sonraki »

[DoctorCPC]

selamlar, uzun zamandır morphos kıskacımda bir ara bir eski mac mini alıp morphosa merhaba demeyi düşünüyorum değişik işletim sistemleri çok ilgimi çekiyor.
sorum ise şu;
morphos power pc işlemcili temelli fakat kerneli sıfırdan yazılmış ve dosya sistemleri port edilmiş bir işletim sistemi mi? yani özel bir işletim sistemimi yoksa linux kernelli bir işletim sistemimi?
morphosun kernel yapısı (kullanışı değil) hakkında deneyimli arkadaşlar bilgi verirse sevinirim.

[DoctorCPC]

ve eğer morphos sıfırdan yazıldıysa yanlış hatırlamıyorsam POSIX standartları vs. vardı buna uygun mu yazıldı? yoksa windows gibi alternatif kendi standartlarında mı? yoksa amiga nın işletim sistemi standartlarındamı? amiga işletim sistemi standartları hakkında bilgim yok. kernel standarlarından bahsediyorum. büyük ihtimalle dosya sistemi vs. port edilmiş olabilir.

[Agony]

Ustalar cevap yazacaktır, ama ben kendi bilgim dahilinde bilgi vereyim. AmigaOS temelli bir sistem. Hatta yıllar evvel Morphos ile AmigaOS arasında ciddi kavgalar, davalar olmuştu. Yani bildiğim kadarıyla sıfırdan yazılmamış. OS3.9'u temel alıyor. Tabi, yıllar içinde kendi kiptalığınıda eklemiştir.

Yalnız MorphOS paralıdır. Ücretsiz sürüm süreliymiş. Süre sonunda sistem yavaşlıyor. Cüzi (!) bir miktar para istiyor. Benim Macmini'ye yükleyeyim dedim. Ama para kısmı soğuttu. Makul olsa neyse. Ha birde alınan lisans, o makineye özel oluyor. Başka bir minide ya da cihazda kullanılamıyor.

Yanıldığım ya da eksik kaldığım noktalar varsa ustalar aydınlatsın lütfen

NOT: AmigaOS4 yükleniyor. Fakat boot etmiyor. Ben bir kere denedim, yüklemeyi başardım. HDD'den boot kısmında takılıyor alet. CD'den boot edince HDD görülüyor ama tam yüklenmemiş gibi çalışıyor.

[DoctorCPC]

peki Amiga OS 3.9'un kaynaklarının açık olduğunu düşünmüyorum. Amiga OS 3.9 temelliyse kendi standartları olan veya POSIX standartlarına uymuş bir işletim sistemi o zaman. paralı olmasında değilim ama güncel farklı bir işletim sistemi benim ilgimi çeken. şu kavga durumu ne oldu pekki? aşıldı mı daha sonra? Morphos üstünde klasik yani Amiga OS 3.9 uygulamaları direkt çalışıyor mu peki? yoksa sadece kendi uygulamaları ve emülatörler mi?

[witchdoktor]

AmigaOS uyumlu, PowerPC tabanlı, bellek korumalı ve sanal bellek destekli olarak tasarlanan bir işletim sistemi Morphos. Linux kernel'i ile bir bağlantısı yok, ixemul kütüphanesi yardımıyla Posix desteği mevcut. Natif 68k uygulamaları sisteme entegre emülasyon katmanı yardımıyla şeffaf bir şekilde çalıştırılıyor. Gelişimine açık kaynak kodlu AROS da katkıda bulunuyor.

Wikipedia'da aradığın bazı temel bilgiler var...

https://www.wikiwand.com/en/MorphOS

https://www.wikiwand.com/en/Quark_(kernel)

[wizofwor]

Bildiğim ve dilim döndüğü kadarıyla anlatayım.

90'ların sonunda Power Amiga diye bir proje vardı. Dergilerde boy boy reklamları çıkıyordu. Amacı Amiga'yı PowerPC tabanına geçirmekti. İşin donanım ayağını Phase5 yürütüyordu. Proje patlayınca Phase5 kendi imkanlarıyla Blizzard ve Cyberstorm adıyla PowerUP turbo kartlarını çıkardı. Bu kartlarla beraber exec yerine WarpOS kerneli kullanılıyordu. WarpOS'da 68k ve PowerPC işlemci beraber çalışıyordu. Bu yüzden sistem saf PowerPC kadar çok verimli değildi ama geriye uyumluluğu yüksekti.

Phase5'da nalları diktikten sonra. Bir gurup geliştirici kendi başlarına Morphos'u çıkardılar. Morphos'da 68k ve Amiga çipset desteği yok. Quark adındaki kendi kernal'i üzerine koşuyor. Bütün bileşenler baştan yazılmış ve teknolojik anlamda ileri taşınmaya çalışılmış. Amiga OS ile API seviyesinde uyumluluk yeterli görülüyor. Meali Amiga OS için derleyebildiğiniz bir uygulamayı ufak değişiklikle MorpOS için de derleyebiliyorsunuz.

