commodore.gen.tr

Selamlar arkadaşlar...

Arada sırada retro hobinizde biraz değişiklik yapmak, farklı bir sokağa sapmayı istediğiniz oldu mu? Bende bu dönem dönem olur. Tam olarak sıkılmak demiyelim ama insanın hobisinde (aslında hayatta her konuda) arada bir farklı bir şeyleri deneyimlemek insanın hayata da farklı perspektiflerden bakmasını sağlıyor. ;)

Örneğin yıllardır bit pazarına giderim, VHS/Betamax player ve orijinal filmleri gördükçe hep içimden geçmiştir acaba (eskilerin tabiriyle) bir "vidyo" mu edinsem, kaset kolleksiyonuna mı girişsem diye. Ama hep "vidyo"nun popüler olduğu zamanlardaki deneyimlerimi hatırlayıp vaz geçerdim. Eskiden TV'den dizileri çekerdim, kendime arşiv yapardım, Galactica, Buck Rogers (Yirmibeşinci yüzyıl diye yayınlanırdı), Atlantis'den Gelen Adam, vs. Video kaset kiralama olayı popülerleşince de kiraladığım kasetlerden beğendiklerimizi kopyalardım. Herhalde o yıllarda evinde birden fazla video player olan ben vardım yaşadığımız şehirde (belki bir de kiralama dükkanları). Abim o zamanlarda arabayla İngiltere'Ye gider gelirdi. Oradan malzeme getirip satardı. Bu sebeple renkli TV, video player vs erişimim olurdu. Baya bi arşiv yapmıştım kendime. Tek kanal siyah beyaz TV zamanında böyle bir arşiv çok değerliydi... Hey gidi günler...

Ancak video kaset olayı manyetik olduğundan bu arşivimi yıllar sonra hatıra amaçlı da olsa üniversite evime götürmüş olsam da kasetlerin çoğunun bozulmaya başladığını farketmiştim.

Bu yüzden VHS/Betamax vs olayına hiç yanaşmadım bir daha...

Konuyu dağıtmadan hızlı ileri sararsak, 2-3 ay önce sanırım forumumuz üyesi @fitzgerald arkadaşımızın bir GBS-8200'ünü tamir etmiştim. Cihazı kendisine teslim ederken de bana bir sürpriz yapmış bir LaserDisc hediye etmişti. Ben önce filmin soundtrack albümü, bir LP, yani plak olduğunu zannettim ancak jeton sonradan düştü :P

Laserdisc'in ne olduğunu biliyordum gerçi, zamanında piyasada tek tük görürdük vitrinlerde ancak gerek playerları gerekse de LD'ler o kadar pahalı gelirdi ki, hiçbir zaman bırakın sahip olmayı, evinde LD player düzeneği olan bir arkadaşım bile olmamıştı :D

Neyse bu hoş hediyeyi eve götürdükten sonra rafa koydum ve konuyu bir süreliğine kapattım zira elimde o sıralar uzun soluklu bir arcade kabin projesi vardı ve gerçek hayatta işler de biraz yoğundu. Sonunda elimdeki projeyi bitirip gerçek hayattaki müşteriler de biraz yaz moduna girdikten sonra bu LaserDisc olayına yeniden bir el atayım dedim.

LaserDisc'in teknolojisi hakkında detaylı bilgi aktarmayacağım burada zira internette bolca malzeme var o konuda ancak kısaca anlatmak gerekirse LD teknolojisinde kullanılan malzeme CD/DVD'ye benzese de video bilgisi digital değil analog. Ve hatta öyle RGB veya Component değil bildiğiniz composite video formatında. VHS'den tek farkı ömrü ve daha fazla satır sayısını desteklemesi. Benzer şekilde ses de VHS teknolojisinden bir tık ötede, standart analog stereo track'İn yanısıra digital audio da destekleniyor. Kullanılan malzeme ve teknoloji sebebiyle bir film (süresine de bağlı olarak) tek bir LD'ye sığmayabiliyor. Genelde pakette 2 LD oluyor (Çoğunlukla ikinci LD'nin tek yüzü kullanılmış oluyor). Haa unutmadan LD'nin her iki yüzeyi de kullanılıyor. Bu sebeple tam filmin ortasında k**nızı kaldırıp LD'yi ters çevirmek istemiyorsanız "both side play" özelliği olan bir player alın ;)

