commodore.gen.tr

Özet: Olabildiğince düz, olabildiğince en standart formatlara sadık kalsaymışım keşke.

Commodore'la ilgili bazı dosyalarım 3.5"lik DOS disketlerindeydi. Hadi hem onları kurtarayım hem de bir bakayım neler varmış diye disketleri çıkardım bugün.

İşte çıkan sorunlar:

Sorun 1: Disketleri 2M ile formatlamışım. 2M, 2MDOS 1.44"lük disketleri 2MB'a formatlamaya yarayan bir utility idi. 720KB'lık'ları da 1066KB civarına formatlıyordu. Neredeyse tüm disketleri bu şekilde formatlamışım. Haliyle normal yollarla okuyamadım.

Sistem disketi görünürde yoktu. Disketleri tek tek yoklayıp sistem disketi veya açılabilir bir disket arama işlemi sonuç vermeyince İnternet'ten DOS disketi indirip yazma, ve bir yerlerden 2m/2mdos programlarını bulma fikri daha cazip göründü. Gelgelelim. Bu 3.5"lik disketler pek sağlam değil. Anca beşinci disket sağlam çıktı da formatlayabildi www.allbootdisks.com (http://www.allbootdisks.com) 'dan indirdiğim DOS boot yapıcı.

Bu arada 3.5"luk disket temizleyici disketimi de bulmuştum. Disket sürücüyü bununla temizledim. Bu temizleme disketlerini bugün bulabilir miyiz bilmiyorum...

Sorun 1.5: 2Mdos programını bulamayınca bunu boşuna yapmış oldum. Tekrardan disketlere dönüp iyice bir kontrol edince bir tek adet 2M'li sistem disketi bulabildim. (Sonradan İnternet'te buldum gerçi: http://en.wikipedia.org/wiki/2M_%28DOS%29 (http://en.wikipedia.org/wiki/2M_%28DOS%29) . Aceleyle bakınca gözden kaçıyor)

Yalnız, günümüz disket sürücüleri 80. track sonrasında sorunlu gibi. 2M'le formatlanmış disketlerin yalnızca bir kısmını görüntüleyebildim.

Sorun 2: Kopyalamaksa ayrı bir işkence: Gözden çıkarılabilir bir disket bul, formatla, hata versin, başka disket bul, formatla, gene hata versin,... nihayet bir tanesini 1.44MB ile formatlayabil. Ve 2M'li disketteki dosyaları copy filanca b: ile kopyalamaya çalışma hatasına düş!.. Kaç defa A: B: A: B: ... disket değiştirdiğimi hatırlamıyorum.

Hard diske kopyalayamıyorum, çünkü bu sistem disketini daha yeni bulmuşum ve çokça GB'lik SATA HD'yi tanımasına olanak yok. İlgili bir driver bulsam bile bu diske bir şey yazma niyetim yok...

Kısaca bu disketleri kopyalayabilmek için 32GB'den düşük PATA bir HD bulmak gerekecek.

Sorun 3: Text dosyaları slim diye bir DOS utility ile sıkıştırmışım. Hangi text dosyayı type dosya.txt ile görüntülemeye çalışsam "=SliM"den başka bir şey göstermiyordu. Slim programını başka bir diskette görünce uyanabildim duruma... Aradan geçen 20 yılda unutmuşum sıkıştırdığımı...

Bu disketler 1988-1995 yılları arasından. Bu 20-25 yılda bunları okuyacak ortam olsa bile okumayı iyice zorlaştıracak iki uygulama yapmışım:

 Uyumsuz bir disket formatı ve uyumsuz bir sıkıştırma.

Bundan 25 yıl öncesi bu kadar ulaşılmazken 25 yıl sonrasında, 2039 yılında bugünkü hangi dosyalarda ne sorunlar yaşayacağım merak konusu...


Kendime birkaç ders çıkardım:

- Donanımlarını atma (örneğin, 2040'lı yıllarda bir flash disk/USB disk takabileceğimiz USB portlu güncel bir cihaz bulabileceğimizi hiç sanmıyorum).

- Dokümanları olabildiğince ASCII olarak bulundur.

- Dokümanları sıkıştırma.

- 5.25" veya 3.5" disketleri 2040 yılında da kullanmak istiyorsan alüminyum folyoya sar.

- Disket sürücüleri gözün gibi koru.

- Evernote vb. online servislere güvenme. 25 yıl içinde nice bulutlar buhar olabilir, mutlaka sade, standart, yaygın formatlarda lokal yedek bulundur.

- Yok olmasını istemeyeceğin dökümanları veya program assembly dökümlerini kağıda baskı al (OCR işlemi her geçen yıl daha da kolaylaşacak nasıl olsa. Bir disket okunamaz hale geldiğinde genelde tüm içerik kayboluyor. Kağıda kahve bile dökülse yazılanı kurtarmak daha mümkün).

- Küçük boyutlu veri depolama disketlerini, USB'lerini vb. atma!.. Olasılıkla ileride de retro merakına devam edeceğiz, bir takım cihazlar keşfedeceğiz ve o cihaz yalnızca kısıtlı bir miktarda bir kapasiteyi destekleyecek... Örneğin, 720KB'lik 3.5" disket ihtiyacı doğdu bugün ve hepi topu 5-10 tane varmış elimde...
İleride belki bir retromuza 2GB veya daha düşük bir SDCARD gerekecek ve haliyle 2040 yılı bitpazarında sadece 128 petabyte'lıklarını bulabileceğiz :)

İşte böyleyken böyle...

