sonraki »

[yavuzg]

Tatil dönüşü ayağımın tozuyla ve lehim kokusu özlemiyle odanın "yeni gelen" rafına baktım. O kadar çok şey var ki el atacak, hatta bazıları mahçubiyet seviyesinde çook uzun zamandır beklemede Ancak nedense elim @retroman'dan gelen kutuya gitti.

Kutudan ilk çıkan bir Sega Master System II konsol oldu. Bu konsoldan hiçbir şekilde görüntü alamadığından bahsetmişti @retroman. Dur bakalım dedim ve yatırdım masaya, oldum olası Master System'leri hep sevmişimdir. İlk modellerini daha çok ama bu da aileden sayılır



İlk görsel incelemeler sonrasında durum:

1) Vidalar kayıp
2) Kasada ufak tefek çizikler, yaşına göre normal ama kırık yok.
3) İlk sahibi çocukken üzerine sabit keçeli kalemle adını yazmış Arkadaşlar aranızda "Özgür Kerimoğlu" var mı? Harbiden, eğer aranızdan çıkarsa ve artık retro olmuş bu konsolunu geri isterse ve bir daha konsollara gazlı kalemle adını yazmayacağına söz verirse söz hediye edeceğim



Konsolu fişe takıp RF'den görüntü almayı denemedim bile zira @retroman bu konuda yeterince uğraşmıştır diye düşündüm...

[Retroman]

Vidaları Koymayı Unutmuşum Yavuz Abi Açtıgım Cihazların Vidalarını Vida Kutumda Muhafaza Ediyorum Çok Yanar Döner Şeyler Sonuçta Hemen Kayboluyorlar

[yavuzg]

İşe önce (her zamanki gibi) temizlikle başlıyoruz.



Daha sonra kuruyan PCB'sini masaya yatırıyorum.



Bu konsolun bir LED göstergesi olmadığından çalışıp çalışmadığını bile anlayabilecek normal bir imkanım yok. Dolayısıyla çalışma masamdaki güç kaynağını 9V'a ayarlayıp polaritesini de kontrol ederek bu konsola uygun adaptör giriş kablosuna bağlıyorum.



Polarite: Dış metal (+) göbek (-) olmalı.

Bu polarite konusu önemli. Gerçi SMSII de yanlış polarite koruması olarak bir diyot kullanılmış. Bu sebeple en azından bu açıdan diğer konsollara nazaran güvendeyiz...

Power'ı verdikten sonra açma kapama düğmesini çevirip voltaj regületörünün (LM7805) 9 Volt'u 5 Volt'a çevirip çeviremediğini inceliyorum.



Burası sağlam görünüyor...

[yavuzg]

Vidaları Koymayı Unutmuşum Yavuz Abi Açtıgım Cihazların Vidalarını Vida Kutumda Muhafaza Ediyorum Çok Yanar Döner Şeyler Sonuçta Hemen Kayboluyorlar

Sorun değil Süleyman, benim de "yıllanmış" bir vida kutum var. Didikleyince illa ki bulunuyor uygun vida

[yavuzg]

Tamiratlarda önce basit şeylerden başlayıp daha sonra kompleks konulara geçmek lazım. Güç kaynağını eledik. Şimdi digital bir elektronik devrenin çalışması için gereken diğer temel konuları sırayla test edeceğiz;

1) Osilatör: Tüm lojik devre elemanlarının senkronize bir şekilde çalışmasını sağlayan saat (Clock) sinyali (veya sinyalleri) üreten kısım.
2) RAM
3) ROM
4) CPU

Temelde bu 4'lü ve bunları birbirine bağlayan yollar (adres ve data hatları) ve o yolları denetleyen genelde "özel" üretilmiş çipler ve/veya diğer lojik devre elemanları 80-90'ların oyun konsollarının ve arcade kartlarının çalışma prensibini oluşturur.

Elbette ki 2000'li yıllardan sonra çımış çok daha komplike konsollar bundan çok daha fazla karmaşık devreler içerir ki benim pek ilgi (ve bilgi) alanıma girmiyorlar...

