sonraki »

[yavuzg]

2 sene öncebu projeyi yarım bıraktığım zaman tüm parçaları bir yere istisleyip üstüne kapıyı kapatmamıştım.

Parçaları ilgili gruplar halinde önce fotoğraflarını çekmiş, sonra tek tek söküp gruplar halinde buzdolabı poşetlerine yerleştirmiş ve etiketlemiştim. Bu poşetlerin bulunduğu kutular iki senedir çalışma odamın bir köşesinde duruyordu.

Şimdi artık o poşetleri tek tek masamın üzerine açıp, elden geçirip pinball'un ana kabinine geri monte etme işine başlayabileceğim noktaya geldim.

Jeton kapısını saymazsak, ki onu poşete falan koymamıştım, garajda duruyordu, kabine geri dönecek ilk parça olarak pinball'a Türkiye'deki ismini veren parçayı seçtim

Tilt!

Evet, Türkiye'de nedense pinball'a "Tilt" deniyor. Aslında Tilt kelimesi İngilizce'de "eğmek, yan yatırmak" anlamına gelen bir kelime. Pinball çok basit tanımıyla çelik bir topu oradan oraya yuvarlamak üzerine kurulu bir mekaniği olan oyun stili ve masayı fiziki güç kullanarak sarsarak, eğip, yatırarak topa yöne vermek veya geri düşen topun düşmemesini sağlayarak oyun mekaniğinde "hile" yapmak mümkün.

İşte bunu engellemek için pinball'da bir çeşit mekanizma kullanılmış ve buna "Tilt Switch" denmiş. Bu anahtar kapanınca da oyunun programı "TİLT TİLT TİLT" mesajlarıyla oyuncuyu uyarıp, atmış olduğu parasını da yiyip oyunu sonlandırarak cezalandırır.

Bizde de ne hikmetse marifetmiş gibi pinball'a "Tilt" denmeye başlanmış...

İşte bu "Tilt Switch" takımını açıyorum masaya...



 

[yavuzg]

İşe poşetinden çıkmış Tilt switch'i tamamen parçalarına ayırarak başlıyorum. Tahtasını atıp yenisini kesmem çok zamanımı almazdı ancak yine de kullanılabiliyorsa restore etmeyi tercih ederim. 





Sonra, tilt switch'in anahtar mekanizmasını oluşturan prinç kontakları Dremel metal fırçası ile temizliyorum.





... ve temizlik sonrası. Göz kamaştırıcı 





Vidalar dahil (ki onlar için farklı dremel metal fırçası kullanıyorum) tüm metal parçalar bu şekilde temizleniyor.

Bu arada Bally Williams ana volume potansiyometresini de bu Tilt switch paneline monte etmeyi tercih etmiş, onu da elden geçiriyorum. Ölçtüğümde gayet güzel değerler veriyor, dönmesinde sorun yok. Sadece biraz kontak spreyi ve yeni bir pot şapkası ile yeni gibi oluyor.


Tahta paneli de boyadıktan sonra tüm parçaları panele, paneli de kabine monte ediyorum.





Tek eksiğimiz Tilt switch'in en önemli parçası. O da bir metal telin ucuna asılı duran ağırlık. Kimbilir ne zaman yerinden çıkartılıp kaybolmuş. Bunun için bir sonraki Bauhause ziyaretimde metal bir "Çekül" alıyorum ve bir parça bakır teli uygun şekilde kıvırıp tilt switch'in bu en önemli parçasını da yerine yerleştiriyorum...





