sonraki »

[Verminaard]

Maalesef dilde olan bazı şeyler (sadece Türkçe'de değil, her dilde) çözümü olmayan sorunlar da yaratıyor. Şimdi herhangi bir sebeple bu kural konmuş, dense ki artık özel isimlerin sonuna gelen tüm ekler kesmeyle ayrılacak, sorun yine çözülmüyor. Hatta Fort Apocalypse'in verdiği örnek de çıkmaza giriyor:

"Kangallı adam yarışmada birinci olan köpeğiyle gurur duyuyordu." cümlesinde de köpeğin cinsi mi "kangal" yoksa adamın memleketi mi "Kangal" belli değildir. eğer kesme işareti kuralı belirttiğim gibi değiştirilirse bu belirsizlik ortadan kalkar.

Köpek cinsi olan "Kangal" da özel isim olduğundan bu cümle her türlü kesme işaretiyle yazılmak durumunda olacak ve yine anlam karışıklığı meydana gelecekti. Diğer iki örnek çözümlenecekti belki ama sorun yüzde 100 çözülmüş olmayacaktı. Bunun çözümü cümleler kurulurken yazım ve noktalama kurallarından bağımsız olarak anlam karmaşasına yer vermeyecek biçimde kurulmasıdır:

Kangal'dan gelen adam yarışmada birinci olan köpeğiyle gurur duyuyordu.
Afyon almış gençler kendilerinden geçmiş yerde yatıyordu. (Aynı cümlede iki kez çoğul kullanılmaz o yüzden böyle yazılması gerekiyor)
Uşağı olanlar zengindir, rahat yaşamaya alışkındır. (Aynı çoğul eki olayı burada da var)

Mesela bir başka anlam kargaşası örneği: "Neden korkuyorsun?" iki anlam taşıyor birincisi "Niçin korkuyorsun?" ikincisi "Korktuğun şey ne?". Birçok insan ikinci anlamı vermek istediğinde "Neden korkuyorsun?" yerine "Neyden korkuyorsun?" yazıyor. Burada anlam karmaşası ortadan kalkıyor ancak ortaya başka bir sorun çıkıyor çünkü "Neyden" dediğimizde müzik aleti olan "Ney" demiş oluyoruz. Her ne kadar karmaşaya müsait olsa da TDK'ya göre doğru kullanım her iki senaryo için de "Neden korkuyorsun?" olmalı. Burada da anlamı bozmamak için ben "Korktuğun ne?" yazmayı tercih ediyorum mesela.

Üzerinde kafa patlatılırsa çok daha uç, belki farklı bir şekilde yazılsa da hâlâ kafa karıştıracak örnekler bulunabilir. Kural budur ama dil bilgisinden sınava girmeyeceksiniz Ağrı'lı yazmanızda bir sakınca yoktur.

[fort_apocalypse]

"Köpek cinsi olan "Kangal" da özel isim olduğundan..." Buna katılmıyorum, köpek cinsi olan kangal özel isim değildir, cins ismidir. istavrit balığı, veya turna kuşundaki istavrit ve turna gibi hayvanın türünü belirtir, sadece tek bir köpeğe mahsus (Çomar) gibi özel ad değildir.

[Verminaard]

İstavrit balığı ya da turna özel isim değildir ama Kangal köpeği uluslararası mercilerce özel bir tür kabul edildiğinden dolayı ırk olarak belirlenmiş ve özel sayılmıştır. TDK sözlüğünde Kangal köpeği (K büyük) yazılırken istavrit (i küçük) yazılmaktadır.

Ayrıca Sivas Valiliğinin resmî sayfasında da özel yazılmış:
http://www.sivas.gov.tr/kangal-coban-kopegi

Mesela somon balığı cins isimdir ama Norveç Somonu özel bir tür olduğundan büyük yazılır. Köpeklerden gideceksek Doberman ve Rottweiler da özel tür ismidir, büyük yazılır.

Zaten köpeğin önüne koyduğumuz "Kangal" kelimesi de özel isim olan ve köpeğin ait olduğu Kangal ilçesini ifade etmektedir. Öyle bir şey yok ama örnek daha iyi anlaşılsın diye şunu düşünebiliriz: Sadece İstanbul'da bulunan bir tekir balığı için "İstanbul Tekiri" mi yazmamız lazım yoksa "istanbul tekiri" mi? Kangal için de durum aynı.

[fort_apocalypse]

Jilet gibi artık özel isim olmaktan çıkmış nesne ve tür isimleri vardır, iskender kebab'daki "iskender" kelimesi gibi. Mesela bir gün bakanlar kurulu Kangal ilçesinin ismini "Güzelşehir" olarak değişitirse bile köpek cinsinin ismi değişmeyecektir. Özel isim olarak kullanılması doğru değilidir, artık cins ismi haline gelmiştir.

