commodore.gen.tr

Arkadaslar, Internet'in olmadigi donemlerde bilgisayarlarin ve kullanicilarinin ortak bulusma noktalari olan, hem is kullanimi, hem eglence, hem scene icin onemli yer tutmus BBS'lerin ulkemizde gecmisi hakkinda bilgiler paylasabilecek olanlariniz varsa burada okumaktan keyif alacak oldukca cok kisi oldugunu dusunuyorum.

Benim bu konuda kisisel tecrubem cok kisitli ne yazik ki. Ben 1986-1989 arasi Sinclair kullanirken modemim yoktu ama hep Ingiliz dergilerinden Micronet ilanlarini gorur, hayalini kurardim. Prestel/Micronet gibi buyuk boyutlu ve ticari temelli bir sistem Turkiye'de kuruldu mu bilmiyorum ama bildigim daha kisisel capta, scene'e hizmet veren BBS'lerin en azindan Amiga donemlerinde var oldugu. Ancak icerik ve sunulan hizmetlerin cesitleri hakkinda pek bilgim yok. Swap amacli kullanim oldugu malum ama onun disinda kullanicilara e-mail, forum tarzi mesaj alanlari, cok kullanicili gercek zamanli oyunlar sunan BBS'ler de varmiydi?

Ben hafizami zorlayinca sadece bir isim geliyor aklima o da Clinique BBS. Ona da isim asinaligi disinda hic girmedim zamaninda. Sahislara ait diger BBS'ler hangileriydi, acaba TEPUM, Teleteknik gibi sirketler kurumsal bazda bu tur hizmetler vermislermiydi. Ben ilk modemimi aldimgimda (1994 sonlari) sanirim Turkiyedeki Amiga BBS'leri artik kapanmaya baslamisti. Ben de zaten modemimi universitemin UNIX sistemine baglanip oradan da Internete girmek icin kullanirdim.

Var mi tecrube ve anilarini paylasmak isteyenler? :)


Not: ilgili bir link buldum: https://eksisozluk.com/entry/39381

BBS ile ilk tanışmam Amiga sonrası 14.4K modem döneminde olmuştu. O zevki hiç bir şey tarif edemezdi. Bir kaç hafta önce aklıma geldi; "Acaba hala BBS'ler var mı?" diye merak ettim. Şu anda hizmet veren çok sayıda BBS var ancak bunların çoğuna dial-up ile değil TCP/IP üzerinden bağlanıyorsunuz; dolayısıyla anlamsız. BBS listelerinden bir tanesi: http://www.telnetbbsguide.com (http://www.telnetbbsguide.com)

BBS'lere çok bağlanmışlığım birşey indirmişliğim yoktu. Bunların nedenlerinden bir tanesi, yurtdışından yazılımları getiren ya da indiren arkadaşlarım vardı ve direkt onlardan alırdım. Bluebox yasal ve doğru birşey olmadığından korkardım. Onlar korkmazdı :P Hiç bulaşmadım...

90larda, Aydemir (bazılarınız tanımaz) BBS işletenlere tape backup ve DAT'larla yazılımları dağıtırdı. Elden aldıkları yazılımları, BBS'lere koyan ve çok popüler olanları vardı...90ların ortasında BYTE dergisinin BBS'i vardı. PC yazılımları ve paylaşımları dergilerle disket dağıtılmadan önce BYTE BBS üzerinden yapılırdı. O zamanlar Bahadır (Çolak) BBS'le ilgilenirdi ve arada sırada bağlananlarla sohbet ederdik...

Sanıyorum en ünlülerinden biri hitnetti. Çok sonraları nasıl bir şeymiş görmek için TCP üzerinden buces'e bağlanmıştım ama o dönemde BBS'ler çoktan ölmüştü.

Ankara'da ADA BBS var.
http://linux.ada.com.tr/adabbs/ (http://linux.ada.com.tr/adabbs/)
https://eksisozluk.com/ada-bbs--72890 (https://eksisozluk.com/ada-bbs--72890)
1992'den beri.

