sonraki »

[yavuzg]

Selam millet...

Geçende bir arkadaşım elindeki arızalı Sega MegaDrive RGB SCART kablolardan dert yanmıştı. Satıcılar ile yaşadığı problemler, gidip gelen kargolar v.s. bayağı bir can sıkıcı durumlar...

Duruma bir el atayım dedim. Elindeki sorunlu kabloları da gönder onları da tamir edeyim ama sana sıfır stereo ses çıkışlı bi kablo yapayım dedim. Bu vesileyle hem arkadaşın işi görülsün hem de eli havya tutabilenler için de Türkçe içerikli (basit de olsa) bir mini proje yazısı da hazırlayayım elimizin altında bulunsun dedim

Başlayalım mı?

Malzemeler:

1) Sega Genesis/MegaDrive Model 1 
2) SCART kablo
3) 3.5mm Stereo audio jak'lı kablo (opsiyonel)
4) 8-pin DIN erkek soket (U pin dizilimi)
5) 3 x 220uF elektrolitik kondansatör (10-16V luk olan küçük tipte olanlar)
6) 3 x 75 Ohm direnç
7) 1 x 180 Ohm direnç






Sega Genesis / MegaDrive Model 1 oyun konsollarının audio/video çıkış konnektörü daha sonra çıkan modellerden farklıdır. 8 pin'li büyük DIN soketi kullanılır ve bu soketin pin dizilimi de yabancı sitelerde "Horse shoe" denilen tiptedir yani at nalı veya U şeklinde.

[yavuzg]

Sega Genesis/MegaDrive Model 1 için gereken RGB SCART kablo şemasını meşhur web sitesinden bularak işimize başlıyoruz. Bilmeyenler için bu web sitesinde bir çok oyun konsolu için video SCART kablo şemaları bulunur:

http://members.optusnet.com.au/eviltim/gamescart/gamescart.htm

Kullanacağımız şemamız bu ancak bir ufak modifikasyon yapacağız



Bu şemaya göre yapacağınız kablo aynı zamanda Sega Master System Model 1 konsollarda da kullanılabilir bu arada.

Bu şemadan farklı olarak yapacağım ufak değişiklik ise ses ile ilgili. Bu şemaya göre konsolun arkadaki DIN soketinden alacağınız ses mono. Yani oyunun (varsa) stereo ses özelliği konsolun içinde birleştirilerek arkadaki sokete verilmiş. Ancak Model 1 lerde bir güzellik daha var O da konsolun önünde bulunan 3.5mm stereo kulaklık çıkışı





Biz bu kabloda videoyu arka DIN soketinden sesi ise öndeki stereo kulaklık çıkışından alacağız...

Bu yüzden bu 3.5mm stereo ses kablosunu kullanacağım.

[Aykiri1]

yavuz abi mastersystem 1 içinde aynı kablo kullanılıyor başlığı ona göre değiştirebilirsin
sağol paylaşım için.

[yavuzg]

Bu vesileyle biraz temel SCART bilgisi ve faydalı bir elektronik bilgisi de paylaşayım Bu bilgiler sadece bu kablada değil başka SCART ile ilgili kablo/projelerinizde de geçerli olacaktır.

Önce şemayı yeniden paylaşayım, bunun üzerinden gidelim:





Şimdi bu şemada dikkatinizi çekmek istediğim 3 konu var;

1) Neden 220uF'Lık elektrolitik kondansatörler kullanıyoruz?
2) Neden R-G-B hatları üzerinde 75 Ohm'luk dirençler var?
3) O 180 Ohm'Luk dirençin amacı ne?

Birinciden başlayalım...

Arkadaşlar bildiğiniz üzere SCART bir standart. Bu standarda göre video gönderen ve alan cihazlar arasında video sinyallerindeki olası bir DC voltaj (sabit doğru akım) seviyesi uyumsuzluğu olmasın diye sinyallerin üzerinde bulunan DC offset voltajın engellenmesi buyurulur.