Tamir edeceğimiz cihazın bir servis kılavuzu varsa (kullanım kılavuzu değil, teknik servis elemanlarının kullandığı kılavuzdan) işimiz daha kolaylaşır. SMS2 için bu kılavuzu internette buldum

https://console5.com/techwiki/images/1/14/Sega_Master_System_II_Service_Manual,_April,_1991.pdf

Şimdi tamirat için bir sonraki durağımız: Osilatör

SMS2'de 53Mhz'Lik bir osilatör var. Bu osilatörden alınan sinyal birçok frekans değiştirici devre tarafından kullanılarak farklı amaçlar için kullanılıyor. Önce osilatörün kendisini kontrol ediyorum.



53 Mhz'lik sinyali görüyorum. Sağlam görünüyor...

Daha sonra servis kılavuzunun kontrol etmemizi istediği diğer sinyalleri kontrol ediyorum. Bunlardan ilki CPU'nun (Meşhur Zilog Z80) CLOCK girişine giden sinyal. Bu sinyal de kocaman "özel" SEGA çipinde üretiliyor.



Burada da 10 Mhz civarı bir sinyal almamız lazımmış ki onu da alıyoruz...



Daha sonra TV'de görüntüyü oluşturacak senkronizasyon sinyali ve composite görüntü sinyallerini kontrol ediyorum. Bunun için Composite video encoder çipinin bacakları ideal. Bu çip hemen her konsolda yaygın olarak kullanılan Sony CXA1145.

Composite "Sync" sinyal çıkış bacağını kontrol ediyorum...



Gördüğünüz üzere "meşhur" 15Khz'lik yatay tarama senkronizasyon sinyalimiz de mevcut.



Composite video çıkış bacağına bakıyorum...



Orada da teknik kitaplara bile referans teşkil edecek şekilde tipik bir Composite Video sinyalimiz var.



Bu sinyalleri incelediğimizde konsol "resmi" olarak bir siyah ekran üretiyor. Aman ne ala, zaten bunu biliyorduk

Şaka bir yana, aslında "siyah" ekranın gerçekten suret gibi "gerçek" bir Composite video sinyali şeklinde üretilmesi bize konsolun encoder entegresinin, osilatörün ve aradaki özel SEGA çipinin sağlam olduğunu göstermesi açısından önemli...

[yavuzg]

Peki gerçekte bu görüntü neye benziyor. RF bağlayabileceğim TV uzağımda. O yüzden genelde RF'i atlayıp "geçici" bir AV mod ile görüntü aldığım emektar 1702 monitörümü kullanıyorum.

Bu işleme geçici AV mod diyorum zira konsolun RF modülatörüne giden temiz Composite video sinyalini encoder çipinin bacaklarından "geçici" olarak çalabiliriz.



Bunu da direk Composite video alabilen bir monitör veya TV'ye bağlayabiliriz...



Nefis...

Ama sorunumuzu henüz çözemedik. Beklediğimiz gibi siyah bir ekran bize bakıyor...

[cengizermis]

son resimde odanın yansıması harika . kolay gelsin.

[yavuzg]

Şimdi sorunun encoder veya osilatör olmadığını anladık. Daha derinlere dalmak lazım.

Şimdiki durağımız: RAM



Bunu test etmek bazen kolay olabiliyor. Elinizde sağlam ve uygun bir RAM varsa kimi zaman onu mevcut RAM çipinin üzerine "şöylesine" yerleştirdiğinizde (Buna "piggyback" yapmak denir) "genelde" farklı sonuçlar görebilirsiniz. Böylece lehim sökme işine girişmeden arızalı RAM'i tespit edebilirsiniz (her zaman yemez ama denemeye değer)

Ancak bende piggyback yapacak bu boyutta bir RAM çipi yok. Bu aslında 8K x 8-Bit yani 64 Kbit'lik bir SRAM. Arcade dünyasında bolca kullanılır. Ancak bende ince versiyonu var.



Peki bu RAM o koca RAM'in yerine nasıl yerleşecek? Du bakalım diyoruz. SEGA arcade camiasından geliyordur, eğer arcade kartlarda yapılan "üç kağıtları" konsol dünyasına da taşımışsa, benim bildiği SEGA bu kalın RAM'in yerine ince RAM de takılabilecek şekilde delik açmıştır PCB'de diyorum ve ...



Yanılmamışım Bu amcalar (arcade kültürü mühendisler) o an ellerinde hangi stokta malzeme varsa onu kullanmak isteyecek adamlardır. Genelde her tombul RAM olan arcade kartında RAM'in gireceği PCB'de illa ki ince RAM girecek delikleri de "opsiyonel" olarak açarlar

Hızlıca mevcut RAM'i söküp ...



