Kutusunda PSSST. Onu da dedigim gibi saskinlik icerisinde bir Turk saticidan almistim. Burda konusuldugu gibi orijinal kaset program bile o zamanlarda ortalama Turk kullanici icin pahaliyken, cok daha fazla para verip 16K'lik PSSST oyununu kartusta satin almis birileri. Adamin sattigi diger kartus da Planetoids idi bu arada. Kesin aramizdan birisi aldi hissediyorum :D



Ben de ufaktan dusunmeye basladim onu.. Gerci o tarihlerde Istanbul'da olabilirmiyim bilmiyorum ama foruma uye oldugum 7 yili gecmis, artik bir kac kisiyle yuz yuze tanisip sohbet etmenin vakti gelmis degil mi :)