Yani kısaca merakınız "inanılmaz kaliteli" görüntüye sahip bir film seyretmekse LaserDisc size göre değil, gidin Ultra HD bilmem kaç "K" flat TV ve blueray alın. Ama yok amacınız  80'lerin filmlerini zamamın teknolojisi ile kayıt edildikleri şekilde nostaljik bir şekilde seyretmek istiyorsanız ve VHS'in sorunlarını yaşamak istemiyorsanız LaserDisc tam size göre ;)

Bunlara ek olarak, LaserDisc'İn neden benim retro ilgimi çektiğinden bahsetmek gerekirse;

1) Nostaljik, modası geçmiş bir teknoloji (tam bize göre yani :) ) ancak VHS/Betamax gibi manyetik medya olmadığı için fiziksel olarak daha dayanıklı olması.
2) 80'lerin hatta 90'ların kült/popüler filmlerini dönemin teknolojisini kullanarak izlemek ayrı bir hava katıyor keyfinize.
3) LD'lerin ambalajları video kaset veya günümüzün DVD/Blueray medyalarına 10 basar ;) Plak boyutunda (12") olduğundan filmin poster kıvamında görüntüleri, kapak tasarım/grafikleri vs muhteşem.
4) Eve gelen misafirlerin "aaa plak kolleksiyonun mu var? hem de film soundtrack plakları!" diyip haşırt diye tepsi büyüklüğünde ayna gibi parlayan LaserDisc'i gördüklerinde suratlarının aldığı ifade inanılmaz :D :D :D

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/00_intro/IMG_5981.JPG)

Tüm bu konuları harmanlayıp, internette gereken araştırmalarımı yaptıktan sonra kendime temiz bir LD player buldum ve garajdaki rafa kaldırdığım eski SOny ses sistemimi indirip kendime bir LaserDisc düzeneği kurdum... :D

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/00_intro/IMG_5980.JPG)

Bir kısmı yerli piyasadan, bir kısmı da ebay'den çoğunluk 80'lerin olmak üzere sevdiğim ve arada sırada defalarca seyretmiş olduğum favori filmlerinden oluşan küçük bir de kolleksiyon yaptım kendime :)

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/04_final_tests/IMG_6012.JPG)

Neyse, ayaklarımı yaslayıp ilk filmimi seyretmeye başladıktan bir süre sonra ses sistemini neden paketleyip rafa kaldırdığımı hatırladım. :(

Ses sistemi bir süre çalıştıktan sonra "çat çut" sesler çıkararak bazı sesleri kaybediyordu. Bazen bas tamamen gidiyor, bazen digital bazen analog kanal kısılıyor veya tamamen gidiyordu.

Kısaca bu yazıyı yazmamın esas sebebi sizlerle, ilginizi çekiyorsa, LaserDisc hakkında bir kaç bilgi/tecrübe paylaşmanın yanısıra potansiyel olarak LaserDisc olsun olmasın, eski ses sistemlerinde yaşadığınız/yaşayabileceğiniz kronik sorunlara dair de yardımcı olabilecek bir kaç tamirat tecrübesini paylaşmak istedim...

Öncelikle yeri geldikçe LD'nin "ilginçliklerini" de paylaşmak istiyorum. Mesela, LD'yi aldınız ve player'a yerleştirdiniz ve hemen koltuğunuza kuruldunuz. DVD olayından tecrübenizle bekliyorsunuz ki film otomatik olarak başlayacak. Hayır... :P

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/00_intro/IMG_5982.JPG)

:D :D :D

Hayır efendim. "PLAY" tuşuna basacaksınız...

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/00_intro/IMG_5983.JPG)

... film ancak play tuşuna basarsanız başlayacak, auto play falan yok yani :D

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/00_intro/IMG_5984.JPG)

Neyse, gelelim ses sisteminin problemlerine...