Yerine bizim ince RAM'i takıyorum.



Power'ı veriyorum, veeee...

Sonuç aynı Hala siyah ekran

[i_r_on]

Tahminim katil glue logic çıkacak

[yavuzg]

Listeden devam. Bir sonraki durak ROM.

SMS2'lerde bulunan ROM biraz enteresan. MPR-12808 kodlu "mask" ROM içinde hem BIOS hem de Alex Kidd oyununu içermenin yanısıra bir de adress mapper var. Yani bu ROM eğer arızalıysa yerine birebir aynısını bir EPROM'a yazıp koyamam. Ancak daha küçük boyutlu başka ROM imajlarını (8K, 32K v.s.) 27C256 EPROM'lara yazıp konsolu en azından "bir şekilde" kurtaranların yazılarını okudum...

Hatta ROM'u söküp direk bir kartuşla sistemin açılabildiğini söyleyenler de var.

Ancak tabii bu bilgileri ROM'u söküp EPROM programlayıcımda okuyamadıktan sonra buldum



Neyse konsol bu şekilde de açılmadı. ROM'u eprom programlayıcımda 27C256 olarak okuttum ve en azından ilk 32K'lık bölümünü okuyabildim. Bu aşamada bu sonuçla ROM'un genel olarak çalıştığını varsaymaktan başka bir şey yapamam.

[yavuzg]

Tahminim katil glue logic çıkacak

Aman diyim azını hayra aç! bu konsolda "glue logic" devasa iki adet SEGA custom çip. Onlara kadar giderse bu iş bu konsol yedek parça sepetini boylar...

Neyse, devam edersek listede kalan son şeyi kontrol etmem lazım: CPU

Bizim CPU'muz ise dönemin meşhur işlemcisi Zilog Z80.

Aslında bir CPU'nun arızalanması zor iş. Ancak genelde bunu kontrol etmek de kolaydır. Bakılacak 2-3 tane sinyal var, tabii CPU'dan CPU'ya bacakların yeri değişiyor.

1) /RESET: Bu bacak Z80'de 5V olmalıdır. Eğer 0 V (GND) ise bişey CPU'yu bir sebepten resetliyor demektir ki buradaki durum 5V.
2) /HALT: Bu bacak da CPU'yu duraklatmak için kullanılır. Bu da 5V yani CPU'yu durduran bir şey yok.
3) /CLOCK: Buna bakmıştık zaten. Sinyal geliyor.

Eeee?

Adres ve data pinlerine bakıyorum. Biraz hareket var ama ne olduklarını anlamak mümkün değil. Bazı data pinlerinde ise hiç aktivite yok.

Bir bilgisayar (konsol, arcade vs farketmez, hepsi bilgisayar) işlemcisi ROM'da depolanmış programı RAM de çalıştırır. Bu kadar basit! Eğer çalışması duruyorya bu üç bileşenden birisi (veya aradaki bağlantı) arızalıdır.

Tüm elemanlar (aradaki bağlantı elemanları olan özel SEGA çipleri hariç) test edildi. Sağlam.

Son olarak 40 bacaklı Z80'de söküyorum...



Ve yerine muhtemel arcade kartlardan (muhtemel bir Capcom CPS1'den) kalan bir Z80 takıyorum.



Ve veriyorum power'ı....



Yürü be SEGA!!!

[i_r_on]

İkinci tahminim cpu idi bu arada

Hayırlı olsun eline sağlık. Şimdi tekrar board'a baktım da hakkaten 74 serisi çip yokmuş üstünde.

[yavuzg]

Alex Kidd de geldi...



Şimdi sıra konsolu tamamen bir 25'yıl bakımına sokmaya geldi: Kondansatör değişimi

SMS2 de değişmesi gereken kondansatörler şöyle:

9 x 10uF Elektrolitik 10V
4 x 100uF Elektrolitik 3'ü 10V birisi 16V (SEGA cimrilenmiş )
1 x 47uF Elektrolitik 10V
1 x 1uF Elektrolitik 50V



Şimdi fiziksel ölçüleri sığıyorsa daha büyük voltajlı kondansatör kullanabilirsiniz. Az daha pahalıdır kimi zaman ama hem daha uzun ömürlü olur hem de elinizde hazırda varsa kullanabilirsiniz.

