commodore.gen.tr

Selamlar...

Şaşırdınız mı? Yavuzg, Speccy, ne alaka?  ???

Ben de bilmiyorum ama taaa fi tarihinde @joker_'le elindeki spectrumların sorunları hakkında konuşmuştuk. Bi ara gönder de bakayım demiştim. Sonuçta bu konuda hiç tecrübem yoktu ama benim için de bi "değişiklik" olsun demiştim...

@joker_ sağolsun bunu hatırlamış geçende elindeki sorunlu spectrumları gönderdi. Şimdilik 48K'nın işi tamam. Bu yazıda 48K'nın tamiratı sırasındaki deneyimlerimi paylaşmak istedim...

@joker_'in 48K'sındaki sorun aletin siyah-beyaz görüntü vermesi. Alet ilk geldiğinde başımdan geçen macerayı anlatarak başlayayım. Paketi açtım içinden çıplak 3 adet makine çıktı. Elimde ne spectrum güç kaynağı var ne de herhangi bir spectrum tecrübem  :P Açtık interneti...

Öncelikle video problemi olan 48K'dan başlayayım dedim. Güç kaynağı olarak lab güç kaynağımı, monitör olarak da masaüstümdeki LCD TV/Monitör'ü kullanayım dedim. İnternetten okuduğum kadarıyla spectrumlarda güç girişinin polaritesi tersmiş. Yani adaptör girişinin göbeği GND çeperi +9V. İlginç bir yaklaşım, ama iyi ki önce okumuşum dedim... RTFM  ;)

Taktık RF kablosunu TV'ye başladık kanal aramaya. Ara ara ara... Bazen karlı bir görüntü gelir gibi oluyor hayal meyal, ama nafile... 1-2 saat kanal aradım. Sonra vazgeçip vurdum kafayı yattım. Ertesi gün @joker_'le yazıştık. "Ben ona AV mod yapmıştım" dedi  :o Veeee Spectrum ve modları ile ilk tanışma maceram böyle oldu  ;D

Neyse, bu sabah tekrar masaya yatırdım 48K'yı. Bu sefer hemen yakındaki Commodore 1702 monitöre Composite girişten bağladım Speccy'yi. Evet görüntü siyah beyazdı. Ama speccy'ler konusunda hiçbir tecrübem olmadığından birkaç başka cihazda da deneyeyim dedim, malum PAL/NTSC golü yiyor olabilirdim. Neyse, biraz daha uzun bir composite video kablosu ile diğer çalışma masamdaki Samsung LCD TV'ye bağladım. Görüntü siyah beyaz "gibi" ve devamlı gidip geliyordu. Sonra bir de arabalarda kullanılan minik geri vites LCD'sinde denedim. Sonuç yine aynı ve yine görüntü kesilip kesilip duruyor.

Siyah/Beyaz görüntü problemini okudum internetten. Elimdeki "Issue 2" türü bir board'muş. Bu boardlarda renkleri yakalamak zaten oldukça zormuş. Manuel ayarlama yapacağınız 2 adet trimmer kondansatör ve 2 adet'de trimpot. Önce bunlarla oynadım biraz. Sorun çözülmedi. Sonra okuduğum üzere bu sporunun IC14'den kaynaklanabileceği bahsediliyordu. Bu entegre ULA entegresinden gelen görüntüyü composite video'ya çeviren "encoder" entegresi olduğunu okudum. ZX Spectrum servis kitapçığında bu tür sorunlarda IC14 (LM 1889N) entegresinin değiştirilmesi tavsiye ediliyordu. Ben de minik bir sipariş verdim bluemavi'ye. İlginçtir bu eski tip encoder'ı bile bulabilmeme şaşırdım.

Malzeme gelince işe koyuldum. Önce speccy'yi açtım...

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3955_zpsfa5899af.jpg)

Mevzu bahis entegre buymuş. Hmm soketli olmaması biraz uğraşacağız anlamına geliyor...