Bu arada bu ses sisteminin ilk sahibiyim. Yani bit malı değil. Hayatında kötü muamele görmedi :D Evlendiğimizde Ankara'daki "Amerikan pazarı" tabir edilen İzmir caddesi'ndeki zamanın bavul/bagaj mallarını satan dükkanlarından birisinden almıştım. Hala o dükkanlar varmıdır bilmiyorum. O zamanlar kredi kartı falan da yok, senetle sepetle alırdınız böyle malzemeleri :)

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/01_receiver_repair/IMG_5962.JPG)

Neyse, yıllar içinde bu Receiver'ı (SONY STR-DB930) kıyıp elden çıkartmamışım. Takımın DVD playerını ise gözü bozulduktan ve yeni göz parasına yeni DVD player alınabildiğini öğrendikten sonra atmıştım. Kısmetinde 2018 senesinde tamirat masama yatmak da varmış :)

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/01_receiver_repair/IMG_5961.JPG)

Aletin çıkardığı bu çatır çutur sesleri internette araştırınca sorunun cihazda kullanılan rölelerden, rölelerin bağlı bulunduğu amfi entegrelerinden veya tüm bu bileşenlerin lehimlerinden kaynaklanabileceğini okudum.

Evet, bu aletlerin farklı görüntü/ses kaynaklarını seçebilmeleri cihazın içindeki rölelerle sağlanıyormuş. Bu çıt çıt sesleri de rölelerin sesiymiş...

Neyse, hadi bakalım diyip kasanın üst ve yan kısımlarındaki vidaları sökerek cihazı açıyorum.

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/01_receiver_repair/IMG_5963.JPG)

Yılların tozu ve pisliği kendini gösteriyor. Ayrıca senelerdir merak ettiğim "bu aleti bu kadar ağır yapan nedir yahu" dediğim sorunun cevabını da buluyorum. İçindeki 220V'u cihazın kullanacağı çeşitli DC voltajlara çeviren güç devresinde kullanılan kocaman trafoymuş...

Cihazın içinde bir çok devre kartı var ve katman katman monte edilmişler. Cİhazın arka panelindeki soketlerin çevrelerindeki vidaları sökerek her katmanı ayırabiliyorsunuz. SONY bir güzellik de yapmış her kartın görevi ile ilgili okunabilecek bir açıklama yazmış.

Mesela bu en üst katman, digital kısım ki bizim işimiz orası ile ilgili değil...

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/01_receiver_repair/IMG_5964.JPG)

Bağlantıların fotolarını çektikten sonra bu kartı söktüm. Alt taraftaki analog kısımlar ortaya çıkmaya başladı. Mevzu bahis sorunu oluşturan röleler de bu resimdeki mavi renkteki kutucuklar...

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/01_receiver_repair/IMG_5966.JPG)

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/01_receiver_repair/IMG_5969.JPG)

Tam bu kartı da acaba nasıl sökerim diye inceleme ve bağlantıların detaylı fotolarını çekmeye başlamışken, olayın baya kompleks hale gelmeye başladığını gördüm. Cihazın içindeki direkleri sökmek, bazı kafam kadar soğutucuları kasadan söküp bilek kalınlığındaki kablo ve soket yumağını ayırmak vs vs SONY bir kolaylık düşünmüşmüdür derken cihazın kasasını ters çevirdim. Aha! Sony devre kartının lehimlerine kolayca ulaşabilmemiz için (bizim için değil elbette, teknik servis personeli için) bir kapakçık yapmış.

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/01_receiver_repair/IMG_5970.JPG)

Yani aslında nereye bakacağınızı biliyorsanız tüm cihazı sökmek yerine sadece bu kapağı sökmeniz yeterliymiş. Neyse, tecrübe oldu işte bu da bize :)

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/01_receiver_repair/IMG_5974.JPG)

Cihazdaki tüm lehimleri gözden geçirdim ve özellikle röle ve amfi entegrelerinin lehimlerinde internette bahsedilen çatlakları buldum...

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/01_receiver_repair/IMG_5971.JPG)

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/01_receiver_repair/IMG_5972.JPG)

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/01_receiver_repair/IMG_5973.JPG)

Bu cihazda bir çok yerde kullanılan receiver entegresi de buymuş bu arada: Hitachi uPC2581V entegresi.

Cihazın alt kapısından erişim olmayan bir devre kartının üzerindeki röle ve uPC2581V entegresinin bacaklarına da kartın kasaya montaj vidalarını söküp bağlı olduğu devasa soğutucudan hafif kanırtarak erişebildim...

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/01_receiver_repair/IMG_5978.JPG)

... çatlamış lehimleri tazeleyip cihazı kompresör ile güzelce tozunu aldıktan sonra tamiratı tamamladım...