[Verminaard]

Jilet Türkçe'de hiçbir zaman özel isim değildi. İngilizce Gilette markasının Türkçe'ye devşirilmesiyle tıraş olmakta kullandığımız keskin cismin genel adı hâline gelmiştir. Aynı şekilde yerli marka olan "Permatik" de özel isimdir ama bu kullan at jiletlerin geneli için de kullanılmaktadır ve büyük harfle yazılır. Amerika'da Gilette (Türkiye'de de bir zamanlar marka olarak vardı, hâlâ var mı bilmiyorum) şirket ve marka olduğundan özel isimdir ve büyük yazılır, Türkçe'de jilet olarak cins isim olmuştur. Bunun bir başka örneği de Jeep markasının Türkçe'ye "cip" olarak geçirilip normalde adı SUV olan araç türünün geneline verilen cins isim hâline gelmesidir. Bunun gibi yüzlerce örnek var ama hiçbiri TDK'ya göre özel isim değil.

Kangal Köpeği bizim kabul edip etmememizden bağımsız olarak Doberman ve Rottweiler gibi özel bir isim olarak belirlenmiştir. Kangal, sokakta gördüğümüz herhangi bir köpek için kullandığımız Karabaş ya da Çomar gibi bir şey değildir (Ki bu şartlar altında bunlar belirli köpeklere verilen isimler olduğundan yine özel statüsünde büyük harfle yazılır). Yani Kangal ilçesinin adının bakanlar kuruluyla başka bir şeye değiştirilmesini falan bırakalım bir kenara, Kangal ilçesinin topluca tasfiye edilip haritadan silinmesi durumunda bile Kangal köpeği özel isim olarak kalmaya devam edecektir.

[fort_apocalypse]

Yukarıda açıkladığım sebeplerle sizinle ve sizin gibi düşünenlerle aynı görüşte değilim. Bir köpek cinsi olan kangal'ın özel isim olarak kullanılması doğru değilidir, artık cins ismi haline gelmiştir. Sivas'ın Kangal ilçesinden bağımsız olarak, belirlenmiş ayırıcı genetik/biyolojik özellikleri taşıyan bir köpek cinsini ifade eder.

[haydar_abi]

Yukarıda açıkladığım sebeplerle sizinle ve sizin gibi düşünenlerle aynı görüşte değilim. Bir köpek cinsi olan kangal'ın özel isim olarak kullanılması doğru değilidir, artık cins ismi haline gelmiştir. Sivas'ın Kangal ilçesinden bağımsız olarak, belirlenmiş ayırıcı genetik/biyolojik özellikleri taşıyan bir köpek cinsini ifade eder.

Aynen +

[Voltron]

Tüm ATM lerin adı Bankamatik, Yerlerdeki kırıntıları süpürdüğümüz tüm benzeri el aletlerinin adı Gırgır, Kibrista tüm elektrikli süpürgelerin adı Hover, Keskin olan her şey Jilet ya da jilet gibi, 80-90 larda bütün otomobillere büyükler tarafından Taksi denmesi, Bir cok anlami olan Kangal (Köpek, Sucuk, Abcdefgh vitaminlerine sahip çocukluğmuzda sokakta bolca yediğimiz yabani bitki)…

[onursapci]

Akbankta çalışırken bizim bankamatik dememiz yasaktı   İş Bankası'nın kartinin adi aslında

[Oğuzhan]

maaaaavi
haaaaalit
haaaaarun
haaacettepe
kaaaatil
kaaaatip
haaaakim

Şapka kalktı biz hala uzatıyoruz

[onursapci]

maaaaavi
haaaaalit
haaaaarun
haaacettepe
kaaaatil
kaaaatip
haaaakim

Şapka kalktı biz hala uzatıyoruz

Uzatma ve şapka ayrı değil mi şapka da incelir gibi oluyor

Uzatmada durum farkli sanki . katil uzun ama katil zanlısındaki katil kısa olması gerekiyor diye biliyorum.  

[Oğuzhan]

Uzatma ve şapka ayrı değil mi şapka da incelir gibi oluyor

Uzatmada durum farkli sanki . katil uzun ama katil zanlısındaki katil kısa olması gerekiyor diye biliyorum. 

Onu bir edebiyatçı şöyle demişti.

Katil zanlısı değil.

KATL zanlısı. Yani katletme zanlısı.

hadi buradan yak

[Verminaard]

Şapka kalktı biz hala uzatıyoruz

İşte bir genel yanılgı daha. Şapka kalkmadı hiçbir zaman. Bir süre önce böyle bir söylenti çıktı ama kalkmadı. Şapkalar aynen devam.

[onursapci]

Uzatma ve şapka ayrı değil mi şapka da incelir gibi oluyor

Uzatmada durum farkli sanki . katil uzun ama katil zanlısındaki katil kısa olması gerekiyor diye biliyorum. 

Onu bir edebiyatçı şöyle demişti.

Katil zanlısı değil.

KATL zanlısı. Yani katletme zanlısı.

hadi buradan yak

😂 İyiymiş

[haydar_abi]

Çok olanı da katliam arapça kökenli aslında.