sonraki »

[Fatih Yıldırım]

Selamlar, Commodore 64 güç kaynağı yapacağım. Sigorta konusunu çözümleyemedim. Bunda şema okuyamıyor olmamın da etkisi var.

1. Sigorta yuvalı(5x20) power switch aldım. Buna hangi değerde sigorta takacağım?

160mA T 250V (slow burn) cam sigorta veya 250mA T 250V cam sigorta önerildiğini bazı rehberlerde okudum.

2. DC çıkışa hangi değerde bir sigorta takacağım? AC veya DC sigortalar fark etmiyor mu? (nette okuduklarıma göre fark ediyor.) Direnç net vs sitelerde cam sigortaların ac veya dc değerinden bahsedilmiyor.

3. Ac çıkışa sigorta takmıyoruz. Doğru mu?

4. Modern trafolarda bu sigortaların ciddi önemi var mı? 

Forumdaki hali hazırda incelediğim konular;
https://www.commodore.gen.tr/forum/index.php?topic=18927.msg260044
https://www.commodore.gen.tr/forum/index.php?topic=17703.0
https://www.commodore.gen.tr/forum/index.php?topic=12785.0
https://www.commodore.gen.tr/forum/index.php?topic=13000.0

[Tonyukuk]

Devre şemasında 9VA ve 7.5VA diyor. Formül V*A= VA olarak baktığımızda 5V*1.5A=7.5VA yani 1.5 Amper diğeride 9V*1A=9VA yani 1 Amper. Bu şartlarda 5v hattına 2A 9V hattına 1A sigorta yerleştirmen yeterli. Sonuçta anakart üzerinde 9V hattında sigorta var. Bu ekstra güvenlik sağlar. Piyasada satılan cam sigortalar işini görür. Ben yaptım sıkıntı yok. AC ve DC arasındaki farkı şu açıdan ele al. Elektronikte 24V üzeri DC voltaja hiç denk gelmedim. Sigortayı alırken voltaj ve amperi söylüyorsun. Olay tel üzerinden geçen akımı bir sınır aşınca kesmesi olduğundan çalışma voltajının altında olmadıktan sonra bir sorun olmaz. En nihayetinde basit bir tel kullanılan sigorta. Başka özel amaçlı smd yada dip sigortalar var ama onlar devrede kullanılan parçalar. Dediğim gibi sana normal elektronik parça satan yerlerde bulacağın cam sigortalar iş görür. Bu arada aklında olsun 5V tarafında iyi izole edilmiş filitrelemesi iyi yapılmış kaliteli bir PSU kullan aksi halde c64 ekranında parazitlenme oluyor ve makinada bir miktar karasız çalışıyor. Kapasitör vs takmak da çözmüyor. Ben Meanwell marka 5v switch mode bir PSU ile çözdüm.

[Fatih Yıldırım]

Bulunduğum yerdeki elektronikçilere güvenmiyorum. Baştan savmak için kafasına göre verir bişi yollar. İnternetten baktığımda da detay verilmiyor. Misal;

https://www.direnc.net/250ma-ufak-cam-sigorta-20mm

220V giriş soketine bunu alsam, 220V uyumlu mu mesela? Voltaj ile ilgili bir şey yazmıyor. Slow burn mü? fast mi? o da yok.

Yine 5V DC hattına bunu taksam uygun olacak mı?

https://www.direnc.net/1a-ufak-cam-sigorta-20mm

1A 5x20mm sigorta. Başka bilgi yok.

PSU'daki diğer detaylar tamam. Ama sigorta konusunda tereddütte kaldım.

[Tonyukuk]

Herhangi bir parçada bişi verir yollar diye bişey yok. Sigortanın üzerinde değerleri yazar metal kısmında. Aldığın ürünün üstüne bakıp onaylayacaksın. genellikle 250V X.XA gibi bir değer yazar. 250V maksimum taşıyabileceği voltajdır. Orasını geçiyoruz. Çünkü devremizde bu voltajı aşacak bir voltaj yok. Yani kullandığımız bölgede. Önemli olan Amper değeri. 250ma düşük bir değer. Oraya yazdım 5V hattı için 2A. 9v hattı için 1 yada 1.5A yeterli.

https://www.direnc.net/2a-buyuk-cam-sigorta-30mm
https://www.direnc.net/1a-ufak-cam-sigorta-20mm

Bu ikisi yeterli.