İnternette dolaşan Nicholas Blachford imzalı "MorphOS in Detail" dökumanında şöyle deniyor:

MorphOS is a well named combination of the old and the new. It originally started in
1995 with a plan to migrate Amiga to PowerPC but eventually ‘morphed’ into an entire
Operating System in it’s own right which includes compatibility with Amiga applications.
In the future it will change again becoming a truly modern, highly advanced operating
system yet retaining compatibility with existing applications through it’s system of OS
boxes.

Alternatif olarak yine aynı dönemde başlayan açık kaynaklı AROS projesi var. AROS'un amacı Amiga OS 3.1'i açık kaynak olarak baştan yazmak diyebiliriz. MorphOS gibi o da API seviyesinde uyumluluğu yeterli görüyor ancak açık kaynak olmasından mütevellit birden fazla kerneli var 68k, PowerPC, ARM gibi pek çok sistemde çalışıyor. PC üzerinde çalışan Linux hosted bir varyasyonu var. Oldukça yavaş ilerleyen bir proje. Ancak açık kaynak olduğu için diğer projeleri de besliyor.

Son olarak official AmigaOS4 var. OS4'de başta sadece AmigaONE anakartı için PowerPC destekli geliştirilmişti. Daha sonra turbo kartlar için de bir versiyonu çıktı.

Aşağıda Wikipedia'dan eklediğim bir görsel var. Görselde de görebileceğiniz gibi AROS ve MORPHOS AmigaOS 3.1'i referans alıyorlar. MORPHOS 3.1'i modifiye ederek bu günlere geldi. AROS sıfırdan başlayarak 3.1'e benzeyen bir şey ortaya çıkardı. Bu süreçte official kanatta da OS3.5, 3.9 ve OS4 çıktı. Bahsedilen kavgalar da bu süreçte üç geliştirici grubu arasında yaşandı.

[Agony]

Üstadlar bilgiler için çok teşekkürler. Bu kadar detaylı bilmiyordum bende. Kulaktan dolma bilgide bukadarmış bendeki de

[HkRecai]

Arşivimizden bir amiga 500 & 1200 yada Amiga OS 3,9 programını alıp Aros, morpos, tırtos hiçbirinde çalıştıramıyoruz, ne güzel bir Amiga uyumluluğu ise artık, sadece ilgili OS için derlenmesi gerekiyor, "SADECE". Sanki eski arşivler açık kaynak şeklinde ulaşılabilir durumda, açık kaynak olsa bile kim derleyecek. Bana göre Amiga uyumlu diye geçinen bir halta yaramaz OS hepsi.

[Alpyre]

Arşivimizden bir amiga 500 & 1200 yada Amiga OS 3,9 programını alıp Aros, morpos, tırtos hiçbirinde çalıştıramıyoruz, ne güzel bir Amiga uyumluluğu ise artık, sadece ilgili OS için derlenmesi gerekiyor, "SADECE". Sanki eski arşivler açık kaynak şeklinde ulaşılabilir durumda, açık kaynak olsa bile kim derleyecek. Bana göre Amiga uyumlu diye geçinen bir halta yaramaz OS hepsi.

Bir MorphOS kullanıcısı olarak bu yazdığının asla ve asla doğru olmadığını söyleyebilirim.

Yukarıda wizofwor ve witchdoktor'un da değindiği gibi MorphOS kernel katmanında JIT emülasyon yapan bir sandbox'a sahip (Abox). Yani 68k klasik Amiga'lar için derlenmiş programlar doğrudan çalıştırılabiliyor.

Hatta ben bizzat, MorphOS ile birlikte gelen OWB Web Gezgini'nden hoşlanmadığımdan, iBrowse'un (68k için derlenmiş olan) 2.4 sürümünü kullanıyorum yıllardır. iBrowse zaten kapalı kaynak, kaynak koddan derleyemem istesem de.

Kurarken iki eski MUI sınıfının MorphOS'da bulunmaması sorun oldu. Bu iki sınıfın da 68k için derlenmiş binary'lerin, MUI'nin classes çekmecesindeki PPC binary'lerin yanına bodoslama kopyaladım o kadar.

O derece uyumlu yani. Yıllardır tamamen sorunsuz çalışıyor iBrowse'um.

Ha ama sen API uyumluluğu gözetilmeden kodlanmış (mesela custom çiplere ve ROM'a doğrudan adreslerle erişim yapan) bazı çok eski programlar ve oyunları kastediyorsan, onlar elbette çalışmaz. Çünkü uyumlu olmayan aslında onlar, MorphOS değil.

Hatta buyrun bir de ekran görüntüsü ekleyeyim şuraya:

[wizofwor]

@HkRecai: Binary uyumsuzluğunun işlemci değişikliğinden kaynaklanıyor. Platformu güncel tutmak için ödenmesi gereken bir bedel.

Bu sorunu OS4 bunu Petunia ve Blackbox adında sisteme gömülü emulöterle çözüyor. AROS Janus-UAE kullanıyor. Hatta intel mimarisi üzerinde çalışırken işletim sistemi komple Janus-UAE'de çalışıyor. MorphOS'ta da Abox varmış. Bunların hepsi son kullanıcı için transparan çözümler. İşler arka planda kullanıcıya fark ettirmeden halloluyor.

