sonraki »

[sokomato]

Aslında soruyu yalnızca NES'e indirgemek gerekmiyor, herhangi bir ROM için de geçerli olabilir, ancak NES kısmıyla ilgilendiğim için buraya yazayım dedim.

Daha önceden NES oyunları için çeviri işine girişmiş, forumumuzda bulunan knighTeen87 var. Şu sayfada ne de güzel yorumlarıyla birlikte bilgilendirme de yapmış çevirileriyle ilgili.

Kısa kesip meseleye gelirsek, kendisinden alıntı yaparak:

Lakin oyun ş,ğ,ö,ü gibi türkçe karakterlere yer vermediği için çeviriyi de buna göre yapmak zorunda kaldım.

Böyle bir durum var. İşin teknik kısmında, on altılık sayı sistemine göre (hexadecimal) bir işler döndüğünü az buçuk biliyorum, ancak engin bir bilgim yok konuyla ilgili, knighTeen87'in de dediği gibi birkaç yazılım var ROM'lardaki metin içeriğini değiştirmeye yarayan.

Metni değiştirirken iki sorun var:
1- GAME OVER yazan bir metin boşlukla birlikte 9 karakterden oluşuyor, çeviride 9'dan fazla karakter kullanılamıyor. Bu sınırlamayı aşmak mümkün müdür?
2- Asıl önemlisi de, Türkçeye özgü harfleri bu çeviriye katmanın hiç mi yolu yok? Varsa bile çok çok çok mu uğraştırıcı bir süreç?

Dediğim gibi konuyla ilgili çok bilgim yok. ASCII kodlamasındaki harflerle kısıtlı diye biliyorum NES ROM'larındaki harfler. Aklıma takıldı, bir sorayım dedim

[yavuzg]

Teorik olarak herşey mümkün Tamamen Türkçe sıfırdan bir oyun tasarlamak gibi örneğin

Ancak zaman, maliyet ve fayda açısından baktığımızda işin rengi değişiyor...

1) Muhtemelen ilgili oyun kodunda da gidip o yazdığınız fazla karakterlerin nerede başlayıp nerede bittiğini hesaplayıp oyuna "glitch" yaptırmadan göstermek mümkündür. Bunu bu tarz textlerin gösterildiği oyun kodunun her yerinde kontrol tek tek kontrol etmek gerekecektir. Ancak basit bir çeviri yazılımıyla olmayacağı da kesin...

2) Karakterlerin grafik olarak tanımlandığı yerde, eğer boş alan varsa, türkçe karakterleri de grafiksel olarak tekrar tasarlayıp bir yerlere oyunda kullanılmayan başka karakterler olarak (örn. kullanılmıyorsa % & / karakterleri gibi) tanımlamak mümkündür.

Dediğim gibi, zaman, maliyet ve fayda

[eins]

Nisbeten güncel yazılımlarda, özellikle text ağırlıklı bir oyun yada yazılımlarda, her bir yazının başlangıç bitiş yeri hard coded olmuyor. Örneğin NULL Terminated denilen yöntem ile, her bir yazının bitimi 0 yada bir başka karakterle sembolize ediliyor. Bir de her bir yazının başlangıç yeri bir başka tabloda indexleniyor. Örneğin 1. yazı şu adresten başlıyor, 2. yazı şu adresten başlıyor şeklinde...

Dolayısı ile herhangi bir rom derken hangi rom olduğu bu noktada önem kazanıyor. Eğer güncel sayılabilecek bir rom ise bu tarz değişiklikler daha olası. Toplamda bütün yazıların kapladığı alan değişmediği (artmadığı) sürece olasılık var.

Ayrıca gene yavuzg nin bahsettiği şekilde kullanılmayan karakterler Türkçe olarak tanımlanabilir. Burada da genelde 256 farlı karaktere kadar yer olur. Ve genelde 128 den fazlası zaten hiç kullanılmaz (128'i bile kullanılmaz). Ama bu alan kullanılmadığı için yazaılımcı tarafından başka amaçlarla kullanılmış olabilir. Gene burada hangi rom olduğu önem kazanıyor.

Kısaca her roma uygun genel bir çözüm olamaz. Ancak spesifik bir rom için incelenip bir çözüm üretilebilir.

Son olarak burada karar verilmesi gereken buna değer mi?

[knighTeen87]

1) romhacking.net sitesinden öğrendiğime göre bir oyundaki metin sayısından daha fazla çeviri ekleyebilmek için oyunun kendi hafızasına depo yapılabilir boşluklar gerekiyor, bu da ne yazık ki çok az oyunda görülen bir durum. Bu yüzden pek çok oyun çevirmeni çeşitli kısaltmalar kullanmak zorunda kalıyor ki yakın zamana kadar firmaların profesyonel çevirileri bile bu "karakter yetersizliği" problemi yüzünden bunu yapmak zorunda kalıyordu. Hele ki her biri karakterin bir hece olduğu Japonca oyunlarda.