Ne demek bu şimdi?

Örnek verelim. Mesela basit bir sinüs sinyaliniz var diyelim. Bu sinyal +1 Volt ile -1 Volt arasında salınıyor. Bu sinyalde DC offset yoktur. Ancak bir başka sinyal düşünün, aynı sinüs şekline sahip ama mesela +5 Volt ile +3 Volat arasında salınıyor. Sinyalin şekli bir önceki verdiği örnek ile aynı ancak +4 Volt'Luk sabit düz bir voltaj seviyesi üzerinde salınmaktadır. Yani +4 Volt'luk bir DC offseti var. İşte bu sabit voltajın SCART standardına göre cihaza girmeden önce temizlenmesi lazım.

Bunu nasıl yapacağız?

Çok derinlere dalmadan anlatmaya çalışayım, kondansatörleri üzerinden geçen sinyalin frekansı büyüdükçe direnci azalan frekans düştükçe direnci artan elektronik bileşenler olarak düşünün. DC, yani doğru akımın frekansı 0 (sıfır) Hz (Hertz) dir. Bir kondansatörün üzerinden sıfır hertzlik bir sinyal geçemez ancak video sinyali geçer. Bu şekilde kondansatör kullanarak video sinyalinin üzerindeki DC offset'i temizlemiş olduk. Buna literatürde "AC coupling" de denir.

İşte bu sebepledir ki video sinyallerinin üzerinde konvansiyonel olarak 220uF'lık elektrolitik kondansatörler kullanılır. (Neden 220uF de 100 değil demeyin, o konuya hiç girmeyelim )

[yavuzg]

yavuz abi mastersystem 1 içinde aynı kablo kullanılıyor başlığı ona göre değiştirebilirsin
sağol paylaşım için.

doğru ancak benim yapacağım kablo master system ile uyumsuz olacak. ses yüzünden

[yavuzg]

Gelelim ikinci konuya...

Neden 75 Ohm'Luk dirençler?

Bu da eskiden gelen bir konvansiyon. Bunu da çok derinlere dalmadan anlatmak gerekirse, video sinyalllerini işleyen elektronik devrelerin giriş empedansı (direnç) standart olarak 75 Ohm'dur. Yani örneğin TV'nin R G veya B hattından GND hattı arasında bir Ohmmetre bağlarsak 75 ohm ölçeriz.

Şimdi, en basit anlatımla video çıkış veren cihaz (örn oyun konsolu) ile video sinyalini kabul eden cihaz (örn TV) arasındaki video sinyalini taşıyan kablonun empedansının birbirine uyması gerekir. Neden? Öyle işte Buna "impedance matching" denir.

Sega Genesis Model 1'in iç devre şemasına bakarsak video çıkış kısmında bu 75 Ohm'Luk dirençlerin kullanılmadığını görürüz. Bu sebeple yapacağımız kabloda bu dirençleri kullanmamız gerekiyor.

Bir uyarı. Bu direnç değerine mutlaka sadık kalın! Yani "ya elimde 100 Ohm'luk direnç varmış onu kullansam ne olur canım" demeyin.

Mesela arkadaşın gönderdiği tamir ettiğim kablolardan birisinde 100 Ohm'Luk dirençler kullanılmıştı. Renklerde uyumsuzluk ve bozulma oluyordu. Bunları 75 Ohm'luk dirençler ile değiştirince sorun ortadan kaktı...

[yavuzg]

Şimdi de gelelim son konuya...

Şemadaki o 180 Ohm'Luk direnç ne iş?

Bildiğiniz üzere SCART bir çok farklı video sinyalini destekleyen bir standart. TV'nin gelen video sinyalin RGB mi Composite Video'mu olduğunu anlayabilmesi için "Blanking" pin'ine (Pin 16) belli bir voltaj uygulanması lazım.