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3956_zpsba544a21.jpg)

Soketlenmemiş entegreleri değiştirmek için arcade boardlardan edindiğim deneyimlerini kullanıyorum. Bu tür değişimlerde ya ısı tabancası ile entegrenin bacaklarını iyice ısıtıp bir anda çekip alacaksınız, ki bu tarz eski bir boardda biraz riskli bir iş. Ya da ikinci daha emniyetli bir yol daha var;

Önce entegrenin bacaklarını üst taraftan yan keski ile tek tek kesiyoruz.

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3957_zpsba31e963.jpg)

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3958_zpsad75c1c3.jpg)

Sonra board üzerinde kalan bacakları tek tek havya ile ısıtıp ...

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3962_zps41e71491.jpg)

cımbızla çekiyoruz.

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3961_zps77aa7726.jpg)

Tüm bacakları temizledik

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3966_zpsb0a6efa0.jpg)

Şimdi lehimleri temizleyelim. Bunun için lehim pompası kullanıyorum...

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3967_zpscbafd2f8.jpg)

Ve temizlik, bir kulak pamuğu ve az miktarda aseton...

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3968_zps834a3a8b.jpg)

Delikler ortaya çıktı. Bu yöntem boarda zarar vermeden bir entegreyi sökmek konusunda benim tercih ettiğim en temiz yöntem...

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3969_zps6a41499d.jpg)

Hazır fırsat bulmuşken entegreyi direk yerine lehimlemek yerine önce bir entegre soketi lehimliyorum.

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3972_zps0e0dcc9e.jpg)

Ve sonra yeni LM1889N'i yerine rahatça yerleştiriyorum...

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3975_zps793ae158.jpg)

Bakalım sonuç ne oldu?  ;)

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_4009_zps4a028b33.jpg)

Peki speccy ile maceram bitti mi? Hayır  :D

Renk denemesi için o renkli çizgileri spectrum'un programlama kılavuzundaki bir örnek programı kullanarak çıkardım.

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_4007_zpsff164c82.jpg)

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_4008_zpsfc1d9a0a.jpg)

@joker_ sağolsun bir oyun/teyp v.s. göndermediği için bu yaşımızda pıt pıt program yazdık spectrumda  :D gerçi nostalji oldu. Her ne kadar ben speccy'ci değildim, küçüklüğümde spectrum'um hiç olmadı  :'(  ama spectrum'u olan arkadaşlara (nedense) çok özenirdim. Spectrum ufak tefekti ama bi çekiciliği olduğu kesin...

Gerçi ajitasyon yapmayayım, ben commodore'cuydum zamanında ;)

Haa ne diyordum? Programı yazarken (daha doğrusu yazmaya çalışırken) bazı tuşların basmadığını farkettim. Eyvah şu meşhur "membran" problemi mi yoksa  :o

@joker_, kusura bakma. Aleti bana gönderdiğinde zaten böylemiydi yoksa ben açıp kapatırken membran'a zarar mı verdim bilmiyorum. İstersen internetten sıfır bir membran sipariş edebilirim.

Ama şu an internetten gelecekten membran'ı bekleyemezdim. Peki bu programı nasıl yazabildim? Membranı tamir ederek tabii ...  ;)

Önce sorunun nerede olduğunu anlamaya çalıştım. Bunun için önce membranı tamamen ortaya çıkarttım.

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3976_zps05690a8a.jpg)

Speccy'nin membran uzantıları zaten ya @joker_ tarafından ya da önceki sahipleri tarafından bir şekilde elden geçmiş...

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3977_zps178403e0.jpg)

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3978_zpsdadd85ec.jpg)

1-2-3 numaralı tuşlar ve altlarındaki sıraya denk gelen harfler çalışmıyordu. Membran'ı saran bantı dikkatlice açtım. Sorun belli oldu...

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3981_zpsa944f3ab.jpg)

Bunu nasıl düzeltebileceğimi düşündüm. Lehim olmaz. İletken boya kullansam? Çok esnek, tutacağını sanmam. Sonra aklıma başka bişey geldi. Speccy erbaplar belki daha pratik bir yol biliyordur ama benim aklıma membran'ı çatladığı yerden kısaltmak geldi.

