sonraki »

[yavuzg]

Madem siz de benim gibi tamirat günlükleri okumaktan zevk alıyorsanız buyrun bir tane daha, hem de taze taze

Efendim, tamiratlarımıza kutudan çıkarttığımız bir başka kart ile sıradan devam ediyoruz. Bu akşamki talihlimiz bir Sega Titan Video yani ST-V arcade kartı.



Bilenler bilmeyenler için kısaca kartımızı tanıtalım;

Sega'nın Naomi'lerden falan önce 1990'ların başı/ortaları gibi arcade piyasasına sürdüğü bir oyun kartı. ST-V'ler aynen NeoGeo MVS gibi anakarta takılan oyun kartuşu mantığında çalışırlar ve mimarisi Sega'nın o dönemki ev konsolu olan Saturn'e dayanır...

Bu kart dönemin arcade kartlarına kıyasla oldukça güçlü bir grafik altyapısına sahiptir ve genelde 3D modellemelere dayalı oyunları ağırlıktadır. Ülkemizde genelde Tecmo World Cup 98 dışında pek fazla çeşit oyununu görmedim (Belki bir de Die Hard). Meşhur oyunları arasında efsanevi "Radiant Silvergun" kolleksiyonerler arasında oldukça nadir olarak kabul edilir ve 200-400 USD seviyesinde alıcı bulur (Bende yok maalesef).

Yakın zamanda (geçen sene) Darksoft bu sistem için bir SD kart multi-kartuş (ST-V için bir tür Everdrive diyebiliriz) tasarladı ve limitli bir üretimle satışa sundu...

Şimdi tamiratımıza geçelim mi?

[yavuzg]

Öncelikle kartımızın sorununda bahsedeyim; Kartımız kaput arkadaşlar 

Yani hiçbir çalışma emaresi göstermiyor. Ne bir ses, ne bir cızırtı, ne bir karmaşık ekran ne bir titrek görüntü... Tam anlamıyla gavurların tabiriyle "stone dead"...

Bu kartlardan çok tamir ettiğim için bakılacak noktaları biliyorum. Ancak genel olarak bir tamirata başlamadan önce prensip olarak önce kartı gözle iyice incelemek yararlı olacaktır.



Bu noktada JAMMA kontaklarını da alkolle temizliyorum (yine prensip icabı).

Gelelim bu ST-V'lerin müzmin sorununa... Hatırlayanlar olacaktır forum üyelerimizden Selim'in ST-V kartını yaklaşık 2.5-3 sene önce tamir etmiştim. Sonrasında da 2-3 ST-V daha tamir ettim. Bu sanırım 5'inci olacak. Herneyse, bu kartların klasik problemi özellikle PCB'nin köşesine konumlandırılmış olan 144 bacaklı SH-2 işlemcisi. Bu SH-2 işlemci kartın üzerindeki 2 adet ana işlemciden birisi (ses için kullanılan Motorola 68000 hariç). Bu işlemcinin bacaklarındaki lehim zamanla çatlama yapıyor. Bir de bu işlemci tam kartın köşesinde olduğundan kartı tutarken bu nokta esneme yapıyor ve kuruyan lehimler zamanla çatlıyor. Bunu anlamak/görmek önemli değil, prensip icabı arızalı bir ST-V tamiratına girişince her iki SH-2 işlemcisinin lehimlerini tazelemek akıllıca bir başlangıç olacaktır.

Bu kartta da durum değişmemiş. Resimde yakın çekim yapmaya çalıştım, tam köşelerdeki bacaklar lehim yerinden ayrılmış durumda. Özellikle sağdaki bacak fotoğraftan bile anlaşılıyor. Yine de emin olmak için ince cımbızla köşelerdeki bacaklara hafifçe dokunun. Oynadığını farkedersiniz. Genelde bu köşedeki bacaklar mutlaka yerinden kurtulmuştur. Çıplak gözle farketmeniz zor...

[yavuzg]

Önce çipin bacaklarını tozdan ve varsa pastan alkollü pamukla temizliyorum ki lehim ısısı iyi iletilebilsin. Paslı/tozlu bacakları ısıtmak sorun oluyor.



Daha sonra flux kullanarak bacakları nemlendiriyoruz ve sabırla lehimlerin üzerinden havya ile geçiyoruz. Bu işleme "reflow" deniyor.



Bu işlem sırasında lehim köprüleri oluşabilir. Özellikle 144 bacaklı bu entegrenin bacak aralığı oldukça dar. Kesinlikle endişelenmeyin. O bölgeye biraz daha flux sıkın ve havya ile tekrardan dokunun (yukarıdan aşağı doğru). Olmadı mı? Havyanın ucunda az da olsa diğer bacaklardan lehim birikmiş olabilir. Onu temizleyin (tel lehim süngeri ile) o noktaya bir daha flux sıkın ve yeniden deneyin. Bazen 2-3 defa denemek gerekebiliyor. Unutmayın lehim yaparken flux sizin dostunuz. No-clean olanından kullanmanızı tavsiye ederim yani reçinesiz olan.