Yukarıdaki tabloda 16 no'lu pinin açıklamasına bakarsanız bu pin'e 1-3 Volt arası bir voltaj uyguladığınızda TV gelen sinyalin RGB olduğunu anlayacaktır. Bu voltajı uygulamazsanız TV pin 20 üzerinden gelen composite video sinyalini görüntüleyecektir.

Şimdi, 1-3 Volt arası bir voltajı nasıl elde edeceğiz? Konsoldan +5V alabiliyoruz, güzel... Ancak bunu olduğu haliyle TV'ye göndermememiz lazım. SCART protokolü gereği bunu 1-3 Volt arası bir seviyeye indirmemiz gerekiyor.

Bunu nasıl yapacağız?

Bir "voltaj bölücü" kullanarak

Nedir voltaj bölücü? Lisede öğretilen "ohm" kanununu hatırlayan var mı?

Hemen kısaca bunu da anlatalım. Özetle iki tane direnç kullanarak giriş voltajından farklı daha düşük bir voltaj elde edebilmenin en basit yolu (voltage divider) voltaj bölücü kullanmaktır.





Bu basit şemaya göre giriş voltajı +5V ve çıkış (output) voltajı da 1-3 Volt arası bişey olmasını istiyoruz. R2 denilen direnç TV'nin içindeki 75 Ohm'luk direnç. R1 ise bizim kullandığımız 180 Ohm'Luk direnç

180 Ohm'U nerden bulduk derseniz formülü de ohm kanununa göre bu...



http://www.ohmslawcalculator.com/voltage-divider-calculator

Bu formüle göre aslında 50 Ohm ile 300 Ohm arasında herhangi bir direnç işimizi görür. Biz sınırlarda dolaşmayalım eşşeğimizi sağlam kazığa bağlayalım diyerek burada 180 Ohm'Luk bir direnç kullanmayı tercih ediyoruz. Bu direnç bize SCART'ın 16 no'lu pininin arkasındaki devrede yaklaşık 1.5 Volt'luk bir voltaj oluşmasını sağlayacktır. Bu da 1 Volt ile 3 Volt arasında bir değer olduğundan TV gelen sinyalin RGB olduğunu anlayacaktır.

Bir önceki bahsettiğim 75 Ohm'luk dirençlerin aksine buradaki direnç olarak elinizde 180 Ohm'Luk direnç yoksa 100, 150, hatta 220 Ohm'Luk dirençler bile kullanabilirsiniz.

Bu arada konsoldan gelen +5 Volt'u direk SCART pin 8'e verdik farkettiyseniz. Bunun sebebi de TV'nin AV moduna otomatik olarak geçmesini sağlamak. Hatta bazı TV'ler eğer stand-by'da ise bu sinyali gördüğünde otomatik olarak açılırlar bile

Ancak burada küçük bir sıkıtımız var ki onu çözmek basitçe mümkün değil. Aslında SCART protokolüne göre (bkz yukarıdaki liste) TV'nin AV moduna 4:3 aspect ratio ile geçmesini istiyorsak buraya 9,5-12V arası bir voltaj vermemiz lazım. Maalesef Sega Genesis/MegaDrive üzerinden 12 Volt alamadığımız için bu kabloyu geniş ekran bir TV'de kullanacaksanız konsolu her açtığınızda 16:9 modunda bulacaksınız kendinizi.

Eğer MegaDrive oyunlarınızı geniş geniş tombul tombul oynamak istemiyorsanız TV'yi kumandadan 4:3 moduna kendiniz geçirmek zorundasınız.

[yavuzg]

Bu sıkıcı teorik bilgilerden sonra işimize başlayalım...

Önce SCART kablomuzun bir ucunu açıyoruz. Bu ucu tamamen kesip uygun kabloları DIN soketine lehimleyeceğiz.






Ben genelde kabloyu tamamen kesmeden önce lazım olacak kabloların pin numaralarını minik etiketler ile kablolara iliştiriyorum. Çok elzem değil ancak multimetre ile kabloları defalarca kontrol etmekten daha pratik oluyor.







