sonraki »

[Gökçe Bozkurt]

Selam arkadaşlar..
Elektrik / elektronik bilgim az olmasından dolayı,

Ups aküleri genelde 12v 7ah ve 12v 9ah

Neden 1-3-6 kva upslerde , 6-8-10 adet gibi çok miktarda akü var ?
12v 32ah bir veya 2 akü koysalar olmuyor mu?

Diyeceksiniz ki o aküler büyük kasanın içine sığmaz..

Peki bu mantıkta 3kva ups içinde olan 8 akü seri olarak birbirine bağlanmış,
amper ne kadar büyük ve ne kadar çok akü varsa, kaldırabileceği pc adedi veya dayanabileceği süre artıyor..

Bu durumda 12v olmak sureti ile istediğim kadar aküyü seri bağlayıp ups i besleyebilir miyim ?

Yoksa bu akü adetlerinin ve amper değerinin ups içinde reglaj vs olarak bir önemi mi var ?

Yada 40 tane seri akü bağlarsak, ups bunları şarj etmekte mi zorlanır? Aralarındaki ilişki nedir ?

2. sorum kuru tip bu akülerde adam gibi bir marka yok. Hepsi çin malı, wattery ttec zortik mortik markalar. Neden bu akülerin adam gibi bir markası yok ?
Akü değersiz bir şey mi ne marka alsak olur mu ?

3. sorum jel tipi aküler çıkmış, bunların farkı nedir ups lere uyar mı ?

[Agony]

Teknik bilgim bu konuda pek bir kıttır. Ama iş yerimizde kullandığımız koca UPS'i az çok biliyorum.

UPS cihazları kuru akü kullanırlar. Arabalardaki gibi saf su ya da asit konan cinsten değiller. Dediğiniz gibi pek bilindik markalar yok.

Geçtiğimiz sene UPS'in aküleri bitince, akü almak icab etti. Üç aşağı beş yukarı akülerin fiyatları aynı. Ucuz olanlara oranla daha pahalı olanlarda var. Yanlış hatırlamıyorsam bize 10-12 tane lazımdı. Oto aküleri satan büyük toptancı tedarikçim aracılığıyla yine Çin malı bir akü tedarik ettim. Bizim kullandığımız UPS, 1 sunucu 5 terminal makineyi besleyebiliyor. Tabi, elektrik gittiği zaman sunucu ve en az 2 makine açık bıraktığımızda kullanma süresi daha fazla artıyor. Şimdilik bir sıkıntı yok.

Jel aküler, daha çok otomotiv sektöründe kullanılır. "Stop and Go" denen sistemi olan araçlar içindir ve pahalıdır. Kırmızı ışıkta bekleyince stop edip, gaza basınca çalışan araçlar için kullanılıyor.

[Gökçe Bozkurt]

Cevap için teşekkürler.. Kısmen 2 ve 3 nolu soruma cevap verdiniz ?

Peki en önemli 1 nolu soru ?

[WildLord]

Belki maliyetle alakalı bir yanı vardır, tüm akülerin ömrünün aynı anda bitmeyeceği düşünüldüğünde sadece ömrü biten aküyü değiştirmek daha ucuza gelir.

Araba aküleri ve ups aküsüyle ilgili şöyle bir paylaşım olmuş

http://www.fordclubtr.com/forum/topic/250679-g%C3%BC%C3%A7-kayna%C4%9F%C4%B1na-ak%C3%BC-ba%C4%9Flan%C4%B1r-m%C4%B1/

"Aküler tüm ömürleri boyunca sadece acil bir kaç durumda sonuna kadar boşalmak üzere tasarlanmışlardır. Genellikle %5-10'dan daha fazla boşalmazlar. Başka bir deyişle ömürlerinin çok büyük bir kısmında (neredeyse tamamında) %90'ın üzerinde doludurlar ve bu şekilde uzun ömürlü olacak şekilde tasarlanmışlardır. UPSler'de kullanılan piller ise sıvı asitli değil, katı lityumlu ya da iyonize başka bir metalli pillerdir ve %5'in altına inmemek kaydıyla 300-400 defa sağlıklı olarak tam doldurulup boşaltılabilirler. Dolayısıyla uzun süreli bir çok elektrik kesintisine dayanabilirler ve ilk günkü hallerini 2 sene kadar koruyabilirler. Araba aküsünden güç alan bir UPS ise 3-4 elektrik kesintisinden sonra muhtemelen bir daha yarıya kadar bile şarj olmayacaktır."