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3985_zps014d82b2.jpg)

Eski ucundaki sert plastik desteği de oradan söküp yeni kısalttığım yere yapıştırdım.

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3984_zps0e8d939e.jpg)

Oldu gibi. Ancak kısalan membran'ı board'a nasıl takacaktım?

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3985_zps014d82b2.jpg)

Aklıma gelen çözüm (gülmeyin) membranın board'a takıldığı soketi uzatsam dedim? Önce soketi itinayla lehim pompası ve havya ile temiz bir şekilde söktüm.

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3987_zpsd3967d46.jpg)

Sonra kablolar ile uzattım...

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_4001_zps33221bf3.jpg)

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_4004_zps4877f4bd.jpg)

Membranı kestiğim yerden sokete taktım.

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_4006_zps7fe56809.jpg)

Yavuz hocam yine döktürmüşsün ; eline sağlık ; membran için güzel bir çözüm bulmuşsun,BRAVOO... Bu spectrumlarda zaten  hep aynı yerden kırılıyor mebranlar...

Hazır aleti açmış 30 yıl bakımı yaparken bir de iyice paslanmış uçlarını temizliyeyim dedim (her ne işe yarıyorsa - gülmeyin spectrum konusunda cahilim demiştim)

Bunun için önce klasik asetonlu pamuk ve silgi yöntemlerini kullandım. Sonra daha detay temizliğe geldi sıra...

Yine arcade boardlardan gelen tecrübemle, bu tarz kartların uçlarını "pırıl pırıl" yapmak için metal parlatıcı kullanıyorum (Bu yöntemi her tür oyun kartuşunda kullanabilirsiniz - özellikle NES kartuşları bu şekilde bi 30 yıl daha gider ;) )

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3992_zpsc185c8a5.jpg)

Kulak pamuğunun ucuna azıcık metal parlatıcı sürüyorum. Sonra bunu ana kartın uçlarına sürüp 5 dakika öylece kurumasını bekliyorum.

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3993_zps48f41b4a.jpg)

Kurudktan sonra bir bezle ovalaya ovalaya uçları temizliyorum.

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3994_zps8001a539.jpg)

Uçlar artık göz kamaştırıyor  8)

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3997_zpsaa30c690.jpg)

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_3998_zpsa45de3cc.jpg)

Evet bu "acemice" tamirat maceramız da burada bitti... Eğer sizin de elinizde membranı bu şekilde bozuk veya siyah-beyaz görüntü veren bi spectrumunuz varsa belki burada paylaştığım deneyimlerimin sizlere de faydası olur.

(http://www.yavuzg.com/images/Repairs/speccy/IMG_4009_zps4a028b33.jpg)

Yavuz usta yeni projeler görmeyi özlemişiz ufukta yeni heyecan verici projeler var mı?

Elinize sağlık, keşke sadece retro değil, her eşyamıza şu gösterdiğiniz hassasiyeti gösterebilme şuurumuz olsa... 30 yıl değil 60 yılda geçse çalışır makinelerimiz.

Güzel iş çıkmış üstad...

Elinize sağlık.

Bu arada eski bir +2 sahibi olarak (30 yıl önceydi) bir şekilde o çizgileri ekrana getirdiğimi hatırlıyorum. Reset'e mi baslılı tutuyorduk? resetten sonra başka bir tuşa mı basıyorduk? hatırlamıyorum. Ama +2 gelirse elinize kod yazmanıza gerek yok. Bunda kısa bir yolu var mı bilemiyorum...

Ben bu speccy'i bir yerden tanıyorum. :D

Abi öncelikle adaptör ve kaset unutkanlığım için özür dilerim,heyecandan aklıma gelmedi. :) Gerçi fenada olmamış,en azından spectrum'da kod yazmadım demezsin :D

Membran tamiratı,emin ol bir çoğumuza ilham verecektir.Güzel bir yöntem bulmuşsun.Benim yamalı bantlama tamiratımın yanında,sen kalıcı bir çözüm üretmişsin.