Yanlız önemli bir uyarı daha!!!

Bu iş için Erkek-Erkek SCART kablo kullanıyorsanız TV'ye Composite Sync sinyalini taşıyan kablonun SCART'ın her iki soketi arasında 20 ile 19'uncu pin'lerin çapraz bağlanmış olduğunu unutmayın!!!

Benzer şekilde ses sinyallerini taşıyan kablolar da soketler arasında çapraz bağlanmıştır (1=>2, 3=>6). Bkz yukarıdaki foto...

Tüm GND kablolarını birbirlerine bağladıktan sonra DIN soketini monte etmeye geliyor sıra.





Ben genelde DIN soketi kullandığım işlerde kabloları soket pinlerinin içindeki deliğe sokarak lehimliyorum. Yani önce ilgili pinin deliğine bir miktar lehim yapıyorum.





Sonra pin'in dışına havya ile dokunup deliğin içindeki lehim eriyince kabloyu deliğe sokuyorum...





Bu şekilde şemaya göre (ses hariç) tüm kabloları DIN soketinin pinlerine lehimliyoruz. Son olarak ana kablomuzu DIN soketininin metal tutucularının arasına bir pense ile kıstırıyoruz ki çekiştirmelerde kuvvet pinlerin üzerindeki ince kablolara binmesin...





Ayrıca tavsiyem DIN soketinin içine sıcak silikon basmanız. Bu sayede çekiştirme ile kablo kopukluğu sorunu yaşamazsınız kablonuzun ömrü uzun olur





Kablomuzun konsola girecek olan kısmı tamamlandı

[yavuzg]

Kablomuzu bu haliyle, yani gerekli direnç, kondansatörler ve RGB seçici voltaj bölücü v.s. bağlamadan TV'ye bağlarsak ne olur?







TV gelen sinyali anlayamayacağı için sadece basit composite video olduğunu düşünecektir. Zaten yukarıdaki görüntünün sulu boya gibi renklerinden anlamışsınızdır composite video olduğunu

[yavuzg]

Şimdi gelelim kablomuzun SCART ucuna...





Önce Sega Genesis / MegaDrive model 1'in ön kulaklık çıkışına takacağımız kabloyu hazırlayacağız. Bunun için önce lale soketlerden kurtuluyoruz.





... ve çıplak olan GND kabloları birbirine bağlayıp tüm kabloların ucuna biraz lehim sürüyoruz.





Daha sonra kabloyu SCART soketinin vidasından geçirmeyi unutmadan açık kablo uçlarına birer parça ısıyla daralan makaron yerleştirip...





... kırmızı kabloyu SCART soketinin 2 no'Lu pinine, beyaz kabloyu da 6 no'lu pinine ve GND kabloyu da 4 no'lu pine lehimliyoruz.


Stereo soketlerde sağ sol standardı:

Kırmızı (Red): Sağ (R - Right)
Beyaz/Siyah (White/Black): Sol (L - Left)

RED => RIGHT dan aklınızda kalsın

[yavuzg]

Şimdi AC coupling kondansatörlerimiz ve 75 Ohm'Luk "impedance matching" dirençlerimize geldi sıra...





Bunları SCART soketinin içine tıkıştıracağımız için küçük ebatlı olan düşük voltajlı tiplerini seçin.

Sokete lehimlemeden önce dışarıda hazırlamak daha pratik. Elektrolitik kondansatörlerin polaritesinin olduğunu unutmayın!!! Dirençler kondansatörün (+) bacağına bağlanacak. (-) bacaklar SCART pin'lerine bağlanacak





Ben bu açık kablolar soket içine tıkıştırılınca kısa devre yapmasın diye kapton teyp ile sarmayı tercih ediyorum. Kapton teyp yoksa makaron, izole bant veya sıcak silikon da kullanılabilir.





Kondansatör-direnç setlerimizi hazırladıktan sonra bunları tek tek yerlerine yerleştirmeye başlayabiliriz.