2) Türkçe karakterleri de oyunlara ekleyebilmek mümkün ama sağlam hacking becerisi gerektiriyor. Sana şöyle bir örnek vereyim mesela, Captain Tsubasa 2'nin Famicom oyunundaki oyuncuların isimlerini değiştireceksin mesela. Tsubasa yazacaksın ama isim 3 kanji harfiyle yazıldığı için ya TSU yazacak, ya da çeviren arkadaşın yaptığı gibi kanji'leri okunur heceler halinde değiştirip Tsu-Ba-Sa olarak 3 harfin içine sıkıştırmayı başaracaksın. Ama dediğim gibi bunun için oyunun tanımlı gelen harflerini grafiksel olarak değiştirmen gerekiyor.

Oyunda hiç kullanılmadığı halde bir köşede kullanılmayı bekleyen harfleri içeren oyunlar da var tabi ama bu da çok az oyunda görülen bir durum ne yazık ki. Eğer böyle birşey varsa zaten bu harflerin hexademical karşılığını bulman yeterli oluyor. Ben Captain Tsubasa 1'i böyle çevirmiştim mesela İngilizce'ye.

3) "Buna değer mi?" sorusunun cevabına gelecek olursak, ne yazık ki ülkemizde pek değmiyor. Benim Final Fantasy 1'i çevirmem abartmıyorum 3 aya yakın sürmüştü ki koskoca SquareEnix firması bile bunu koca bir ekiple aylarca süren bir çalışma ile yapıyor (Ama benimkisi daha amatör bir çalışma tabi yanlış olmasın). E insan aylarını harcadığı bir işin ardından da haklı olarak en azından geri dönüş bekliyor. Bu da bizim milletçe neredeyse hiç yapmadığımız bir konu. Yaptığım Türkçe çeviriler için Türk'lerden aldığım geri dönüşler inanılmayacak kadar az. Ama dünyanın dört bir tarafından hiç tanımadığım yabancılar sürekli olarak geri bildirimde bulunuyor, ben eklemediği halde emuparadise gibi sitelerin database'lerine, Rom paketlerine ekleniyor, hatta Fransız'ın biri "Türkçe öğrenmeye çalışıyordum, böyle Türkçe oyunlar çok faydalı oluyor, teşekkür ederim" diye size mail atıyor, ama sizin gibi tek tük insan haricinde Türklerden geri dönüş sıfır Oyna-sil-unut o kadar

Oyun çevirileri havuzuna katkıda bulunmak istiyorsan kesinlikle değer ama Türkler için yapacağım diyorsan açıkçası pek değmiyor, kimse kusura bakmasın. Castlevania 2'yi de çevirecektim ama kafama "Kim için?" sorusu yerleşince vazgeçmiştim mesela

[Retroman]

eskiden genesis ve nes oyunlarında yazılar-dil ve karakterlerde degişiklik yapmıştım tabi gençlik hevesi fazla ilerletmemiştim 

text dilindeki misal 9 karakteri normalde 10 karakter yapılmazdı! Türkçe karşılıgı 15-20 karakter olurdu bunu bir program aracılıgı ile yapıyordum ama hatırlamıyorum









Scavus Asıl Nick'im

[izmirmaster]

benimde eskiden yaptığım değişikliklerde genellikle Ü Ö gibi karaterler almacanda olduğundan sanırım,  görülüyordu i harfinide küçük yazıp sorunu bir nebze çözüyorduk ne vakit varmış eskiden bende

[yavuzg]

3) "Buna değer mi?" sorusunun cevabına gelecek olursak, ne yazık ki ülkemizde pek değmiyor. Benim Final Fantasy 1'i çevirmem abartmıyorum 3 aya yakın sürmüştü ki koskoca SquareEnix firması bile bunu koca bir ekiple aylarca süren bir çalışma ile yapıyor (Ama benimkisi daha amatör bir çalışma tabi yanlış olmasın). E insan aylarını harcadığı bir işin ardından da haklı olarak en azından geri dönüş bekliyor. Bu da bizim milletçe neredeyse hiç yapmadığımız bir konu. Yaptığım Türkçe çeviriler için Türk'lerden aldığım geri dönüşler inanılmayacak kadar az. Ama dünyanın dört bir tarafından hiç tanımadığım yabancılar sürekli olarak geri bildirimde bulunuyor, ben eklemediği halde emuparadise gibi sitelerin database'lerine, Rom paketlerine ekleniyor, hatta Fransız'ın biri "Türkçe öğrenmeye çalışıyordum, böyle Türkçe oyunlar çok faydalı oluyor, teşekkür ederim" diye size mail atıyor, ama sizin gibi tek tük insan haricinde Türklerden geri dönüş sıfır Oyna-sil-unut o kadar

Oyun çevirileri havuzuna katkıda bulunmak istiyorsan kesinlikle değer ama Türkler için yapacağım diyorsan açıkçası pek değmiyor, kimse kusura bakmasın. Castlevania 2'yi de çevirecektim ama kafama "Kim için?" sorusu yerleşince vazgeçmiştim mesela

Hah, aynen katılıyorum söylediklerine, "fayda" dan kastettiğim de tam olarak buydu. Finansal faydayı zaten kastetmiyorum bu arada...

