Zamanında bilimum imalat, ithalat ve ihracatı ile uğraştığım için malum kişinin de anlayacağı şekilde olayı anlatmaya çalışayım.
Bitcoin crypto para'ların atası. Crypto para'ların temel yapı taşı blockchain yani blok zinciri diyebileceğimiz bir yapı.
Bu yapıda full cüzdan diye tabir edebileceğimiz bitcoin yazılımının koştuğu bilgisayarlarda bitcoin'in varoluşundan itibaren yapılmış olan tüm işlemlerin tutulduğu bir kayıt dosyası bulunuyor. Ecnebiler buna distributed general ledger diyor. General ledger bankacılıktaki defteri kebir yani büyük defter anlamına geliyor. Yani birden fazla hesaba giren çıkan para hareketlerinin saklanabildiği bir yapı. Klasik anlamda bankalar bu tip bir bilgiyi tamamen kendilerine özel ve tek bir yerde saklarlar. Bitcoin ve benzeri kripto paralarda ise her bir full cüzdan bu defteri kebiri saklamakta ve takip etmekte. Distributed / dağıtık denmesindeki sebep bundan.
Bu sistemi kullanmaya başladığım 2013 senesinde boyutu 3-4 GB civarlarındaydı. Şu an 20 GB'ı aşmış.
Gelelim işleyişine. Dediğim gibi bankalarda böyle bir yapı tek elden yönetiliyor. Dolayısıyla buraya işlenen girdi - çıktı ile ilgili doğrudan bir güvenlik endişesi bulunmuyor. Kripto paralarda kullanılan dağıtık yapıda ise böyle bir ihtiyaç var. Hangi işlemlerin bu büyük defter'e işleneceğinin bu dağıtık yapıya katılmış unsurlarca üzerinde anlaşılması gerekiyor.
Bitcoin bu noktada kripto ve madenciliği kullanıyor.
Bitcoin cüzdan yazılımları network üstünde birbirleri ile haberleşiyorlar. Bitcoin alıp göndermek isteyen kişilerin yaptığı işlemlerin listesi madencilerde bu defteri kebir'e işlenecek işlemler olarak paketleniyor. Sistemde madencilik yapan her bir birim kriptografik bir problemi çözmeye çalışarak bu paketi dağıtık olan büyük defter'e işlemek için gerekli hash değerini bulmaya çalışıyor.
Ara not gireyim buraya. Bahsettiğim bu kriptografik problem kripto paradan kripto paraya değişiyor. Şu an piyasada yüzlerce kripto para birimi var. Tarihçesine bakarsak Bitcoin'den sonra ilk popüler olmuş alternatif kripto para Litecoin. Bitcoin mesela SHA-256 kullanılan bir mekanizma kullanıyor. Litecoin ise Scrypt. Bu mekanizmaların her birinde ortadaki kriptografik problem çözmesi zor ancak doğrulaması kolay problemler.
Bkz. :
https://en.bitcoin.it/wiki/Proof_of_workDefteri kebire yapılmış işlemleri işlemek için gerekli problemi çözmüş olan madenci her bir bloğun kazandırdığı bitcoin miktarını (2016 itibariyle 12.5'a düşmüş) ve her bir işlem için kullanıcıların ilettiği masraf miktarlarını kazanıyor.
Bitcoin yazılımı yıllar sonra piyasada sınırlı sayıda (21 milyon) bitcoin olsun mantığıyla kurulmuş. Belli sayıda blok (210.000) işlendikten sonra kazanılan bitcoin miktarı yarılanıyor. İlk çıktığında her bir blok 50 bitcoin kazandırırken bu miktar gün itibariyle 12.5 bitcoin. 10 dakikada bir bir blok işleniyor, kaba bir hesapla 4 senede bir yarılanıyor bu miktar. Yani gelecekte madenciler bitcoin ödülünden çok işlemlerden alınan masraflardan kazanacaklar.