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/01_receiver_repair/IMG_5977.JPG)

Receiver'ın lehimlerini tazeledikten sonra ses kanallarındaki bozulma ve kesilme ortadan kalktı :D ancak baslarla ilgili sorun, yani çatır çutur röle sesleri ve ardından basların tamamen kesilmesi sorunu hala devam ediyordu. Acaba subwoofer ile ilgili devre kartını bir yerlere sakladılar da ben mi gözden kaçırdım derken gözüm subwoofer'a ilişti.

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/02_subwoofer_repair/IMG_6237.JPG)

Malum bunun üzerinde bir LED, ayar düğmeleri volume potları falan var, hem de 220 Volt'a bağlanan kendi elektrik kablosu var. Sanırım ilgili devre kartları receiver'In içinde değil subwoofer'da. Yatırdık onu da tamir masasına...

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/02_subwoofer_repair/IMG_6236.JPG)

Bu aletin içini açıp devrelere erişebilmek için rahat bir 1 saat harcadım... O yüzden eğer sizin de bu veya benzeri bir subwoofer'ı açmanız gerekiyorsa okuyun...

Önce aletin üst tafafındaki vidaları söküyorsunuz. Burası bariz zaten.

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/02_subwoofer_repair/IMG_6235.JPG)

Ancak ne kadar arayıp taradıysam üst veya ön paneli ahşap kasadan ayıracak başka vida bulamadım. Ses girişlerinin olduğu arka minik plastik panelin vidaları sadece konnektör panelini sökebilmenize yarıypr ancak oradan devre kartlarına erişilmiyor. Plastik kasanın tamamen sökülmesi lazım.

Neyse uzun aramalardan ve bu cihaz olmasa da benzer cihazların söküm videolarını seyrettikten sonra kasa vidalarının nerede gizlendiğini buldum :)

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/02_subwoofer_repair/IMG_6234.JPG)

Bu hoparlör panelini nazikçe kanırtınca vida delikleri ortaya çıktı...

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/02_subwoofer_repair/IMG_6233.JPG)

Sonunda devre kartlarının bulunduüu bölüme erişebildim...

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/02_subwoofer_repair/IMG_6232.JPG)

Konnektörleri söktükten sonra plastik kasayı tamamen ayrıdım. Bu bas devresinde de aynen receiverdaki malzemeler kullanılmış. Röle ve Hitachi amfi entegresi...

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/02_subwoofer_repair/IMG_6231.JPG)

Bu kartı soğutucusundan da ayırarak tamamen sökmek zorunda kaldım zira alt tarafından lehimlere erişilebilecek bir açıklık yok.

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/02_subwoofer_repair/IMG_6226.JPG)

Ve meşhur lehim çatlaklarını burada da tespit ettim.

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/02_subwoofer_repair/IMG_6227.JPG)

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/02_subwoofer_repair/IMG_6228.JPG)

Bu çatlak lehimleri de tazeleyip subwoofer kasasını da adımlarımı tersine takip ederek kapatıp tamiratı tamamladım.

Verdiğiniz bilgiler için teşekkürler, bu lehim çatlakları hiç Sony'ye yakışmayan bir durum, sebebi neyki acaba hoparlörlerin titreşiminden mi böyle bir çeşit metal yorgunluğu gibi kesip atmış.

Tamiratlar tamam. Gelelim testlere :D

Arşivden Digital ses ve bas efektleri olan patlaması bol bir LD seçtim.

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/04_final_tests/IMG_6238.JPG)

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/04_final_tests/IMG_6239.JPG)

Terminator 2 bu iş için gayet uygun ;)

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/04_final_tests/IMG_6240.JPG)

Bu LD Optik bağlantı üzerinden digital ses verebiliyor.

(http://www.yavuzg.com/images/laserdisc/04_final_tests/IMG_6243.JPG)

Unutmayın bu LD teknolojisi CD ve DVD öncesi bir teknoloji ve her film digital ses kaydına sahip olmayabiliyor.