Bu şekilde her iki işlemcinin de reflow işi bitti. Şimdi temizlik zamanı. Arta kalan flux'ı IPA (izopropil alkol) ile temizliyorum.

[yavuzg]

Kendimden emin bir şekilde kartı takıyorum JAMMA soketine ve veriyorum powerı 



Kaputluk durumu devam ediyor. Bu reflow işi ile sorunun çözüleceğine o kadar emindim ki... Neyse, sırayla diğer rutin kontrolleri yapıyorum;

Pilin hemen yanındaki süper kondansatör genelde akıyor ve çevresindeki SMD transistörlerin bacaklarını yemiş oluyor. Onu söküyorum (Bu arada bu ve pil olmadan ST-V boardu sorunsuz çalışır. Benim rafımdaki ST-V'lerin tamamında söktüm bunları. Sadece skor ve tarih tutmaz.



Sonuç nafile... Bir diğer rutin ise BIOS EPROM'un paslanmış bacaklarını temizlemek...



Değişen bir şey yine yok. Artık ezberi bi kenara bırakıp ağır silahları kuşanmanın zamanı geldi

[zangief_34]

hep yabancı ulkelerde gorurduk bu tıp ıslerı.tarzanca ıngılızcemızle cevırıp ne anlatılmak ıstendıgını anlamaya calısır tamırata gırısırdık.bızım ulkemızde de bu ıslerın yapıldıgını gormek gercekten onur verıcı.helal olsun Yavuz arkadasım,dıyecek soz yok.

[yavuzg]

Önce voltaj kontrolü. Kartın JAMMA soketinden 5V'u ölçüyorum. Burada kart üzerinde herhangi bir kısa devre yapmış eleman (örn. kondansatör, logic entegre v.s.) varsa bu voltaj çok daha düşük gözükecektir.



Voltaj sorunsuz. 12V da öyle... (ST-V de -5V gerekmez)

Şimdi daha ciddi testler yapıyoruz. Ölü boardlarda önce işlemcinin RESET hattı kontrol edilir. Bu sinyalin +5V olması lazım. 0 ise zaten işlemci RESET durumunda demektir. Genelde de bu tür kartlarda program/işlemci kendini toparlasın diye işlemciye devamlı RESET gönderen bir de "watch-dog" (Bekçi köpeği) devresi vardır.



Ancak logic prob ile RESET'e baktığımda olması gerektiği gibi, yani +5V görüyorum (kırmızı ışık).

Bir diğer bakılacak nokta da CLOCK yani işlemciye ve diğer tüm logic devrelere giden senkronizasyon sinyali. Bu sinyal bu board üzerinde 20Mhz üzerinde çalışıyor olmalı (Tam olarak 24Mhz) ancak kullandığım logic prob bu frekanstaki sinyalleri yakalayamıyor. Bunun için bir diğer ağır silahı devreye alıyorum; Osiloskop.



Hah sorunu bulduk işte... CLOCK sinyali yok.

[yavuzg]

hep yabancı ulkelerde gorurduk bu tıp ıslerı.tarzanca ıngılızcemızle cevırıp ne anlatılmak ıstendıgını anlamaya calısır tamırata gırısırdık.bızım ulkemızde de bu ıslerın yapıldıgını gormek gercekten onur verıcı.helal olsun Yavuz arkadasım,dıyecek soz yok.

Eyvallah @zangief_34, teşekkürler...

Ya aslında bizde de yapılıyor senelerdir ama paylaşılmıyor. Özellikle bu "atari" tamir işleri bir çeşit ustadan çırağa geçen gizli bilgiler/tecrübeler birikimi olarak kapalı kalmış.

Tabii şimdi internet var, ben de yine yurtdışındaki siteleri takip ederek öğreniyorum ve burada ve canlı canlı tecrübe ederek "Türkçe içerikle" paylaşıyorum. Mutlaka birileri faydalanacaktır...

[yavuzg]

Kartın üzerindeki kristalleri Osiloskop ile kontrol ediyorum ve kristallerde salınım göremiyorum. Kristal arızası çok nadirdir. Ancak çok aşırı paslanmış veya darbe almış olması lazım. Hele ki bu boardda iki adet kristal var (32Mhz'lik osilatör hariç ki o çalışıyor ama CLOCK'u o üretmiyor) her ikisinin de aynı anda arızalanmış olması milyonda bir ihtimal...