DorukBBS vardı... kendine özgü bir arayüzü sayesinde email alıp yollamanızı sağlardı. Türkiyede internet olmadığı dönemde, yurtdışıyla iletişime geçmemizi sağlayan bir yapıydı... gsonmez@doruk.com.tr emailimi hatırlattınız bana....google'a tıklayınca, geocities'deki sitemin yedeğini buldum... Bir zamanlar geocities vardı...vay vay..daha dün gibi..

http://www.oocities.org/hollywood/set/3436/ (http://www.oocities.org/hollywood/set/3436/)

Ponçik BBS

Benim BBS im Türkiye down olmadan açık kalan en uzun BBS olarak rekor kırmıştım.
Ama amiga ile alaksı yoktu.

Merak eden varsa anlatırız :)

Anlat :P bu konu başlığı bu zaten...

96'da ege bbs vardı oraya takılırdım, telnet'le bağlanırdık.

İlk modemimi aldığımda 2400 bps ten 9600 bps e geçiş dönemleri idi.
Yaz tatiline denk gelir.
Gece yarısı bizimkilerden gizli dergilerde çıkmış BBS telefon numaralarını arar,
dosylalar arasında gezinirdim.
Mesajlaşmadan çok dosya paylaşımı olarak görürdüm.

Bir arkadaşınıza gidip oyun çekmek yerinde, düşünsenize telefon hattı üzerinden datalar evinize geliyor. Bence o dönemler de çok basit bir düzenek ile müthiş bir teknolojik olaydı..

Yazın eve telefon faturaları geldiğinde çok azar işittim babamdan.

Ondan sonra Hitnet mesajlaşma sistemi falan çıkmıştı. Ona buna herkese offline mesajlar yazıp, Hitnet ağı olan bir BBS e bağlanıp, paket olarak mesajlarınızı atarsınız.
Bağlanan da çekerdi. Askeri ağlar dışında, bilgisayar ortamındaki ilk mesajlaşmalar.

Sonrasında klasik erotik çılgınlık başladı.
Her tür seks dosyası küçük büyük telefon kabloları üzerinden paylaşılmaya başladı.

Örümcek ağı gibi tüm avrupayı ve Türkiyeyi sardı. O dönemler yurtdışına çıkmıştım. Dergilerde vs Erotik BBS numaraları boy boy reklam olarak çıkardı.
Üyelik fiyatları vs.

Utilities adında geçen küçük programlar vs paylaşımı ve mesaj ağı için bende kendime bir BBS kurmaya karar verdim.
Dönemin meşhur programlarını hatim indirip menüler vs. Neyse en nihayetinde kurdum sistemi.

14.400 bps modem zamanında PONÇİK BBS hayata gözlerini açtı. Teknolojinin hızlı ilerlemesi ile 28.800 ve 33.600 modemler çok hızlı evlerimize geldi.

BBS ler o dönemde evin yada işyerinin telefon hattını meşgül ettiğinden belli saatleri içerisinde açık olurdu.
24 saat açıklar nadirdi. İyi bilinen BBS ler hep meşguldü.

18 yaşımı geçtiğimden eve sırf bu sistem için telefon başvurusu yapıp 1 ay hat gelmesini beklemiştim.

O dönem ona buna bilgisayar sattığımdan para kazanıyordum. Kendime özel hattım ile babama hesap vermeden takıldığım bir hayatım olmuştu.

Erotik çılgınlık malesef hayatımız çok kirletti. O dönem tabii bizim ergenlik çağımız. Biz de meraklıyız.
İndir indir nereye kadar. 100 kb lık bir dosyayı beklediğinizi düşünün. Sadece dosya ismi var icon falan yok. İçinden ne çıkacağını bile bilmiyorsunuz.

Çok meraklı bir kesim olduğundan, bu forumda olduğu gibi bbs menüsündeki konular içerisine Adult kısmını açtım.
Sonra niye az dosya var vs diye şikayet gelmeye başladı.
100 dosya 1000 dosya oldu..
İnsanlarda upload etmeye başladı.
İşin cılkı çıktı. O dönemde Chip dergisinde Byte dergisinde adım telefonum BBS in numarası felan çıkıyor.

Mesaj ağım çok iyi çalışıyor. 24 saat açık olduğumdan 2 saatte bir HITNET e bağlanıp mesajlar gönderiliyor yenileri alınıyor.
Yani insanların birbirleri ile mesajlaşmaları çok hızlı oluyor herkes memnun.

Yavaş yavaş BBS in down kısmı sadece xxx içerik olmaya başladı. Rahatsız oldum. Engellemek adına 5 mb çekmek için 1 mb upload zorunluluğu getirdim.
Herkes upload etmeye başladı. Harddiskler yetmedi büyütmek durumunda kaldım. CD ROM lar kullanmaya başladım. 6 ay böyle geçti.