Bir de yeri gelmişken söyliyeyim. Çalışmayan konsolları kondansatörlerini yenileyerek çalıştıramazsınız. Dolayısıyla forumlardaki her söylenene inanıp devre kartlarına girişmeyiz zira kondansatör yenilemek eğer elinizde gereken uygun alet edevat yoksa tam bir işkence olabilir. Hatta devre kartına zarar verebilirsiniz...

Ben üflemeli havya ile kondansatörün bacaklarını ısıtıp (ki genelde büyük GND bakır plakalara lehimlidirler ve normal havya ile ısıtmaz zordur) lehim sökücü vakumlu havya ile lehimi alıyorum.



Şimdi, bu tombul elektrolitik kondansatörlerin ticari ömürleri 7-10 sene. Bu konsollar 25 senelik. Bu kondansatörlerin içindeki elektrolitik sıvı kurudukça kondansatörün "kapasitif" değeri değişir.

Bu kondansatörler genelde filtre görevi üstlenir. Bazen güç kaynağından gelebilecek elektriksel parazitler olur ve bu filtre kondansatörler tarafından lojik devre elemanına girmeden GND'a akar. Bu tür amaçla tasarıma eklenmiş bu kondansatörler aslında "olmasa" da devre "çoğu zaman" sorunsuz çalışır.

Bazı elektrolitik kondansatörler ise tasarım gereği hat üzerinde seri konumlanmıştır. Genelde video ve ses hatlarında bulunurlar ve işte bunlar olmazsa görüntü ve ses alınmaz. Ve bu kondansatörler eğer kurumuşsa soluk video veya kısık/parazitli ses sorunu oluşur.

Neyse, bu kısa bilgiden sonra kondansatör değişimi yapacak arkadaşlara bir iki tavsiye daha;

Kondasatörleri grup grup söküp takın ki karışmasın. Yani önce mesela sadece 10uF'lıkları söküp yerine yenilerini takın. Sonra 100, sonra 47 vs...



Ha bir de polaritelerine çok dikkat edin. Elektrolitik kondansatörlerin (+) ve (-) uçları vardır ve devre kartında belirtildiği şekilde takılması gerekir. Yoksa ya devre çalışmaz ya da patlarlar...

Sonunda enkazımız da bunlar...

[yavuzg]

Şimdi kozmetik bakıma geldi sıra...

O gazlı kalem lekesini çıkarmak için bir çok malzeme denedim (Diş macunu, deodorant, IPA). En başarılısı IPA oldu. Ancak yılların lekesini IPA ile bile çıkartmak baya bi zamanımı aldı.

Biliyorum ki Aseton ile saniyesinde çıkar ama ASETON ile ABS silinmez !!! Bunu her retrocu bir zaman bir şekilde tecrübe etmiştir ve mahvettiği konsol/oyuncağı hayatının utanç duyulacak bir anısı olarak bilinç altına atmıştır

Neyse, IPA ile defalarca silmeden önce... (Ahhh özgür ah! )



Ve sonrası...



Alkolle (IPA) çok ovalamanın oluştrduğu hafif "matlanma" olayını da araba cilası ile gideriyorum...



Ve en sonrası...



Ön yüzeye de uyguluyorum aynı metodu. Yanlız logolardan uzak durun dikkat. Oralar bu konsollarda dayanıksız boyalarla bıyanmış olurlar genelde ve alkol ve cila vs onları aşındırır...



Diğer yandan RF konnekterörünü de metal parlatıcı ile temizliyorum...



@retroman'ın göndermeyi unuttuğu vidaları emektar vida kutumdan tamamlıyorum



Ve konsolu kapatıyorum...




Son olarak RF üzerinden son görüntü testlerimi yapıyorum (SMS2'ler Channel 36 üzerinden görüntü veriyor bu arada). Pırıl pırıl görüntü. AV modlamaya bile gerek yok...





Bu arada RF kablosu olarak Hitachi'nin ses sistemleri için kullanılan Coax kabloyu kullanıyorum. Elbetteki her konsol için biraz pahalı bir seçim olur ama elimde "referans" olarak mutlaka çok kaliteli kablo bulundururum. (Muhtemel konsoldan pahalıdır bu kablo )



Sıfır parazit "Cam" gibi görüntü...

[yavuzg]

Ve son olarak malzemelerinizi temizlemeyi ...



ve çalışma masanızı toplamayı unutmayın