Gördüğünüz üzere kabini sallarsanız bu metal ağırlık da sallanıp içinden geçtiği metalin duvarına değdiğinde devreyi tamamlıyor ve işlemci kartına (MPU) "Tilt" sinyali göndermiş oluyor

[i_r_on]

MEMS'in o zamanlar icat edilmemiş olması yahut pahalı olması başına ne işler açtı 

Yoklukta bizim tasarlayacağımız cinstenmiş tilt sensörü 

[evreno]

MEMS'in o zamanlar icat edilmemiş olması yahut pahalı olması başına ne işler açtı 

Yoklukta bizim tasarlayacağımız cinstenmiş tilt sensörü 

[LW3D]

para düzeneği de, çalışma mantığı da (tırtıklama sistemi) güzelmiş AI yapmışlar zamanında

[yavuzg]

Öncelikle kusura bakmayın, dün bir yazı paylaşamadım. "Yazmak" la "Yapmak" arasında kaldığım bir gündü, bir sorunu gece 02:00 gibi çözebildim, sonrasında da vaktim olmadı yazı yazacak


Neyse gün ortasında biraz devam edeyim kaldığım yerden telafi niyetine



Kabinin ekipmanlarını tek tek elden geçirmeye devam. Bugün önemli bir ekipman grubu üzerinde çalışacağım; Ana elektrik şebekesi





Gördüğünüz üzere pas bu ekipmanı de etkilemiş. Durdurulması ve engellenmesi lazım, elbette ki orijinal görünümünü mümkün olduğunca koruyarak ama güvenlikten de taviz vermeden...

Pinball'a dışarıdan gelen 220V bu ana elektrik dağıtım kutusuna giriyor ve oradan dağılıyor. Çok kompleks bir yapı değil. İçinde ne varmış bu kutunun derseniz, bir hat filtresi (220V üzerinden gelebilecek parazitlerin filtrelenmesi için), ana trafo ve kabin içi elektrik prizine (bu konuya daha sonra değineceğim) dağıtılan kablolardan ibaret.






Paslı kasayı temizlemek için tüm bu ekipmanı söküyorum...







... ve paslı kasaının pasını zımpara ile temizledikten sonra üzerindeki sticker'ı da maskeleyerek ...





... kasayı ve bir kaç başka parça ile garajın boya kısmına alıyorum.





İşleri bir üretim bandına alarak bir nebze olsun standartlaştırmak gerektiğini düşündüm. Yoksa her seferinde kur kaldır çok zor oluyor. Bu yüzden garajın bir kısmını kesim ve zımpara için diğer kısmını da bu sıpalar ile boy standı haline dönüştürdüm bu proje kapsamında.

[evreno]

Eline sağlık üstad, dediğin gibi pinball ın el atmadığın parçası kalmayacak anlaşılan.
Bence sen bir ara tetanoz aşısı yaptır, bu kadar paslı işle uğraşıyorsun sürekli maazallah bir şey olmasın.
Kolay gelsin...

[yavuzg]

Elektrik dağıtım panosunun kasasının boyası kururken paralelde iç ekipmanlarının da elden geçirilmesi ve kabine kurulabilir hale getirmesi işine giriştim.


Önce muhtemelen yıllar önce bozulmuş/kaybolmuş ana güç anahtarının yerine yeni bir anahtar ayarlıyorum malzeme çekmecemden...





Daha sonra hiç riske girmeden pinball'un 30 yıllık 220V elektrik kablosu ve fişinin yerine sıfır kablo yapıyorum. 220V elektrik konusunda restorasyon değil güvenlik önde gelir





Kasamızın da boyası kurudu ve geri montaja hazır hale geldi






Ana güç şalterini kabindeki deliğine monte edebilmemi sağlayacak olan orijinal aparatlar (2 sene önce boyadığım metal plaka ve temizlediğim koruyucu plastik) da arşivlenmiş poşetlerinden çıkabildi nihayet





Ve en nihayetinde pinball'un ana güç dağıtım aksamı restore edilmiş ve Jeton mekanizmalarım için gereken 12V'luk DC güç kaynağıyla birlikte kabine geri monte edilebilir hale geldi...