Ne kadar teşekkür etsem azdır.

Abi o membran zaten öyleydi,ben geçici yama yapmıştım.Sen olayı tamamen bitirip kalıcı,sağlam bir hale getirmişsin.

Bu membranların sürekli aynı yerden çatlamasıyla ilgili,geçenlerde commander64 ile konuşurken,kendisi güzel bir tespit yaptı.

Membranın altında kalan metal soğutma plaketi,sürekli ısındığı için,membran sürekli ısıya maruz kalıyor.Ve zamanla ısınıp soğuyan membran,çatlayıp kırılmaya başlıyor.

Buyuk keyifle okudum. Tesekkurler. Yavuzg gibi bir ismi ZX Spectrum dunyasinda gormek de beni extra mutlu etti.

Benim de elimden bir suru Spectrum gecti ve cok farkli arizalar ile karsilastim. Ama PAL encoder arizasi hic karsima cikmamisti. Acaba sans eseri bana mi rastlamadi yoksa bu parcanin bozulmasi nadir karsilasilan bir sey mi bilmiyorum ama metak ettim acaba AV mod ile ilgili olarak ortaya cikmis olabilir mi.

ZX kabin isterizzzz :)

Sir Sinclair'in harcıalem parçalarla bilgisayar yapma fikrinin halen işe yaradığını görmek güzel. Geri dönüşü olmayan işleri pek sevmiyorum. LM1889N'i bacakları kesmeden çıkaramaz mıydık? Metal parlatıcı işe yaramış görünüyor. Bendeki NES'in kontaklarda aşınmadan kaynaklı 'kronik' kartuş okuma problemi var. Acaba kontaklara metal parlatıcı uygulasam faydası olur mu ne dersin?

evet, oldukça basitmiş PCB, nedereyse ev yapımı kıvamında :)

Entegre sökmek için board'a zarar vermeden yapılabilecek en pratik çözüm bu. Diğer türlü bacakların hepsini ısıtıp lehim pompası ile tek tek lehimler temizlenerek de yapılabilir. Ancak o şekilde mutlaka bir iki bacak yapışık kalıyor ve onları sökmek için entegrenin altına bir şey sokarak yine havya ile ısıtarak hafif kanırtmak gerekiyor. O şekilde PCB üzerindeki tracklere zarar verme riski var.

Tabii yine de yapılabilir...

Özellikle pahalı olmayan entegrelerde, elimde yedeği de varsa, direk bu metodu kullanıyorum. Ancak Entegrenin arızalı olup olmadığından pek emin olmadığımız durumlarda veya nispeten nadir/yedeği olmayan entegrelerde (EPROM, CPU, Custom IC v.s.) pompa metodu ile itinalı bir şekilde çalışmak lazım tabii...

NES kartuşlarına gelince, eğer pinler fiziksel olarak aşırı derece aşınmışsa (artık oyuklar oluşöaya başlamış) metal parlatıcı işleminden sonra aşınan oyuklara belki küçük havya dokunuşlarıyla lehim takviyesi yapılabilir.

Aseton + Silgi + Metal parlatıcı üçlüsünden kurtulabilen JAMMA PCB, oyun kartuşu görmedim. Sonuç hep başarılı...

Tabii NES'in üzerindeki konnektörün durumu da önemli. Hiçbir oyun oynatmıyorsa NES konnektörünü de söküp, önce sakır şukur su deterjan ve diş fırçası ile temizlik ve ardından yeşillenmiş paslı pinler var mı ona bakmak lazım... Pinleri tek tek hafif geri çekerek de eski "sert" liği kazandırılabilir.

Bendeki sorunun NES'in havalı kartuş konnektöründeki tasarım hatası yüzünden pinlerin aşınması. Buna kesin çözüm olarak SNES tarzı top loader modu yapıldığını çok gördüm. Senin dediğin gibi lehimle takviye yapmak çözüm olabilir. Sıraya koydum. Bir ara denerim.