Red => SCART Pin 15
Green => SCART Pin 11
Blue => SCART Pin 7

Bu kabloları arada pay olacak şekilde kesip, uçlarını lehimleyip...





... arasına az önce yaptığımız kondanstör-direnç ikililerini lehimliyoruz





Minik makaronlar ile açık kabloları örtmeyi unutmuyoruz. Makaronunuz yoksa bu kısım ileride potansiyel kısa devrelere sebebiyet verebilir dikkat...


Bu şekilde her üç renk için hazırladığımız kondansatör - direnç setlerini lehimliyoruz





Son olarak pin 16'ya 1.5 Volt vermemizi sağlayacak direncimizi de yerleştiriyoruz (dikkat ederseniz ben de elimde olmadığından 180 Ohm'Luk direnç yerine 150 Ohm'Luk direnç bağladım). Hatırlarsanız DIN soketinden gelen +5 Voltu direk SCART pin 8'e vermiştik. Bu direnci pin 8 ile pin 16 arasına yerleştiriyoruz aslında...





Artan kullanmadığımız kabloları kalabalık etmesinler diye geriye kıvırıp ana kabloya bantlayabilirsiniz.





Ve SCART soketimizi kapatarak...





... kablomuzun imalatını tamamlıyoruz

[yavuzg]

Şimdi deneme yapalım bakalım...

SCART'ı TV'ye taktık. DIN soketi arkaya stereo ses soketini öne takıyoruz...





... veee veriyoruz power'ı







Önceki Composite video görüntülerinden farklı değil mi?

[Levent (Lvnt)]

Elinize sağlık @yavuzg. Fotoğraflar, anlatımınız çok iyi olmuş. Böyle güzel yapılmış çalışmaları gördükçe imreniyorum,  cgtr için yapmayı planladığım bir iki şey var, hemen başına oturasım geliyor Yanlız fotoğraf video ile işi aktarmak konusunda iyi değilim işte, biraz ön çalışma gerekiyor.

[fakcakaya]

Hocam tşk.tam böyle birşey aramaktaydım. Md2 için 1084s e göre rgb yapabilirmisiniz? Sesi ayrıştırip vermek gerekecek sanırım. Ayrıca rgb scartta yaparmısınız. Megadrive2 9 pinlidir video çıkışı

[yavuzg]

Hocam tşk.tam böyle birşey aramaktaydım. Md2 için 1084s e göre rgb yapabilirmisiniz? Sesi ayrıştırip vermek gerekecek sanırım. Ayrıca rgb scartta yaparmısınız. Megadrive2 9 pinlidir video çıkışı

Commodore 1084'lerde başka bir sorun var. TV'lerin SCART girişinin arkasındaki devrelerin aksine 1084'lerde RGB sinyali ile birlikte gelmesi gereken Composite Sync sinyalinin temiz olması lazım.

Şöyle ki;

TV'de RGB sinyallerinin yanısıra SCART pin 20'den verdiğimiz Composite Sync sinyali aslında temiz değil, Sync ile üst üste bindirilmiş Composite Video sinyal.

TV'ye SCART Pin 16'dan giriş sinyallerinin RGB olduğunu bildirdiğimiz zaman TV'nin içindeki analog video işlem kısmı SCART pin 20 den gelen composite video sinyalini temizleyerek içindeki senkronizasyon kısmını kullanabiliyor.

Ama 1084 monitörlerde bu yetenek yok. RGB portundaki ilgili pinden beklediği sadece temiz Composite Sync (CSync), H-Sync, V-Sync. Composite video kafasını karıştırıyor.

Bu sebeple bu derece basit bir kablo ile oyun konsolunu 1084'e bağlayamayız.

@egemenk'nın bu konuda çok güzel bir proje yazısı var. Okumanızı tavsiye ederim.

http://www.commodore.gen.tr/forum/index.php?topic=10348.0