Ben de o zamanlar bu programla track ve sector arttırımı ile 2MB formatlayıp yedekleme yapıyordum :)

Bu yaptığım yedekleri tekrar açma ihtiyacı iyi ki hiç duymamışım :)

Yaklaşık %30'luk bir kazanç için amma da uğraşıyormuşuz :)

ED disketler'e kaydeden benim gibi ahmaklar ne yapsın? :( Naylon poşetinden dahi çıkarmamışım öylece duruyorlar, ED disk drive bulmak neredeyse imkansız. Ebayde birkaç tane var ama fiyatları uçuk.

Birçoğumuzun, özellikle benim çok sık yaptığım(ız) hataları, çok güzel özetlemişsin.

Özellikle donanımlarını sakla kısmı bana göre. Zamanında tüm spectrum kasetlerimin ve neredeyse takım halindeki, your spectrum ve sinclair user dergilerimin çöpe gitmesi geldi aklıma. :(

2040 yılına kalırsam retroyu değilde diğer tarafı düşünmeye başlarım artık :)

2040 yılında retro namına herşeyi çöpe atıp sade bir hayata geçerim herhalde. Kadınların zihniyetine ancak o yılda ulabileceğiz galiba, ne kadar da ileri görüşlülermiş ;)

Dijital dünyada; kendi fotoğraf ve videolarım dışında (ki yazdığım programların hiçbirinin kaynak kodu yok elimde) kaybettiğim şeylere üzülmemeyi öğrendim...

Aslında kurallardan biri şu olmalı.

- 10 senede bir tüm yedekleri artık standart olan yeni medya'ya aktar.

Örn. Disket -> Hdd -> Cdrom -> Dvdrom, Harici Hdd -> Bluray

Sorun yeterince zamanın olmaması, yedekleme konusundaki motivasyon eksikliği ve yedeklediğiniz verilerin internet'te daha güncel hallerinin (birçok durumda) kolayca bulunabilirliği. İndirdiğiniz film, video vb'yi yedeklemek zaten mümkün değil. Sonuçta kendi ürettiğiniz şeyler dışındakileri yedeklemek için o kadar da uğraşmaya değmiyor (LW3D'nin zihniyete geldik ;) ).

Yok ben de kendi ürettiğimiz şeyler için söyledim aslında. İndirilip te daha sonra bulunamayan şeyler de mevcut bu arada. Özellikle eski versiyonu lazım olan şeyler de olabiliyor. Günümüzün yüksek depolama kapasiteleri gözönüne alındığında bu çok ta sorun değil aslında, dursun kenarda deyip yedeklenebilir ıvır zıvır da. Bir sonraki yedekleme seansında uçurulabilir gereksiz olanlar.

O değilde xp'de 3 TB disk görmüyor cinnet geçircem, sadece win7 ve üstünde görüyor :)

Yedeklemeyi İnterneti yedeklemek olarak anlamak ve bu şekilde uygulamak sanırım bir dönem hepimizin yaptığı hata. Benim de haftalarca aralıksız çalsam, aynı şarkıya denk gelmeyeceğim mp3 arşivim, yıllarca yetecek film arşivim falan vardı bir dönem. Hepsi bir şekilde kayboldu gitti. Ancak dosyaları kaybettikten sonra, onları saklamakla ne kadar gereksiz bir iş yaptığım fark edebildim.

Yedeklemenin ilk kuralı neyi yedeklediğini bilmek. Sistem hatalarına karşı tüm harddiskin kopyasını almak güzel ama eskiye dönük arşiv oluştururken biraz daha seçici davranmak şart. Yoksa ister istemez bir veri çöplüğü oluşuyor.

İlker senin ASCII kuralını standart formatlar diye genişletmek istiyorum. Daha geçen ay uğraşıyordum. Çok eski değil 2000'lerde kaydettiğim bir dosyaya ihtiyacım oldu. Referans olarak kullanacaktım. Ancak kullandığım program eski sürümün dosyalarını açabilmek için eski ve yeni versiyonların yan yana çalışmasını istiyor. Ancak eskisini NT'lerde kuramıyordum. Yenisi de eski version Windowslarda çalışmıyordu. Sonunda sanal makinada XP kurarak programı çalıştırıp projenin PDF çıktılarını alarak halletmiştim. Programların native formatlarını kullanmak o an için mantıklı görünse de ileri uyumluluk için BMP,JPEG,XML,PDF gibi standart formatlada da bir kopyasını almak ilerde hayat kurtarabilir.

UFT-8 hakkında ne düşünüyorsunuz? Biliyorsunuz eskiden Türkçe dosyaları ISO 8859-9 (Latin-5) formatında kaydederdik. Bu dosyaları açarken de hep encoding problemleriyle karşılaşırdık. UTF-8 standardından sonra bu sorunları unuttuk. Bu işler şimdilik çok daha transparan bir şekilde halloluyor. Acaba ilerde UTF-8 kaynaklı problemlerle de karşılacak mıyız?

@Commander yanlış adamı suçluyorsun. WindowsXP'nin disk boyutuyla bir alıp veremediği yok. Diski exFAt veya NTFS olarak formatladığında görmesi lazım.

güzel özetlemişşin  :D

@commander64

>2TB disklerde FAT dosyalama yapısı yetersiz kaldığı için GUID partisyon tabloları gibi alternatif çözümler gerekiyor ve Microsoft, XP işletim sisteminde bunu desteklemeyeceğini belirtmişti. 3. parti çözümler dışında bu konuda bir şans görülmüyor.

Edit: Paragon şirketi bu tarz bir çözüm sunmuş:

http://www.paragon-software.com/technologies/components/gpt-loader/ (http://www.paragon-software.com/technologies/components/gpt-loader/)