Sonra dedim bu böyle olmayacak kardeşim adımız kötüye çıkacak. Üyelik sistemi getirdim. Adult içerik indirmek isteyen ayda şu kadar hesaba para yollayacak diye.

Haydaa benim hesaba para yağmaya başladı. Erotik sektörden para kazanmışlığım vardır yani. 2. 3. ay üyelik yenileyen indirim vs istiyor. O derece yani.

Belli bir dönem sonra, Kadıköyde Mickey Mouse VHS kaset satıcıları vardı. Kendimi onlar gibi hissetmeye başladım.
BBS in 2. senesinde adult içeriği komple kaldırdım.

Dosya alışverişi ve mesaj alışverişi ile hayat devam etti.

Bu arada insanların bilgisayarlarına virus girer, windows çöker, dos patlar, HDD patlar, PSU uçar, telefon borcundan kapanır,
adam daralır, gibi binlerce konudan ötürü BBS sistemleri ara ara hayatlarına kısa süreli ara verirdi. 1 gün 2 gün 1 hafta sistem bakımları yapılırdı.

Telefon çalıp çalıp açılmıyorsa bilin ki o BBS te belli bir süre sıkıntı vardır.

İşte tüm bu sistemde PONÇİK BBS 2-3 dk lık HDD arttırımları dışında 2.5 sene boyunca, 1 gün bile DOWN olmamıştır.
İnsanların çok güvendiği bir sistemdi.

33.600 den 56K modemlere geçiş ile internette kendini yavaş yavaş kapı arkasından göstermeye başlamıştı.

Internet zaten bence hayatımızdaki tüm saflığı ve güzelliği götürmüş en müthiş ama o kadar da zararlı olan bir teknolojik organdır.

Tozlu raflar gibi, modem çeşitlerinden, Boca modem US Robotics Courier den falan bahsetmeyeceğim.
Telefon hat parazitlerinden, dayak yiyen çocuklardan, faks takılan hattın ayrı ücretlendirilmesinden, daha hızlı indirme yapmak için telefon kutusunda
yapılan upgradelerden, elektrik hatlarındaki dalgalanmalardan, anında ölen modemlerden, Rockwell chipsetlerden, analog hatların dijital hatları geçmesinden,
telefon kontürünün kaç para oluşundan, 50mb bir dosya indirmek için kaç gün beklediğinizden, bu dosyları indirirken modemin hattan defalarca düşmesinden,
hiç BBS kullanan kız olup olmadığının muhabbetinin yıllarca yapılmasından, ilk windows tabanlı BBS yazılımlarının çıkışından, şirketlerin müşterilerine
destek vermek için BBS kurmasından (bundan para kazanmamdan), o dönemlerde BSA firmasının Türkiye de denetime başlamısından, bazı BBS sahiplerinin
müthiş para cezalaarına çarptırılmasından (illegal program dağıtıcılı konusu) hiç bahsetmeyeceğim.

İnternete Ponçik BBS yazarsanız ekşi sözlükde 1 cümleye rastlarsınız, mutlu eder beni.
Bir de Chip dergisindeki ilan vardı ama bulamadım. Herhalde internette zaman aşımına vs uğradı. Kaydetmiştim kim bilir nerededir.
Bu arada BBS eski cd ler içerisinde ZIP li bir şekilde bir yerlerde duruyor.
Daha evvelde forumda daha özet bir şekilde yazdıklarımı kısmi anlatmışım. Kafa ütülediysem af ola.

Yıllar kara kutu karşısında geldiii ve geçip gitti...

Şimdi ise yıllar , o dönemin bilgisayarlarını ayağa kaldırıp çocukuluğumuza tekrar dönme çabası ile geçiyor.

