commodore.gen.tr

Selam

Basliga CRT "ekranlar" arasi kalite farki yazdim cunku bu tabire hem monitorleri hem de TV'leri dahil etmek istiyorum. Soyle ki, biz Amiga ile hasirnesir olmus insanlar olarak biliyoruz ki zamaninin en populer monitoru olan Commodore 1084 aslinda, PAL standartlarinda bir CRT ekrandan baska birsey degildi. Yani bir televizyondan tek farki vardi; tuner icermiyordu. Gerisi standart bir TV ile hemen hemen ayni idi. Simdi, mantik yuruttugumuzde, her ikisini de RGB'den retro cihazimiza bagladigimiz zaman, ayni boyutta tuplu bir TV ile 1084 arasinda kalite ve cozunurluk farki fazla olmamali degil mi?

Ancak su anda elimde sifir ayarinda 37 ekran bir TV var ve ben bunu SCART uzerinden RGB olarak Amiga'ya ve Spectrum'a bagladim. Her ikisinde de son derece keskin goruntu almama ragmen, ekrandaki pixeller gozume cok buyuk gorunuyor. Sanki eskiden 1084 kullandigim zamanlarda hic boyle degildi. Iki secenek var. Ya cok uzun zamandir cok yuksek cozunurluklu VGA monitorler kullandigim icin 1084'un goruntu kalitesini unutmusum ve gozume batiyor, ya da bu TV'nin pixel dot-pitch'i dev gibi. Ne yazik ki 1084'um artik benimle degil o yuzden iki ekrani yan yana calistirip deneyemiyorum ama sizlerin boyle bir tecrubesi oldu mu diye merak ettim. 37 ekran bir TV ile 1084 arasinda cozunurlukte fark hissedeniniz oldu mu?

Not: Hatta belki farkli marka 37 ekran CRT TV'ler arainda da fark olabilir. Elimde bir tane daha 37 ekran olsaydi keske. Benim eski 1084'um Philips tarafindan uretilen modellerdendi. (ilk kasa, mono sesli olanlardan)

Amiga 1200'le beraber 37 ekran Sony TV almıştım. Hem TV izlerim, hem Amiga 1200 ile kullanırım diye. Bahsettiğin gibi bir sorun hiç bir zaman gözüme çarpmadı. Hatta 1084'den daha iyi olduğunu bile çok defa düşünmüşümdür (1084S ses olarak daha iyidir.)

Bence CRT'lerin yapısına göre farklılık olabilir. Misal, kullandığım 37 inch Trinitron olduğundan, başka bir ekrandan daha iyi olabilir. Eskiden monitorlerde piksel aralığı olarak adlandırdığımız bir kavram vardı (sende yazmışsın). Belki bununda bir etkisi vardır...

Onu ben de dusundum. Bendeki TV Trinitron tuplu degil, Shadow Mask tuplu. (Standart tup yani) Ama hatirladigim kadariyla 1084 de Trinitron (Apperture Grille) tuplu degil. Emin degilim ama sorun bana da pixel araligi gibi geliyor. Sanki 1084'unki su anda kullandigim 37 ekran TV'ninkinden daha iyiydi gibi.  Ama hani oyunlarda da olur ya eskiden oynadigimiz oyun aklimizda cok guzel kalir. Yillar sonra acinca hayal kirikligina ugrariz bu benim aklimda daha guzel kalmisti diye. Belki de o tur bir efekt yasiyorum. Ondan emin olamadim. Dedigim gibi keske bir de 1084 olsaydi da yan yana deneseydim.


Edit: Su anda bakiyorum, resmen dikkat edince tek tek pixelleri goruyorum yahu :D Bir de 50Hz oldugunu hissettiriyor.

Pikselleri bağırmak da istiyor musun? :D

pixel değilde nokta aralığı denirdi diye hatırlıyorum. 37 ekran televizyon dandik birşeyse nokta aralığının büyük olmasından kaynaklanıyordur..