[hakanzade]

Bilgi açısından şimdiye kadar gördüğüm upslerde çoklu akü bağlama seri değil paraleldir.

[malik]

Kapasiteyi arttırmak için hakanats gösterdiği gibi paralel bağlmak gerek. Güç artıp Volt aynı kalacaktır.
Ama bir sorun var. İki skü bağlanınca sorun olmayabilir.
bu akülerin iç dirençleri var, baralel bağlantı sayısı arttıkça iç direnç düşecek. Aşırı akım çekilmesine neden olacak.

Aküler dolu iken sorun olmaz ama boş iken iç dirençler devreye girer ve şarj aletinden dolmak için orjinal için hesaplanandan fazla doldurma akımı çekeceğinden şarj sistemi aşırı ısınıp arıza yapabilir.
Doldursa bile dolma süresi katlanır.
Veya çok düşen direnç kısa devre olarak algılanmasına neden olabilir ve sarjı kesbilir.
En iyisi hesaplandığı gibi orjinal kullanmak.
Ama bence iki akü denenebilir.

[guru68]

ups aku beslemesi ne kadar volt ise o kadar baglamak lazim, yani ornegin 24 volt ile calisan ups ye bir aku seri baglarsaniz 36 olur, paralel baglarsaniz amperi yukselir buda daha uzun sure cihazlari calistirmaya yarar... ama... akuleri sarj etmek icin amper orani yukseldigi icin sarj devresi zorlanir, isinir, bozulabilir. 7 ah aku yerine 9 ah takilabilir, fazla yukseltilmedigi icin sarj devresi kaldirabilir bunu.
genellikle ups lerde kursun tipi akuler kullaniliyor, bunu ancak ayni tip akulerle degistirebilirsiniz, ornegin lithium ion koyamazsiniz, bu da sarj etme metodundan kaynaklaniyor, ni-cd aku konulursa memory effect oldugundan dolayi akuler kisa surede islem gormez, isin detayina fazla girmek istemiyorum.
araba akusu teoretik olarak kullanilabilir, cunku kursun tipi, ama icinde asit oldugu icin akma tehlikesi nedeni ile kullanilmiyor. eski akusu bozulmus ups yi arabaya baglayip laptop calistirdigim oldu gecmiste akulerin sarjini zaaten motor yapiyor, yani ups hic 220 volta baglanmadigi icin sarj etmiyor akuleri.
umarim birazcik aciklama getirebildim.

[eins]

UPS Cihazının şarj voltajı ne ise o kadar akü seri bağlanabilir. Yani varolan bir UPS cihazı örneğin 2 seri bağlı 12V akü kullanıyorsa 24V şarj ediyordur. 2 seri haricinde bir akü bağlayamazsınız.

Jel ve kuru tip akülerin şarj yöntemi sabit voltaj şarjıdır. Yani 24V akü grubu işin şarj devresi akü voltajını 24volta getirmek için sabit voltaj uygular. (Detaya çok girmeyeceğim, iki adet akünün aslında boştaki gerilimi 24 değil biraz daha yüksektir. Dolayısı ile şarj devresi biraz daha yüksek bir voltaj uygular. Akü üzerinde bu değer yazar. 12 volt akü için yanlış hatırlamıyorsam 14.4v)

Şarj esnasında akü grubu boş ise, daha yüksek akım çekmeye çalışır, doldukça çekmek istediği akım düşer bu arada grup voltajı da yükselmiş olur ve şarj devresinin uyguladığı voltaja gelince şarj devresinden çekilen akım 0 a yaklaşır ve şarj işlemi son bulur.

Şimdi siz örneğin 3 seri yada 1 seri bağlamış iseniz ne olur? Basit, 1 seri bağlamış iseniz, akü akar, patlar sızar vb... Zira şarj devresi 12v aküye 24v uyguluyor.

Eğer 3 seri bağlamış iseniz, aküler dolmaz. Çünkü 36v ile şarj etmek gerekiyorken şarj devresi 24v uyguluyordu. Akü grubu voltajı 24v yi geçikten sonra daha fazla akım çekemedi ve UPS aküleri doldu sandı. Halbuki henüz dolmadılar...

Ancak, teorik olarak istediğiniz sayıda aküyü parallel bağlayarak kapasiteyi arttırabilirsiniz. Gene detaya girmeyeceğim, parallel bağlamanında kendine göre incelikleri var. Parallel bağlı hücrelerin iç dirençleri olabildiğince eşit olmalı, üretim tarihleri yakın hatta aynı olmalı ki, bir veya bir ka hücre diğerlerinden önce ömrünün sonuna gelmesin vb...