Gözler artık görmeyince, eller havya tutamayınca, gelir sadece emekli maaşı olunca, neyi ayağa kaldıracağız hiç bilmiyorum :)

Eski Ponçik BBS Sysop'u
Gökçe Bozkurt

Genç yaşta bu kadar işi başarabilmişsin ne güzel. Ben 386 pc me modem almıştım ama kullanmak nasip olmadı hiç. BBS leri hatırlıyorum ama faydalanmakta nasip olmadı. Çok şeyler kaçırmışım çokkk :(

Gokce yazin cok guzel olmus. Seninle ayni yasta oldugumuzu tahmin ediyorum demek ki benim 18-19 yaslarinda oldugum donemlerde Turkiye'de insanlarin uyelige para vermeye hazir oldugu BBS'ler varmis. Benim ilk kullandigim modem de 2400 baud idi ve bir arkadasimdan odunc almistim. Sonra 14400 Boca, 33.6 US Robotics Sportster, ve 56K US Robotics kullandim. Hepsi external idi ve Amiga ile kullandim, ama hepsini de yukarida dedigim gibi universitemin UNIX sistemine baglanmak icin kullandim. Benim icin online Amiga dunyasi, FTP ile AMINET, AmiIRC'de #Amigawarez #Amiga kanallari, ve YAM ile emailden ibaretti. Keske o zamanki yerli BBS'lerden de haberdar olsaymisim.

Senin BBS'inin donanimindan da bahsetsene biraz. Amiga idi degil mi? 1200 muydu? Yaziliminin adi neydi? 2 kusur yil hic kapanmayan bir Amiga bize Amiga'nin stabilligini de gosteriyor.

Not: Su soyledigine de gercekten tamamiyla katiliyorum:


Bir de cahil soru sorayim; Hitnet nedir?

basligi ilgi ile okudum, paylasimlariniz icin tesekkurler. yurtdisinda buyudugum icin, bu konuda turk bbs lerle ilgili paylasacak duygusalligim malesef yok :( (<<< 1x!). 83/84 civari ilk bilgisayarimi babam aldiginda cok mutluydum, orada `homecomputer` diye adlandirilan c64 hala elimde ve calisiyor, konuyu okudugumda aklima geldi yazayim dedim... televizyonda bilgisayar programlari cikardi haftada bir, teybi baglamis, merakla beklerdim cunku program yayinliyorlardi. bunlari kaydedip sonra c64`e yukluyordum datasette ile. bir ara elime su modemlerden gectiydi, telefon ahizesini ustune yerlestirmelilerden. bir keresine denedim, ama annem hemen kizdi bir dunya telefon tutacak diye... yarida kaldi, daha dogrusu kursagimda. saygilarimla

memrah:

Malesef sistem PC idi. BBS dönemlerim, amigadan çoktan vazgeçip PC ler ile cebelleştiğim dönemler idi.
ups kullanıyordum, kasada da bir sürü fan vardı :)

Ne güzel anlatmışsın, hikaye okur gibi okudum. Peki Ponçik ismi nereden geldi aklına kardeşim? Onun da bir hikayesi var mı?

Pastanelerde üstü pudra şekerli, içi vişneli veya elma reçelli, pamuk gibi yiyecek vardır.
Ponçik ismidir. Küçükken bayıla bayıla yerdim.
Sonraları muhabbet kuşumun ismini Ponçik koymuştum. Hayvan ölünce bende BBS in ismini bu yapmıştım :)

Şimdileri pastahanelerde ponçik satılmaz oldu :)

Off ne severdim. Hayatimda ilk defa poncik yedigim ani bile hatirliyorum. Kuzenim pastaneden almisti bana. Ben de pastaneci adama bunlarin adi ne demistim, poncik demisti. 30 yil onceki bir enstantanedir ama aklimda kalmis iste. :D


Baya da masraf etmissin anlasilan UPS filan alip. Peki BBS olan makineyi ayni zamanda baska isler icin de kullaniyormuydun yoksa dedicated bir makinemiydi? Sadece BBS olarak mi hizmet verdi onca zaman?

Bir de hitnet nedir diye arastirirken farkettim ki Turkiye'de faaliyet gostermis bir grup BBS birbirleri ile de bir nevi network olusturmus ve belli saatlerde birbirlerine baglanip mesaj alanlarini filan mirrorlamislar.  Ilginctir ki bilgisayar ve internet konularinda oldukca aktif oldugum bir donemde hitnet'i tamamen iskalamisim ben. Haberim bile yoktu varligindan.

Bilgisayar satışlarından tüm kazandığım parayı yine kendi bilgisayarıma yatırırdım. Tek bilgisayardı. Windows içinden BBS i dos ortamında çalıştırır, multitasking sayesinde kendi işlerime devam edebilirdim.