[yavuzg]

Eline sağlık üstad, dediğin gibi pinball ın el atmadığın parçası kalmayacak anlaşılan.
Bence sen bir ara tetanoz aşısı yaptır, bu kadar paslı işle uğraşıyorsun sürekli maazallah bir şey olmasın.
Kolay gelsin...

evren, bunu düşündüm gerçekten. Hatta evin alt katındaki banyoda özellikle antibakteriyel sabun kullanıyorum ve her seansdan sonra mutlaka ellerimi dezenfekte ediyorum.

Aslında konuyu açtığın iyi de oldu. Tetanoz konusunda da kısa bir araştırma yaptım

Aslında sadece paslı çivide değil her yerde varmış o bakteri. Yaralanmalar ile vücuda girip, eğer direncin de düşükse enfekte oluyormuşsun. Henüz öyle bir yaralanma yaşamadım bakalım

Ama insanlık hali bu ilerde de olmayacağı anlamına gelmez. Bir anlık yorgunluk, dikkat dağınıklığı caaart bi bakmışın parmak gitmiş

[evreno]

Allah göstermesin de yine de tedbirli olmakta fayda var
zaten aşı uzun süreli etki gösteriyor, yanlış hatırlamıyorsam 7 yıl falan etki süresi vardı
e sende de proje bitmez, bir ara boşluğunda yaptırsan bence iyi olur
En azından kafan rahat olur

birkaç ay önce benim hanım pazarda ayağını gider demirine çarpmış
kanamış falan baya, dedim demir paslı mıydı , hem de nasıl çürümek üzereydi dedi,
olay sabah oluyor bana akşam saat 22:00 gibi anlatıyor durumu
ne kadar rahatsın dedim, kolundan tuttuğum gibi acile götürüp aşısını yaptırdım, doktor iyi ki gelmişsin dedi
24 saat içerisinde bu aşının vurulması gerekiyor bu durumlarda

[yavuzg]

Pinball kabinlerinde bir başka standart kabinin üstüne yerleştirdiğiniz büyük cam. Ona daha sıra gelmedi gerçi ancak camın yerleşeceği plastik yolları kabine monte edebilirim. Çok ince ve uzunlar. Ayakaltından kalksınlar başlarına birşey gelmeden.

Ancak bu plastik profillerin kabine montajını sağlayan yarık benim boya işlerinden sonra yer yer kapanmış. Tekrardan freze ile girişmeye de gerek görmüyorum zira hem kabinin yan görselleri için riskli hem de bir kaç yer dışında tıkanıklık pek yok. Bunun için biraz sabırla her iki yolu da bir spatula ve ucuna sıkıştırdığım kağıt zımpara ile yarığı plastik profilleri monte edebilecek kadar genişletiyorum.





Bu iş biraz zaman alıyor ancak sonunda plastik profilleri yerlerine yerleştirebiliyorum.

Bu kabinin başına gelen olayları artık kabaca kurgulayabiliyorum kafamda bazı delillere baktıkça. Örneğin bu plastik profillerin de üzerini kaplayacak olan yan metal profillerde de aynı yerden yamulma vardı. Bu yamulmaya bakınca backbox'ın iyi sabitlenmeden pinball'u taşımaya kalkınca backbox'ın kurtularak kabinin üzerine devrilmiş olduğu sonucunu çıkartıyorum... Bu etkiyle de metal profiller de yamulmuş altındaki bu plastik profiller de nasibini almış...





Bu çatlaklar profilin fiziksel işlevine engel değil, yük binmiyor üzerlerine ve metal profiller de monte edilince göz önünden de kalkacağından fırsat varken böyle çatlak bırakılmaz diyorum.