Aniden bir şey donk ediyor kafamda. Hem de bizzat kendi tamiratlarımda yaşadığım bir tecrübe

ST-V boardu evirip çevirirken farketmemişim. Bu boardun versiyonu eski.



Bu ilk boardlarda Sega bir halt etmiş, PCB tasarımında bir hattı unutmuş!!! (Evet oluyor böyle şeyler). Bu tür (1994 171-6847C) eski model boardlarda CLOCK sinyalini üreten kirstallerin bulunduğu alana bir bobin (100uH) yama bir kablo ile bağlı olması gerekir. Bu yama kablo ve bobin ile kristallerin bulunduğu alana güç iletilir.

Bu boardda o yama kablo kopmuş, yok. Dolayısıyla CLOCK sinyali üretilmiyor...

[yavuzg]

Hemen eldeki malzemeler ile bu yama kabloyu yapıyorum...



Kablonun ucundaki direnç tipi bobin bir çeşit filtre görevi görüyor ama esasen CLOCK bölgesine güç iletmek için lazım bu yama. Sanırım bobin olmasa da olur. Orijinal SEGA versiyonunda 100uH'lik bir bobin olduğunu elimdeki çalışan ST-V kartlardan bildiğim için ben de aynen bu şekilde bir bobin bağlıyorum.



Yamamız monte edildi. Tekrardan deniyelim bakalım mutlu sona ulaşabildik mi 



Şlak sesini duydunuz mu?     

[yavuzg]

Karta kartuş takılı olmadığı durumda ST-V sizi bir error ile karşılar. Sonra servis butonuna basarsınız ve kart tıngır mıngır tatlı bir müzikle açılır



Kartı kapatıp TEST tuşuna basılı olarak açarsanız da detaylı testler yapabileceğiniz "fabrika menüsü" ne gelirsiniz...



Burada yapılması gereken en önemli testler MEMORY testi ve DUAL-CPU testi. RAM'Ler sağlam ve yerine lehimlediğimiz ikinci işlemcide sorunsuz çalışıyor...



Bir de oyun kartuşunun açılabilmesi için bir küçük ayar daha var kontrol edilmesi gereken. O da ALONE/MULTI ayarı. Bu ayarın ALONE olması gerekiyor.

[yavuzg]

Gelelim kapanış dokunuşlarına...

Söktüğüm super kondansatörün yerine sıfır yenisini monte edeceğim. Bu kondansatör 5.5V 0.10F değerinde (0.1 Farad - yani aslında çoooook büyğk bir değer bu). Bundan yerli piyasada yok (en azından ben bulamadım). Aliexpress'den zamanında getirtmiştim... Naomi'de de kullanılıyor bunun aynısı ancak bacakları dik değil yatık olanı.



Yeni gıcır gıcır bir de pil takıyorum (CR2032)...



Unutmadan, pil ve superkondansatörü değiştirdikten sonra BACKUP verileri temizlemeyi unutmayın. Bu sayede "default" veriler yüklenir. Bunu yapmazsanız bazen boardlar BACKUP alaında pil değişiminden kaynaklı bozulmuş veri yüzünden kitlenme yaşayabilir (Sadece ST-V'ye has bir durum değil bu). Bu menüye fabrika menüsünden değil, normal board çalışırken TEST tuşuna bastığınızda gelen menüden erişebilirsiniz...



Ve tamiratı bitiriyorum. Board'u bir süre çalışır vaziyette bırakacağım kabinde (ki ben bu yazıyı yazarken hala çalışıyordu - içim bayıldı Tecmo World Cup 98 şarkısı dinlemekten  )

[mesa]

Ölüyü diriltiyorsun mübarek

[mesa]

DİE hard stv de bir el iyi gidərdi ilaç niyetine

[blackturk]

Bazen bu tür arızalar , başka sistemlerde bu şekilde kolay olmuyor.Bendeki anakarttaki siyah ekran gibi."FINISH HIM" yapmam gerekebilir.

[yavuzg]

DİE hard stv de bir el iyi gidərdi ilaç niyetine

Die Hard güzel oyun. Gerçi Tecmo 98'i de kabine takınca oynayası geliyor insanın. Zamanına göre oldukça gelişmiş hareketler ve grafikleri var, üsteş,l oynanabilirliği de modern futbol oyunları gibi karmaşık değil...

Bazen bu tür arızalar , başka sistemlerde bu şekilde kolay olmuyor.Bendeki anakarttaki siyah ekran gibi."FINISH HIM" yapmam gerekebilir.

Evet. Benim gücümün yettiği kartlar 90 dönemine kadar olanlar. ST-V bile yeterince karmaşık. 95'den daha yeni oyunlardaki arızaları bu kadar kolay tamir etmek pek mümkün olmuyor zira çok çok daha karmaşık teknolojileri var.