Hatta bir ek bilgi daha vereyim yeri gelmişken, DVD dönemine yaklaşıldığında AC3 (yani "Dolby Digital") ses verebilen LD'ler de çıkmaya başlamış (Bu Terminator LD'si Dolby Prologic ve THX destekliyor AC3 yok). Ancak AC3 ses'i LD'lere ham digital olarak değil RF (Radio Frequency) formatında kaydetmişler ve zamanın hemen hiçbir LD player'ı AC3'ü optik ve koaksiyel port üzerinden ham olarak veremiyor. Eğer AC3 destekleyen bir LD'yi AC3 sesi çözülmüş olarak seyretmek istiyorsanız ya çok nadir olan AC3 RF dekoder'i olan bir receiver kullanmalısınız ya da bir harici AC3 RF dekoder cihazı satın almanız gerekiyor.

Bunlara sahip değilseniz (benim gibi) o da düşünülmüş, her LD'de en kötü ihtimal mutlaka analog stereo ses kaydı mevcut. Dolayısıyla AC3 sese sahip az sayıda son dönem LD filmin muhteşem ses efektlerini duymak istiyorsanız basitçe DVD versiyonunu seyretmeniz daha hesaplı bir çözüm olabilir. ;)

Neyse, filmi koydum, bir güzel seyrettim. Hiçbir Çatır çutur sesi gelmedi, hiçbir sorun kalmadı :D :D :D

Aslında cihazın yaşını düşünürseniz çok garip bir durum değil. Evlendiğimde almıştım, yani sene 1999. Neredeyse 20 senelik cihaz.

Üstelik internette yaptığım araştırmalarda bu sorunun sırf SONY'ye has olmadığını da okudum. Diğer meşhur markalarda da varmış, Pioneer, Denon, Technics v.s.

Sorun sanırım o dönem kullanılan lehim teknolojisi, lehim yerlerinin büyük olması ve parçaların fiziksel strese ve ısınma/soğuma çevrimlerine çok maruz kalacak parçalar olması (amfi entegresini bağladıkları soğutucuların devasalaığından bunu anlıyorum ve rölelerin ömürleri boyunca onbinlerce defa açılıp kapanmaları, büyük plastik kasaları v.s.) kaynaklı olabilir diye düşünüyorum...
 

Gelelim LD teknolojisinin bir başka ilginçliğine...

Efendim, bu çalışmalar bitti ben bir kaç LD seyrettim. Eşim geldi yanıma, yeni retro düzeneğini pek beğendi, hadi bi film izleyelim dedik beraber. Bu senaryoyu da düşünerek bir kaç tane zamanın esprili romantik-komedi-macera türü filmlerinden de almıştım ;)

Koyduk Kathleen Turner ve Michael Douglas'ın 80'lerin unutulmaz filmlerinden olan "Romancing The Stone" filmini başladık seyretmeye.

İlk sahneler gelmeye başladıktan 5-10dk sonra eşim "altyazısını açsana" dedi...  :)

Eşim İngilizce bilir, konuşup yazabilir gayet güzel ama film izlerken o kadar akıcı takip edemeyebiliyor ve doğal olarak DVD de yapıldığı üzere Türkçe veya bilemedin İngilizce bir altyazıya ihtiyaç duyuyor.

Dedim bu LaserDisc, bildiğimiz anlamda seçimlik altyazı teknolojisi bunlarda yok!  :-[

Maça 1-0 yenik başladık mı  :D

Bu kapsamda sizleri bilgilendirmiş olayım; LaserDisc devasa bir DVD değil maalesef. DVD'den alıştığınız bir çok özellik, ne bileyim çoklu dil desteği, çoklu dilde altyazı desteği vs bu teknolojide yok. Kullanılan medya özetle bu kadar bilgiyi saklamaya uygun değil.

Dolayısıyla yabancı diliniz, İngilizce'niz belli bir seviyede değilse ve illaki bir Türkçe altyazı desteğine ihtiyacınız varsa maalesef LaserDisc size pek bir seyirlik keyif vermeyebilir.

İngilizce bilenler de özellikle LaserDisc alırken "zaten İngilizce dil seçeneği vardır illaki" deyip kapağında Fransızca, Japonca vs yazılar olan LaserDisc'leri de almayın! Dediğim gibi, böyle çoklu veriyi kaydedebilecek bir teknoloji değil LD. Kapağında Fransızca/Almanca yazıar varsa film muhtemelen Fransızca/Alamanca dublajdır.

Peki altyazıya kısmen de olsa bir çözüm var mı?