Amıgayı scartan bağladığımız CRT televiyon ların görüntü kalitesinde bariz fark oluştuğunu zamanında gözlemiştik.
Arkadaşım Much 1 evindeki Sony 72 ekran trınıtrondaki Amıga nın bağlandıktan sonraki  görüntü kalitesini evdeki vestel 70 ekranda Amıgayı bağlayınca göremezdim. Tüpten dolayı olan  Görüntü kalitesi farkı belirgindi.Renkler, detaylar Sony de çok daha iyi idi. Ses kalitesi farkı ayrı bir konu olduğu için ona değinmeye bile gerek  yok.

8 kanallı kumandasız Toshiba TV'm vardı. Hani daha sonra Arçelik'inde ürettiği beyaz renkli, berberlerde bakkallarda falan bolca olan ufak TV'den. Bir punduna getirip Master System'i salondaki Trinitron TV'ye bağladığımda X-Men oyunundaki topladığımız enerjilerin DNA ipliği olduğunu farketmiştim. Toshiba'da yanıp sönen kareler seçiliyordu sadece.

Enerjilerin DNA ipliği olduğunu farkettiğinde daha bir motive olmuşsundur ;)

DNA ipliği olduğunu anladığında, moleküler biyoloji okumaya karar verdi :)

@memrah : Trinitron oldukça başarılı bir teknolojiydi. O dönem üretilen tüplerden kaynaklanan bir durumdur diye düşünüyorum. Daha sonradan çıkan sıradan CRT tüpler bencede bariz başarısızlar.

Trinitron konusu cidden bambaşka. Salonumuzda 70 ekran bir trinitron yaklaşık 12 sene sorunsuz çalışmıştı, ben de o zamanlar ucuz bulup sıfır aldığım 37 ekran bir trinitron'u geçenlerde kutusundan çıkardım şu an retro odamda kullanıyorum, görüntüsüne tek kelimeyle hayranım. Genelde dreamcast bağlı oluyordu ama son dönem özayturay sayesinde ps2 usb hdd olayını çözdüğüm için hasret kaldığım ps2 oyunlarının tadını çıkarıyorum  :D Wii bağladığımda da görüntüsü güzel geliyor ama wiimote'u ufak ekranda kullanmak pek keyifli değil.

CRT ekranlarda kalitenin ne kadar önemli olduğunu şöyle açıklayayım, zamanında beko siesta televizyonumuza bağlı bir amiga 500'de future wars oynarken, duvardaki haritaya bir türlü pin saplayamamıştım çünkü o ufacık kırmızı nokta tv'de görünmüyordu, imleçi üzerinde gezdirirken tesadüfen keşfetmiştim. Olayı o kadar merak ettim ki disketleri kapıp 1084'ü olan bir arkadaşa gitmiştim, orada kabak gibi belli oluyordu :) Piksel aralığı vs. ne deniyor bilmiyorum ama crt'lerde böyle farklar var.

Pixel aralıklarının Tv'de ve 1085'de 0.39
1084 ve 1084s' de 0.28 olması lazım

Aslında bu nokta aralığı olayı renkli CRT ekranların bir özelliği. Ben de bilmiyordum, şimdi araştırıp öğrendim, shadow mask yöntemini anladığım kadarıyla açıklamaya çalışayım:

(http://nptel.ac.in/courses/Webcourse-contents/IIT-Delhi/Computer%20Aided%20Design%20&%20ManufacturingI/mod1/pics/pic02.jpg)

Farklı renklerde görüntü alabilmek için, CRT'den çıkan elektron ışınlarının farkli renkte ışık veren fosforlara (kırmızı, yeşil, mavi) vurması gerekiyor. Fosforları ekran yüzeyinde gibi kabul edebiliriz. Bir "tüpün" içinde aslında üç ayrı elektron tabancası var, bunların her biri farklı bir renge karşılık geliyor. Resimden de anlaşılacağı gibi, fosforlar ve shadow mask'taki delikler öyle ayarlanmış ki, kırmızıya karşılık gelen ışın her zaman kırmızı fosfor üzerine, yeşil ışın yeşil fosfora, mavi ışın mavi fosfora düşüyor. Shadow mask'ın buradaki temel görevi, ışınlar satır üzerinde yana doğru hareket ederken (yani tarama yaparken) ışınların yanlış fosfor üzerine düşmesini engellemek, örneğin, yeşil fosfor için olan ışının kırmızı fosfor üzerine düşmemesini sağlamak. Tekrar hatırlayalım, ışınların rengi yok, renk ışının çarptığı fosfora göre oluşuyor.