[Fatih Yıldırım]

Herhangi bir parçada bişi verir yollar diye bişey yok. Sigortanın üzerinde değerleri yazar metal kısmında.

O da olur der kandırırlar beni

Peki 220V giriş hattına hangi değerde takacağız?

[Tonyukuk]

Bak sigortada amaç deminde söylediğim gibi fazla akım yada yüksek voltaj geldiğinde sisteme zarar vermemesi için hattı kesmeye yarayan parça. Kaç kullanacağın noktasında da devredeki toplam çekilen akımın bir tık üzeri olacak ki sınırda ufak bir aşmada sigorta atmasın. Senin devrede toplam akım 3A. oraya 3 amper taktığında yeterli gelir. Ama ucu ucuna olduğunda ufak bir yüklenmede sigorta atabilir. O yüzden 4A kullanmakta fayda var. Hoş sen oraya 3A yada 4A taktın diye oradan hep o kadar değer geçecek değil. Senin donanımın ne kadar yüklenirse çektiği akım artar. Yani olaya bu şekilde yaklaşacaksın. Birde alacağın komponentleri iyi değerlendir ve bir liste çıkart onunla alış verişe git. O zaman kontrol daha rahat oluyor. Adamada ne istediğini direk söylüyorsun.

[Fatih Yıldırım]

Sadece sigorta kısmı ile DC trafo kaldı. Diğerleri tamam.
Yardım için teşekkürler.

[murtek]

Sadece sigorta kısmı ile DC trafo kaldı. Diğerleri tamam.
Yardım için teşekkürler.

Trafo değerleri
Giriş 220v (2x110v girişli kullanırsan şebeke 110v olan yerdede kullanırsın)
Çıkış 2x9v
Güç 20VA yeterli (Ben 10VA lik bir trafo ile yaptığım adaptörü kullanmaktayım)

Sigortalar:
Girişe 200mA
9v Ac çıkışa 1A T tipi cam olabilir
5v DC çıkışa 3A T tipi cam yeterli.

C64 ler tek başına çalışmada 5V ana besleme kısmından 800mA civarında akım çekmektedir. Aksesuarlar takıldıkça çektiği akımda ona göre artmakta.
9v ac hattında kasa içinde zaten 1A sigorta mevcuttur. Adaptör tarafına 800mA sigorta taksan bile olur.
Kolay gelsin

[Fatih Yıldırım]

Teşekkürler. Dün elektronikçiden geri kalan malzemeleri aldım. T tipi sigortanın ne olduğunu bilmiyorlar. Dedim ben de tam bilmiyorum sizin bilmeniz lazım. Slow blow, yavaş patlayan, üzerinde "T" yazan olması lazım. Sonuç olarak normal tiplerden verdiler aldım geldim. Yapacak bir şey yok. İnternette de T tipi açıklamalı bulamadım.

Girişe neden düşük amper takıyoruz?. Okuduğum rehberlerde de 160mA T 250V (slow burn) - 300mA T 250V arası kullanıyorlar. Şimdi T tipi de bulamadık.

@Tonyukuk 'un dediği gibi girişe 4A takmak bana da daha mantıklı geldi. Elektronik bilgim kısıtlı kusura bakmayın. Yaptıkça öğreniyorum.

[fort_apocalypse]

Girişe neden düşük amper takıyoruz?.

Volt x Amper = Watt

220 volt için düşük amper

5 volt için yüksek amper.

Mesela evinizin mutfak sigortası genellikle 6 amperdir, bulaşık makinası, kettle, fırın gibi elektrik canavarı cihazları aynı anda çalıştırabilir.

Mühendis arkadaşlar muhakkak benden daha iyi açıklayabilirler.

[Tonyukuk]