Esasında sistem aynı.
Nasıl Windows Live, outlook express ve türevleri, POP3 mailiniz için, internet servis sağlayınıcının serverina bağlanıp, maillerinizi indirip upload yapıyorsa,
bizde hitneti kullanıyorduk.

Tek sorun daimi bir online ağ olmadığı için, manuel olarak telefon ile arayıp, bağlanıp işlemi tamamlıyorduk.

Ya da daha basitçe şöyle söyleyebiliriz. Okuldan eve geldiniz, size herhangi bir mesaj gelip gelmediğine bakmak için, modem ile bir telefon numarasını arardık, 20-30 sn de paketi indirip mesajlarımızı okurduk.

Bu iş internetin atasıdır. Sonuçta internet data transferinden başka birşey değildir.
Günümüz koşul ve hızlarında bu datalara müthiş arayüzler sayesinde ulaşıyoruz herşey görsel oluyor.

O dönemde modem ve hat hızları düşünülürse, işlemcilerin büyük kapasiteli programlarda zorlanacağı hesaplanırsa, text menüler olurdu.
Dosya isimleri. O kadar.

Örnek bir BBS menüsü (google dan alıntı)

(http://www.ansilove.sourceforge.net/bbs/dream-mountains.png)

Hort

ABD'deki 13th Floor BBS, tornado yüzünden kapanmış, onu haber vermek üzere uygun eski bir başlık ararken bunu bulmuş oldum.

13th Floor BBS, ilk olarak 1993'te kurulmuş:
https://www.telnetbbsguide.com/bbs/thirteenth-13th-floor-bbs-c64-version/ (https://www.telnetbbsguide.com/bbs/thirteenth-13th-floor-bbs-c64-version/)

Bugünse doğal afete yenik düşmüş durumda: https://www.foxnews.com/us/tennessee-residents-capture-powerful-storm-tornado-damage-tuesday-morning (https://www.foxnews.com/us/tennessee-residents-capture-powerful-storm-tornado-damage-tuesday-morning)

Bu arada, Ponçik BBS'nin hikayesi güzel, belki bir gün küllerinden yeniden doğar.

Not: Commodore'a özgü BBS listesi: http://cbbsoutpost.servebbs.com/ (http://cbbsoutpost.servebbs.com/)

C64'le ufak bir cihazla (WiFi modem, HC-06 Bluetooth, null-modem-Raspberry-Pi, vs.) bu BBS'lere bağlanabiliyorsunuz.

Nasıl bağlanılabileceğine ilişkin ek bilgi için iki ayrı konu başlığı:

. https://www.commodore.gen.tr/forum/index.php?topic=12336.0 (https://www.commodore.gen.tr/forum/index.php?topic=12336.0)

. https://www.commodore.gen.tr/forum/index.php?topic=8474.0 (https://www.commodore.gen.tr/forum/index.php?topic=8474.0)

1996-1997 yıllarında 486 DX4-100 bir PC üstünde OS/2 Warp işletim sistemi ve Remote Access BBS yazılımı kullanarak çalıştırılan ve ismini o yıllarda The Lord of the Rings'den alan The Ring BBS'in SysOp'uydum,

PeaceNet node'uydum, ağırlıklı olarak başta AD&D olmak üzere masaüstü FRP ile ilgili kaynaklar, metal müzik, warez oyun ve OS/2 programları paylaşıyordum..  

Hatırlayan var mıdır bilmem.

Ben ne yazık ki Ponçik BBS'i pek hatırlamıyorum ne yazık ki.  Ama aklımda çok net kalanlar Gece Mavisi BBS, Doruk BBS, Sentinel BBS.  Bir de şimdi aklıma hiç gelmeyen ama o dönemin scene/coder tayfasının BBS'leri vardı, değişik insanlardı.

Akşama bir sürprizim olacak, tabi altından kalkabilirsem.

BBS mi kuruyorsun yoksa ? Ben bu gun SynchroNet kurdum, Sysop oldum biraz kendi bbs m de takildim, sonra kaldirdim 😛

Vpn için kullandığım bir Vps var. Dinamik IP kurulu değil, ama heves edip bugün amiga.host domain'inini aldım, 3 dolar olunca dayanamadım :) Küçük bir IRC ve Telnet server'ı kurmayı planlıyorum, belki resimler, küçük lha'ların olduğu ftp bir de. Boş boş duruyor çünkü bu şekilde.