Evet, var. NTSC dünyasında hemen tüm Composite Video yayınlarında NTSC görüntü sinyalinin görünmeyen 21. satırında işitme engelliler için "CC" yani closed caption bilgisi vardır. Amerika'da canlı TV yayınlarında bile altyazı vardır ve bu teknoloji üzerine kurulmuştur ve hemen tüm NTSC TV'lerin içinde CC decoder cihazı bulunur. Bendeki LD'lerin tamamına baktım üzerinde CC logosu olmayan bir LD göremedim. Yani teorik olarak sadece  ingilizce de olsa altyazı imkanı var gibi gözüküyor.

Tek sorun, kullandığım TV NTSC ve bir çok standardı desteklese de bu "NTSC Line 21" datasını çözecek dekoder içine koyulmamış. Avrupa'da da benzer bir teknoloji kullanılmış, yaygın adı da bildiğiniz "Teletext". Ancak LD'lerde avrupa standardı olan bu Teletext'i destekleyecek bir veri yok...

Çözüm;

1) ***tir et altyazıyı, zaten filmleri 20 kere seyretmişimdir, altyazısını okumama ihtiyaç yok, gereken yerde eşime anlatırım :P diyebilirsiniz
2) ebay'de harici Closed Caption decoder cihazları satılıyor uygun fiyata. Onlardan bir tane alınabilir. Yanlız dikkat RF için olanlarından değil Composite Vide giriş/çıkışı olanlardan almanız lazım
3) Kendiniz bir CC decoder cihazı yapabilirsiniz :D :D :D

Bundan sonraki adımlarda "eldeki malzemelerle böyle bir cihaz yapabilirmiyim" denemelerimi anlatacağım :)

Abi döktürmüşsün gece gece :) Eline sağlık.

Kısa bir süre önce Laserdisc 'ler hakkında ufak bir araştırma yapmıştım. Çift taraflı LD 'lerin neredeyse %90'ında crosstalk denen bir sinyal karışması olduğunu ve seslerde parazitlenme olabildiğini okumuştum. Senin denediğin T2: Judgement Day special edition 1993 ise CLV formatında olduğunu sanıyorum. Böyle birşey dikkatini çekti mi hiç?

Sevgili @yavuzg, asıl ben rica ederim. Böyle bir şeye vesile olduğum için şimdi çok daha iyi hissediyorum. Sevgiler:)

T2 de yani yakıyor :) Ekran görüntüleri paylaşabilir misin abi çözünürlük Normal tv formatı  mı abi?

Elini neye atsan , izletiyorsun üstad. ..Bazen o dönemlerİ bende sıklıkla yaşıyorum,Evde Arcade kabinin yanından geçerken uzun süre elimi değmediğimi düşünüyor,göz göze geldiğimi iyi bilirim

İyi günlerde kullanın.

Çıkış çözünürlüğü olarak o zamanın hd, geniş ekran vb daha yüksek ya da değişik bir çözünürlük seçeneği var mı?

Sonyreceiver'in resimdeki ayrı ayrı transistörle yapılmış çıkışları iki hoparlör için gibi. Diğer kanal çıkışlarını stk ile falan mı yapmışlar? Yoksa onlar da ayrı ayrı transistörle mi? Bu arada ilk defa sony'nin 70'lerden sonra yapılmış, çıkış için stk kullanmadığı bir amfi katı görmüş oldum.

@Fero, seyrettiğim hiçbir disk'de bu sorunları farketmedim. Bazı erken dönem LD filmlerde (üzerinde "LaserVision" yazanlar özellikle) siyah fonlarda karlanmalar falan görebiliyorsun, ses konusunda herhangi bariz bir sorun duymadım, ancak belirttiğim gibi, formatın günümüz teknolojileri ile kıyaslanabilecek bir tarafı yok. Görüntü analog composite video. :)


İnsan açık fikirli olmalı yeni şeyler denemeli. Elbette ilgilendiğimiz konular retro ve eski teknolojiler ama onda bile yeni bakış açıları yakalayabiliyor insan...


Format 425 görünür satır NTSC. Yani bir CRT TV'de elde edebileceğimiz en iyi görüntü. Elbette ki "digitally remastered" veya en sıradan DVD kadar bile görüntü kalitesi yok. :)


Ufak tefek değişiklikler yapmak lazım hayatta. ;)


Hayır yok. Standart 15Khz Composite Video. SDTV :) Bazı playerların S-Video çıkışı da var (benimkisinde de var) ancak tavsiye edişmiyor zira LD üzerinde kayıtlı video formatı analog composite video, S-video çıkışı tamamen ayrıştırma üzerine kurulu ve modern TV'lerin içindeki composite video decoder çiplerinin playerların içindekilerden daha iyi iş çıkarttığı söyleniyor.