(http://www.v-maarja.ee/~avo/VMaarja/1kursus/lisaseadmed/CRT_monitor/pilt3.gif)

Yukarıdaki resimde büyütülmüş olarak fosforların yerleşimini görüyoruz. Nokta aralığı burada devreye giriyor, shadow mask'taki delikler ve fosfor pattern'inin sıklığı, bir nevi monitörün maksimum çözünürlüğünü belirliyor. İstediğimiz kadar detaylı analog sinyal gönderebiliriz monitöre, ama sinyaldeki önemli detaylar, nokta olmayan yere, boşluğa düşüyorsa, o zaman monitör o detayları görüntüleyemez.

Neyse, shadow mask yöntemi ana hatları ile bu şekilde... Bir ara Trinitron'u (Aperture Grille) da öğrenir onu da anlatırım isterseniz (ya da bir başkası benden önce davranmazsa) :D.

Bende hala 87 Ekran Sony trınıtronu sorunsuz bir biçimde kullanıyorum. Zaman zaman TV nin kapladığı alan  yüzünden, Led TV yegeçmeye düşünsem bile, Led TV de Amıganın görüntüsü bu kadar iyi olmayacak diye vaz geçiyorum.

Shodow mask tipi ızgıranın patenti Philips'te olduğu için Sony Trinitron ızgarasını tasarlamıştı. Trinitron ekrana büyüteçle baktığında pixelleri göremezsin. Ama ızgarayı üstten ve alttan tutan telleri görebilirsin. Diğer CRT'lerde dikkatli baktığında petek şeklinde pixselleri farkedebilirsin.

Nokta aralığı da bu peteklerin boyu oluyor. Nokta aralığı arttıkça görüntüdeki blur efekti (optimistik bakış açısıyla hardware anti-aliasing) artıyor.

Güzel bilgiler, ancak bu kadar sade anlatılabilirdi. Teşekkürler. :)

@Simon: Rica ederim :).

Arkadaslar sizlerin paylastigi tecrubeler ve aciklamalar da gosteriyor ki, hepsi PAL de olsa, hepsi ayni yayin standardini da desteklese, TV'den TV'ye, tupten tupe gozle gorulur derecede bir kalite farki soz konusu oluyor. Keske zamaninda su an elimde olan 37 ekran TV'yi almak yerine bilgisayar kullaniminda daha iyi sonuc veren bir TV veya PAL monitor alip bir koseye koysaymisim. Nasil da retro oluverdi daha dun son sistem olan tuplu ekranlar. :)

Benim shadow mask'de merak ettigim, shadow mask izgarasinin deliklerini ufaltip birbirlerine yaklastirmak neden zor veya maliyet arttirici bir sey? Sonucta minik delikleri olan bir elek gibi. Bazi ureticilerin bunu dusuk cozunurluk'e sebep olacak sekilde uretmeleri ilginc.
Elimde 1084'un kullanma kilavuzu vardi, bulabilirsem oradan dot-pitch'ine bakacagim. Su an kullandigim 37 ekran TV'nin kullanma kilavuzunda dot-pitch'den bahsedildigini pek sanmiyorum.


Bu arada buyuk olasilikla Beko TV, 1084'den de en az 2 kat buyuktu degil mi? (Yanliz Beko'ya RF baglanti yapiyorduysan TV'nin hakkini da yemeyelim tabi.)

Buna tatmin edici bir cevap verebilmek için üretim tekniklerinin detaylarını bilmek lazım tabii ki. Yalnız, sunu da unutmayalım, olay sadece mask değil, aynı zamanda fosfor patterninin de uygun biçimde daha sık üretilmesi gerekiyor. Belki sıklaştıkça birbirine uygun mask ve fosfor üretimi zorlaşıyordur mesela (attım bunu tabii ki ama olabilir).

Öte yandan, TV'ler açısından düşünürsek, SD TV sinyali zaten band-limited bir sinyal, yani diyebiliriz ki, maksimum çözünürlüğü önceden belirlenmiş (taa 1950'li yıllarda, bkz. NTSC standardı). Bunda çok sayıda kanalı RF üzerinden (tek kabloda) gönderebilmek için gereken bazı kısıtlamalar da etkili olmuştur. TV sinyalinin çözünürlüğünün baştan belli olduğunu düşünürsek, TV üreticilerinin aslında nokta aralığını belli bir sayının altına çekmesinin bir gereği de yoktu, ekonomik açıdan bakarsak.