Şimdi örneğe dönersek, seri bağlı 2 aküden oluşan UPS için, 2 seri 2 parallel toplam 4 akü bağlayarak kapasiteyi x2 yapabilirsiniz. Şarj devresi bozulmaz. Ancak akülerin şarj olma süresi x2 olur. Burada üreticilerin bir hinliği devreye giriyor. BAzı UPS lere ek akü bağlamak mümkündür bildiğiniz gibi. Ancak bu opsiyon genelde para ile satılır. Şimdi UPS içerisindeki yazılım boş akülerin yaklaşık kaç saatte dolacağını biliyor. Siz ek parallel akü bağlayıp kapasiteyi x2 yaptınız. Şarj süresi de x2 oldu... Yazılım süreinin dolduğunu ama akülerin henüz dolmadığını anlayıp, şarjı kesebilir (bunda haklı, zira sizin x2 yaptığınızdan haberi yok. Belki de akü bozuldu şarj olmuyor...) ya da arıza kodu üretebilir... Elinizdeki UPS için denemeden bilemezsiniz.

Bu arada UPS gibi kuru yada jel akü kullanan sistemlerde kaliteli bir akünün ömrü kullanılsın, kullanılmasın yaklaşık 3 yıldır. Kullanılmasın derken elektrik kesilmediği durumu kast ediyorum. Zira elektrik kesilmediği halde bile akülere taze tutmak için voltaj uygulanır.

JEl ve kuru tip aküler sabit voltaj ile şarj edildiğinden, kesinlikle lion, lipo benzeri bataryaları bu şarj devrelerine bağlamayı düşünmeyiniz bile. Şarj yöntemi çok farklıdır, ciddi patlar lithium içerikli bataryalar.

Marka olarak da YUASA öneririm. Diğer zart zurt markalardan çok daha iyidir...

EK: Neden 12v 32A kullanılmıyor demişsiniz. Mantığı şöyle. Aslında teorik olarak 12v 32A ile, 48v 8A kullanmak aynı kapıya çıkıyor. (Sistem kayıpsız ve yollar dirençsiz yani süperiletken olsa idi

Akü grubu gerilimi ne kadar yüksek olursa, aynı güç için çekilen akım o oranda azalıyor. Bu da kabloların, trafo sargılarının ve PCB yollarının daha ince yapılabilmesine olanak tanıyor. Aynı zamanda kablo ve yollardaki istenmeyen ama varolan direnç, daha az güç kaybına yol açıyor.

Ohm kanunu hatırlarınız. V=IR Şimdi örneğin yollardaki ve kablolardaki toplam direnç 1 ohm olsun. (bu kadar yüksek olmaz da hesap kolay olsun diye) Çekilen akım 32A olduğunda bu direnç sebebi ile kaybolan (ısıya dönüşen) enerji I*I*R formülü ile 1024 Watt... Eğer seri bağlamış olsa idik, 8A çekilecekti. Kaybolan enerji bu durumda 64 Watt... Bu sebeple devre tasarlanırken voltaj olabildiğince yüksek tutulmaya çalışılır. Bu aynı zamanda akımı düşüreceğinden, mosfet, trafo vb elemanların daha ucuz ve küçük olmalarına olanak tanıyor.

Aynı örnek şehirler arası enerji nakil hatları için düşünülebilir. 220v kullandığımız halde 138000v gibi çok yüksek değerlere çıkartıp o şekilde transfer ediyoruz. Bu da hatların ince yapılabilmesine ve hatlardaki direnç sebebi ile oluşan kayıpların daha az olmasına olanak veriyor. Şehire hatta mahalleye girince tekrar 220v seviyesine düşürülüp evlere dapıtılıyor.

[Levent (Lvnt)]

Yorumlar iyiymiş, özellikle @delimawi süper anlatmışsınız. Faydalı olabilecek bir iki şey de ben yazayım.

Son zamanlarda çoklu akü sistemleri aküler arası farklılıkları karşılayacak şekilde ek elektronik devrelerle doldurulmaya (ve bazen bu devreler yardımıyla kullanılmaya) başlandı. Şöyle ki dolarken iç direnci düşük akü (iyi durumda olan yani) diğerlerinden fazla akım çekip daha fazla dolmasın ve kullanılırken de iç direnci farklı aküler aynı oranda kullanılabilsin, biri diğerinden önce boşalmasın. Bu devreler, kendi kontrollerinde belli sayıda seri paralel akü grupları olduğu bilgisiyle çalışıyor, seri bağlı akü sayısı devredeki kontrolcü entegrenin bazı uçları ile belirleniyor vb.