Receiver'ın iç tasarımını pek bilmiyorum. Receiver'ın 5+1 çıkışı mevcut ancak zaten bir hoparlörüm kaybolmuş ben de sadece ön ve sağ sol hoparlörü bağladım. İşin açıkçası LD için yeter de artar bile bu. :) 

Gelelim altyazı denemelerime...

Bu işi biraz araştırınca ya standart bir CC kutusu alınabileceğini ya da macera olsun diye kendim yapabileceğimi gördüm. Dedim ya altyazı konusunda bir ihtiyacım yok ancak minik bir retro cihaz yapma konusunun da eneteresan bir deneme olacağı kesin...

Kendiniz altyazı cihazı yapacaksanız internette devre şemaları var. Kullanılan özel çipleri yerli piyasada bulamadım (bize uzak bir kavram, NTSC olması açısından). Ama yırtdışından getirtilebilir.

Ya da arduino üzerinde yapılmış bir proje var. nootropic design firmasının "Video Experimenter" shield'ı. Bu shield ile composite video ile ilgili çeşitli projeler yapabiliyorsunuz.

https://nootropicdesign.com/ve/ (https://nootropicdesign.com/ve/)

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/video_experimenter_schematics.png)

Bunlardan birisi de closed caption decoder projesi.

Ben eldeki malzemeler ile böyle bir çalışma deneyeyim dedim

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6022.JPG)

Bu projede kullanılacak Arduino'nun UNO olması gerekiyor. Sebebi ise UNO'da kullanılan atmega'nın analog comparator bacağının bir arduino pin'ine bağlı olması.

İsabet oldu, elimde bir UNO vardı. Sanırım bir floppy emulatör projesi için almışım ancak rafta duruyordu öyle...

Neyse, önce elimdeki proje kutularından birisine arduino'yu uydurmak ile başladım işe...

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6023.JPG)

Arduino'nun vida yerlerine denk gelecek yerlere kutuda vidalama yeri olmadığından kendim birer yer yapayım dedim. Bunun için önce oradaki plastiği biraz kazıdım ki süreceğim epoksi tutunabilsin...

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6024.JPG)

Sonra iki parçalı epoksi kullanarak bu vida yerlerine küçük epoksi tümsekler yaptım.

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6025.JPG)

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6026.JPG)

... epoksi kuruduktan ve arduino'Nun USB ve power soketlerinin hizasını kesip çıkardıktan sonra arduino'yu bu tümseklere vidaladım.

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6027.JPG)

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6028.JPG)

Yukarıda devre şemasını paylaştığım "Video experimenter shield"ı ise basitçe bir delikli plakete monte ettim. zaten kompleks bir tasarımı yok.

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6039.JPG)

... ve cihazımız ilk denemeye hazır...

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6041.JPG)

CC projesinden önce TVOut kütüphanesinden basit overlay text demosunu masamdaki LCD TV'de denedim ki montajı doğru yapmışmıyım anlayayım...

Cihazı USB'den PC'ye bağlayınca direk UNO olarak tanıdı (Öncesinde Arduino IDE'yi kurmuş olmanız lazım tabii)

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6040.JPG)

IDE'yi açtığımızda ...

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6042.JPG)

Çakma arduino'muzun sorunsuzca tanındığını teyid ediyoruz...

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6043.JPG)

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6044.JPG)

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6045.JPG)

Arduino'yu tanıttıktan sonra sıra geldi TVOut kütüphanesini Sketch'e tanıtmaya.

Bunun için nootropic desin sayfasında linki bulunan "Enhanced TVOut Library" yi indirip aşağıdaki fotoda gözüken yere bu üç kütüphaneyi kopyalıyoruz. Elbette ki bu benim bilgisyaraımdaki profil. Siz kendi PC'nizin durumuna göre modifiye edin.

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/TVOut_Lib_Ref.png)

Sonra ilk örneğimizin sketech'ini açıp derlemeye çalışıyorum. Kütüphaneyi yukarıda belirttiğim şekilde kopyaladıysanız derleme işleminizde sorun yaşamıyorsunuz.