Alakasız olacak ama bizim 1084'de 1280x512'lik SuperHires modu (35 ns pixelclock & interlace) nasıl görüntüleniyordu? A1084'de veya PAL TV'lerde (ya da NTSC için 1280x400 interlaced) bu çözünürlük 1:1 pixelmapping ile gösterilebiliyor muydu yoksa 720x576'ya bir tür downscale mi ediliyordu?

Şahsen Amiga'daki non-square piksele ayarlanmış orijinal pencere gadget'leri ile en ideal çözünürlük bu idi ve zaman zaman bu çözünürlüğü kullanıyordum. Daha sonra birçok visual hacking tool ve commodity ile (visualprefs vb) aspect ratio'da oynamak mümkün oldu.

Onun dışında AGA'nın nadir kullanılan bir özelliği de tüm ekran modlarında (140 ns modlar dahil), 35 ns'lik supersmooth scrolling'e imkan tanıması idi (hatta sprite'lar için de aynı şekilde).

Bu konuları (CRT vb) tartışmışken ClariSSA adlı animasyon programını da es geçmemek lazım.

Standart 1084 spec'lerinde resolution 640x200 (640x400 interlaced) olarak geçiyor. Dot pitch 0.42mm, görüntü alanı 13". Buna göre, kaba bir hesap yaparsak, 4:3 ekran oranına göre, yatay boyut 10.4" yapar, yani 264.16mm, bunu dot pitch'e bölersek yaklaşık 628.95 yapıyor ki, spec'teki 640 rakamını doğrulamış gibi oluyoruz.

Bana öyle geliyor ki, bu sonuçlara göre, 1280x512'lik modda, her iki pixel'den biri aslında kayıp. Yani tam anlamıyla downscale de diyemeyiz çünkü nokta aralarına gelen sinyaller maskelendiği için hiç göremeyeceğimizi düşünmek yanlış olmaz, derim ben.

Normal şartlar altında PAL TV'lerde 1084'e göre durum daha kötü olur diyebiliriz, ama TV şöyle bir şeyse (0.25mm dot pitch) şahane görüntü elde etmemiz lazım:

http://www.alibaba.com/product-gs/888671659/17_inch_Pure_Flat_CRT_PC.html (http://www.alibaba.com/product-gs/888671659/17_inch_Pure_Flat_CRT_PC.html)

Tabii bu Çinlilere güven olur mu orası ayrı konu :D.

@tolga abaci
İşin ilginci, farkedilebilen bir nokta kaybı da yok gibiydi ama şu anda birebir gözümde canlandırmam mümkün değil. Bir diğer merak ettiğim konu da bu modun yeni nesil HDTV'lerde nasıl görüntüleneceği, 640 pikselden sonraki kısmın bir alt satıra kayıp kaymayacağı.

Bir diğer merakım da 35 ns'lik yatay çözünürlüğün sadece piksel konumlandırmada mı etkili olduğu. AGA çipsetinde 140 ns'lik piksel çözünürlüğü ile elde edilen 320'lik yatay çözünürlükteki bir ekranı (veya hardware sprite'ı) lowres piksel genişliğinin 1/4'ü hassasiyette (35 ns) konumlandırmak mümkün.

Sansa bak tam Witchdoctor'un SuperHires sorusunun uzerine ben de su anda TV'yi PC'ye baglayip (Ekran kartindaki S-Video TV-OUT cikisindan) denemeler yapiyordum ve 1024X768 cozunurlukte ekran acabiliyorum ama sonucta dogal olarak 1:1 bir piksel reprezentasyonu olmadigi ortada. Zaten TV'nin senkronizasyon saglayabilmesi icin ekran karti sabit 15.75kHz/50Hz PAL cikis veriyor. (Tahminim kart uzerinde  720 × 576'ya rescale yapiliyor.) Her ne kadar bekledigimden cok daha iyi bir goruntu aldiysam da (ben camur gibi birsey bekliyordum) resmen 3 pikselden biri kayip. Ufak yazilari okumak imkansiza yakin. TV'nin shadow mask pattern'i iyice gozume batmaya basladi.