Ayrıca kabinin camını uzak kısa kenarda tutan bir plastik profil daha var. Onu da 2 sene önceki malzeme siparişimde almışım. Eskisinde yer yer yamuklar ve kırıklar vardı. Restore edilebilirmiydi? Belki. Ancak translite'ı (backbox'daki görsel) tutan plastik/metal profiller kayıp olduğundan zaten onladan sipariş vermişken bunu da eklemiştim. Bu parçalar çok pahalı değildi diye hatırlıyorum





Sonra ufak ufak kutuları açıkta ana kabinle ilintili malzemelerin montajına devam ediyorum. Örneğin topu ilk oyuna sokmamızı sağlayan önemli bir parça, "plunger".


Hem mevcut plunger oldukça bitik durumdaydı hem de yenisi set halinde çok da pahalı değildi, sıfır plunger takımı (dış metal, çubuk, lastik, yaylar vs) aldım...

Ancak montajı için gereken ve kabinin iç tarafında vidaları tutmaya yarayan metal plaka setin bir parçası değildi. Onu da 2 sene evvel elden geçirmiştim (zımpara ve hammerite şeklinde)





Bu parçanın montajı nispeten kolaydı ancak oyun alanı da restore edilip yerine yerleştikten sonra sağ sol ince ayar çekilmesi gerekecek. Bu yüzden vidaları çok sıkmadım şimdilik...







Bir de elektrik dağıtım panosunun kasasıyla birlikte boyaya soktuğum, oyun alanını servis amacıyla kaldırdığımızda altına destek olarak kullandığımız kolu da monte ediyorum.

[yavuzg]

Kabinin ana elektrik panosundan sonra önemli bir diğer bileşen ise bu büyük transformatör (trafo). Bu trafo şebeke gerilimi alıp pinball için gereken bir çok voltajı üreten özel bir trafo. Bu trafo bozuksa/yanmışsa işiniz zor. Trafo ile uğraşmadan önce voltajları ölçtümmü hatırlamıyorum ancak 2 sene önce pinball'u o haliyle deneme amacıyla çalıştırdsığımda çalıştığına göre hala çalışıyordur diyorum





Trafo işlevsel olsa da bu paslı haliyle bu her parçası gıcır gıcır pinball'a giremez diyorum ve başlıyorum zımpara





Yüzeysel yaptığım zımpara işi de eskisinden iyi bir forma sokuyor trafoyu ancak "eh işte" seviyesinde. Pası yüzeysel olarak alsak da engellenmezse yeniden gelecek. Bunu engellemenin yolu anti-pas boyadan geçiyor. Bunun için de başlıyorum trafoyu sökmeye





Tabi trafoyu oluşturuan birbirlerine verniklenmiş yüzlerce ince plakayı değil sadece hem trafoyu bütün halinde tutmaya hem de bir yerlere monte edilebilmesini sağlayan "L" demirleri





Şimdi ortaya çıkan paslı yerleri  daha rahat zımparalayabiliyorum. Sonra yeterince zımpara ile pastan kurtulunca trafonun kağıt ve kablolarını boyadan etkilenmemeleri için maskeliyorum.





... ve hammerite, bu sefer siyah





Paralelde ana kabinin havalandırma mazgalını ve trafonun bacaklarını gümüş hammerite ile boyuyorum.







Bazen ufak parçaları ilk yarım saat sonrasında dokunma kuruluğuna ulaşınca alıp garajdaki kaloriferin üzerine koyuyorum. Bu şekilde kurumaları daha hızlı oluyor. Yine de montajı için ertesi günü beklemek lazım yoksa boya çiziliyor

Ertesi gün trafonun kendisinin ve L ayaklarının boyası montaj yapılabilecek kadar sertleşiyor ve montajı tamamlıyorum.