10 dakikada bir blok işlenmesinin sabit olabilmesi için bitcoin yazılımı bahsettiğim bu kriptografik problemi duruma göre (bütün sistemdeki hash kapasitesine göre) zorlaştırıyor yahut kolaylaştırıyor. Yani geçmişte sistem kısıtlı sayıda insan tarafından kullanılmaktayken sıradan bir pc ile bile madencilik ödülünü bulmak mümkündü, ancak günümüzde madencilik işini devasa özel donanım tarlaları oluşturmuş büyük şirketler yapmakta. Sıradan bir pc'nin işlem gücü ile kazanılabilecek bitcoin miktarları oldukça kısıtlı.
Madenciliği burada biraz açalım. İki tür madencilik yapmak mümkün ,
1. Bitcoin cüzdanına karşı solo madencilik : Bu sistemde tek başınıza bahsettiğim kriptografik problemi çözmeye çalışıyorsunuz. Madencilik yazılımı cüzdandan çözülecek problemi aldıktan sonra SHA-256 algoritmasını tekrar tekrar uygulayarak blok hash'i bulmaya çalışıyor. Tamamen olasılık teorisine göre kazanıyorsunuz. Sistemdeki toplam hash gücü sallıyorum 1 milyon hash/saniye olsun sizinkisi de 100 hash/saniye olsun. Olasılıklara göre bulunacak sonraki 10 bin bloktan ancak 1'ini siz bulabilirsiniz. Yani 10 bin * 10 dakika sonra o anki ödül neyse onu kazanırsınız. Yani pc'yi sürekli açık tutarsanız ve zorluk seviyesi de aynı kalırsa yaklaşık 695 günde bir şu an değeri 12.5 olan madencilik gelirini elde edersiniz.
Gelelim gerçek değerlere,
Şu an bitcoin'in hash kapasitesi 10 milyon Terra Hash imiş.
7970 chip kullanan bir gpu'nun kapasitesi ise (forumlardan baktım) 720 mega hash.
Terra = 1000 Giga = 1 milyon Mega
10 milyon * 1 milyon / 720 = 13.888.888.888, yani kabaca gelecek 10 dakika içindeki bloğun hash'ini sizin bulma ihtimaliniz 14 milyarda 1. 14 milyar tane 10 dakika geçerse elinizdeki 7970 gpu'lu bilgisayarınızla 12.5 bitcoin kazanırsınız

2. Havuz madenciliği : Bunun mantığı da solo madencilikle aynı aslında, farkı şu. Problem havuz tarafından kendine bağlı bilgisayarlara paylaştırılıyor. Havuza bağlı bilgisayarlardan biri problemi çözerse havuza bağlı tüm kullanıcılar sarfettiği hash gücü kapasitesine oranla ödülden pay alıyor. Solo madencilikten farklı olarak bloğu ille de sizin bulmanız gerekmiyor.
Madencilik ile para kazanmak için şu iki şeye ihtiyacınız var,
1. Beleşe yakın elektrik
2. Madencilik yapılacak kripto para için özel geliştirilmiş donanım
Bu ikisini bir araya getirebiliyorsanız madencilik ile para kazanabilirsiniz.
Gelelim malware ve virüslere, onlar 1 no'lu maddeyi kendilerini yazan kişiler için çözüyorlar. İkinci madde için yapabilecek bir şey yok. Tabii üstte yaptığım hesaba göre böyle bir malware'i yapan adamın bugün bitcoin madenciliğinden para kazanması yine pek mümkün gözükmüyor. Hash kapasitesi sadece cpu kullanıldığında sha 256 için oldukça düşük. Böyle bir virüsün başarılı olabilmesi için milyonlarca makineye bulaşmış olması gerekiyor. Geçmişte hash gücünün mevcudun 1000'de 1'i olduğu 2014 senesinde yazan kişi için oldukça karlı bir iş olsa gerek pek tabii.
https://blockchain.info/charts/hash-rate?timespan=allKazılabilecek tek kripto para bitcoin değil elbette, aşağıdaki siteye her bir proof of work algoritması için elinizdeki sistemin kapasitesini girerseniz kazılabilecek güncel en karlı kripto parayı bulabilirsiniz.
https://www.coinwarz.com/cryptocurrencyKripto para'nın gerçek para ile kıyaslaması, trade siteleri, blockchain'in farklı kullanım amaçları vesaire daha bir sürü şey yazılabilir ancak şimdilik bu kadar yeter bence