Not: Amiga SuperHires'in yatay ve dikey frekanslari ne acaba. 1084'de goruntulenebildigine gore 15.75kHz ve 50/60Hz olsa gerek.

(Bu arada yanlis hatirlamiyorsam PAL 1084 RBG uzerinden baglandiginda PAL de olsa 60Hz destekliyordu.)

Ben işin gerçeği hiç 1084 kullanmadım, zaten benim söylediklerim tamamen teorik, pratikte aklımıza gelmeyen farklı parametreler işin içine girmiş olabilir. Bunu test etmenin en güzel yolu sanırım gidip paint tarzı bir uygulamada 1084'te yan yana pixellerin rengini değiştirip ekranda nasıl gözüktüğünü gözlemlemek.


Normalde kayma durumu olmaması lazım, sonuçta satırın nerede bittiği HSYNC sinyalinden anlaşılıyor (zaten satır tarama frekansı hep 15khz olmalı sanırım, yani bir satırın tamamlanma süresi hep aynı). Ama yine de pratikte ne olacağı konusunda garanti vermek zor.


Bu da sonuçta analog sinyali kaydırıyor. Artık bu sinyalin nasıl görüntüleneceği monitöre kalmış. Eğer yeterli dot pitch'i varsa sinyalin tamamını görüntüler, ya da 35ns'lik faz farkıyla sinyalin farklı "pixellerini" de (yani maskın farklı bölgelerine denk gelen detaylarını) görüntüleyebilir.

15.75kHz/50Hz interlace sinyal destekleyen kucuk dot pitch'li bir monitor de (Microvitec) Amiga 1438'di ama Turkiye'de cok fazla satilmadi herhalde. Hemen hemen hic bahsedildigine rastlamadim. Turkiye'de de sadece 1 tane gordum. O da benimdi. Istanbul'dan ozel siparisle getirtmistim :P

Birde interlaced modda ekran filtresi, titreşimi neredeyse yok denecek kadar azaltıyordu. Bu yüzden darkseed oynarken güneş gözlüğü takıyorum. :)

Elimizdeki verilere göre, Amiga'dan ya da benzeri retro bilgisayarlardan kaliteli görüntü almak için, yüksek çözünürlük destekleyen, multisync bir CRT monitör en iyisi gibi. Tabii nereden bulunur edilir artık bugün orasını bilemiyorum :).

Bi ara nette bi multisync listesi var dı, aslında atari marka cihazlar içindi ama amigayada uyacağını düşünüyordum, çıktı alıp cebimde gezdirdim uzun süre ama yok.

Ahanda buldum listeyi :P
http://www.best-electronics-ca.com/monadapt.htm (http://www.best-electronics-ca.com/monadapt.htm)

Macintosh LC serisinin monitörlerinde de oluyor olması lazım.

anlamadığım kadarıyla :)
 (Bulabilirsek eğer)37 ekran sony trinitron bir tv alsak,1084'ün yerine kullanabilirmiyiz? Yani yakın bir görüntü alabilirmiyiz.

Emin değilim... Biraz araştırma yaptım ama Sony Trinitron'ların dot pitch'i ile ilgili net bir bilgi bulamadım. En kaliteli CRT TV'lerin dot pitch'inin 0.4mm civarı olduğunu söylüyorlar (CRT monitörlerin 0.25 mm altına düşenleri var). 1084'ün dot pitch'inin 0.42mm olduğunu düşünürsek, 1084 kalitesini tutturabilme şansı olabilir 37 ekran Sony Trinitron'un.

Uzun zamandır 37 sıfır trinitron arıyorum. Denk gelemedim

http://en.m.wikipedia.org/wiki/Macintosh_Color_Display (http://en.m.wikipedia.org/wiki/Macintosh_Color_Display)
Bu da trinitronmuş :P

Gökçe, bende elimdeki amiga 500'den güzel verim almak için sony 37 ekran trinitron arıyorum. sıfırını bulmak imkansız değil ama biraz şans ve kısmet işi.sahibinden.com'da 50 ile 100 lira arası çok güzel 37 ekran sony'ler var. geçen gün bir tane buldum, kargodan çekindiğim için vazgeçtim. ikinci ellere de göz at istersen.
bu saatten sonra 1084 almak istemiyorum, artık ömürlerini tamamladı. satan da fiyatını çok absürd tutuyor.
bende iyi bir sony 37 ekran bulsam, hiç kaçırmadan alacağım.