Ucuzluk olunca daha uygun bir domain arayışına girdim, biraz heyecanlı bir şekilde üzerinde düşünmeden aldığımı kabul ediyorum ilk domain'i. :) Küçük bir muzurluk yapıp amiga.xxx'i mi alsam diye düşündüm ama 75 doları görünce vazgeçtim tabi. Eğer bu iş çok keyif verirse ileride düşünürüm. 10GB VPS hizmetim var, amiga.network domaininini bağladım şimdi. Bugün IRC ile ilgileneceğim, irc.amiga.garden subdomaininini ayarladım, şimdilik bir tek #cgtr channelı yayında olacak. Yarın da Telnet ve FTP. Eğer vakit bulursam ftp'deki dosyaların yer aldığı küçük ve Amiga-friendly bir http server.

İnternet öncesinde, bilgisayar dergilerinin de BBS'leri vardı... BYTE BBS vardı mesela ve Bahadır Çolak ilgilenirdi. Arada sırada gelen biriyle yazışırdık...

Ama benim için en önemli olan DorukBBS'di... İlk emailimi Doruk'dan almıştım. Basit bir email clientları vardı. Telefonla bağlanır, epostaları alır, yollardık :D Eski utility arşivime ne kadar bakarsam bakayım o client'ı bulamadım.

Byte BBS'e 56k dial-up ile çokça bağlanmıştım vaktinde faturaya dikkat ederek tabi.

Ben Rakip derginiz PCWorld BBS mudavimiydim. Babamin isyerinde gizli gizli baglanirdim. :)   Sonra zaten tum bbs arsivlerini interactive cdlerde verdiler.

Bir arkadaşım (Zehar), 90'larda A1200 üzerinde God's Fleet adında bir BBS açmıştı. 1-2 yıl kadar aktif kalan bu BBS'e giren oldu mu?

Yazılardan gördüğüm kadarıyla aranızda en eskisi benim muhtemelen. PC World'e yazdığım zamanlar ki yıl 1988-89'lar yurt dışından getirdiğim CD'leri yine Türkiye'deki ilk CD Player'lardan biriyle, kurduğum PETA BBS üzerinden hizmet veriyordum. Dergide yazdığım için de Peta BBS'i orada duyurduktan sonra aylar boyunca telefon hiç susmamıştı. 1991'de Eğridir Dağ Komanda Okuluna, askere giderken de kapatmıştım...

Ben ilk modemimi 1995 yılında almıştım gibi hatırlıyorum (1994 de olabilir) ama Peta BBS'in o zamanlar faal olduğuna yemin edebilirim?

Bir ara hepimiz oturup kişisel bilgisayar tarihimizi yazmalıyız aslında... Eminim hepimizde ilginç, neşeli, güzel anılar vardır.

Başka bilgisayarlarda nasıl duruyor denemedim ama IRC hazır gözüküyor.

URL: irc.amiga.network
Channel: #cgtr
Şifre: cgtr2020

ben ilk modemimi ne zaman aldığımı hatırlamıyorum :( us robotics 14.4 internal bir modeliydi sanki. O dönemle ilgili heycan duyduğum tek şey bluebox yapan arkadaşlardan Amiga oyunları almak, utility'ler için onları zorlamaktı... Çok BBS takılmadım...İhtiyacımda hiç olmadı...Şimdiki ortağımın aksarayda bir dükkanı vardı, yurtdışından teyp/dat ile belli aralıklarla çok yazılım gelir, BBS işletenler gelip, bunları alıp dağıtırlardı...O dönem, Amiga, PC elimizin değmediği yazılım yoktu diyebilirim...Heycanlıydı da...DAT açıldığında içinden ne çıkacak pek bilinmezdi... Sabit diske açıldıktan sonra, ilgimi çekenleri alır, evde denerdim :D

Benimki DynaLink marka 14.4Kbps internal idi..  Bluebox'ı hatırlayan birinin daha olmasına sevindim ve saygıyla selamlıyorum. :D

:D BlueBox'da zaman aşımı olmuştur değil mi :D Ben yapmadım. Yapanları biliyorum sadece  ;)

oeVOpDUWwpU
https://www.youtube.com/watch?v=oeVOpDUWwpU (https://www.youtube.com/watch?v=oeVOpDUWwpU)