Aslında söylenecek o kadar çok şey var ki...

[RookieHedgie]

1) romhacking.net sitesinden öğrendiğime göre bir oyundaki metin sayısından daha fazla çeviri ekleyebilmek için oyunun kendi hafızasına depo yapılabilir boşluklar gerekiyor, bu da ne yazık ki çok az oyunda görülen bir durum. Bu yüzden pek çok oyun çevirmeni çeşitli kısaltmalar kullanmak zorunda kalıyor ki yakın zamana kadar firmaların profesyonel çevirileri bile bu "karakter yetersizliği" problemi yüzünden bunu yapmak zorunda kalıyordu. Hele ki her biri karakterin bir hece olduğu Japonca oyunlarda.

2) Türkçe karakterleri de oyunlara ekleyebilmek mümkün ama sağlam hacking becerisi gerektiriyor. Sana şöyle bir örnek vereyim mesela, Captain Tsubasa 2'nin Famicom oyunundaki oyuncuların isimlerini değiştireceksin mesela. Tsubasa yazacaksın ama isim 3 kanji harfiyle yazıldığı için ya TSU yazacak, ya da çeviren arkadaşın yaptığı gibi kanji'leri okunur heceler halinde değiştirip Tsu-Ba-Sa olarak 3 harfin içine sıkıştırmayı başaracaksın. Ama dediğim gibi bunun için oyunun tanımlı gelen harflerini grafiksel olarak değiştirmen gerekiyor.

Oyunda hiç kullanılmadığı halde bir köşede kullanılmayı bekleyen harfleri içeren oyunlar da var tabi ama bu da çok az oyunda görülen bir durum ne yazık ki. Eğer böyle birşey varsa zaten bu harflerin hexademical karşılığını bulman yeterli oluyor. Ben Captain Tsubasa 1'i böyle çevirmiştim mesela İngilizce'ye.

3) "Buna değer mi?" sorusunun cevabına gelecek olursak, ne yazık ki ülkemizde pek değmiyor. Benim Final Fantasy 1'i çevirmem abartmıyorum 3 aya yakın sürmüştü ki koskoca SquareEnix firması bile bunu koca bir ekiple aylarca süren bir çalışma ile yapıyor (Ama benimkisi daha amatör bir çalışma tabi yanlış olmasın). E insan aylarını harcadığı bir işin ardından da haklı olarak en azından geri dönüş bekliyor. Bu da bizim milletçe neredeyse hiç yapmadığımız bir konu. Yaptığım Türkçe çeviriler için Türk'lerden aldığım geri dönüşler inanılmayacak kadar az. Ama dünyanın dört bir tarafından hiç tanımadığım yabancılar sürekli olarak geri bildirimde bulunuyor, ben eklemediği halde emuparadise gibi sitelerin database'lerine, Rom paketlerine ekleniyor, hatta Fransız'ın biri "Türkçe öğrenmeye çalışıyordum, böyle Türkçe oyunlar çok faydalı oluyor, teşekkür ederim" diye size mail atıyor, ama sizin gibi tek tük insan haricinde Türklerden geri dönüş sıfır Oyna-sil-unut o kadar

Oyun çevirileri havuzuna katkıda bulunmak istiyorsan kesinlikle değer ama Türkler için yapacağım diyorsan açıkçası pek değmiyor, kimse kusura bakmasın. Castlevania 2'yi de çevirecektim ama kafama "Kim için?" sorusu yerleşince vazgeçmiştim mesela

Merhaba. Yazılan son mesajın üzerinden yıllar geçmiş ama ben yine de şansımı denemek istedim. Bir süredir Final Fantasy serisini baştan sona oynamayı düşünüyordum ve belki çeviren olmuştur diye bakayım dedim. Çevirdiğinizi söylemişsiniz ama hiç bir yerde bulamadım. Siteniz de artık aktif değil sanırım. Yüklü olduğu bir site falan var mıdır acaba?

[knighTeen87]

Merhaba. Yazılan son mesajın üzerinden yıllar geçmiş ama ben yine de şansımı denemek istedim. Bir süredir Final Fantasy serisini baştan sona oynamayı düşünüyordum ve belki çeviren olmuştur diye bakayım dedim. Çevirdiğinizi söylemişsiniz ama hiç bir yerde bulamadım. Siteniz de artık aktif değil sanırım. Yüklü olduğu bir site falan var mıdır acaba?

Merhaba. Şansınızı deneyerek iyi yapmışsınız. Sizin için oyunun Türkçe ROM'unu ekte paylaşıyorum. Yalnız hatırlatayım çeviri oyunun NES versiyonuna ait. İyi oyunlar!