1084'lerde philips tüp kullanılmıştı,peki 37 ekran crt philips tv alsak 1084'le aynı görüntüyü alamazmıyız.

Teknik olarak mümkün olabilir,sonuçta fabrikada aynı seri üretilmiş olabilir. sıradan philips 37 ekranın, 1084'un desteklediği çözünürlükleri destekler mi o kadar bilgim yok.
1084'e mod yapan var mı bilmiyorum ama içindeki tüpü çıkarıp, uygun bir laptop ekranı takmak fena olmaz gibi geliyor.

TV değil ama Philips monitör bulursan tüpü geç, kasası da aynıdır. Sadece etiket farklı öndeki.

@Venturis: 1084 kasasına LCD ekran takmanın avantajı ne olacak? LCD ekrandan SD çıkışlı konsollarda CRT'den daha kötü görüntü alacaksın. İlk dönemde çıkan düşük çözünürlüklü LCD'der var ama onların da tepki süreleri ve kontrast oranları kötü. Modern konsollarda da 14" küçük geliyor.   

wizofwor, kötü görüntü vereceğinden şüphem yok, sadece nostalji amaçlı düşünmüştüm. Sonuç itibariyle 1084'e ekran modlasak bile görüntü emulator gibi olacak. Bunu  bahsetmemin sebebi, geçmiş zamanda biri macintosh classic'e böyle bir  ekran mod yapmıştı. Hoş görünüyordu. Uygulamada ne kadar hoş görmedim tabi.

eklemek istedigim, sony trinitron tupleri diger tupler gibi delikli maske kullanmaz, bilindigi gibi kendine has patentli vertikal cizgili maske kullanir, vaktim olunca isterseniz daha genis capta detaylarini paylasirim...

Tolga shadow mask yöntemini anlatırken verdiği resimlerde vardı vertikal çizgili maske. Çalışma prensibini anlatırsan iyi olur tabi, genel kültürümüz artar. ;)

37 ekran Sony trınıtron la,55 ekran, 72 ekran veya 87 ekran sony trınıtronun görüntü kalitesi arasında fark varmıdır?

Bildiğim kadarı ile zamanında 55 ekran iki farklı model sony tV arasında fiyat farkı , aynı şekilde   72 ekran iki farklı Sony Tv ler arasında fiyat farkı vardı.

@Gokhan Ozkan, goruntu kalitesi ekran boyutu buyudukce azalir, hangi tup veya LCD, LED vs olsada...

Tupluler arasinda Trinitron teknolojisi digerleri ile karsilastirilirsa onemli avantajlar sagliyor

1. Maske delikli olmadigi icin fosfor yuzeyine carpan elektron sayisi daha fazla (normal tup %15 - Trinitron teorik %33/pratik %20), boylece daha yuksek kontrast/parlaklik elde ediliyor. Ayrica uc elektron pompasi yerine sadece bir tane mevcut.

2. Parlaklik yuksek oranda elde edildigi icin tupun omru digerlerine nazaren cok daha uzundur. Normal goruntu elde etmek icin parlakligi cok daha az acmak gerekiyor, tabiki tup eskidikce parlak ayari yukseltilir...

3. Tupun fiziki yapisi silindrik oldugu icin yabanci isik yansitmalari daha az oranda, yani normal tupler kure seklinde (goruntu olan yuzey) ayrica yandan bakildiginda da izleyeciye avantaj sagliyordu

4. Silindrik yapisindan dolayi elektronlarin yol mesafesi tum ekran yuzeyinde ayni oldugu icin odaklanma duzeltmesi gerekmiyor, bu da daha keskin goruntuye sebep oluyor (focus).

Eksilerine gelince

1. Tupler vakum altinda oldugundan dis basinca karsi koymalari icin belirli oranda cam kalinligi olmalidir, bu yuzden silindrik yapisindan dolayi on tarafi yani ekran goruntusu olan yuzey daha kalindir.