Bazı cihazlarda bu şekilde akülerin uzun ömürlü olması açısından seri paralel bağlama işi elektronik devre kontrolünde yapılıyor. Hangisinde vardır yoktur birşey diyemem. Akülerin doğrudan seri paralel bağlanması kısa vadede daha fazla güç, uzun vadede akülerin ömrünün kısalması anlamına geliyor.

Aküleri seri bağlayınca çekilebilen akım tek akününki gibi olur, toplam gerilim artar. Paralel bağlayınca çekilebilen akım artar toplam gerilim tek akününki kadar olur. İkisinin de gücü birbiriyle aynıdır (p=v x i). Ancak @delimawi'nin söylediği gibi avantajı fazla olduğundan seri bağlayıp gerilim artırmak daha tercih edilir. Elde edilen güç aynı.

Kapasite yani amper saat (akünün üzerinde mutlaka yazar xxxx ah şeklinde) denilen şey aküden bir saat boyunca çekilebilecek amper miktarıdır ya da 1 amper kaç saat boyunca çekilebilir değeridir, akü açısından fark etmez. Bunu akü grubu gerilimi ile çarpınca watt saat değeri elde edilir.  Kullandığınız elektrik çeken sistemlerin çalışma süreleri çektikleri güç (watt) ve bu gücü ne kadar süre çekebilecekleri üzerinden hesaplanır (watt saat). Örn güç kaynağı 1000 watt saat, bilgisayar 500 watt. Bilgisayar iki saat boyunca bu güç kaynağı tarafından beslenebilir deriz. Kayıp vb aksamalar olur tabii ama yöntem bu.

[Gökçe Bozkurt]

Arkadaşlar süper anlatmışsınız teşekkürler.
Kendi adıma özetlemek gerekirse:

O zaman 3kva ups imin dayanabilme gücünü artırabilmek için.

İstediğim kadar aküyü (12v 9ah veya 12v9 ah dan daha fazla ah)
ah değerleri aynı olmak kaydı ile PARALEL bağlayabilirim.

Bu durumda yüksseltme yaptığım miktar kadar şarj süresi artabilir.
Hatta yazılımsal olarak bu hata verebilir ve cihaz şarjı kesebilir.

Eğerki upsim geniletilebilir şekilde satılmış bir ups ise büyük ihtimal sorun çıkmaz

[hakanzade]

Normalde içinde bulunan akü akımına göre yapılmış inverter ve şarj ünitesine böyle paralel akü bağlayarak yüksek akım çekilebilir bir modlama yapmak bence riskli, aküleri paralel bağlamada kullanacağınız kablolar bile çok önemli, saf bakır olmayan bir kablo aşırı ısınabilir yalıtkanı eriyebilir alev alabilir. Tahminimce 5 mm çapında bakır iletken bile el değmeyecek kadar ısınabilir. Nerden biliyorum derseniz tek 12v 7a akülü ups ye bildiğin araba aküsü bağladım. Normal sanırım 400W çeken PC'yi ups'nin 220 volt girişini prizden çıkarıp çalıştırarak denedim, devre ile akü arasındaki 5mm civarı bakır iletken bile ısınıyordu sonra bu şekilde yangın riski olduğu için vazgeçtim.

[Levent (Lvnt)]

@Gökçe Bozkurt paralel bağlanacak akülerin volt değerleri aynı olmalı. Kapasite değerleri de aynı anda dolup boşalmaları açısından aynı olmalı herhalde şimdi okuyunca farkettim hiç düşünmemiştim. Volt değerleri de aynı olmak şartıyla tespitiniz doğru.

@hakanats 10-15 yıl kadar önce bir abi sık sık elektrik kesilmesinden ötürü şu en ucuz türdeki ince uzun tek akülü ups'lerden aküsünü çıkartıp kamyon aküsü mü araba aküsü mü 12v büyük bir akü bağlamıştı. O zamanlar video kasetleri cd yapıyordu, iş oydu, tek bilgisayar, monitör ve video bağlı. Herhalde akü kapasitesi sebebiyle hiçbir zaman tam boşalmamıştır. O şekilde 1-1.5 yıl kullandı diye hatırlıyorum. Akü türü sebebiyle doğru bir uygulama değil gibi ama pratikte baya bi iş gördü. Muhtemelen abi ısınan o kabloyu kalınlaştırmıştır, bir de o zamanın bilgisayarı bugünkü kadar güç çekmiyordu