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6047.JPG)

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6049.JPG)

Derlemede sorun yoksa derlenmiş kodu UNO'ya upload edebilirsiniz.

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6046.JPG)

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6052.JPG)

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6051.JPG)

Bu basit text overlay demo'sunu test etmek için bir composite video kaynağına ihtiyacım var. Ben de hemen hazırdaki bir C64 DTV'yi kullanıyorum bu amaçla...

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6067.JPG)

Güzel video experimenter düzeneğimiz çalışıyor ;)

Şimdi testlerimizin ikinci fazına geldi sıra... Closed Caption Decoder demosuna...

Düzeneği LD'nin oraya taşıyorum ve üzerinde bariz "Closed Captioned" yazan bir LD alıyorum elime...

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6063.JPG)

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6062.JPG)

İlk denemeler olumsuz ancak adamın CC bilgisinin yakalandığı satır numarası hakkında yazdığı bazı tutarsız şeylerden şüphelenip (ki adam 13 veua 14. satırda yakaladığını yazmış) ben 22. satırda yakaldım. Muhtemel sketch'de "22" olan değişken değeri kodda nasıl yorumlanıyorsa 21. NTSC satırına denk geliyor.

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6064.JPG)

Comparator potansiyometresi ile hafif oynayında yakaladığım karmaşık bilgi anlam kazanmaya başladı.

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6065.JPG)

Ve sonunda altyazıyı yakaladım :D :D :D

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6075.JPG)

... ve hatta arduino PC'ye hala USB'den bağlıysa seri port protokolü üzerinden yazıları monitör de edebiliyorum

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6076.JPG)

Tamam yazılar çok büyük. Arduino TVOut kütüphanesinin çözünürlüğü oldukça düşük. Ama çözümün bir potansiyeli var. Şimdi kalan tek işim bu demo sketch'i modifye ederek tam sayfa altyazı göstermek yerine sadece alt tarafta 2 satırda göstermesini sağlamak.

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6080.JPG)

(http://www.yavuzg.com//images/laserdisc/03_cc/IMG_6081.JPG)

Onu da yapınca "hiç yoktan iyidir" bir altyazı decoder'i de yapmış olacağım. Üstelik bu video experimenter düzeneği sayesinde sadece altyazı için değil, daha farklı enteresan video projeleri için de yeniden programlanıp denemeler yapabileceğim bir test cihazım olmuş oldu ;)

Ellerine sağlık hocam. Okuması çok keyifli, eminim yapma sürecin daha da keyifli olmuştur...

Harika! Lazer disk kısmından çok azimli altyazı ekstraksiyon macerasından ve kutulamadan keyif aldım. Bir de lazer diski biz DVD'den falan çok daha üstün bir teknoloji olarak yerleştirmişiz bilinç altına, bunun şaşkınlığı da oldu...

Güzel çalışma olmuş,

https://www.hackster.io/janost/avr-videoblaster-8026fd (https://www.hackster.io/janost/avr-videoblaster-8026fd)

Buradaki 320 yatay pixel siyah beyaz çözüm ve fontu da 5x7 gibi yatayda dar bir şey seçerek sanırım yazı küçük bir alana sığdırılabilir. Arduino üstündeki kristali falan değiştirmek gerekiyor üsttek çözüm, aslında tam senlik :)

Interlace varken fontun boyu normalden biraz uzun olmalı, progressive'deki gibi net olmuyor

Bu disklerden (sanırım bu disklerdi) yıllar önce bir arkadaşımın iş yerinde görmüştüm. Demo odası gibi bir şeydi. Tüm sistem 100 bin dolar gibi bir şey tutuyordu yanılmıyorsam. Tabi altın kaplama kablolar , soketler ... fiyatı artırıyordu. Anlattı o zaman uzun uzun. Sene hatırlamıyorum, plazma tvlerin 8-10 bin dolar civarında olduğu bir dönemdi. Ve yanlış hatırlamıyorsam er ryan'ı kurtarıyorlardı.

İstersen onu da davet edeceğim Ankara buluşmasına.

Küçük bir hort. @yavuzg ne oldu son akıbeti?

Ben bırakıp kaçardım herhalde.Abi çözüm becerin muazzam.Bir sözelci olarak uzay fiziği gibi geliyor bana bunlar.Ama hayranlıkla takip ediyorum.