Ribon tamiri de çok iyi bir Bonus olmuş. Ribon kablolunun aşınması A600'ün de, benim de müzdarip olduğum, kronik dertlerindendir. Her yerde de kullanılıyor namuzsuz şey. Fan için laptop sökerken nefesimi tutmamın sebebi ribon kablolar.

Ribon kablo yüzünden çöpe kaç cihaz attım hatırlamıyorum bile :'(

gönül isterdi ki "gerçek" hayatımızı idame ettirmek için bi yerlerden loto moto çıksa da 7/24 burada proje paylaşabilsem sizlerle ;D ama heyhaat! maalesef gerçek hayat devam ediyor ;)

Membrane tamir yöntemine bayıldım :)

Özellikle fotoroman tadında olması süper... Bir önceki resimde membrane'ı kopuk yerden kestiğinde "işte şimdi yan bastın, bende kesmiş sonra oturtamamıştım.." diye içimden geçirirken, sonraki fotolarda çözümü görünce, bir laz olmama rağmen piyanoyu kendime çekmeyi nasıl akıl edemem diye hayıflandım :)

Ellerine sağlık...iyiki varsın...

Acaba bu tarz bir şey denedin mi? Deneyen oldu mu membran tamirinde?

http://www.tutkalmarket.com/urun_detay.asp?uid=287 (http://www.tutkalmarket.com/urun_detay.asp?uid=287)

Eldeki imkanlarla aklıma ilk gelen yöntem buydu ancak sanki bu tarz bir yapıştırıcı ile daha "pratik" bir tamirat yapılabilir gibi geldi bana...

@joker_'in diğer speccy'lerinde bir de bunu deneyeyim bari...

Eğer bu yöntem olursa,ciddi bir sıkıntıdan kurtulmuş oluruz.Bir çok speccy hayata döner :)

İnce işler için uygun değil maalesef :)

amigalardaki membran tamirinde gümüş iletken boya kulanarak yapıyorum eğer parçayı çok fazla esnetmeden kulanmak mümkün ise hiç bir sorun çıkarmıyor bunun yanında uğraşma kısmını saymaz isek senin yaptığın yöntem oldukça sağlam olmuşa benziyor . iletken boyalar membran tamirinde her zaman alternatif olabilir linkini verdiğin tutkalda alternatif olabilir bence .

Alternatif bir diğer yöntem (forumda daha önce paylaştım sanırım): https://sites.google.com/site/homecomputergroup/docs/speccy-membrane-repair

bu aluminyum folyo tekniği iyiymiş... biraz daha ince iş gerektiriyor ama başarılı bir şekilde yapılırsa sonuç sanırım daha "orijinaline yakın". teşekkürler @leviathank...

@joker_'in diğer speccy'sini de tamir edebilirsem ve membranın da elden geçmesi gerekirse bu tekniği deneyebilirim...

Abi o kadar uğraştın,seni birde bu membran için uğraştırmak istemem,yeni membran alırım :) Uğraşılacak gibi değil yani,ince ince erişte keser gibi :D

Sonraki projenin başlığı.  Yavuz Şefin Mutfağı mı olacak yoksa :D

@joker_ ikinci speccy daha uğraştırdı! ama inadım inat dedim o da halloldu :D yanlız multimetreden girdim osiloskoptan çıktım speccy'nin feleği şaştı :D

paylaşıyorum birazdan...

@yavuzg

klavye soketini uzatırken kabloların ucuna kılıf gibi birşey geçirmişsiniz, ismi ne olarak geçiyor? :> satılan bir ürünmü yoksa siz kendinizmi yaptınız? kılıf diye aratınca kalın kablolar için çıkıyor.

Onlara "makaron" deniyor... Isıyla daralan makaron

Örneğin:

https://www.direnc.net/arama?q=makaron (https://www.direnc.net/arama?q=makaron)

Yıllardır merak edip bir türlü öğrenemediğim bir gizem daha çözüldü, teşekkürler :>

Lehim istasyonu, kapasitör, robot et, ısılı lehim pompası vs.. vs.. sipariş ettim. artık bu işlere yavaştan el atmanın zamanı geldi.