2. Vertikal cizgili maskede daha cok rontgen radyasonu salgilaniyor (elektronlarin carptigi yuzey daha yuksek = daha cok parlaklik) bu yuzden trinitron tupleri arka kisminda kalin sac ile kaplidir, bilindigi gibi tum tuplu cihazlar rontgen isinlari salgilar bu da arka tarafta en yuksek orandadir.

3. Bahsettigimiz dikey teller yogun celik cercevede gerilip camin icine gomuluyordu, bu da ayriyeten daha fazla cam demek

1. + 2. + 3. = Trinitron cihazlari agirdir :D

Sony, Trinitron teknolojisini 1960'larda gelistirmis ve patentini 1996'ya kadar elinde tutmustur.

Bilgisayar ekrani tarihinde Sony gecmisde OEM (original equipment manufacturing) bunyesinde Sun Microsystems, Dell, Gateway vs. gibi sirketlere Trinitron ekranlari uretmistir. Ayrica temel teknolojisi ayni olsada, bazi detaylar hala patentli oldugu icin
NEC/Mitsubishi: Diamondtron
ViewSonic: SonicTron
MAG Innovision: Technitron
Gateway Computer: Vivitron
adiyla bu sirketler benzer tupler uretmistir.

Diger bir eksi olarak kabul edersek, Trinitron tuplerine oz dikey `teller` deforme olabiliyordu. Ekranlarda yatay bir koruma teli mevcut, cogu zaman kullanici bunu ozellikle tam beyaz olan ekranda farkina vardiginda ariza olarak sikayet edebiliyordu, hatta daha buyuk ekran formatlarinda iki veya uc koruma teli var. Rahatsiz edici olsada zamanla goz alisiyordu.

Profesyonel Sinema/Televizyon produksiyonlarinda, sanayide ve tipda yaygin sekilde Trinitron cihazlari kullaniliyordu ve hala kismen kullaniliyor, gunumuze kadar az da olsa Singapur fabrikasinda bu sektor icin trinitron tupleri uretiliyor.

@guru68: Süper bilgiler, çok teşekkürler.

Benim buna hic bir zaman gozum alismamisti, cunku hic bir zaman fark etmemistim. Hem de yillar boyu Trinitron bir TV kullanmama ragmen. Ne zaman ki Internette bu bilgiyi okudum, "Neredeymis yahu bu cizgi" diye dikkatli baktim, o zaman buldum. O gunden beri her beyaz veya acik renkli goruntu ciktiginda gozum o cizgiyi goruyor :D


Dogru hatirliyorsam 1084'lerde Philips tup kullanilmiyor. 1084'leri Philips uretiyor ama tuplerini degil. Ya da bendeki 1084'de durum boyleydi. Icindeki tup eger yanlis hatirlamiyorsam ORION marka idi. Buradan mantik yuruterek Philips'in TV'lerinin icindeki tupler bile Philips olmayabilir.


Ben de senin gibi sifir urun alnayi seviyorum ve bir suredir sifir VGA CRT monitor ariyorum ama hic denk gelmedim ne yazik ki.


Galiba ekran belli bir buyuklugun uzerine cikinca, ekran buyudukce dot-pitch'in de otomatik olarak buyuk olmasi gerekiyrdu ki resim ekrani kaplasin. Bu da yakindan bakildiginda daha dusuk kalite olarak kendini gosteriyordu.

Peki arkadaşlar aynı ekran büyüklüğündeki 72 ekran -  2 farklı Sony trınıtronda görüntü kailtesinde fark  olabilirmi. Bazı Sonyler Avrupa üretimi bazıları Japonya üretimiydi

cihazin ozelliklerine bagli gokhan, biri 50Hz digeri 100 olabilir, biri black matrix digeri normal trinitron olabilir, yani genelleme yapilmasi zor... Avrupa Japonya fark etmiyor Sony standardi dunyaca Sony standardidir! Tek dikkat edilecek unsur tuplu bilgisayar ekrani aldiginizda nere icin uretilmistir, burada north ve south hemisphere diye ayrim yapilir, anliyacagimiz kuzey ve guney yarimkure icin uretilen cihazlar dunyanin manyetik alanina gore kalibre edilmistir, yinede fark yoktur aralarinda, guney icin uretilen elbette kuzeyde kullanilir, eger renklerde ayarsizlik varsa bunu tekrar serviste kuzeye uygun kalibre ederler, bu kalibre proseduru `helmholz` kafesinde 0 manyetik alan altinda gerceklesir ;)

@guru: İki farklı Sony Trinitron modelin dot pitch'lerinin (yani tel aralığı) birbirinden farklı olması gibi bir durum olabilir mi?