Bu sigorta değerleri Commodore firmasının PSU tasarım çizimine dayanıyor. Yaklaşık değerler seçilerek o şekilde takılıyor. 5V hattı yüksek değil. O sigortalar akımı sınırlamak için var. Teorik olarak cihazın çekeceği yük zaten hesaplanmış. Ona göre konuluyor bu değerler. Günümüz hızlı şarj cihazları bile 2.5A güçten başlıyor. Üzerinde bir çok giriş çıkış portu olan ve içinde kullanılan çiplerin neredeyse çoğu 9V ile çalışan bir makina için bu değerler normal. Masaüstü bilgisayar PSU'larında 5V hatları 14A'e kadar çıkıyor. Neden ? Çünkü anakarta takılan veya dışardan eklenen çoğu cihaz min. 5V ile çalışıyor. Ne kadar fazla cihaz takarsanız o kadar Ampere ihtiyacınız var. Sigorta ile çekilen gücü birbirine karıştırmayın. O hatta 3A yazıyor olması direk 3A ile çalıştığı anlamına gelmiyor. Çıkabileceği Max. seviyeyi gösteriyor. 5V hattına verilen değerden daha düşün bir sigorta takın ve kaset sürücüsü bağlayın uzun süre kullanın bakalım ne olacak. Yani demem o ki orada arkadaşın verdiği değerler gayet iyi. Ayrıca bu konuya ilk yazanlardan biri benim ve Commodore firmasının referans değerlerini mesajımda yazdım.  

Ufak bir not düşeyim. Volt x Amper sonucu Watt = Voltamper. İkiside aynı şeydir sadece belirttikleri farklıdır. Biri toplam güvü temsil eder. Diğeri o hat üzerinden geçen yük miktarını temsil eder.

Birde evdeki o standart 6A sigortalar dediğiniz aletlerin hepsi açıldığında muhakkak atar. Özellikede kettle, ütü ve elektrikli şofben. Birde elektirikli cihazla elektronik çalışma prensipleri biraz farklı. Çoklu donanım çalıştıran güç kaynaklarında yüksek amper olmasının sebebi, düşük voltajda verimliliği arttırmak. düşük amperli çıkış cihaz arttıkça sağlanan voltajında düşmesine ve verimliliğin düşerek kararsı çalışmasına sebep olur. Birde Alternatif akımla doğru akımda farklı davranırlar. Alternatif akım vüksek verimliliktedir ancak stabil değildir. Osiloskopta bakarsanız sinüs dalgası şekilde gözükür. Doğru akımda ise verimlilik düşüktür ama voltaj stabildir. Elektrikli aletlerde herhangi bir logic cihaz yoktur. (yeni nesiller hariç) o yüzden onların stail olan bir voltaja ihtiyacı yoktur. Elektronikte ise durum farklı. Logic entegrelerin çalışması için doğrusal akıma ihtiyacı vardır. Çünkü transistör kapılarında 1 yada 0 geçirme durumunu buna göre ayarlar. Alternatif akımda ise gelen enerji süreki 1 ve 0 olarak değişir. hattam ne tam 1 nede tam 0 olur. Kabaca durum böyle. Aslında daha teknik ve bilimsel açıklaması var ama basitçe durum bu. Bu noktadan baktığımızda DC akımdaki verimliliği arttırmak için amperin yüksek olması gerek ki cihazlar doğru çalışabilsin. En basit örnekle duruma ışık tutalım bir çoğunuzun PC kasasının ön tarafındaki USB portlar çoğu zaman düzgün çalışmazlar. Neden mi işte tamamen bu sorundan ötürü. Normalde bu USB portlar 800mA ile 1A arasında güç verirler. Özellikle tanıma sorunu olan yada hiç çalıştırmayan USB portlardaki voltaj ayağındaki akımı ölçerseniz 800mA in altına düştüğünü görürsünüz.

[Fatih Yıldırım]

Girişe neden düşük amper takıyoruz?.

Volt x Amper = Watt

220 volt için düşük amper

5 volt için yüksek amper.

Mesela evinizin mutfak sigortası genellikle 6 amperdir, bulaşık makinası, kettle, fırın gibi elektrik canavarı cihazları aynı anda çalıştırabilir.

Mühendis arkadaşlar muhakkak benden daha iyi açıklayabilirler.

Tamamdır. Şimdi olayı anladım.