Benzer bir durum iki defa Apple'ın başına gelmişti. OSX e geşte Classic uyumluluk katmanı ve Intel mimarisine geçişte Rosetta adında emulatörler kullanmıştı.

[DoctorCPC]

benim için çok değerli bilgiler çok teşekkürler dostlar. Alpyre ve wizofwor size özellikle teşekkür ediyorum verdiğiniz bilgiler için.

[HkRecai]

Sn.Alpyre "Internet browser" yada pencere içinde çalışan başka program değilde dosyalarına erişilebilen NDOS olmayan bir kaç oyun yada demo çalıştırıp ekran görüntüsü atar mısınız. "Internet Browser" her yerde var zaten, Retro yazılım benim için oyun ve demodur, Örneğin hatırladığım kadarıyla Arabian Nights ve Soccer kid Ndos değildi. Bakalım çalışacak mı.

[Alpyre]

Sn.Alpyre "Internet browser" yada pencere içinde çalışan başka program değilde dosyalarına erişilebilen NDOS olmayan bir kaç oyun yada demo çalıştırıp ekran görüntüsü atar mısınız. "Internet Browser" her yerde var zaten, Retro yazılım benim için oyun ve demodur, Örneğin hatırladığım kadarıyla Arabian Nights ve Soccer kid Ndos değildi. Bakalım çalışacak mı.

İyi de Sn. HkRecai ben yorumumda onların çalışmayacağını ve bunun nedenini zaten belirttim, tamamını okursanız sevinirim.

Oysa siz bir "AmigaOS 3.9 programının" dahi MorphOS'da çalışmayacağını, ancak yeniden derlenerek çalışacağını söylemiştiniz. Benim itirazım bunun yanlışlığına idi.

Şimdi son yorumunuzda söyleminizi daha kapsayıcı olan "yazılım" sözcüğü ile değiştirmişsiniz ancak, ilk yorumunuzda "program" demiştiniz. Ben program denildiğinde "Oyun/Demo" anlamıyorum.

Oyun/demo ve program kavramlarının tamamen iki ayrı kategoriye koyuyorum ben.

Örneğin oyun ve demoların donanıma özel olduğu kabul edilmelidir. Bu en güncel sistemler için bile geçerli olan bir durum (örn: PS1 oyunlarının PS4'te çalışmaması).

Programlar ise API'ye özeldir. Örneğin, Windows API'si için geliştirilmiş bir program ileriye dönük olarak daha güncel Windows'larda çalışabilmelidir (ki MicroSoft bunu belli bir derece sürdürmeye çalışıyor).

Bu açıdan MorphOS'da bir sorun yok. API uyumlu "programlar", geriye dönük olarak, derlendiği mimariden dahi bağımsız olarak destekleniyor.

Oyunları oynamak için ise nasıl Windows'ta DOSBox gibi bir emulatör kullanmanız gerekiyor, MorphOS ve OS4'te de E-UAE kullanarak bu oyunları oynayabilirsiniz.

Ben "Amiga uyumluluğu" konusunda bir sorunu olduğunu düşünmüyorum bu sistemlerin, hatta bizzat kullanıcısı olarak bir sorunla da karşılaşmadım henüz.

[HkRecai]

Yazılım derken kasti bir niyetim yoktu, benim lugatımda oyun yada demo meydana getiren kişide programcı yada yazılımcı olarak geçtiği için oyun yada demoda benim için program yada yazılımdır.

Sonuç itibari ile standart bir Amiga 500 yada 1200'de çalışan custom çip isteyen bu 35 bilyor adet demo yada oyun, mac mini g4 üzerinde çalışan Morphos üzerinde çalışmıyor, o zaman benim için bu Morphos sıradan bir x86 makinadan hallice değil.

[Alpyre]

Kavram karmaşası var gibi geliyor bana.

MorphOS, AmigaOS4, Aros vs. gibi sistemler birer "makine" değil. Bunlar "işletim sistemi". Tam tanımıyla "AmigaOS uyumlu işletim sistemi" bunlar.

Bu sistemlerin, tüm Amiga500/1200 demolarını çalıştırmak gibi bir vaadi de yok, olamaz zaten. Custom chip'leri, board'u vs. her şeyi tamam bir gerçek A1200 üzerine kurulmuş Amiga OS3.9'un bile çalıştırmayacağı demo ve oyunlar mevcut. WHDLoad sırf bunun için geliştirilmedi mi zaten?

Hatta şunu da eklemek gerek, WHDLoad'ı yapılmadıysa, eski bir A500 demosu veya oyunu, A500+ veya A1200'de çalışmayabilir. O oyun/demo için bir A500'e ihtiyacınız var demektir ve bu olduğunda A500+ ve A1200'ler sıradan "x86 makinelerden hallice" bir şey olmaz.

Uzun sözün kısası, AmigaOS, en başından beri zaten oyun ve demoları çalıştırmak için var olan bir şey değil, "programları" çalıştırmak için var olan bir şey ve bu bakımdan bu işletim sistemleri üzerine düşeni hakkıyla yerine getiriyor.