Fabrikadan çıkmış gibi oldu Artık pinball'a monte edilebilir





Ana güç panosundan gelen kablolara da bağladıktan sonra trafonun tüm voltajlarını elvira servis kitapçığında belirtildiği gibi ölçüyorum ve hepsi speklere uygun çıkıyor. Trafo gerçekten de sağlam. İçim rahatladı


Trafodan sonra pinball'un kabinin dışındaki dünyaya yüzeyi olan, yani bir insanın dokunabileceği tüm metal parçaların şebek toprak hattına bağlanmasını sağlayan tüm kabini dolaşan toprak hattı kablolarını döşüyorum. Normalde bunun için dışı çıplak kalaylanmış bakır örgü tel kullanılıyor ancak bende o telden yok. Gerçi o teli kullansam montaj daha hızlı bitecekti ancak normal bir bakır kablo da işimizi görür.





Son olarak kabindeki bass hoparlörün monte edileceği deliğin mazgalını kesip monte ediyorum. Burada eski mazgalı kullanmayıp böyle yeni bir teli yuvarlak kesip monte etmemin sebebi ayrı

[yavuzg]

Elvira'yı 2 sene önce çalıştırdığımda çızırtılı da olsa sesi vardı. Ancak hoparlörlerin tamam paslanmış, kağıtları yırtılmıştı. Zaten zamanına çok da kaliteli olmayan sıradan hoparlörler kullanılmış olduğundan yeni bir set hoparlör aldım.

Bally/Williams 80'lerin System11 pinball'larını tasarlarken genelde araba amfilerinde kullanılan 4 Ohm'Luk hoparlörler kullanmış. Bu pinball'larda 3 adet hoparlör bulunuyor. İkisi backbox'da (geniş bant ve yüksek frekanslar için tweeter) diğeri ana kabinde (bass).

Backbox'dakiler değiştirilecekse yabancı forumlarda genellikle bir geniş bant bir tweeter kullanmak yerine iki adet 4 ohm'Luk coax (yani aynı aks üzerine monte edilmiş geniş bant ve tweeter) araba kapı hoparlörü tavsiye ediliyordu. Kabinde ise 16" (40 cm) 4 ohm'Luk bir bass araba hoparlörü...

Ancak ben bizim yerli piyasada 16" ebatında bass hoparlör bulamadım. Genellikle 30" (hayvan gibi devasa) bass bulunuyor. 16" bass hiç bulamadım ancak araştırmalarım sonucu makul fiyat seviyesinde, markası dandik de olsa iş görecek 20" bir bass buluyorum.





Ancak bulduğum 20" lik bass bile mevcut delikten biraz daha büyük. İşin böyle olacağını önceden bilseydim deliği daha geniş açardım diyorum içimden ancak yabancı pinball sitelerinde satılan yeni hoparlör setlerinin orijinal kabinlere monte edilebilmesi için tahta adaptörler de satıldığını görüyorum. Bu sebeple ben de deliği genişletmek yerine böyle bir adaptör yapmaya karar veriyorum.





Çizdiğim deliği dekupajla açabilmek için önce matkapla deliyorum...





Sonra dikkatlice dekupaşla 20" lik deliği açıyorum.





Deliği açtıktan sonra da parçayı kesiyorum.





... ve boyaya sokuyorum. İş çabuk bitsin diye adaptörü sprey boya ile boyuyorum.





Ertesi gün Artık adaptörümüz de montaja hazır... (Bu arada projenin uzamasının bir diğer sebebi ise boya kuruması periyodu)





... ve adaptörü kabindeki deliğin üzerine monte ediyorum.





Garajdan 2 sene önce söküp etiketlediğim ana kabin iç kablo takımını geri çıkartıyorum ...





... ve bass hoparlör ve kabloları kabine mnnte ediyorum.





Pinball yavaş yavaş ortaya çıkmaya devam ediyor.

Bu akşamlık da paylaşımlarım bu kadar. Arkası yarın

[evreno]

Kabin işi neredeyse bitmiş üstad, eline sağlık.
Çok temiz işçilik her zaman ki gibi.

[Heroman]

Üstad harbiden bu sefer cok hizli ilerledin, sona çabuk geldin sayılır tebrikler elin dert görmesin,  yakında powerı verirsin