Bu sigorta değerleri Commodore firmasının PSU tasarım çizimine dayanıyor. Yaklaşık değerler seçilerek o şekilde takılıyor. 5V hattı yüksek değil. O sigortalar akımı sınırlamak için var. Teorik olarak cihazın çekeceği yük zaten hesaplanmış. Ona göre konuluyor bu değerler. Günümüz hızlı şarj cihazları bile 2.5A güçten başlıyor. Üzerinde bir çok giriş çıkış portu olan ve içinde kullanılan çiplerin neredeyse çoğu 9V ile çalışan bir makina için bu değerler normal. Masaüstü bilgisayar PSU'larında 5V hatları 14A'e kadar çıkıyor. Neden ? Çünkü anakarta takılan veya dışardan eklenen çoğu cihaz min. 5V ile çalışıyor. Ne kadar fazla cihaz takarsanız o kadar Ampere ihtiyacınız var. Sigorta ile çekilen gücü birbirine karıştırmayın. O hatta 3A yazıyor olması direk 3A ile çalıştığı anlamına gelmiyor. Çıkabileceği Max. seviyeyi gösteriyor. 5V hattına verilen değerden daha düşün bir sigorta takın ve kaset sürücüsü bağlayın uzun süre kullanın bakalım ne olacak. Yani demem o ki orada arkadaşın verdiği değerler gayet iyi. Ayrıca bu konuya ilk yazanlardan biri benim ve Commodore firmasının referans değerlerini mesajımda yazdım. 

Ufak bir not düşeyim. Volt x Amper sonucu Watt = Voltamper. İkiside aynı şeydir sadece belirttikleri farklıdır. Biri toplam güvü temsil eder. Diğeri o hat üzerinden geçen yük miktarını temsil eder.

Sizin verdiğiniz bilgileri de değerlendirdim zaten. Sadece 220V giriş kısmı biraz kafamı kurcalamıştı. Çünkü 4A takın demiştiniz ve neden diğer rehberlerde düşük amper takıldığını anlamamıştım. @fort_apocalypse 'in mesajıyla nedenini anladım.

Onun dışında evet, max. ne kadar amper çekiyorsa o kadarlık sigorta gerekiyor. O konuda sorun yok. 2.5A çeken 5v tarafına 200ma takayım demedim. Sadece giriş için sordum. Ne kadar akım çekecekse o kadar Amper gerektiğini de biliyorum en başında sorum da o değildi zaten. Emin olmak için yine de değerini sorayım dedim çünkü AC ve DC sigorta tipi konusunda şüphelerim vardı.

Konudan biraz sapıldı. ilk mesajıma bakalım ne sormuşum.

Selamlar, Commodore 64 güç kaynağı yapacağım. Sigorta konusunu çözümleyemedim. Bunda şema okuyamıyor olmamın da etkisi var.

1. Sigorta yuvalı(5x20) power switch aldım. Buna hangi değerde sigorta takacağım?

160mA T 250V (slow burn) cam sigorta veya 250mA T 250V cam sigorta önerildiğini bazı rehberlerde okudum.

2. DC çıkışa hangi değerde bir sigorta takacağım? AC veya DC sigortalar fark etmiyor mu? (nette okuduklarıma göre fark ediyor.) Direnç net vs sitelerde cam sigortaların ac veya dc değerinden bahsedilmiyor.

3. Ac çıkışa sigorta takmıyoruz. Doğru mu?

4. Modern trafolarda bu sigortaların ciddi önemi var mı? 

Forumdaki hali hazırda incelediğim konular;
https://www.commodore.gen.tr/forum/index.php?topic=18927.msg260044
https://www.commodore.gen.tr/forum/index.php?topic=17703.0
https://www.commodore.gen.tr/forum/index.php?topic=12785.0
https://www.commodore.gen.tr/forum/index.php?topic=13000.0

Bir de ben kendi sorularıma cevap vereyim.

1. 200mA 220V

2. AC veya DC fark etmez. 220V - 25V değer aralığında olanlar uygun. Hepsini 220V al geç. DC çıkışa 3A tak.

3. C64 anakartında 1A'lık sigorta var takmasan da olur. Ama takarsan extra koruma sağlar.

4. Evet var.

Yani beklediğim bu kadardı. Basit ve kısa cevaplar. Yanlış anlamayın uzun uzun yazdınız, vakit ayırdınız, bilgi verdiniz, ilgilendiniz. Çok teşekkür ederim.

[Fatih Yıldırım]

+Extra
illa ki Slow-Burn T tipi sigorta olmasına gerek yok.

[Tonyukuk]

Rica ederim. Estafurullah. Konu hakkında sadece size cevap maiyetinde değil. İllaki bu konuda başkaları da olacak. Bilgisi yada tecrübesi olan arkadaşlar buralara yazarlarsa türkçe kaynak oluşmuş olur. Hoş translate artık tüm siteleri az bir hata ile çeviriyor. Ama kendi dilinde kaynak ve muhatap bulmak güzel birşey.