Tabii başka faktörler de olabilir, örneğin TV yayınından bahsediyorsak, kullanılan PAL encoder'ların decoder'ların çıkış kalitesi de fark yaratabilir?

Black Matrix nedir bu arada?

resim olusturuldugunda resimi olusturulan noktalar (PAL 625 satir uzerinde) zaaten bellidir, tel araligini azaltmak bir avantaj saglamaz ve olumlu degildir, ancak tv formatini yukselterek daha iyi goruntu alinabilir (HDTV). Ancak Bilgisayar ekranlarinda cozunurlugu degistirebilebilmemiz sebebiyle `fine pitch` diye bir teknoloji olusmustur, sonradan HDTV icin de bu hassas yapi Televizyonlara uygulanmistir.

Daha yuksek kontrast olusturmak icin tupun camini daha koyu, dikey tellerin siyah ve fosfor yuzeyine aluminyum karistirilmasi gibi uygulamalar, buna Black Trinitron veya Black Matrix adi verilmistir.

Pal (encoder dogru) standartlar cercevesinde oldugu icin fark olmaz, sadece Tuner de kalite farki olabilir, ama yinede standartlar cercevesinde sinyal gucu verildikce pek fark gorulmemesi lazim, aslinda bu goruntu almanin en kotu yontemi, daha oncede onlarca kez forumda tartisilmist...

Cogu zaman bir elektronik markete girdigimizde onlarca TV calisir goruyoruz ve baktigimizda ayy bunun resmi ne kotu, oooo bu ayna gibi diyoruz, gercek bu ki butun TV lerin ayarlari ayni degildir ve sadece subjektiv olarak fikir olusturuyoruz, kurnaz saticilar satmak istedigi modelin ayarlarini optimize ederek ve digerlerini kaydirarak hedefine boylece ulasiyor.

Haklısın bu konuda, zaten ben de bu thread'de SD TV sinyalinin band-limited olduğundan bahsetmiştim. Tabii buna görüntüyü oluşturan noktalar bellidir demek yorum dahilinde doğru olabilir, sonuçta sinyal analog olduğu için noktalardan bahsedemeyiz herhalde, band-limited sinyali yeterli kalitede gösterebilmek için gereken minimum nokta sayısından bahsetmek daha doğru olur. Tabii bu bir ince detay neticede.

O zaman Gökhan Özkan'ın bahsettiği kalite farkı (?) başka faktörlerden kaynaklanıyor,  bunlarda muhtemelen senin dediğin uygulamalar.

Destek tellerinin gölgesi TV'lerde fazla göze batmıyor ama yüksek çözünürlüklü mönitörlerde gerçekten rahatsız ediciydi.

1084'lerin icinde kullanilan tupler ile ilgili ufak bir arama yaptim. Dogru hatirliyormusum. 1084'lerin tuplerini Philips uretmiyormus. 1084'ler aslen Philips CM8833 model monitor'un bir versiyonu. Philips tarafindan buyuk olasilikla Commodore sirketi icin hazirlanmis. Daha sonra cikan yeni kasa 1084S-D modelleri ise Daewoo tarafindan yapilmis. Kullanilan tupler Orion, Toshiba, Hitachi, ve Samsung tuplermis.

Bu bilgileri buldugum sitenin adresini de vereyim, orada 1084'un bir suru degisik versiyonunun resimleri ve teknik verileri de yer aliyor:

http://bboah.amiga-resistance.info/cgi-bin/showhardware.cgi?HARDID=849 (http://bboah.amiga-resistance.info/cgi-bin/showhardware.cgi?HARDID=849)

bu siteyi biliyorsunuz degil mi?
commodore monitor familyasinin tüm üyeleri :)

gona.mactar.hu/Commodore/monitor/Commodore_monitors_by_model_number.html (http://gona.mactar.hu/Commodore/monitor/Commodore_monitors_by_model_number.html)